౨. ఉపోసథక్ఖన్ధకో

౬౮. సన్నిపాతానుజాననా

౧౩౨. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా రాజగహే విహరతి గిజ్ఝకూటే పబ్బతే. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతిత్వా ధమ్మం భాసన్తి. తే మనుస్సా ఉపసఙ్కమన్తి ధమ్మస్సవనాయ. తే లభన్తి అఞ్ఞతిత్థియేసు పరిబ్బాజకేసు పేమం, లభన్తి పసాదం, లభన్తి అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా పక్ఖం. అథ ఖో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘ఏతరహి ఖో అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతిత్వా ధమ్మం భాసన్తి. తే మనుస్సా ఉపసఙ్కమన్తి ధమ్మస్సవనాయ. తే లభన్తి అఞ్ఞతిత్థియేసు పరిబ్బాజకేసు పేమం, లభన్తి పసాదం, లభన్తి అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా పక్ఖం. యంనూన అయ్యాపి చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతేయ్యు’’న్తి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇధ మయ్హం, భన్తే, రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది ‘ఏతరహి ఖో అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతిత్వా ధమ్మం భాసన్తి. తే మనుస్సా ఉపసఙ్కమన్తి ధమ్మస్సవనాయ. తే లభన్తి అఞ్ఞతిత్థియేసు పరిబ్బాజకేసు పేమం, లభన్తి పసాదం, లభన్తి అఞ్ఞతిత్థియా పరిబ్బాజకా పక్ఖం. యంనూన అయ్యాపి చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతేయ్యు’న్తి. సాధు, భన్తే, అయ్యాపి చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతేయ్యు’’న్తి. అథ ఖో భగవా రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో భగవతా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితో సమాదపితో సముత్తేజితో సమ్పహంసితో ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతితు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ – భగవతా అనుఞ్ఞాతా చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతితున్తి – చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతిత్వా తుణ్హీ నిసీదన్తి. తే మనుస్సా ఉపసఙ్కమన్తి ధమ్మస్సవనాయ. తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతిత్వా తుణ్హీ నిసీదిస్సన్తి, సేయ్యథాపి మూగసూకరా. నను నామ సన్నిపతితేహి ధమ్మో భాసితబ్బో’’తి. అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స సన్నిపతిత్వా ధమ్మం భాసితు’’న్తి.

౬౯. పాతిమోక్ఖుద్దేసానుజాననా

౧౩౩. అథ ఖో భగవతో రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘యంనూనాహం యాని మయా భిక్ఖూనం పఞ్ఞత్తాని సిక్ఖాపదాని, తాని నేసం పాతిమోక్ఖుద్దేసం అనుజానేయ్యం. సో నేసం భవిస్సతి ఉపోసథకమ్మ’’న్తి. అథ ఖో భగవా సాయన్హసమయం పటిసల్లానా వుట్ఠితో ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ఇధ మయ్హం, భిక్ఖవే, రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది ‘యంనూనాహం యాని మయా భిక్ఖూనం పఞ్ఞత్తాని సిక్ఖాపదాని, తాని నేసం పాతిమోక్ఖుద్దేసం అనుజానేయ్యం. సో నేసం భవిస్సతి ఉపోసథకమ్మ’న్తి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఉద్దిసితబ్బం. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౧౩౪. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఉపోసథం కరేయ్య, పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసేయ్య. కిం సఙ్ఘస్స పుబ్బకిచ్చం? పారిసుద్ధిం ఆయస్మన్తో ఆరోచేథ. పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసిస్సామి. తం సబ్బేవ సన్తా సాధుకం సుణోమ మనసి కరోమ. యస్స సియా ఆపత్తి, సో ఆవికరేయ్య. అసన్తియా ఆపత్తియా తుణ్హీ భవితబ్బం. తుణ్హీభావేన ఖో పనాయస్మన్తే పరిసుద్ధాతి వేదిస్సామి. యథా ఖో పన పచ్చేకపుట్ఠస్స వేయ్యాకరణం హోతి, ఏవమేవం [ఏవమేవ (క)] ఏవరూపాయ పరిసాయ యావతతియం అనుస్సావితం హోతి. యో పన భిక్ఖు యావతతియం అనుస్సావియమానే సరమానో సన్తిం ఆపత్తిం నావికరేయ్య, సమ్పజానముసావాదస్స హోతి. సమ్పజానముసావాదో ఖో పనాయస్మన్తో అన్తరాయికో ధమ్మో వుత్తో భగవతా. తస్మా, సరమానేన భిక్ఖునా ఆపన్నేన విసుద్ధాపేక్ఖేన సన్తీ ఆపత్తి ఆవికాతబ్బా; ఆవికతా హిస్స ఫాసు హోతీ’’తి.

౧౩౫. పాతిమోక్ఖన్తి ఆదిమేతం ముఖమేతం పముఖమేతం కుసలానం ధమ్మానం. తేన వుచ్చతి పాతిమోక్ఖన్తి. ఆయస్మన్తోతి పియవచనమేతం గరువచనమేతం సగారవసప్పతిస్సాధివచనమేతం ఆయస్మన్తోతి. ఉద్దిసిస్సామీతి ఆచిక్ఖిస్సామి దేసేస్సామి పఞ్ఞపేస్సామి పట్ఠపేస్సామి వివరిస్సామి విభజిస్సామి ఉత్తానిం కరిస్సామి [ఉత్తానీ కరిస్సామి (సీ. స్యా.)] పకాసేస్సామి. తన్తి పాతిమోక్ఖం వుచ్చతి. సబ్బేవ సన్తాతి యావతికా తస్సా పరిసాయ థేరా చ నవా చ మజ్ఝిమా చ, ఏతే వుచ్చన్తి సబ్బేవ సన్తాతి. సాధుకం సుణోమాతి అట్ఠిం కత్వా మనసి కత్వా సబ్బచేతసా [సబ్బం చేతసా (స్యా. క.)] సమన్నాహరామ. మనసి కరోమాతి ఏకగ్గచిత్తా అవిక్ఖిత్తచిత్తా అవిసాహటచిత్తా నిసామేమ. యస్స సియా ఆపత్తీతి థేరస్స వా నవస్స వా మజ్ఝిమస్స వా, పఞ్చన్నం వా ఆపత్తిక్ఖన్ధానం అఞ్ఞతరా ఆపత్తి, సత్తన్నం వా ఆపత్తిక్ఖన్ధానం అఞ్ఞతరా ఆపత్తి. సో ఆవికరేయ్యాతి సో దేసేయ్య, సో వివరేయ్య, సో ఉత్తానిం కరేయ్య, సో పకాసేయ్య సఙ్ఘమజ్ఝే వా గణమజ్ఝే వా ఏకపుగ్గలే వా. అసన్తీ నామ ఆపత్తి అనజ్ఝాపన్నా వా హోతి, ఆపజ్జిత్వా వా వుట్ఠితా. తుణ్హీ భవితబ్బన్తి అధివాసేతబ్బం న బ్యాహరితబ్బం. పరిసుద్ధాతి వేదిస్సామీతి జానిస్సామి ధారేస్సామి. యథా ఖో పన పచ్చేకపుట్ఠస్స వేయ్యాకరణం హోతీతి యథా ఏకేన ఏకో పుట్ఠో బ్యాకరేయ్య, ఏవమేవ తస్సా పరిసాయ జానితబ్బం మం పుచ్ఛతీతి. ఏవరూపా నామ పరిసా భిక్ఖుపరిసా వుచ్చతి. యావతతియం అనుస్సావితం హోతీతి సకిమ్పి అనుస్సావితం హోతి, దుతియమ్పి అనుస్సావితం హోతి, తతియమ్పి అనుస్సావితం హోతి. సరమానోతి జానమానో సఞ్జానమానో. సన్తీ నామ ఆపత్తి అజ్ఝాపన్నా వా హోతి, ఆపజ్జిత్వా వా అవుట్ఠితా. నావికరేయ్యాతి న దేసేయ్య, న వివరేయ్య, న ఉత్తానిం కరేయ్య, న పకాసేయ్య సఙ్ఘమజ్ఝే వా గణమజ్ఝే వా ఏకపుగ్గలే వా. సమ్పజానముసావాదస్స హోతీతి. సమ్పజానముసావాదే కిం హోతి? దుక్కటం హోతి. అన్తరాయికో ధమ్మో వుత్తో భగవతాతి. కిస్స అన్తరాయికో? పఠమస్స ఝానస్స అధిగమాయ అన్తరాయికో, దుతియస్స ఝానస్స అధిగమాయ అన్తరాయికో, తతియస్స ఝానస్స అధిగమాయ అన్తరాయికో, చతుత్థస్స ఝానస్స అధిగమాయ అన్తరాయికో, ఝానానం విమోక్ఖానం సమాధీనం సమాపత్తీనం నేక్ఖమ్మానం నిస్సరణానం పవివేకానం కుసలానం ధమ్మానం అధిగమాయ అన్తరాయికో. తస్మాతి తఙ్కారణా. సరమానేనాతి జానమానేన సఞ్జానమానేన. విసుద్ధాపేక్ఖేనాతి వుట్ఠాతుకామేన విసుజ్ఝితుకామేన. సన్తీ నామ ఆపత్తి అజ్ఝాపన్నా వా హోతి, ఆపజ్జిత్వా వా అవుట్ఠితా. ఆవికాతబ్బాతి ఆవికాతబ్బా సఙ్ఘమజ్ఝే వా గణమజ్ఝే వా ఏకపుగ్గలే వా. ఆవికతా హిస్స ఫాసు హోతీతి. కిస్స ఫాసు హోతి? పఠమస్స ఝానస్స అధిగమాయ ఫాసు హోతి, దుతియస్స ఝానస్స అధిగమాయ ఫాసు హోతి, తతియస్స ఝానస్స అధిగమాయ ఫాసు హోతి, చతుత్థస్స ఝానస్స అధిగమాయ ఫాసు హోతి, ఝానానం విమోక్ఖానం సమాధీనం సమాపత్తీనం నేక్ఖమ్మానం నిస్సరణానం పవివేకానం కుసలానం ధమ్మానం అధిగమాయ ఫాసు హోతీతి.

