౨౭౬. అట్ఠారసవత్థుకథా

౪౬౮. అథ ఖో కోసమ్బకా భిక్ఖూ సేనాసనం సంసామేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన సావత్థి తేనుపసఙ్కమింసు. అస్సోసి ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో – ‘‘తే కిర కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘తే కిర, భన్తే, కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తి. కథాహం, భన్తే, తేసు భిక్ఖూసు పటిపజ్జామీ’’తి? ‘‘తేన హి త్వం, సారిపుత్త, యథా ధమ్మో తథా తిట్ఠాహీ’’తి. ‘‘కథాహం, భన్తే, జానేయ్యం ధమ్మం వా అధమ్మం వా’’తి?

అట్ఠారసహి ఖో, సారిపుత్త, వత్థూహి అధమ్మవాదీ జానితబ్బో. ఇధ, సారిపుత్త, భిక్ఖు అధమ్మం ధమ్మోతి దీపేతి, ధమ్మం అధమ్మోతి దీపేతి; అవినయం వినయోతి దీపేతి, వినయం అవినయోతి దీపేతి; అభాసితం అలపితం తథాగతేన భాసితం లపితం తథాగతేనాతి దీపేతి, భాసితం లపితం తథాగతేన అభాసితం అలపితం తథాగతేనాతి దీపేతి; అనాచిణ్ణం తథాగతేన ఆచిణ్ణం తథాగతేనాతి దీపేతి, ఆచిణ్ణం తథాగతేన అనాచిణ్ణం తథాగతేనాతి దీపేతి; అపఞ్ఞత్తం తథాగతేన పఞ్ఞత్తం తథాగతేనాతి దీపేతి, పఞ్ఞత్తం తథాగతేన అపఞ్ఞత్తం తథాగతేనాతి దీపేతి; అనాపత్తిం ఆపత్తీతి దీపేతి, ఆపత్తిం అనాపత్తీతి దీపేతి; లహుకం ఆపత్తిం గరుకా ఆపత్తీతి దీపేతి, గరుకం ఆపత్తిం లహుకా ఆపత్తీతి దీపేతి; సావసేసం ఆపత్తిం అనవసేసా ఆపత్తీతి దీపేతి, అనవసేసం ఆపత్తిం సావసేసా ఆపత్తీతి దీపేతి; దుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం అదుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి దీపేతి, అదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం దుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి దీపేతి – ఇమేహి ఖో, సారిపుత్త, అట్ఠారసహి వత్థూహి అధమ్మవాదీ జానితబ్బో.

అట్ఠారసహి చ ఖో, సారిపుత్త, వత్థూహి ధమ్మవాదీ జానితబ్బో. ఇధ, సారిపుత్త, భిక్ఖు అధమ్మం అధమ్మోతి దీపేతి, ధమ్మం ధమ్మోతి దీపేతి; అవినయం అవినయోతి దీపేతి, వినయం వినయోతి దీపేతి; అభాసితం అలపితం తథాగతేన అభాసితం అలపితం తథాగతేనాతి దీపేతి, భాసితం లపితం తథాగతేన భాసితం లపితం తథాగతేనాతి దీపేతి; అనాచిణ్ణం తథాగతేన అనాచిణ్ణం తథాగతేనాతి దీపేతి, ఆచిణ్ణం తథాగతేన ఆచిణ్ణం తథాగతేనాతి దీపేతి; అపఞ్ఞత్తం తథాగతేన అపఞ్ఞత్తం తథాగతేనాతి దీపేతి, పఞ్ఞత్తం తథాగతేన పఞ్ఞత్తం తథాగతేనాతి దీపేతి; అనాపత్తిం అనాపత్తీతి దీపేతి, ఆపత్తిం ఆపత్తీతి దీపేతి; లహుకం ఆపత్తిం లహుకా ఆపత్తీతి దీపేతి, గరుకం ఆపత్తిం గరుకా ఆపత్తీతి దీపేతి; సావసేసం ఆపత్తిం సావసేసా ఆపత్తీతి దీపేతి, అనవసేసం ఆపత్తిం అనవసేసా ఆపత్తీతి దీపేతి; దుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం దుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి దీపేతి, అదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం అదుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి దీపేతి – ఇమేహి ఖో, సారిపుత్త, అట్ఠారసహి వత్థూహి ధమ్మవాదీ జానితబ్బోతి.

