౨౭౯. ఉపాలిసఙ్ఘసామగ్గీపుచ్ఛా

౪౭౬. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపాలి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఉపాలి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యస్మిం, భన్తే, వత్థుస్మిం హోతి సఙ్ఘస్స భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణం, సఙ్ఘో తం వత్థుం అవినిచ్ఛినిత్వా అమూలా మూలం గన్త్వా సఙ్ఘసామగ్గిం కరోతి, ధమ్మికా ను ఖో సా, భన్తే, సఙ్ఘసామగ్గీ’’తి? ‘‘యస్మిం, ఉపాలి, వత్థుస్మిం హోతి సఙ్ఘస్స భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణం, సఙ్ఘో తం వత్థుం అవినిచ్ఛినిత్వా అమూలా మూలం గన్త్వా సఙ్ఘసామగ్గిం కరోతి, అధమ్మికా సా, ఉపాలి, సఙ్ఘసామగ్గీ’’తి.

‘‘యస్మిం పన, భన్తే, వత్థుస్మిం హోతి సఙ్ఘస్స భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణం, సఙ్ఘో తం వత్థుం వినిచ్ఛినిత్వా మూలా మూలం గన్త్వా సఙ్ఘసామగ్గిం కరోతి, ధమ్మికా ను ఖో సా, భన్తే, సఙ్ఘసామగ్గీ’’తి? ‘‘యస్మిం, ఉపాలి, వత్థుస్మిం హోతి సఙ్ఘస్స భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణం, సఙ్ఘో తం వత్థుం వినిచ్ఛినిత్వా మూలా మూలం గన్త్వా సఙ్ఘసామగ్గిం కరోతి, ధమ్మికా సా, ఉపాలి, సఙ్ఘసామగ్గీ’’తి.

‘‘కతి ను ఖో, భన్తే, సఙ్ఘసామగ్గియో’’తి? ‘‘ద్వేమా, ఉపాలి, సఙ్ఘసామగ్గియో – అత్థుపాలి, సఙ్ఘసామగ్గీ అత్థాపేతా బ్యఞ్జనుపేతా; అత్థుపాలి, సఙ్ఘసామగ్గీ అత్థుపేతా చ బ్యఞ్జనుపేతా చ. కతమా చ, ఉపాలి, సఙ్ఘసామగ్గీ అత్థాపేతా బ్యఞ్జనుపేతా? యస్మిం, ఉపాలి, వత్థుస్మిం హోతి సఙ్ఘస్స భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణం, సఙ్ఘో తం వత్థుం అవినిచ్ఛినిత్వా అమూలా మూలం గన్త్వా సఙ్ఘసామగ్గిం కరోతి, అయం వుచ్చతి, ఉపాలి, సఙ్ఘసామగ్గీ అత్థాపేతా బ్యఞ్జనుపేతా. కతమా చ, ఉపాలి, సఙ్ఘసామగ్గీ అత్థుపేతా చ బ్యఞ్జనుపేతా చ? యస్మిం, ఉపాలి, వత్థుస్మిం హోతి సఙ్ఘస్స భణ్డనం కలహో విగ్గహో వివాదో సఙ్ఘభేదో సఙ్ఘరాజి సఙ్ఘవవత్థానం సఙ్ఘనానాకరణం, సఙ్ఘో తం వత్థుం వినిచ్ఛినిత్వా మూలా మూలం గన్త్వా సఙ్ఘసామగ్గిం కరోతి, అయం వుచ్చతి, ఉపాలి, సఙ్ఘసామగ్గీ అత్థుపేతా చ బ్యఞ్జనుపేతా చ. ఇమా ఖో, ఉపాలి, ద్వే సఙ్ఘసామగ్గియో’’తి.

౪౭౭. అథ ఖో ఆయస్మా ఉపాలి ఉట్ఠాయాసనా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా భగవన్తం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘సఙ్ఘస్స కిచ్చేసు చ మన్తనాసు చ;

అత్థేసు జాతేసు వినిచ్ఛయేసు చ;

కథంపకారోధ నరో మహత్థికో;

భిక్ఖు కథం హోతిధ పగ్గహారహోతి.

‘‘అనానువజ్జో పఠమేన సీలతో;

అవేక్ఖితాచారో సుసంవుతిన్ద్రియో;

పచ్చత్థికా నూపవదన్తి ధమ్మతో;

న హిస్స తం హోతి వదేయ్యు యేన నం.

‘‘సో తాదిసో సీలవిసుద్ధియా ఠితో;

విసారదో హోతి విసయ్హ భాసతి;

నచ్ఛమ్భతి పరిసగతో న వేధతి;

అత్థం న హాపేతి అనుయ్యుతం భణం.

‘‘తథేవ పఞ్హం పరిసాసు పుచ్ఛితో;

న చేవ పజ్ఝాయతి న మఙ్కు హోతి;

సో కాలాగతం బ్యాకరణారహం వచో;

రఞ్జేతి విఞ్ఞూపరిసం విచక్ఖణో.

‘‘సగారవో వుడ్ఢతరేసు భిక్ఖుసు;

ఆచేరకమ్హి చ సకే విసారదో;

అలం పమేతుం పగుణో కథేతవే;

పచ్చత్థికానఞ్చ విరద్ధికోవిదో.

‘‘పచ్చత్థికా యేన వజన్తి నిగ్గహం;

మహాజనో సఞ్ఞపనఞ్చ గచ్ఛతి;

సకఞ్చ ఆదాయమయం న రిఞ్చతి;

వియాకరం [సో బ్యాకరం (సీ.), వేయ్యాకరం (స్యా.)] పఞ్హమనూపఘాతికం.

‘‘దూతేయ్యకమ్మేసు అలం సముగ్గహో;

సఙ్ఘస్స కిచ్చేసు చ ఆహు నం యథా;

కరం వచో భిక్ఖుగణేన పేసితో;

అహం కరోమీతి న తేన మఞ్ఞతి.

‘‘ఆపజ్జతి యావతకేసు వత్థుసు;

ఆపత్తియా హోతి యథా చ వుట్ఠితి;

ఏతే విభఙ్గా ఉభయస్స స్వాగతా;

ఆపత్తి వుట్ఠానపదస్స కోవిదో.

‘‘నిస్సారణం గచ్ఛతి యాని చాచరం;

నిస్సారితో హోతి యథా చ వత్తనా [వత్థునా (సీ. స్యా.)];

ఓసారణం తంవుసితస్స జన్తునో;

ఏతమ్పి జానాతి విభఙ్గకోవిదో.

‘‘సగారవో వుడ్ఢతరేసు భిక్ఖుసు;

నవేసు థేరేసు చ మజ్ఝిమేసు చ;

మహాజనస్సత్థచరోధ పణ్డితో;

సో తాదిసో భిక్ఖు ఇధ పగ్గహారహో’’తి.

ఉపాలిసఙ్ఘసామగ్గీపుచ్ఛా నిట్ఠితా.

కోసమ్బకక్ఖన్ధకో దసమో.