౧౩౬. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ – భగవతా పాతిమోక్ఖుద్దేసో అనుఞ్ఞాతోతి – దేవసికం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, దేవసికం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపోసథే పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ – భగవతా ఉపోసథే పాతిమోక్ఖుద్దేసో అనుఞ్ఞాతోతి – పక్ఖస్స తిక్ఖత్తుం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి, చాతుద్దసే పన్నరసే అట్ఠమియా చ పక్ఖస్స. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, పక్ఖస్స తిక్ఖత్తుం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సకిం పక్ఖస్స చాతుద్దసే వా పన్నరసే వా పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ యథాపరిసాయ పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి సకాయ సకాయ పరిసాయ. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, యథాపరిసాయ పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం సకాయ సకాయ పరిసాయ. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సమగ్గానం ఉపోసథకమ్మన్తి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా పఞ్ఞత్తం ‘సమగ్గానం ఉపోసథకమ్మ’న్తి. కిత్తావతా ను ఖో సామగ్గీ హోతి, యావతా ఏకావాసో, ఉదాహు సబ్బా పథవీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏత్తావతా సామగ్గీ యావతా ఏకావాసోతి.

౭౦. మహాకప్పినవత్థు

౧౩౭. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా మహాకప్పినో రాజగహే విహరతి మద్దకుచ్ఛిమ్హి మిగదాయే. అథ ఖో ఆయస్మతో మహాకప్పినస్స రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – ‘‘గచ్ఛేయ్యం వాహం ఉపోసథం న వా గచ్ఛేయ్యం, గచ్ఛేయ్యం వాహం సఙ్ఘకమ్మం న వా గచ్ఛేయ్యం, అథ ఖ్వాహం విసుద్ధో పరమాయ విసుద్ధియా’’తి? అథ ఖో భగవా ఆయస్మతో మహాకప్పినస్స చేతసా చేతోపరివితక్కమఞ్ఞాయ – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవ – గిజ్ఝకూటే పబ్బతే అన్తరహితో మద్దకుచ్ఛిమ్హి మిగదాయే ఆయస్మతో మహాకప్పినస్స సమ్ముఖే పాతురహోసి. నిసీది భగవా పఞ్ఞత్తే ఆసనే. ఆయస్మాపి ఖో మహాకప్పినో భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో ఆయస్మన్తం మహాకప్పినం భగవా ఏతదవోచ – ‘‘నను తే, కప్పిన, రహోగతస్స పటిసల్లీనస్స ఏవం చేతసో పరివితక్కో ఉదపాది – గచ్ఛేయ్యం వాహం ఉపోసథం న వా గచ్ఛేయ్యం, గచ్ఛేయ్యం వాహం సఙ్ఘకమ్మం న వా గచ్ఛేయ్యం, అథ ఖ్వాహం విసుద్ధో పరమాయ విసుద్ధియా’’తి? ‘‘ఏవం, భన్తే’’. ‘‘తుమ్హే చే బ్రాహ్మణా ఉపోసథం న సక్కరిస్సథ న గరుకరిస్సథ [న గరుం కరిస్సథ (క.)] న మానేస్సథ న పూజేస్సథ, అథ కో చరహి ఉపోసథం సక్కరిస్సతి గరుకరిస్సతి మానేస్సతి పూజేస్సతి? గచ్ఛ త్వం, బ్రాహ్మణ, ఉపోసథం, మా నో అగమాసి. గచ్ఛ త్వం సఙ్ఘకమ్మం, మా నో అగమాసీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా మహాకప్పినో భగవతో పచ్చస్సోసి. అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం మహాకప్పినం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేత్వా సమాదపేత్వా సముత్తేజేత్వా సమ్పహంసేత్వా – సేయ్యథాపి నామ బలవా పురిసో సమిఞ్జితం వా బాహం పసారేయ్య, పసారితం వా బాహం సమిఞ్జేయ్య, ఏవమేవ – మద్దకుచ్ఛిమ్హి మిగదాయే ఆయస్మతో మహాకప్పినస్స సమ్ముఖే అన్తరహితో గిజ్ఝకూటే పబ్బతే పాతురహోసి.

౭౧. సీమానుజాననా

౧౩౮. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా పఞ్ఞత్తం ‘ఏత్తావతా సామగ్గీ యావతా ఏకావాసో’తి, కిత్తావతా ను ఖో ఏకావాసో హోతీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సీమం సమ్మన్నితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బా – పఠమం నిమిత్తా కిత్తేతబ్బా – పబ్బతనిమిత్తం, పాసాణనిమిత్తం, వననిమిత్తం, రుక్ఖనిమిత్తం, మగ్గనిమిత్తం, వమ్మికనిమిత్తం, నదీనిమిత్తం, ఉదకనిమిత్తం. నిమిత్తే కిత్తేత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౧౩౯. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యావతా సమన్తా నిమిత్తా కిత్తితా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఏతేహి నిమిత్తేహి సీమం సమ్మన్నేయ్య సమానసంవాసం ఏకుపోసథం [ఏకూపోసథం (క.)]. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యావతా సమన్తా నిమిత్తా కిత్తితా. సఙ్ఘో ఏతేహి నిమిత్తేహి సీమం సమ్మన్నతి సమానసంవాసం ఏకుపోసథం. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఏతేహి నిమిత్తేహి సీమాయ సమ్ముతి [సమ్మతి (స్యా.)] సమానసంవాసాయ ఏకుపోసథాయ, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమ్మతా సీమా సఙ్ఘేన ఏతేహి నిమిత్తేహి సమానసంవాసా ఏకుపోసథా. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౧౪౦. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ – భగవతా సీమాసమ్ముతి అనుఞ్ఞాతాతి – అతిమహతియో సీమాయో సమ్మన్నన్తి, చతుయోజనికాపి పఞ్చయోజనికాపి ఛయోజనికాపి. భిక్ఖూ ఉపోసథం ఆగచ్ఛన్తా ఉద్దిస్సమానేపి పాతిమోక్ఖే ఆగచ్ఛన్తి, ఉద్దిట్ఠమత్తేపి ఆగచ్ఛన్తి, అన్తరాపి పరివసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, అతిమహతీ సీమా సమ్మన్నితబ్బా, చతుయోజనికా వా పఞ్చయోజనికా వా ఛయోజనికా వా. యో సమ్మన్నేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తియోజనపరమం సీమం సమ్మన్నితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ నదీపారసీమం [నదీపారం సీమం (సీ. స్యా.)] సమ్మన్నన్తి. ఉపోసథం ఆగచ్ఛన్తా భిక్ఖూపి వుయ్హన్తి, పత్తాపి వుయ్హన్తి, చీవరానిపి వుయ్హన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, నదీపారసీమా సమ్మన్నితబ్బా. యో సమ్మన్నేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, యత్థస్స ధువనావా వా ధువసేతు వా, ఏవరూపం నదీపారసీమం సమ్మన్నితున్తి.

౭౨. ఉపోసథాగారకథా

౧౪౧. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అనుపరివేణియం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి అసఙ్కేతేన. ఆగన్తుకా భిక్ఖూ న జానన్తి – ‘‘కత్థ వా అజ్జుపోసథో కరీయిస్సతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, అనుపరివేణియం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం అసఙ్కేతేన. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపోసథాగారం సమ్మన్నిత్వా ఉపోసథం కాతుం, యం సఙ్ఘో ఆకఙ్ఖతి విహారం వా అడ్ఢయోగం వా పాసాదం వా హమ్మియం వా గుహం వా. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బం. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం విహారం ఉపోసథాగారం సమ్మన్నేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం విహారం ఉపోసథాగారం సమ్మన్నతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స విహారస్స ఉపోసథాగారస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమ్మతో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో విహారో ఉపోసథాగారం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే ద్వే ఉపోసథాగారాని సమ్మతాని హోన్తి. భిక్ఖూ ఉభయత్థ సన్నిపతన్తి – ‘‘ఇధ ఉపోసథో కరీయిస్సతి, ఇధ ఉపోసథో కరీయిస్సతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, ఏకస్మిం ఆవాసే ద్వే ఉపోసథాగారాని సమ్మన్నితబ్బాని. యో సమ్మన్నేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏకం సమూహనిత్వా [సముహనిత్వా (క.)] ఏకత్థ ఉపోసథం కాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమూహన్తబ్బం. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపోసథాగారం సమూహనేయ్య [సముహనేయ్య (క.)]. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపోసథాగారం సమూహనతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స ఉపోసథాగారస్స సముగ్ఘాతో, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమూహతం సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామం ఉపోసథాగారం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౭౩. ఉపోసథప్పముఖానుజాననా