౪౬౯. అస్సోసి ఖో ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో…పే… అస్సోసి ఖో ఆయస్మా మహాకస్సపో… అస్సోసి ఖో ఆయస్మా మహాకచ్చానో… అస్సోసి ఖో ఆయస్మా మహాకోట్ఠికో … అస్సోసి ఖో ఆయస్మా మహాకప్పినో… అస్సోసి ఖో ఆయస్మా మహాచున్దో… అస్సోసి ఖో ఆయస్మా అనురుద్ధో… అస్సోసి ఖో ఆయస్మా రేవతో … అస్సోసి ఖో ఆయస్మా ఉపాలి… అస్సోసి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో… అస్సోసి ఖో ఆయస్మా రాహులో – ‘‘తే కిర కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తీ’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా రాహులో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా రాహులో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘తే కిర, భన్తే, కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తి. కథాహం, భన్తే, తేసు భిక్ఖూసు పటిపజ్జామీ’’తి? ‘‘తేన హి త్వం, రాహుల, యథా ధమ్మో తథా తిట్ఠాహీ’’తి. ‘‘కథాహం, భన్తే, జానేయ్యం ధమ్మం వా అధమ్మం వా’’తి?

అట్ఠారసహి ఖో, రాహుల, వత్థూహి అధమ్మవాదీ జానితబ్బో. ఇధ, రాహుల, భిక్ఖు అధమ్మం ధమ్మోతి దీపేతి, ధమ్మం అధమ్మోతి దీపేతి; అవినయం వినయోతి దీపేతి, వినయం అవినయోతి దీపేతి; అభాసితం అలపితం తథాగతేన భాసితం లపితం తథాగతేనాతి దీపేతి, భాసితం లపితం తథాగతేన అభాసితం అలపితం తథాగతేనాతి దీపేతి; అనాచిణ్ణం తథాగతేన ఆచిణ్ణం తథాగతేనాతి దీపేతి, ఆచిణ్ణం తథాగతేన అనాచిణ్ణం తథాగతేనాతి దీపేతి; అపఞ్ఞత్తం తథాగతేన పఞ్ఞత్తం తథాగతేనాతి దీపేతి, పఞ్ఞత్తం తథాగతేన అపఞ్ఞత్తం తథాగతేనాతి దీపేతి; అనాపత్తిం ఆపత్తీతి దీపేతి, ఆపత్తిం అనాపత్తీతి దీపేతి; లహుకం ఆపత్తిం గరుకా ఆపత్తీతి దీపేతి, గరుకం ఆపత్తిం లహుకా ఆపత్తీతి దీపేతి; సావసేసం ఆపత్తిం అనవసేసా ఆపత్తీతి దీపేతి, అనవసేసం ఆపత్తిం సావసేసా ఆపత్తీతి దీపేతి; దుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం అదుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి దీపేతి, అదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం దుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి దీపేతి – ఇమేహి ఖో, రాహుల, అట్ఠారసహి వత్థూహి అధమ్మవాదీ జానితబ్బో.

అట్ఠారసహి చ ఖో, రాహుల, వత్థూహి ధమ్మవాదీ జానితబ్బో. ఇధ, రాహుల, భిక్ఖు అధమ్మం అధమ్మోతి దీపేతి, ధమ్మం ధమ్మోతి దీపేతి; అవినయం అవినయోతి దీపేతి, వినయం వినయోతి దీపేతి; అభాసితం అలపితం తథాగతేన అభాసితం అలపితం తథాగతేనాతి దీపేతి, భాసితం లపితం తథాగతేన భాసితం లపితం తథాగతేనాతి దీపేతి; అనాచిణ్ణం తథాగతేన అనాచిణ్ణం తథాగతేనాతి దీపేతి, ఆచిణ్ణం తథాగతేన ఆచిణ్ణం తథాగతేనాతి దీపేతి; అపఞ్ఞత్తం తథాగతేన అపఞ్ఞత్తం తథాగతేనాతి దీపేతి, పఞ్ఞత్తం తథాగతేన పఞ్ఞత్తం తథాగతేనాతి దీపేతి; అనాపత్తిం అనాపత్తీతి దీపేతి, ఆపత్తిం ఆపత్తీతి దీపేతి; లహుకం ఆపత్తిం లహుకా ఆపత్తీతి దీపేతి, గరుకం ఆపత్తిం గరుకా ఆపత్తీతి దీపేతి; సావసేసం ఆపత్తిం సావసేసా ఆపత్తీతి దీపేతి, అనవసేసం ఆపత్తిం అనవసేసా ఆపత్తీతి దీపేతి; దుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం దుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి దీపేతి, అదుట్ఠుల్లం ఆపత్తిం అదుట్ఠుల్లా ఆపత్తీతి దీపేతి – ఇమేహి ఖో, రాహుల, అట్ఠారసహి వత్థూహి ధమ్మవాదీ జానితబ్బోతి.

