౧౩. బిమ్బిసారసమాగమకథా

౫౫. అథ ఖో భగవా గయాసీసే యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన రాజగహం తేన చారికం పక్కామి, మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం భిక్ఖుసహస్సేన సబ్బేహేవ పురాణజటిలేహి. అథ ఖో భగవా అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన రాజగహం తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా రాజగహే విహరతి లట్ఠివనే [లట్ఠివనుయ్యానే (స్యా.)] సుప్పతిట్ఠే చేతియే. అస్సోసి ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో – సమణో ఖలు భో గోతమో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో రాజగహం అనుప్పత్తో రాజగహే విహరతి లట్ఠివనే సుప్పతిట్ఠే చేతియే. తం ఖో పన భగవన్తం [భవన్తం (క.)] గోతమం ఏవం కల్యాణో కిత్తిసద్దో అబ్భుగ్గతో – ఇతిపి సో భగవా అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో విజ్జాచరణసమ్పన్నో సుగతో లోకవిదూ అనుత్తరో పురిసదమ్మసారథి సత్థా దేవమనుస్సానం బుద్ధో భగవా [భగవాతి (క.)]. సో ఇమం లోకం సదేవకం సమారకం సబ్రహ్మకం సస్సమణబ్రాహ్మణిం పజం సదేవమనుస్సం సయం అభిఞ్ఞా సచ్ఛికత్వా పవేదేతి. సో ధమ్మం దేసేతి ఆదికల్యాణం మజ్ఝేకల్యాణం పరియోసానకల్యాణం సాత్థం సబ్యఞ్జనం కేవలపరిపుణ్ణం పరిసుద్ధం బ్రహ్మచరియం పకాసేతి. సాధు ఖో పన తథారూపానం అరహతం దస్సనం హోతీతి.

అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో ద్వాదసనహుతేహి [ద్వాదసనియుతేహి (యోజనా)] మాగధికేహి బ్రాహ్మణగహపతికేహి పరివుతో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. తేపి ఖో ద్వాదసనహుతా మాగధికా బ్రాహ్మణగహపతికా అప్పేకచ్చే భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు, అప్పేకచ్చే భగవతా సద్ధిం సమ్మోదింసు, సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు, అప్పేకచ్చే యేన భగవా తేనఞ్జలిం పణామేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు, అప్పేకచ్చే భగవతో సన్తికే నామగోత్తం సావేత్వా ఏకమన్తం నిసీదింసు, అప్పేకచ్చే తుణ్హీభూతా ఏకమన్తం నిసీదింసు. అథ ఖో తేసం ద్వాదసనహుతానం [ద్వాదసనియుతానం (యోజనా)] మాగధికానం బ్రాహ్మణగహపతికానం ఏతదహోసి – ‘‘కిం ను ఖో మహాసమణో ఉరువేలకస్సపే బ్రహ్మచరియం చరతి, ఉదాహు ఉరువేలకస్సపో మహాసమణే బ్రహ్మచరియం చరతీ’’తి? అథ ఖో భగవా తేసం ద్వాదసనహుతానం మాగధికానం బ్రాహ్మణగహపతికానం చేతసా చేతోపరివితక్కమఞ్ఞాయ ఆయస్మన్తం ఉరువేలకస్సపం గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘కిమేవ దిస్వా ఉరువేలవాసి, పహాసి అగ్గిం కిసకోవదానో;

పుచ్ఛామి తం కస్సప, ఏతమత్థం కథం పహీనం తవ అగ్గిహుత్తన్తి.

‘‘రూపే చ సద్దే చ అథో రసే చ;

కామిత్థియో చాభివదన్తి యఞ్ఞా;

ఏతం మలన్తి ఉపధీసు ఞత్వా;

తస్మా న యిట్ఠే న హుతే అరఞ్జిన్తి.

‘‘ఏత్థేవ తే మనో న రమిత్థ (కస్సపాతి భగవా);

రూపేసు సద్దేసు అథో రసేసు;

అథ కో చరహి దేవమనుస్సలోకే;

రతో మనో కస్సప, బ్రూహి మేతన్తి.

‘‘దిస్వా పదం సన్తమనూపధీకం;

అకిఞ్చనం కామభవే అసత్తం;

అనఞ్ఞథాభావిమనఞ్ఞనేయ్యం;

తస్మా న యిట్ఠే న హుతే అరఞ్జి’’న్తి.