౧౪౨. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే అతిఖుద్దకం ఉపోసథాగారం సమ్మతం హోతి, తదహుపోసథే మహాభిక్ఖుసఙ్ఘో సన్నిపతితో హోతి. భిక్ఖూ అసమ్మతాయ భూమియా నిసిన్నా పాతిమోక్ఖం అస్సోసుం. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి ‘‘భగవతా పఞ్ఞత్తం ‘ఉపోసథాగారం సమ్మన్నిత్వా ఉపోసథో కాతబ్బో’తి, మయఞ్చమ్హా అసమ్మతాయ భూమియా నిసిన్నో పాతిమోక్ఖం అస్సుమ్హా, కతో ను ఖో అమ్హాకం ఉపోసథో, అకతో ను ఖో’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. సమ్మతాయ వా, భిక్ఖవే, భూమియా నిసిన్నా అసమ్మతాయ వా యతో పాతిమోక్ఖం సుణాతి, కతోవస్స ఉపోసథో. తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో యావ మహన్తం ఉపోసథప్పముఖం [ఉపోసథముఖం (స్యా.)] ఆకఙ్ఖతి, తావ మహన్తం ఉపోసథప్పముఖం సమ్మన్నతు. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బం. పఠమం నిమిత్తా కిత్తేతబ్బా. నిమిత్తే కిత్తేత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యావతా సమన్తా నిమిత్తా కిత్తితా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఏతేహి నిమిత్తేహి ఉపోసథప్పముఖం సమ్మన్నేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యావతా సమన్తా నిమిత్తా కిత్తితా. సఙ్ఘో ఏతేహి నిమిత్తేహి ఉపోసథప్పముఖం సమ్మన్నతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఏతేహి నిమిత్తేహి ఉపోసథప్పముఖస్స సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమ్మతం సఙ్ఘేన ఏతేహి నిమిత్తేహి ఉపోసథప్పముఖం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే నవకా భిక్ఖూ పఠమతరం సన్నిపతిత్వా – ‘‘న తావ థేరా ఆగచ్ఛన్తీ’’తి – పక్కమింసు. ఉపోసథో వికాలే అహోసి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తదహుపోసథే థేరేహి భిక్ఖూహి పఠమతరం సన్నిపతితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన రాజగహే సమ్బహులా ఆవాసా సమానసీమా హోన్తి. తత్థ భిక్ఖూ వివదన్తి – ‘‘అమ్హాకం ఆవాసే ఉపోసథో కరీయతు, అమ్హాకం ఆవాసే ఉపోసథో కరీయతూ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ఇధ పన, భిక్ఖవే, సమ్బహులా ఆవాసా సమానసీమా హోన్తి. తత్థ భిక్ఖూ వివదన్తి – ‘‘అమ్హాకం ఆవాసే ఉపోసథో కరీయతు, అమ్హాకం ఆవాసే ఉపోసథో కరీయతూ’’తి. తేహి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి సబ్బేహేవ ఏకజ్ఝం సన్నిపతిత్వా ఉపోసథో కాతబ్బో. యత్థ వా పన థేరో భిక్ఖు విహరతి, తత్థ సన్నిపతిత్వా ఉపోసథో కాతబ్బో, న త్వేవ వగ్గేన సఙ్ఘేన ఉపోసథో కాతబ్బో. యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౭౪. అవిప్పవాససీమానుజాననా

౧౪౩. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా మహాకస్సపో అన్ధకవిన్దా రాజగహం ఉపోసథం ఆగచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే నదిం తరన్తో మనం వూళ్హో అహోసి, చీవరానిస్స [తేన చీవరానిస్స (క.)] అల్లాని. భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం మహాకస్సపం ఏతదవోచుం – ‘‘కిస్స తే, ఆవుసో, చీవరాని అల్లానీ’’తి? ‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, అన్ధకవిన్దా రాజగహం ఉపోసథం ఆగచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే నదిం తరన్తో మనమ్హి వూళ్హో. తేన మే చీవరాని అల్లానీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యా సా, భిక్ఖవే, సఙ్ఘేన సీమా సమ్మతా సమానసంవాసా ఏకుపోసథా, సఙ్ఘో తం సీమం తిచీవరేన అవిప్పవాసం సమ్మన్నతు. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యా సా సఙ్ఘేన సీమా సమ్మతా సమానసంవాసా ఏకుపోసథా, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం సఙ్ఘో తం సీమం తిచీవరేన అవిప్పవాసం సమ్మన్నేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యా సా సఙ్ఘేన సీమా సమ్మతా సమానసంవాసా ఏకుపోసథా, సఙ్ఘో తం సీమం తిచీవరేన అవిప్పవాసం సమ్మన్నతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఏతిస్సా సీమాయ తిచీవరేన అవిప్పవాసాయ [అవిప్పవాసస్స (స్యా.)] సమ్ముతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమ్మతా సా సీమా సఙ్ఘేన తిచీవరేన అవిప్పవాసా [అవిప్పవాసో (స్యా.)]. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ భగవతా తిచీవరేన అవిప్పవాససమ్ముతి అనుఞ్ఞాతాతి అన్తరఘరే చీవరాని నిక్ఖిపన్తి. తాని చీవరాని నస్సన్తిపి డయ్హన్తిపి ఉన్దూరేహిపి ఖజ్జన్తి. భిక్ఖూ దుచ్చోళా హోన్తి లూఖచీవరా. భిక్ఖూ ఏవమాహంసు – ‘‘కిస్స తుమ్హే, ఆవుసో, దుచ్చోళా లూఖచీవరా’’తి? ‘‘ఇధ మయం, ఆవుసో, భగవతా తిచీవరేన అవిప్పవాససమ్ముతి అనుఞ్ఞాతాతి అన్తరఘరే చీవరాని నిక్ఖిపిమ్హా. తాని చీవరాని నట్ఠానిపి దడ్ఢానిపి, ఉన్దూరేహిపి ఖాయితాని, తేన మయం దుచ్చోళా లూఖచీవరా’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యా సా, భిక్ఖవే, సఙ్ఘేన సీమా సమ్మతా సమానసంవాసా ఏకుపోసథా, సఙ్ఘో తం సీమం తిచీవరేన అవిప్పవాసం సమ్మన్నతు, ఠపేత్వా గామఞ్చ గామూపచారఞ్చ. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౧౪౪. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యా సా సఙ్ఘేన సీమా సమ్మతా సమానసంవాసా ఏకుపోసథా యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో తం సీమం తిచీవరేన అవిప్పవాసం సమ్మన్నేయ్య, ఠపేత్వా గామఞ్చ గామూపచారఞ్చ. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యా సా సఙ్ఘేన సీమా సమ్మతా సమానసంవాసా ఏకుపోసథా, సఙ్ఘో తం సీమం తిచీవరేన అవిప్పవాసం సమ్మన్నతి, ఠపేత్వా గామఞ్చ గామూపచారఞ్చ. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఏతిస్సా సీమాయ తిచీవరేన అవిప్పవాసాయ [అవిప్పవాసస్స (స్యా.)] సమ్ముతి, ఠపేత్వా గామఞ్చ గామూపచారఞ్చ, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమ్మతా సా సీమా సఙ్ఘేన తిచీవరేన అవిప్పవాసా [అవిప్పవాసో (స్యా.)], ఠపేత్వా గామఞ్చ గామూపచారఞ్చ. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౭౫. సీమాసమూహనన

‘‘సీమం, భిక్ఖవే, సమ్మన్నన్తేన పఠమం సమానసంవాససీమా [సమానసంవాసా సీమా (స్యా.)] సమ్మన్నితబ్బా, పచ్ఛా తిచీవరేన అవిప్పవాసో సమ్మన్నితబ్బో. సీమం, భిక్ఖవే, సమూహనన్తేన పఠమం తిచీవరేన అవిప్పవాసో సమూహన్తబ్బో, పచ్ఛా సమానసంవాససీమా సమూహన్తబ్బా. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, తిచీవరేన అవిప్పవాసో సమూహన్తబ్బో. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౧౪౫. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యో సో సఙ్ఘేన తిచీవరేన అవిప్పవాసో సమ్మతో, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో తం తిచీవరేన అవిప్పవాసం సమూహనేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యో సో సఙ్ఘేన తిచీవరేన అవిప్పవాసో సమ్మతో, సఙ్ఘో తం తిచీవరేన అవిప్పవాసం సమూహనతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఏతస్స తిచీవరేన అవిప్పవాసస్స సముగ్ఘాతో, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమూహతో సో సఙ్ఘేన తిచీవరేన అవిప్పవాసో. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సీమా [సమానసంవాసా సీమా (స్యా.)]. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౧౪౬. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యా సా సఙ్ఘేన సీమా సమ్మతా సమానసంవాసా ఏకుపోసథా, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో తం సీమం సమూహనేయ్య సమానసంవాసం ఏకుపోసథం. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యా సా సఙ్ఘేన సీమా సమ్మతా సమానసంవాసా ఏకుపోసథా, సఙ్ఘో తం సీమం సమూహనతి సమానసంవాసం ఏకుపోసథం. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఏతిస్సా సీమాయ సమానసంవాసాయ ఏకుపోసథాయ సముగ్ఘాతో, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య. సమూహతా సా సీమా సఙ్ఘేన సమానసంవాసా ఏకుపోసథా. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౭౬. గామసీమాది

౧౪౭. అసమ్మతాయ, భిక్ఖవే, సీమాయ అట్ఠపితాయ, యం గామం వా నిగమం వా ఉపనిస్సాయ విహరతి, యా తస్స వా గామస్స గామసీమా, నిగమస్స వా నిగమసీమా, అయం తత్థ సమానసంవాసా ఏకుపోసథా. అగామకే చే, భిక్ఖవే, అరఞ్ఞే సమన్తా సత్తబ్భన్తరా, అయం తత్థ సమానసంవాసా ఏకుపోసథా. సబ్బా, భిక్ఖవే, నదీ అసీమా; సబ్బో సముద్దో అసీమో; సబ్బో జాతస్సరో అసీమో. నదియా వా, భిక్ఖవే, సముద్దే వా జాతస్సరే వా యం మజ్ఝిమస్స పురిసస్స సమన్తా ఉదకుక్ఖేపా, అయం తత్థ సమానసంవాసా ఏకుపోసథాతి.