౪౭౦. అస్సోసి ఖో మహాపజాపతి [మహాపజాపతీ (సీ. స్యా.)] గోతమీ – ‘‘తే కిర కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తీ’’తి. అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో మహాపజాపతి గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘తే కిర, భన్తే, కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తి. కథాహం, భన్తే, తేసు భిక్ఖూసు పటిపజ్జామీ’’తి? ‘‘తేన హి త్వం, గోతమి, ఉభయత్థ ధమ్మం సుణ. ఉభయత్థ ధమ్మం సుత్వా యే తత్థ భిక్ఖూ ధమ్మవాదినో తేసం దిట్ఠిఞ్చ ఖన్తిఞ్చ రుచిఞ్చ ఆదాయఞ్చ రోచేహి. యఞ్చ కిఞ్చి భిక్ఖునిసఙ్ఘేన భిక్ఖుసఙ్ఘతో పచ్చాసీసితబ్బం సబ్బం తం ధమ్మవాదితోవ పచ్చాసీసితబ్బ’’న్తి.

౪౭౧. అస్సోసి ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి – ‘‘తే కిర కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తీ’’తి. అథ ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో అనాథపిణ్డికో గహపతి భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘తే కిర, భన్తే, కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తి. కథాహం, భన్తే, తేసు భిక్ఖూసు పటిపజ్జామీ’’తి? ‘‘తేన హి త్వం, గహపతి, ఉభయత్థ దానం దేహి. ఉభయత్థ దానం దత్వా ఉభయత్థ ధమ్మం సుణ. ఉభయత్థ ధమ్మం సుత్వా యే తత్థ భిక్ఖూ ధమ్మవాదినో తేసం దిట్ఠిఞ్చ ఖన్తిఞ్చ రుచిఞ్చ ఆదాయఞ్చ రోచేహీ’’తి.

౪౭౨. అస్సోసి ఖో విసాఖా మిగారమాతా – ‘‘తే కిర కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తీ’’తి. అథ ఖో విసాఖా మిగారమాతా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో విసాఖా మిగారమాతా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘తే కిర, భన్తే, కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం ఆగచ్ఛన్తి. కథాహం, భన్తే, తేసు భిక్ఖూసు పటిపజ్జామీ’’తి? ‘‘తేన హి త్వం, విసాఖే, ఉభయత్థ దానం దేహి. ఉభయత్థ దానం దత్వా ఉభయత్థ ధమ్మం సుణ. ఉభయత్థ ధమ్మం సుత్వా యే తత్థ భిక్ఖూ ధమ్మవాదినో తేసం దిట్ఠిఞ్చ ఖన్తిఞ్చ రుచిఞ్చ ఆదాయఞ్చ రోచేహీ’’తి.

౪౭౩. అథ ఖో కోసమ్బకా భిక్ఖూ అనుపుబ్బేన యేన సావత్థి తదవసరుం. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘తే కిర, భన్తే, కోసమ్బకా భిక్ఖూ భణ్డనకారకా కలహకారకా వివాదకారకా భస్సకారకా సఙ్ఘే అధికరణకారకా సావత్థిం అనుప్పత్తా. కథం ను ఖో, భన్తే, తేసు భిక్ఖూసు సేనాసనే [సేనాసనేసు (క.), సేనాసనం (స్యా.)] పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? ‘‘తేన హి, సారిపుత్త, వివిత్తం సేనాసనం దాతబ్బ’’న్తి. ‘‘సచే పన, భన్తే, వివిత్తం న హోతి, కథం పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? ‘‘తేన హి, సారిపుత్త, వివిత్తం కత్వాపి దాతబ్బం, న త్వేవాహం, సారిపుత్త, కేనచి పరియాయేన వుడ్ఢతరస్స భిక్ఖునో సేనాసనం పటిబాహితబ్బన్తి వదామి. యో పటిబాహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

‘‘ఆమిసే పన, భన్తే, కథం పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? ‘‘ఆమిసం ఖో, సారిపుత్త, సబ్బేసం సమకం భాజేతబ్బ’’న్తి.

అట్ఠారసవత్థుకథా నిట్ఠితా.