౫౬. అథ ఖో ఆయస్మా ఉరువేలకస్సపో ఉట్ఠాయాసనా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా భగవతో పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సత్థా మే, భన్తే, భగవా, సావకోహమస్మి; సత్థా మే, భన్తే, భగవా, సావకోహమస్మీ’’తి. అథ ఖో తేసం ద్వాదసనహుతానం మాగధికానం బ్రాహ్మణగహపతికానం ఏతదహోసి – ‘‘ఉరువేలకస్సపో మహాసమణే బ్రహ్మచరియం చరతీ’’తి. అథ ఖో భగవా తేసం ద్వాదసనహుతానం మాగధికానం బ్రాహ్మణగహపతికానం చేతసా చేతోపరివితక్కమఞ్ఞాయ అనుపుబ్బిం కథం కథేసి, సేయ్యథిదం – దానకథం సీలకథం సగ్గకథం కామానం ఆదీనవం ఓకారం సంకిలేసం నేక్ఖమ్మే ఆనిసంసం పకాసేసి. యదా తే భగవా అఞ్ఞాసి కల్లచిత్తే ముదుచిత్తే వినీవరణచిత్తే ఉదగ్గచిత్తే పసన్నచిత్తే, అథ యా బుద్ధానం సాముక్కంసికా ధమ్మదేసనా, తం పకాసేసి – దుక్ఖం, సముదయం, నిరోధం, మగ్గం. సేయ్యథాపి నామ సుద్ధం వత్థం అపగతకాళకం సమ్మదేవ రజనం పటిగ్గణ్హేయ్య, ఏవమేవ ఏకాదసనహుతానం మాగధికానం బ్రాహ్మణగహపతికానం బిమ్బిసారప్పముఖానం తస్మిం యేవ ఆసనే విరజం వీతమలం ధమ్మచక్ఖుం ఉదపాది – యం కిఞ్చి సముదయధమ్మం, సబ్బం తం నిరోధధమ్మన్తి. ఏకనహుతం ఉపాసకత్తం పటివేదేసి.

౫౭. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో దిట్ఠధమ్మో పత్తధమ్మో విదితధమ్మో పరియోగాళ్హధమ్మో తిణ్ణవిచికిచ్ఛో విగతకథంకథో వేసారజ్జప్పత్తో అపరప్పచ్చయో సత్థుసాసనే భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పుబ్బే మే, భన్తే, కుమారస్స సతో పఞ్చ అస్సాసకా అహేసుం, తే మే ఏతరహి సమిద్ధా. పుబ్బే మే, భన్తే, కుమారస్స సతో ఏతదహోసి – ‘అహో వత మం రజ్జే అభిసిఞ్చేయ్యు’న్తి, అయం ఖో మే, భన్తే, పఠమో అస్సాసకో అహోసి, సో మే ఏతరహి సమిద్ధో. ‘తస్స చ మే విజితం అరహం సమ్మాసమ్బుద్ధో ఓక్కమేయ్యా’తి, అయం ఖో మే, భన్తే, దుతియో అస్సాసకో అహోసి, సో మే ఏతరహి సమిద్ధో. ‘తఞ్చాహం భగవన్తం పయిరుపాసేయ్య’న్తి, అయం ఖో మే, భన్తే, తతియో అస్సాసకో అహోసి, సో మే ఏతరహి సమిద్ధో. ‘సో చ మే భగవా ధమ్మం దేసేయ్యా’తి, అయం ఖో మే, భన్తే, చతుత్థో అస్సాసకో అహోసి, సో మే ఏతరహి సమిద్ధో. ‘తస్స చాహం భగవతో ధమ్మం ఆజానేయ్య’న్తి, అయం ఖో మే, భన్తే, పఞ్చమో అస్సాసకో అహోసి, సో మే ఏతరహి సమిద్ధో. పుబ్బే మే, భన్తే, కుమారస్స సతో ఇమే పఞ్చ అస్సాసకా అహేసుం, తే మే ఏతరహి సమిద్ధా. అభిక్కన్తం, భన్తే, అభిక్కన్తం, భన్తే, సేయ్యథాపి, భన్తే, నిక్కుజ్జితం వా ఉక్కుజ్జేయ్య, పటిచ్ఛన్నం వా వివరేయ్య, మూళ్హస్స వా మగ్గం ఆచిక్ఖేయ్య, అన్ధకారే వా తేలపజ్జోతం ధారేయ్య చక్ఖుమన్తో రూపాని దక్ఖన్తీతి – ఏవమేవం భగవతా అనేకపరియాయేన ధమ్మో పకాసితో. ఏసాహం, భన్తే, భగవన్తం సరణం గచ్ఛామి, ధమ్మఞ్చ, భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ. ఉపాసకం మం [మం భన్తే (క.)], భగవా ధారేతు అజ్జతగ్గే పాణుపేతం సరణం గతం, అధివాసేతు చ మే, భన్తే, భగవా, స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో భగవతో అధివాసనం విదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో తస్సా రత్తియా అచ్చయేన పణీతం ఖాదనీయం భోజనీయం పటియాదాపేత్వా భగవతో కాలం ఆరోచాపేసి – ‘‘కాలో, భన్తే, నిట్ఠితం భత్త’’న్తి.