౧౪౮. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సీమాయ సీమం సమ్భిన్దన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యేసం, భిక్ఖవే, సీమా పఠమం సమ్మతా తేసం తం కమ్మం ధమ్మికం అకుప్పం ఠానారహం. యేసం, భిక్ఖవే, సీమా పచ్ఛా సమ్మతా తేసం తం కమ్మం అధమ్మికం కుప్పం అట్ఠానారహం. న, భిక్ఖవే, సీమాయ సీమా సమ్భిన్దితబ్బా. యో సమ్భిన్దేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సీమాయ సీమం అజ్ఝోత్థరన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యేసం, భిక్ఖవే, సీమా పఠమం సమ్మతా తేసం తం కమ్మం ధమ్మికం అకుప్పం ఠానారహం. యేసం, భిక్ఖవే, సీమా పచ్ఛా సమ్మతా తేసం తం కమ్మం అధమ్మికం కుప్పం అట్ఠానారహం. న, భిక్ఖవే, సీమాయ సీమా అజ్ఝోత్థరితబ్బా. యో అజ్ఝోత్థరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సీమం సమ్మన్నన్తేన సీమన్తరికం ఠపేత్వా సీమం సమ్మన్నితున్తి.

౭౭. ఉపోసథభేదాది

౧౪౯. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కతి ను ఖో ఉపోసథా’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ద్వేమే, భిక్ఖవే, ఉపోసథా – చాతుద్దసికో చ పన్నరసికో చ. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, ద్వే ఉపోసథాతి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కతి ను ఖో ఉపోసథకమ్మానీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. చత్తారిమాని, భిక్ఖవే, ఉపోసథకమ్మాని – అధమ్మేన వగ్గం ఉపోసథకమ్మం, అధమ్మేన సమగ్గం ఉపోసథకమ్మం, ధమ్మేన వగ్గం ఉపోసథకమ్మం, ధమ్మేన సమగ్గం ఉపోసథకమ్మన్తి. తత్ర, భిక్ఖవే, యదిదం అధమ్మేన వగ్గం ఉపోసథకమ్మం, న, భిక్ఖవే, ఏవరూపం ఉపోసథకమ్మం, కాతబ్బం. న చ మయా ఏవరూపం ఉపోసథకమ్మం అనుఞ్ఞాతం. తత్ర, భిక్ఖవే, యదిదం అధమ్మేన సమగ్గం ఉపోసథకమ్మం, న, భిక్ఖవే, ఏవరూపం ఉపోసథకమ్మం కాతబ్బం. న చ మయా ఏవరూపం ఉపోసథకమ్మం అనుఞ్ఞాతం. తత్ర, భిక్ఖవే, యదిదం ధమ్మేన వగ్గం ఉపోసథకమ్మం, న, భిక్ఖవే, ఏవరూపం ఉపోసథకమ్మం కాతబ్బం. న చ మయా ఏవరూపం ఉపోసథకమ్మం అనుఞ్ఞాతం. తత్ర, భిక్ఖవే, యదిదం ధమ్మేన సమగ్గం ఉపోసథకమ్మం, ఏవరూపం, భిక్ఖవే, ఉపోసథకమ్మం కాతబ్బం, ఏవరూపఞ్చ మయా ఉపోసథకమ్మం అనుఞ్ఞాతం. తస్మాతిహ, భిక్ఖవే, ఏవరూపం ఉపోసథకమ్మం కరిస్సామ యదిదం ధమ్మేన సమగ్గన్తి – ఏవఞ్హి వో, భిక్ఖవే, సిక్ఖితబ్బన్తి.

౭౮. సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖుద్దేసాది

౧౫౦. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కతి ను ఖో పాతిమోక్ఖుద్దేసా’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, పాతిమోక్ఖుద్దేసా – నిదానం ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం. అయం పఠమో పాతిమోక్ఖుద్దేసో. నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం. అయం దుతియో పాతిమోక్ఖుద్దేసో. నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా తేరస సఙ్ఘాదిసేసే ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం. అయం తతియో పాతిమోక్ఖుద్దేసో. నిదానం ఉద్దిసిత్వా చత్తారి పారాజికాని ఉద్దిసిత్వా తేరస సఙ్ఘాదిసేసే ఉద్దిసిత్వా ద్వే అనియతే ఉద్దిసిత్వా అవసేసం సుతేన సావేతబ్బం. అయం చతుత్థో పాతిమోక్ఖుద్దేసో. విత్థారేనేవ పఞ్చమో. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ పాతిమోక్ఖుద్దేసాతి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ – భగవతా సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖుద్దేసో అనుఞ్ఞాతోతి – సబ్బకాలం సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

తేన ఖో పన సమయేన కోసలేసు జనపదే అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే సవరభయం [సంచరభయం (స్యా.)] అహోసి. భిక్ఖూ నాసక్ఖింసు విత్థారేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సతి అన్తరాయే సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అసతిపి అన్తరాయే సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, అసతి అన్తరాయే సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సతి అన్తరాయే సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితుం. తత్రిమే అన్తరాయా – రాజన్తరాయో, చోరన్తరాయో, అగ్యన్తరాయో, ఉదకన్తరాయో, మనుస్సన్తరాయో, అమనుస్సన్తరాయో, వాళన్తరాయో, సరీసపన్తరాయో, జీవితన్తరాయో, బ్రహ్మచరియన్తరాయోతి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏవరూపేసు అన్తరాయేసు సంఖిత్తేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితుం, అసతి అన్తరాయే విత్థారేనాతి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సఙ్ఘమజ్ఝే అనజ్ఝిట్ఠా ధమ్మం భాసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, సఙ్ఘమజ్ఝే అనజ్ఝిట్ఠేన ధమ్మో భాసితబ్బో. యో భాసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరేన భిక్ఖునా సామం వా ధమ్మం భాసితుం పరం వా అజ్ఝేసితున్తి.

౭౯. వినయపుచ్ఛనకథా

౧౫౧. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సఙ్ఘమజ్ఝే అసమ్మతా వినయం పుచ్ఛన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, సఙ్ఘమజ్ఝే అసమ్మతేన వినయో పుచ్ఛితబ్బో. యో పుచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘమజ్ఝే సమ్మతేన వినయం పుచ్ఛితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బో – అత్తనా వా [అత్తనావ (స్యా.)] అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం, పరేన వా పరో సమ్మన్నితబ్బో. కథఞ్చ అత్తనావ అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం? బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, అహం ఇత్థన్నామం వినయం పుచ్ఛేయ్య’’న్తి. ఏవం అత్తనావ అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం.

కథఞ్చ పరేన పరో సమ్మన్నితబ్బో? బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, ఇత్థన్నామో ఇత్థన్నామం వినయం పుచ్ఛేయ్యా’’తి. ఏవం పరేన పరో సమ్మన్నితబ్బోతి.

తేన ఖో పన సమయేన పేసలా భిక్ఖూ సఙ్ఘమజ్ఝే సమ్మతా వినయం పుచ్ఛన్తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ లభన్తి ఆఘాతం, లభన్తి అప్పచ్చయం, వధేన తజ్జేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘమజ్ఝే సమ్మతేనపి పరిసం ఓలోకేత్వా పుగ్గలం తులయిత్వా వినయం పుచ్ఛితున్తి.

౮౦. వినయవిస్సజ్జనకథా

౧౫౨. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సఙ్ఘమజ్ఝే అసమ్మతా వినయం విస్సజ్జేన్తి [విస్సజ్జన్తి (క.)]. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, సఙ్ఘమజ్ఝే అసమ్మతేన వినయో విస్సజ్జేతబ్బో. యో విస్సజ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘమజ్ఝే సమ్మతేన వినయం విస్సజ్జేతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బం. అత్తనా వా [అత్తనావ (స్యా.)] అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం, పరేన వా పరో సమ్మన్నితబ్బో. కథఞ్చ అత్తనావ అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం? బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, అహం ఇత్థన్నామేన వినయం పుట్ఠో విస్సజ్జేయ్య’’న్తి. ఏవం అత్తనావ అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం.

కథఞ్చ పరేన పరో సమ్మన్నితబ్బో? బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, ఇత్థన్నామో ఇత్థన్నామేన వినయం పుట్ఠో విస్సజ్జేయ్యా’’తి. ఏవం పరేన పరో సమ్మన్నితబ్బోతి.

తేన ఖో పన సమయేన పేసలా భిక్ఖూ సఙ్ఘమజ్ఝే సమ్మతా వినయం విస్సజ్జేన్తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ లభన్తి ఆఘాతం, లభన్తి అప్పచ్చయం, వధేన తజ్జేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘమజ్ఝే సమ్మతేనపి పరిసం ఓలోకేత్వా పుగ్గలం తులయిత్వా వినయం విస్సజ్జేతున్తి.

౮౧. చోదనాకథా

౧౫౩. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అనోకాసకతం భిక్ఖుం ఆపత్తియా చోదేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, అనోకాసకతో భిక్ఖు ఆపత్తియా చోదేతబ్బో. యో చోదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓకాసం కారాపేత్వా ఆపత్తియా చోదేతుం – కరోతు ఆయస్మా ఓకాసం, అహం తం వత్తుకామోతి.

తేన ఖో పన సమయేన పేసలా భిక్ఖూ ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ ఓకాసం కారాపేత్వా ఆపత్తియా చోదేన్తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ లభన్తి ఆఘాతం, లభన్తి అప్పచ్చయం, వధేన తజ్జేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, కతేపి ఓకాసే పుగ్గలం తులయిత్వా ఆపత్తియా చోదేతున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ – పురమ్హాకం పేసలా భిక్ఖూ ఓకాసం కారాపేన్తీతి – పటికచ్చేవ సుద్ధానం భిక్ఖూనం అనాపత్తికానం అవత్థుస్మిం అకారణే ఓకాసం కారాపేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, సుద్ధానం భిక్ఖూనం అనాపత్తికానం అవత్థుస్మిం అకారణే ఓకాసో కారాపేతబ్బో. యో కారాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పుగ్గలం తులయిత్వా ఓకాసం కాతు [కారాపేతుం (స్యా.)] న్తి.

౮౨. అధమ్మకమ్మపటిక్కోసనాది

౧౫౪. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సఙ్ఘమజ్ఝే అధమ్మకమ్మం కరోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, అధమ్మకమ్మం కాతబ్బం. యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి. కరోన్తియేవ అధమ్మకమ్మం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, అధమ్మకమ్మే కయిరమానే పటిక్కోసితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన పేసలా భిక్ఖూ ఛబ్బగ్గియేహి భిక్ఖూహి అధమ్మకమ్మే కయిరమానే పటిక్కోసన్తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ లభన్తి ఆఘాతం, లభన్తి అప్పచ్చయం, వధేన తజ్జేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, దిట్ఠిమ్పి ఆవికాతున్తి. తేసంయేవ సన్తికే దిట్ఠిం ఆవికరోన్తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ లభన్తి ఆఘాతం, లభన్తి అప్పచ్చయం, వధేన తజ్జేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, చతూహి పఞ్చహి పటిక్కోసితుం, ద్వీహి తీహి దిట్ఠిం ఆవికాతుం, ఏకేన అధిట్ఠాతుం – ‘న మేతం ఖమతీ’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సఙ్ఘమజ్ఝే పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసమానా సఞ్చిచ్చ న సావేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, పాతిమోక్ఖుద్దేసకేన సఞ్చిచ్చ న సావేతబ్బం. యో న సావేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఉదాయీ సఙ్ఘస్స పాతిమోక్ఖుద్దేసకో హోతి కాకస్సరకో. అథ ఖో ఆయస్మతో ఉదాయిస్స ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా పఞ్ఞత్తం ‘పాతిమోక్ఖుద్దేసకేన సావేతబ్బ’న్తి, అహఞ్చమ్హి కాకస్సరకో, కథం ను ఖో మయా పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పాతిమోక్ఖుద్దేసకేన వాయమితుం – ‘కథం సావేయ్య’న్తి. వాయమన్తస్స అనాపత్తీతి.

తేన ఖో పన సమయేన దేవదత్తో సగహట్ఠాయ పరిసాయ పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, సగహట్ఠాయ పరిసాయ పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ సఙ్ఘమజ్ఝే అనజ్ఝిట్ఠా పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, సఙ్ఘమజ్ఝే అనజ్ఝిట్ఠేన పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరాధికం [థేరాధేయ్యం (అట్ఠకథాయం పాఠన్తరం)] పాతిమోక్ఖన్తి.

అఞ్ఞతిత్థియభాణవారో నిట్ఠితో పఠమో [ఏకాదసమో (క.)].

౮౩. పాతిమోక్ఖుద్దేసకఅజ్ఝేసనాది

౧౫౫. అథ ఖో భగవా రాజగహే యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన చోదనావత్థు తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన చోదనావత్థు తదవసరి. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే సమ్బహులా భిక్ఖూ విహరన్తి. తత్థ థేరో భిక్ఖు బాలో హోతి అబ్యత్తో. సో న జానాతి ఉపోసథం వా ఉపోసథకమ్మం వా, పాతిమోక్ఖం వా పాతిమోక్ఖుద్దేసం వా. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా పఞ్ఞత్తం ‘థేరాధికం పాతిమోక్ఖ’న్తి, అయఞ్చ అమ్హాకం థేరో బాలో అబ్యత్తో, న జానాతి ఉపోసథం వా ఉపోసథకమ్మం వా, పాతిమోక్ఖం వా పాతిమోక్ఖుద్దేసం వా. కథం ను ఖో అమ్హేహి పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, యో తత్థ భిక్ఖు బ్యత్తో పటిబలో తస్సాధేయ్యం పాతిమోక్ఖన్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే సమ్బహులా భిక్ఖూ విహరన్తి బాలా అబ్యత్తా. తే న జానన్తి ఉపోసథం వా ఉపోసథకమ్మం వా, పాతిమోక్ఖం వా పాతిమోక్ఖుద్దేసం వా. తే థేరం అజ్ఝేసింసు – ‘‘ఉద్దిసతు, భన్తే, థేరో పాతిమోక్ఖ’’న్తి. సో ఏవమాహ – ‘‘న మే, ఆవుసో, వత్తతీ’’తి. దుతియం థేరం అజ్ఝేసింసు – ‘‘ఉద్దిసతు, భన్తే, థేరో పాతిమోక్ఖ’’న్తి. సోపి ఏవమాహ – ‘‘న మే, ఆవుసో, వత్తతీ’’తి. తతియం థేరం అజ్ఝేసింసు – ‘‘ఉద్దిసతు, భన్తే, థేరో పాతిమోక్ఖ’’న్తి. సోపి ఏవమాహ – ‘‘న మే, ఆవుసో, వత్తతీ’’తి. ఏతేనేవ ఉపాయేన యావ సఙ్ఘనవకం అజ్ఝేసింసు – ‘‘ఉద్దిసతు ఆయస్మా పాతిమోక్ఖ’’న్తి. సోపి ఏవమాహ – ‘‘న మే, భన్తే, వత్తతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం.

ఇధ పన, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే సమ్బహులా భిక్ఖూ విహరన్తి బాలా అబ్యత్తా. తే న జానన్తి ఉపోసథం వా ఉపోసథకమ్మం వా, పాతిమోక్ఖం వా పాతిమోక్ఖుద్దేసం వా. తే థేరం అజ్ఝేసన్తి – ‘‘ఉద్దిసతు, భన్తే, థేరో పాతిమోక్ఖ’’న్తి. సో ఏవం వదేతి – ‘‘న మే, ఆవుసో, వత్తతీ’’తి. దుతియం థేరం అజ్ఝేసన్తి – ‘‘ఉద్దిసతు, భన్తే, థేరో పాతిమోక్ఖ’’న్తి. సోపి ఏవం వదేతి – ‘‘న మే, ఆవుసో, వత్తతీ’’తి. తతియం థేరం అజ్ఝేసన్తి – ‘‘ఉద్దిసతు, భన్తే, థేరో పాతిమోక్ఖ’’న్తి. సోపి ఏవం వదేతి – ‘‘న మే, ఆవుసో, వత్తతీ’’తి. ఏతేనేవ ఉపాయేన యావ సఙ్ఘనవకం అజ్ఝేసన్తి – ‘‘ఉద్దిసతు ఆయస్మా పాతిమోక్ఖ’’న్తి. సోపి ఏవం వదేతి – ‘‘న మే, భన్తే, వత్తతీ’’తి. తేహి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి ఏకో భిక్ఖు సామన్తా ఆవాసా సజ్జుకం పాహేతబ్బో – గచ్ఛావుసో, సంఖిత్తేన వా విత్థారేన వా పాతిమోక్ఖం పరియాపుణిత్వాన ఆగచ్ఛాహీతి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో పాహేతబ్బో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరేన భిక్ఖునా నవం భిక్ఖుం ఆణాపేతున్తి. థేరేన ఆణత్తా నవా భిక్ఖూ న గచ్ఛన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, థేరేన ఆణత్తేన అగిలానేన న గన్తబ్బం. యో న గచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౮౪. పక్ఖగణనాదిఉగ్గహణానుజాననా

౧౫౬. అథ ఖో భగవా చోదనావత్థుస్మిం యథాభిరన్తం విహరిత్వా పునదేవ రాజగహం పచ్చాగఞ్ఛి.

తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా భిక్ఖూ పిణ్డాయ చరన్తే పుచ్ఛన్తి – ‘‘కతిమీ, భన్తే, పక్ఖస్సా’’తి? భిక్ఖూ ఏవమాహంసు – ‘‘న ఖో మయం, ఆవుసో, జానామా’’తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘పక్ఖగణనమత్తమమ్పిమే సమణా సక్యపుత్తియా న జానన్తి, కిం పనిమే అఞ్ఞం కిఞ్చి కల్యాణం జానిస్సన్తీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పక్ఖగణనం ఉగ్గహేతున్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో పక్ఖగణనా ఉగ్గహేతబ్బా’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సబ్బేహేవ పక్ఖగణనం ఉగ్గహేతున్తి.

౧౫౭. తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా భిక్ఖూ పిణ్డాయ చరన్తే పుచ్ఛన్తి – ‘‘కీవతికా, భన్తే, భిక్ఖూ’’తి? భిక్ఖూ ఏవమాహంసు – ‘‘న ఖో మయం, ఆవుసో, జానామా’’తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘అఞ్ఞమఞ్ఞమ్పిమే సమణా సక్యపుత్తియా న జానన్తి, కిం పనిమే అఞ్ఞం కిఞ్చి కల్యాణం జానిస్సన్తీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూ గణేతున్తి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కదా ను ఖో భిక్ఖూ గణేతబ్బా’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తదహుపోసథే నామగ్గేన [నామమత్తేన (స్యా.), గణమగ్గేన (క.)] గణేతుం, సలాకం వా గాహేతున్తి.