౫౮. అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ రాజగహం పావిసి మహతా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం భిక్ఖుసహస్సేన సబ్బేహేవ పురాణజటిలేహి. తేన ఖో పన సమయేన సక్కో దేవానమిన్దో మాణవకవణ్ణం అభినిమ్మినిత్వా బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స పురతో పురతో గచ్ఛతి ఇమా గాథాయో గాయమానో –

‘‘దన్తో దన్తేహి సహ పురాణజటిలేహి, విప్పముత్తో విప్పముత్తేహి;

సిఙ్గీనిక్ఖసవణ్ణో, రాజగహం పావిసి భగవా.

‘‘ముత్తో ముత్తేహి సహ పురాణజటిలేహి, విప్పముత్తో విప్పముత్తేహి;

సిఙ్గీనిక్ఖసవణ్ణో, రాజగహం పావిసి భగవా.

‘‘తిణ్ణో తిణ్ణేహి సహ పురాణజటిలేహి;

విప్పముత్తో విప్పముత్తేహి;

సిఙ్గీనిక్ఖసువణ్ణో;

రాజగహం పావిసి భగవా.

‘‘సన్తో సన్తేహి సహ పురాణజటిలేహి;

విప్పముత్తో విప్పముత్తేహి;

సిఙ్గీనిక్ఖసవణ్ణో;

రాజగహం పావిసి భగవా.

‘‘దసవాసో దసబలో, దసధమ్మవిదూ దసభి చుపేతో;

సో దససతపరివారో [పరివారకో (క.)] రాజగహం, పావిసి భగవా’’తి.

మనుస్సా సక్కం దేవానమిన్దం పస్సిత్వా ఏవమాహంసు – ‘‘అభిరూపో వతాయం మాణవకో, దస్సనీయో వతాయం మాణవకో, పాసాదికో వతాయం మాణవకో. కస్స ను ఖో అయం మాణవకో’’తి? ఏవం వుత్తే సక్కో దేవానమిన్దో తే మనుస్సే గాథాయ అజ్ఝభాసి –

‘‘యో ధీరో సబ్బధి దన్తో, సుద్ధో అప్పటిపుగ్గలో;

అరహం సుగతో లోకే, తస్సాహం పరిచారకో’’తి.

౫౯. అథ ఖో భగవా యేన రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేన. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేత్వా సమ్పవారేత్వా భగవన్తం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నస్స ఖో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స ఏతదహోసి [చూళవ. ౩౦౭] – ‘‘కత్థ ను ఖో భగవా విహరేయ్య? యం అస్స గామతో నేవ అవిదూరే న అచ్చాసన్నే, గమనాగమనసమ్పన్నం, అత్థికానం అత్థికానం మనుస్సానం అభిక్కమనీయం, దివా అప్పాకిణ్ణం [అప్పకిణ్ణం (సీ. స్యా.), అబ్భోకిణ్ణం (క.)], రత్తిం అప్పసద్దం అప్పనిగ్ఘోసం విజనవాతం, మనుస్సరాహస్సేయ్యకం, పటిసల్లానసారుప్ప’’న్తి. అథ ఖో రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స ఏతదహోసి – ‘‘ఇదం ఖో అమ్హాకం వేళువనం ఉయ్యానం గామతో నేవ అవిదూరే న అచ్చాసన్నే గమనాగమనసమ్పన్నం అత్థికానం అత్థికానం మనుస్సానం అభిక్కమనీయం దివా అప్పాకిణ్ణం రత్తిం అప్పసద్దం అప్పనిగ్ఘోసం విజనవాతం మనుస్సరాహస్సేయ్యకం పటిసల్లానసారుప్పం. యంనూనాహం వేళువనం ఉయ్యానం బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దదేయ్య’’న్తి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో సోవణ్ణమయం భిఙ్కారం గహేత్వా భగవతో ఓణోజేసి – ‘‘ఏతాహం, భన్తే, వేళువనం ఉయ్యానం బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దమ్మీ’’తి. పటిగ్గహేసి భగవా ఆరామం. అథ ఖో భగవా రాజానం మాగధం సేనియం బిమ్బిసారం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేత్వా సమాదపేత్వా సముత్తేజేత్వా సమ్పహంసేత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆరామ’’న్తి.

బిమ్బిసారసమాగమకథా నిట్ఠితా.