౧౫౮. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అజానన్తా అజ్జుపోసథోతి దూరం గామం పిణ్డాయ చరన్తి. తే ఉద్దిస్సమానేపి పాతిమోక్ఖే ఆగచ్ఛన్తి, ఉద్దిట్ఠమత్తేపి ఆగచ్ఛన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆరోచేతుం ‘అజ్జుపోసథో’తి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో ఆరోచేతబ్బో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరేన భిక్ఖునా కాలవతో ఆరోచేతున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో థేరో కాలవతో నస్సరతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భత్తకాలేపి ఆరోచేతున్తి.

భత్తకాలేపి నస్సరతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, యం కాలం సరతి, తం కాలం ఆరోచేతున్తి.

౮౫. పుబ్బకరణానుజాననా

౧౫౯. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే ఉపోసథాగారం ఉక్లాపం హోతి. ఆగన్తుకా భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆవాసికా భిక్ఖూ ఉపోసథాగారం న సమ్మజ్జిస్సన్తీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపోసథాగారం సమ్మజ్జితున్తి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో ఉపోసథాగారం సమ్మజ్జితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరేన భిక్ఖునా నవం భిక్ఖుం ఆణాపేతున్తి.

థేరేన ఆణత్తా నవా భిక్ఖూ న సమ్మజ్జన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, థేరేన ఆణత్తేన అగిలానేన న సమ్మజ్జితబ్బం. యో న సమ్మజ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౧౬౦. తేన ఖో పన సమయేన ఉపోసథాగారే ఆసనం అపఞ్ఞత్తం హోతి. భిక్ఖూ ఛమాయం నిసీదన్తి, గత్తానిపి చీవరానిపి పంసుకితాని హోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపోసథాగారే ఆసనం పఞ్ఞపేతున్తి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో ఉపోసథాగారే ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరేన భిక్ఖునా నవం భిక్ఖుం ఆణాపేతున్తి.

థేరేన ఆణత్తా నవా భిక్ఖూ న పఞ్ఞపేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, థేరేన ఆణత్తేన అగిలానేన న పఞ్ఞపేతబ్బం. యో న పఞ్ఞపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౧౬౧. తేన ఖో పన సమయేన ఉపోసథాగారే పదీపో న హోతి. భిక్ఖూ అన్ధకారే కాయమ్పి చీవరమ్పి అక్కమన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపోసథాగారే పదీపం కాతున్తి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో ఉపోసథాగారే పదీపో కాతబ్బో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరేన భిక్ఖునా నవం భిక్ఖుం ఆణాపేతున్తి.

థేరేన ఆణత్తా నవా భిక్ఖూ న పదీపేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, థేరేన ఆణత్తేన అగిలానేన న పదీపేతబ్బో. యో న పదీపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౧౬౨. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే ఆవాసికా భిక్ఖూ నేవ పానీయం ఉపట్ఠాపేన్తి, న పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేన్తి. ఆగన్తుకా భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆవాసికా భిక్ఖూ నేవ పానీయం ఉపట్ఠాపేస్సన్తి, న పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేస్సన్తీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేతున్తి.

అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరేన భిక్ఖునా నవం భిక్ఖుం ఆణాపేతున్తి.

థేరేన ఆణత్తా నవా భిక్ఖూ న ఉపట్ఠాపేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. న, భిక్ఖవే, థేరేన ఆణత్తేన అగిలానేన న ఉపట్ఠాపేతబ్బం. యో న ఉపట్ఠాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౮౬. దిసంగమికాదివత్థు

౧౬౩. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ బాలా అబ్యత్తా దిసంగమికా ఆచరియుపజ్ఝాయే న ఆపుచ్ఛింసు [న ఆపుచ్ఛింసు (క.)]. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం.

ఇధ పన, భిక్ఖవే, సమ్బహులా భిక్ఖూ బాలా అబ్యత్తా దిసంగమికా ఆచరియుపజ్ఝాయే న ఆపుచ్ఛన్తి [న ఆపుచ్ఛన్తి (క.)]. తే [తేహి (క.)], భిక్ఖవే, ఆచరియుపజ్ఝాయేహి పుచ్ఛితబ్బా – ‘‘కహం గమిస్సథ, కేన సద్ధిం గమిస్సథా’’తి? తే చే, భిక్ఖవే, బాలా అబ్యత్తా అఞ్ఞే బాలే అబ్యత్తే అపదిసేయ్యుం, న, భిక్ఖవే, ఆచరియుపజ్ఝాయేహి అనుజానితబ్బా. అనుజానేయ్యుం చే, ఆపత్తి దుక్కటస్స. తే చ, భిక్ఖవే, బాలా అబ్యత్తా అననుఞ్ఞాతా ఆచరియుపజ్ఝాయేహి గచ్ఛేయ్యుం చే, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఇధ పన, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే సమ్బహులా భిక్ఖూ విహరన్తి బాలా అబ్యత్తా. తే న జానన్తి ఉపోసథం వా ఉపోసథకమ్మం వా, పాతిమోక్ఖం వా పాతిమోక్ఖుద్దేసం వా. తత్థ అఞ్ఞో భిక్ఖు ఆగచ్ఛతి బహుస్సుతో ఆగతాగమో ధమ్మధరో వినయధరో మాతికాధరో పణ్డితో బ్యత్తో మేధావీ లజ్జీ కుక్కుచ్చకో సిక్ఖాకామో. తేహి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి సో భిక్ఖు సఙ్గహేతబ్బో అనుగ్గహేతబ్బో ఉపలాపేతబ్బో ఉపట్ఠాపేతబ్బో చుణ్ణేన మత్తికాయ దన్తకట్ఠేన ముఖోదకేన. నో చే సఙ్గణ్హేయ్యుం అనుగ్గణ్హేయ్యుం ఉపలాపేయ్యుం ఉపట్ఠాపేయ్యుం చుణ్ణేన మత్తికాయ దన్తకట్ఠేన ముఖోదకేన, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఇధ పన, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే సమ్బహులా భిక్ఖూ విహరన్తి బాలా అబ్యత్తా. తే న జానన్తి ఉపోసథం వా ఉపోసథకమ్మం వా, పాతిమోక్ఖం వా పాతిమోక్ఖుద్దేసం వా. తేహి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి ఏకో భిక్ఖు సామన్తా ఆవాసా సజ్జుకం పాహేతబ్బో – ‘‘గచ్ఛావుసో, సంఖిత్తేన వా విత్థారేన వా పాతిమోక్ఖం పరియాపుణిత్వా ఆగచ్ఛా’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, తేహి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి సబ్బేహేవ యత్థ జానన్తి ఉపోసథం వా ఉపోసథకమ్మం వా పాతిమోక్ఖం వా పాతిమోక్ఖుద్దేసం వా, సో ఆవాసో గన్తబ్బో. నో చే గచ్ఛేయ్యుం, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఇధ పన, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే సమ్బహులా భిక్ఖూ వస్సం వసన్తి బాలా అబ్యత్తా. తే న జానన్తి ఉపోసథం వా ఉపోసథకమ్మం వా పాతిమోక్ఖం వా పాతిమోక్ఖుద్దేసం వా. తేహి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి ఏకో భిక్ఖు సామన్తా ఆవాసా సజ్జుకం పాహేతబ్బో – ‘‘గచ్ఛావుసో, సంఖిత్తేన వా విత్థారేన వా పాతిమోక్ఖం పరియాపుణిత్వా ఆగచ్ఛా’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, ఏకో భిక్ఖు సత్తాహకాలికం పాహేతబ్బో – ‘‘గచ్ఛావుసో, సంఖిత్తేన వా విత్థారేన వా పాతిమోక్ఖం పరియాపుణిత్వా ఆగచ్ఛా’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, న, భిక్ఖవే, తేహి భిక్ఖూహి తస్మిం ఆవాసే వస్సం వసితబ్బం. వసేయ్యుం చే, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౮౭. పారిసుద్ధిదానకథా

౧౬౪. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘సన్నిపతథ, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో ఉపోసథం కరిస్సతీ’’తి. ఏవం వుత్తే అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి, భన్తే, భిక్ఖు గిలానో, సో అనాగతో’’తి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానేన భిక్ఖునా పారిసుద్ధిం దాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, దాతబ్బా – తేన గిలానేన భిక్ఖునా ఏకం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘పారిసుద్ధిం దమ్మి, పారిసుద్ధిం మే హర, పారిసుద్ధిం మే ఆరోచేహీ’’తి. కాయేన విఞ్ఞాపేతి, వాచాయ విఞ్ఞాపేతి, కాయేన వాచాయ విఞ్ఞాపేతి, దిన్నా హోతి పారిసుద్ధి. న కాయేన విఞ్ఞాపేతి, న వాచాయ విఞ్ఞాపేతి, న కాయేన వాచాయ విఞ్ఞాపేతి, న దిన్నా హోతి పారిసుద్ధి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, సో, భిక్ఖవే, గిలానో భిక్ఖు మఞ్చేన వా పీఠేన వా సఙ్ఘమజ్ఝే ఆనేత్వా ఉపోసథో కాతబ్బో. సచే, భిక్ఖవే, గిలానుపట్ఠాకానం భిక్ఖూనం ఏవం హోతి – ‘‘సచే ఖో మయం గిలానం ఠానా చావేస్సామ, ఆబాధో వా అభివడ్ఢిస్సతి కాలంకిరియా వా భవిస్సతీ’’తి, న, భిక్ఖవే, గిలానో భిక్ఖు ఠానా చావేతబ్బో. సఙ్ఘేన తత్థ గన్త్వా ఉపోసథో కాతబ్బో. న త్వేవ వగ్గేన సఙ్ఘేన ఉపోసథో కాతబ్బో. కరేయ్య చే, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

పారిసుద్ధిహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నాయ పారిసుద్ధియా తత్థేవ పక్కమతి, అఞ్ఞస్స దాతబ్బా పారిసుద్ధి. పారిసుద్ధిహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నాయ పారిసుద్ధియా తత్థేవ విబ్భమతి,…పే… కాలం కరోతి – సామణేరో పటిజానాతి – సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతకో పటిజానాతి – అన్తిమవత్థుం అజ్ఝాపన్నకో పటిజానాతి – ఉమ్మత్తకో పటిజానాతి – ఖిత్తచిత్తో పటిజానాతి – వేదనాట్టో పటిజానాతి – ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి – ఆపత్తియా అప్పటికమ్మే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి – పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి – పణ్డకో పటిజానాతి – థేయ్యసంవాసకో పటిజానాతి – తిత్థియపక్కన్తకో పటిజానాతి – తిరచ్ఛానగతో పటిజానాతి – మాతుఘాతకో పటిజానాతి – పితుఘాతకో పటిజానాతి – అరహన్తఘాతకో పటిజానాతి – భిక్ఖునిదూసకో పటిజానాతి – సఙ్ఘభేదకో పటిజానాతి – లోహితుప్పాదకో పటిజానాతి – ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి, అఞ్ఞస్స దాతబ్బా పారిసుద్ధి.

పారిసుద్ధిహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నాయ పారిసుద్ధియా అన్తరామగ్గే పక్కమతి, అనాహటా హోతి పారిసుద్ధి. పారిసుద్ధిహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నాయ పారిసుద్ధియా అన్తరామగ్గే విబ్భమతి,…పే… ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి, అనాహటా హోతి పారిసుద్ధి.

పారిసుద్ధిహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నాయ పారిసుద్ధియా సఙ్ఘప్పత్తో పక్కమతి, ఆహటా హోతి పారిసుద్ధి. పారిసుద్ధిహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నాయ పారిసుద్ధియా సఙ్ఘప్పత్తో విబ్భమతి,…పే… ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి, ఆహటా హోతి పారిసుద్ధి.

పారిసుద్ధిహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నాయ పారిసుద్ధియా సఙ్ఘప్పత్తో సుత్తో న ఆరోచేతి, పమత్తో న ఆరోచేతి, సమాపన్నో న ఆరోచేతి, ఆహటా హోతి పారిసుద్ధి. పారిసుద్ధిహారకస్స అనాపత్తి.

పారిసుద్ధిహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నాయ పారిసుద్ధియా సఙ్ఘప్పత్తో సఞ్చిచ్చ న ఆరోచేతి, ఆహటా హోతి పారిసుద్ధి. పారిసుద్ధిహారకస్స ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౮౮. ఛన్దదానకథా

౧౬౫. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘సన్నిపతథ, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో కమ్మం కరిస్సతీ’’తి. ఏవం వుత్తే అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి, భన్తే, భిక్ఖు గిలానో, సో అనాగతో’’తి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానేన భిక్ఖునా ఛన్దం దాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, దాతబ్బో. తేన గిలానేన భిక్ఖునా ఏకం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘ఛన్దం దమ్మి, ఛన్దం మే హర, ఛన్దం మే ఆరోచేహీ’’తి. కాయేన విఞ్ఞాపేతి, వాచాయ విఞ్ఞాపేతి, కాయేన వాచాయ విఞ్ఞాపేతి, దిన్నో హోతి ఛన్దో. న కాయేన విఞ్ఞాపేతి, న వాచాయ విఞ్ఞాపేతి, న కాయేన వాచాయ విఞ్ఞాపేతి, న దిన్నో హోతి ఛన్దో. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, సో, భిక్ఖవే, గిలానో భిక్ఖు మఞ్చేన వా పీఠేన వా సఙ్ఘమజ్ఝే ఆనేత్వా కమ్మం కాతబ్బం. సచే, భిక్ఖవే, గిలానుపట్ఠాకానం భిక్ఖూనం ఏవం హోతి – ‘‘సచే ఖో మయం గిలానం ఠానా చావేస్సామ, ఆబాధో వా అభివడ్ఢిస్సతి కాలంకిరియా వా భవిస్సతీ’’తి, న, భిక్ఖవే, గిలానో భిక్ఖు ఠానా చావేతబ్బో. సఙ్ఘేన తత్థ గన్త్వా కమ్మం కాతబ్బం. న త్వేవ వగ్గేన సఙ్ఘేన కమ్మం కాతబ్బం. కరేయ్య చే, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఛన్దహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నే ఛన్దే తత్థేవ పక్కమతి, అఞ్ఞస్స దాతబ్బో ఛన్దో. ఛన్దహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నే ఛన్దే తత్థేవ విబ్భమతి…పే… కాలంకరోతి – సామణేరో పటిజానాతి – సిక్ఖం పచ్చక్ఖాతకో పటిజానాతి – అన్తిమవత్థుం అజ్ఝాపన్నకో పటిజానాతి – ఉమ్మత్తకో పటిజానాతి – ఖిత్తచిత్తో పటిజానాతి – వేదనాట్టో పటిజానాతి – ఆపత్తియా అదస్సనే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి – ఆపత్తియా అప్పటికమ్మే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి – పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖిత్తకో పటిజానాతి – పణ్డకో పటిజానాతి – థేయ్యసంవాసకో పటిజానాతి – తిత్థియపక్కన్తకో పటిజానాతి – తిరచ్ఛానగతో పటిజానాతి – మాతుఘాతకో పటిజానాతి – పితుఘాతకో పటిజానాతి – అరహన్తఘాతకో పటిజానాతి – భిక్ఖునిదూసకో పటిజానాతి – సఙ్ఘభేదకో పటిజానాతి – లోహితుప్పాదకో పటిజానాతి – ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి, అఞ్ఞస్స దాతబ్బో ఛన్దో.

ఛన్దహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నే ఛన్దే అన్తరామగ్గే పక్కమతి, అనాహటో హోతి ఛన్దో. ఛన్దహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నే ఛన్దే అన్తరామగ్గే విబ్భమతి…పే… ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి, అనాహటో హోతి ఛన్దో.

ఛన్దహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నే ఛన్దే సఙ్ఘప్పత్తో పక్కమతి, ఆహటో హోతి ఛన్దో. ఛన్దహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నే ఛన్దే సఙ్ఘప్పత్తో విబ్భమతి…పే… ఉభతోబ్యఞ్జనకో పటిజానాతి, ఆహటో హోతి ఛన్దో.

ఛన్దహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నే ఛన్దే సఙ్ఘప్పత్తో సుత్తో న ఆరోచేతి, పమత్తో న ఆరోచేతి, సమాపన్నో న ఆరోచేతి, ఆహటో హోతి ఛన్దో. ఛన్దహారకస్స అనాపత్తి.

ఛన్దహారకో చే, భిక్ఖవే, దిన్నే ఛన్దే సఙ్ఘప్పత్తో సఞ్చిచ్చ న ఆరోచేతి, ఆహటో హోతి ఛన్దో. ఛన్దహారకస్స ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తదహుపోసథే పారిసుద్ధిం దేన్తేన ఛన్దమ్పి దాతుం, సన్తి సఙ్ఘస్స కరణీయన్తి.

౮౯. ఞాతకాదిగ్గహణకథా

౧౬౬. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం తదహుపోసథే ఞాతకా గణ్హింసుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం.

ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖుం తదహుపోసథే ఞాతకా గణ్హన్తి. తే ఞాతకా భిక్ఖూహి ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘ఇఙ్ఘ, తుమ్హే ఆయస్మన్తో ఇమం భిక్ఖుం ముహుత్తం ముఞ్చథ, యావాయం భిక్ఖు ఉపోసథం కరోతీ’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, తే ఞాతకా భిక్ఖూహి ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘ఇఙ్ఘ, తుమ్హే ఆయస్మన్తో ముహుత్తం ఏకమన్తం హోథ, యావాయం భిక్ఖు పారిసుద్ధిం దేతీ’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, తే ఞాతకా భిక్ఖూహి ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘ఇఙ్ఘ, తుమ్హే ఆయస్మన్తో ఇమం భిక్ఖుం ముహుత్తం నిస్సీమం నేథ, యావ సఙ్ఘో ఉపోసథం కరోతీ’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, న త్వేవ వగ్గేన సఙ్ఘేన ఉపోసథో కాతబ్బో. కరేయ్య చే, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

ఇధ పన, భిక్ఖవే, భిక్ఖుం తదహుపోసథే రాజానో గణ్హన్తి,…పే… చోరా గణ్హన్తి – ధుత్తా గణ్హన్తి – భిక్ఖుపచ్చత్థికా గణ్హన్తి, తే భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖూహి ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘ఇఙ్ఘ, తుమ్హే ఆయస్మన్తో ఇమం భిక్ఖుం ముహుత్తం ముఞ్చథ, యావాయం భిక్ఖు ఉపోసథం కరోతీ’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, తే భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖూహి ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘ఇఙ్ఘ, తుమ్హే ఆయస్మన్తో ముహుత్తం ఏకమన్తం హోథ, యావాయం భిక్ఖు పారిసుద్ధిం దేతీ’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, తే భిక్ఖుపచ్చత్థికా భిక్ఖూహి ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘ఇఙ్ఘ, తుమ్హే ఆయస్మన్తో ఇమం భిక్ఖుం ముహుత్తం నిస్సీమం నేథ, యావ సఙ్ఘో ఉపోసథం కరోతీ’’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, న త్వేవ వగ్గేన సఙ్ఘేన ఉపోసథో కాతబ్బో. కరేయ్య చే, ఆపత్తి దుక్కటస్సాతి.

౯౦. ఉమ్మత్తకసమ్ముతి

౧౬౭. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘సన్నిపతథ, భిక్ఖవే, అత్థి సఙ్ఘస్స కరణీయ’’న్తి. ఏవం వుత్తే అఞ్ఞతరో భిక్ఖు భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అత్థి, భన్తే, గగ్గో నామ భిక్ఖు ఉమ్మత్తకో, సో అనాగతో’’తి.

‘‘ద్వేమే, భిక్ఖవే, ఉమ్మత్తకా – అత్థి, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఉమ్మత్తకో సరతిపి ఉపోసథం నపి సరతి, సరతిపి సఙ్ఘకమ్మం నపి సరతి, అత్థి నేవ సరతి; ఆగచ్ఛతిపి ఉపోసథం నపి ఆగచ్ఛతి, ఆగచ్ఛతిపి సఙ్ఘకమ్మం నపి ఆగచ్ఛతి, అత్థి నేవ ఆగచ్ఛతి. తత్ర, భిక్ఖవే, య్వాయం ఉమ్మత్తకో సరతిపి ఉపోసథం నపి సరతి, సరతిపి సఙ్ఘకమ్మం నపి సరతి, ఆగచ్ఛతిపి ఉపోసథం నపి ఆగచ్ఛతి, ఆగచ్ఛతిపి సఙ్ఘకమ్మం నపి ఆగచ్ఛతి, అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏవరూపస్స ఉమ్మత్తకస్స ఉమ్మత్తకసమ్ముత్తిం దాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, దాతబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. గగ్గో భిక్ఖు ఉమ్మత్తకో – సరతిపి ఉపోసథం నపి సరతి, సరతిపి సఙ్ఘకమ్మం నపి సరతి, ఆగచ్ఛతిపి ఉపోసథం నపి ఆగచ్ఛతి, ఆగచ్ఛతిపి సఙ్ఘకమ్మం నపి ఆగచ్ఛతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో గగ్గస్స భిక్ఖునో ఉమ్మత్తకస్స ఉమ్మత్తకసమ్ముతిం దదేయ్య. సరేయ్య వా గగ్గో భిక్ఖు ఉపోసథం న వా సరేయ్య, సరేయ్య వా సఙ్ఘకమ్మం న వా సరేయ్య, ఆగచ్ఛేయ్య వా ఉపోసథం న వా ఆగచ్ఛేయ్య, ఆగచ్ఛేయ్య వా సఙ్ఘకమ్మం న వా ఆగచ్ఛేయ్య, సఙ్ఘో సహ వా గగ్గేన వినా వా గగ్గేన ఉపోసథం కరేయ్య, సఙ్ఘకమ్మం కరేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. గగ్గో భిక్ఖు ఉమ్మత్తకో – సరతిపి ఉపోసథం నపి సరతి, సరతిపి సఙ్ఘకమ్మం నపి సరతి, ఆగచ్ఛతిపి ఉపోసథం నపి ఆగచ్ఛతి, ఆగచ్ఛతిపి సఙ్ఘకమ్మం నపి ఆగచ్ఛతి. సఙ్ఘో గగ్గస్స భిక్ఖునో ఉమ్మత్తకస్స ఉమ్మత్తకసమ్ముతిం దేతి. సరేయ్య వా గగ్గో భిక్ఖు ఉపోసథం న వా సరేయ్య, సరేయ్య వా సఙ్ఘకమ్మం న వా సరేయ్యం, ఆగచ్ఛేయ్య వా ఉపోసథం న వా ఆగచ్ఛేయ్య, ఆగచ్ఛేయ్య వా సఙ్ఘకమ్మం న వా ఆగచ్ఛేయ్య, సఙ్ఘో సహ వా గగ్గేన, వినా వా గగ్గేన ఉపోసథం కరిస్సతి, సఙ్ఘకమ్మం కరిస్సతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి గగ్గస్స భిక్ఖునో ఉమ్మత్తకస్స ఉమ్మత్తకసమ్ముతియా దానం – సరేయ్య వా గగ్గో భిక్ఖు ఉపోసథం న వా సరేయ్య, సరేయ్య వా సఙ్ఘకమ్మం న వా సరేయ్య, ఆగచ్ఛేయ్య వా ఉపోసథం న వా ఆగచ్ఛేయ్య, ఆగచ్ఛేయ్య వా సఙ్ఘకమ్మం న వా ఆగచ్ఛేయ్య, సఙ్ఘో సహ వా గగ్గేన, వినా వా గగ్గేన ఉపోసథం కరిస్సతి, సఙ్ఘకమ్మం కరిస్సతి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దిన్నా సఙ్ఘేన గగ్గస్స భిక్ఖునో ఉమ్మత్తకస్స ఉమ్మత్తకసమ్ముతి. సరేయ్య వా గగ్గో భిక్ఖు ఉపోసథం న వా సరేయ్య, సరేయ్య వా సఙ్ఘకమ్మం న వా సరేయ్య, ఆగచ్ఛేయ్య వా ఉపోసథం న వా ఆగచ్ఛేయ్య, ఆగచ్ఛేయ్య వా సఙ్ఘకమ్మం న వా ఆగచ్ఛేయ్య, సఙ్ఘో సహ వా గగ్గేన వినా వా గగ్గేన ఉపోసథం కరిస్సతి, సఙ్ఘకమ్మం కరిస్సతి. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౯౧. సఙ్ఘుపోసథాదిప్పభేదం

౧౬౮. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే చత్తారో భిక్ఖూ విహరన్తి. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా పఞ్ఞత్తం ‘ఉపోసథో కాతబ్బో’తి, మయఞ్చమ్హా చత్తారో జనా, కథం ను ఖో అమ్హేహి ఉపోసథో కాతబ్బో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, చతున్నం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితున్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే తయో భిక్ఖూ విహరన్తి. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా అనుఞ్ఞాతం చతున్నం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితుం, మయఞ్చమ్హా తయో జనా, కథం ను ఖో అమ్హేహి ఉపోసథో కాతబ్బో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిణ్ణం పారిసుద్ధిఉపోసథం కాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, కాతబ్బో. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన తే భిక్ఖూ ఞాపేతబ్బా –

‘‘సుణన్తు మే ఆయస్మన్తా. అజ్జుపోసథో పన్నరసో. యదాయస్మన్తానం పత్తకల్లం, మయం అఞ్ఞమఞ్ఞం పారిసుద్ధిఉపోసథం కరేయ్యామా’’తి.

థేరేన భిక్ఖునా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా తే భిక్ఖూ ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘పరిసుద్ధో అహం, ఆవుసో; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథ. పరిసుద్ధో అహం, ఆవుసో; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథ. పరిసుద్ధో అహం, ఆవుసో; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథా’’తి.

నవకేన భిక్ఖునా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా తే భిక్ఖూ ఏవమస్సు వచనీయా – ‘‘పరిసుద్ధో అహం, భన్తే; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథ. పరిసుద్ధో అహం, భన్తే; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథ. పరిసుద్ధో అహం, భన్తే; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే ద్వే భిక్ఖూ విహరన్తి. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా అనుఞ్ఞాతం చతున్నం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితుం, తిణ్ణన్నం పారిసుద్ధిఉపోసథం కాతుం. మయఞ్చమ్హా ద్వే జనా. కథం ను ఖో అమ్హేహి ఉపోసథో కాతబ్బో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ద్విన్నం పారిసుద్ధిఉపోసథం కాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, కాతబ్బో. థేరేన భిక్ఖునా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా నవో భిక్ఖు ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘పరిసుద్ధో అహం, ఆవుసో; పరిసుద్ధోతి మం ధారేహి. పరిసుద్ధో అహం, ఆవుసో; పరిసుద్ధోతి మం ధారేహి. పరిసుద్ధో అహం, ఆవుసో; పరిసుద్ధోతి మం ధారేహీ’’తి.

నవకేన భిక్ఖునా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా థేరో భిక్ఖు ఏవమస్స వచనీయో – ‘‘పరిసుద్ధో అహం, భన్తే; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథ. పరిసుద్ధో అహం, భన్తే; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథ. పరిసుద్ధో అహం, భన్తే; పరిసుద్ధోతి మం ధారేథా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే ఏకో భిక్ఖు విహరతి. అథ ఖో తస్స భిక్ఖునో ఏతదహోసి – ‘‘భగవతా అనుఞ్ఞాతం చతున్నం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితుం, తిణ్ణన్నం పారిసుద్ధిఉపోసథం కాతుం, ద్విన్నం పారిసుద్ధిఉపోసథం కాతుం. అహఞ్చమ్హి ఏకకో. కథం ను ఖో మయా ఉపోసథో కాతబ్బో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ఇధ పన, భిక్ఖవే, అఞ్ఞతరస్మిం ఆవాసే తదహుపోసథే ఏకో భిక్ఖు విహరతి. తేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా యత్థ భిక్ఖూ పటిక్కమన్తి ఉపట్ఠానసాలాయ వా, మణ్డపే వా, రుక్ఖమూలే వా, సో దేసో సమ్మజ్జిత్వా పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేత్వా ఆసనం పఞ్ఞపేత్వా పదీపం కత్వా నిసీదితబ్బం. సచే అఞ్ఞే భిక్ఖూ ఆగచ్ఛన్తి, తేహి సద్ధిం ఉపోసథో కాతబ్బో. నో చే ఆగచ్ఛన్తి, అజ్జ మే ఉపోసథోతి అధిట్ఠాతబ్బో. నో చే అధిట్ఠహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స.