౧౪. సారిపుత్తమోగ్గల్లానపబ్బజ్జాకథా

౬౦. తేన ఖో పన సమయేన సఞ్చయో [సఞ్జయో (సీ. స్యా.)] పరిబ్బాజకో రాజగహే పటివసతి మహతియా పరిబ్బాజకపరిసాయ సద్ధిం అడ్ఢతేయ్యేహి పరిబ్బాజకసతేహి. తేన ఖో పన సమయేన సారిపుత్తమోగ్గల్లానా సఞ్చయే పరిబ్బాజకే బ్రహ్మచరియం చరన్తి. తేహి కతికా కతా హోతి – యో పఠమం అమతం అధిగచ్ఛతి, సో ఇతరస్స ఆరోచేతూతి. అథ ఖో ఆయస్మా అస్సజి పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ రాజగహం పిణ్డాయ పావిసి పాసాదికేన అభిక్కన్తేన పటిక్కన్తేన ఆలోకితేన విలోకితేన సమిఞ్జితేన పసారితేన, ఓక్ఖిత్తచక్ఖు ఇరియాపథసమ్పన్నో. అద్దసా ఖో సారిపుత్తో పరిబ్బాజకో ఆయస్మన్తం అస్సజిం రాజగహే పిణ్డాయ చరన్తం పాసాదికేన అభిక్కన్తేన పటిక్కన్తేన ఆలోకితేన విలోకితేన సమిఞ్జితేన పసారితేన ఓక్ఖిత్తచక్ఖుం ఇరియాపథసమ్పన్నం. దిస్వానస్స ఏతదహోసి – ‘‘యే వత లోకే అరహన్తో వా అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నా, అయం తేసం భిక్ఖు అఞ్ఞతరో. యంనూనాహం ఇమం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛేయ్యం – ‘కంసి త్వం, ఆవుసో, ఉద్దిస్స పబ్బజితో, కో వా తే సత్థా, కస్స వా త్వం ధమ్మం రోచేసీ’’’తి? అథ ఖో సారిపుత్తస్స పరిబ్బాజకస్స ఏతదహోసి – ‘‘అకాలో ఖో ఇమం భిక్ఖుం పుచ్ఛితుం, అన్తరఘరం పవిట్ఠో పిణ్డాయ చరతి. యంనూనాహం ఇమం భిక్ఖుం పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధేయ్యం, అత్థికేహి ఉపఞ్ఞాతం మగ్గ’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా అస్సజి రాజగహే పిణ్డాయ చరిత్వా పిణ్డపాతం ఆదాయ పటిక్కమి. అథ ఖో సారిపుత్తోపి పరిబ్బాజకో యేనాయస్మా అస్సజి తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మతా అస్సజినా సద్ధిం సమ్మోది, సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితో ఖో సారిపుత్తో పరిబ్బాజకో ఆయస్మన్తం అస్సజిం ఏతదవోచ – ‘‘విప్పసన్నాని ఖో తే, ఆవుసో, ఇన్ద్రియాని, పరిసుద్ధో ఛవివణ్ణో పరియోదాతో. కంసి త్వం, ఆవుసో, ఉద్దిస్స పబ్బజితో, కో వా తే సత్థా, కస్స వా త్వం ధమ్మం రోచేసీ’’తి? ‘‘అత్థావుసో, మహాసమణో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో, తాహం భగవన్తం ఉద్దిస్స పబ్బజితో, సో చ మే భగవా సత్థా, తస్స చాహం భగవతో ధమ్మం రోచేమీ’’తి. ‘‘కింవాదీ పనాయస్మతో సత్థా, కిమక్ఖాయీ’’తి? ‘‘అహం ఖో, ఆవుసో, నవో అచిరపబ్బజితో, అధునాగతో ఇమం ధమ్మవినయం, న తాహం సక్కోమి విత్థారేన ధమ్మం దేసేతుం, అపి చ తే సంఖిత్తేన అత్థం వక్ఖామీ’’తి. అథ ఖో సారిపుత్తో పరిబ్బాజకో ఆయస్మన్తం అస్సజిం ఏతదవోచ – ‘‘హోతు, ఆవుసో –

‘‘అప్పం వా బహుం వా భాసస్సు, అత్థంయేవ మే బ్రూహి;

అత్థేనేవ మే అత్థో, కిం కాహసి బ్యఞ్జనం బహు’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా అస్సజి సారిపుత్తస్స పరిబ్బాజకస్స ఇమం ధమ్మపరియాయం అభాసి –

[అప. ౧.౧.౨౮౬ థేరాపదానేపి] ‘‘యే ధమ్మా హేతుప్పభవా, తేసం హేతుం తథాగతో ఆహ;

తేసఞ్చ యో నిరోధో, ఏవంవాదీ మహాసమణో’’తి.

అథ ఖో సారిపుత్తస్స పరిబ్బాజకస్స ఇమం ధమ్మపరియాయం సుత్వా విరజం వీతమలం ధమ్మచక్ఖుం ఉదపాది – ‘‘యం కిఞ్చి సముదయధమ్మం, సబ్బం తం నిరోధధమ్మ’’న్తి.

[అప. ౧.౧.౨౮౯ థేరాపదానేపి] ఏసేవ ధమ్మో యది తావదేవ, పచ్చబ్యత్థ పదమసోకం;

అదిట్ఠం అబ్భతీతం, బహుకేహి కప్పనహుతేహీతి.

౬౧. అథ ఖో సారిపుత్తో పరిబ్బాజకో యేన మోగ్గల్లానో పరిబ్బాజకో తేనుపసఙ్కమి. అద్దసా ఖో మోగ్గల్లానో పరిబ్బాజకో సారిపుత్తం పరిబ్బాజకం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం, దిస్వాన సారిపుత్తం పరిబ్బాజకం ఏతదవోచ – ‘‘విప్పసన్నాని ఖో తే, ఆవుసో, ఇన్ద్రియాని, పరిసుద్ధో ఛవివణ్ణో పరియోదాతో. కచ్చి ను త్వం, ఆవుసో, అమతం అధిగతో’’తి? ‘‘ఆమావుసో, అమతం అధిగతో’’తి. ‘‘యథాకథం పన త్వం, ఆవుసో, అమతం అధిగతో’’తి? ‘‘ఇధాహం, ఆవుసో, అద్దసం అస్సజిం భిక్ఖుం రాజగహే పిణ్డాయ చరన్తం పాసాదికేన అభిక్కన్తేన పటిక్కన్తేన ఆలోకితేన విలోకితేన సమిఞ్జితేన పసారితేన ఓక్ఖిత్తచక్ఖుం ఇరియాపథసమ్పన్నం. దిస్వాన మే ఏతదహోసి – ‘యే వత లోకే అరహన్తో వా అరహత్తమగ్గం వా సమాపన్నా, అయం తేసం భిక్ఖు అఞ్ఞతరో. యంనూనాహం ఇమం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛేయ్యం – కంసి త్వం, ఆవుసో ఉద్దిస్స పబ్బజితో, కో వా తే సత్థా, కస్స వా త్వం ధమ్మం రోచేసీ’’’తి. తస్స మయ్హం, ఆవుసో, ఏతదహోసి – ‘‘అకాలో ఖో ఇమం భిక్ఖుం పుచ్ఛితుం అన్తరఘరం పవిట్ఠో పిణ్డాయ చరతి, యంనూనాహం ఇమం భిక్ఖుం పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధేయ్యం అత్థికేహి ఉపఞ్ఞాతం మగ్గ’’న్తి. అథ ఖో, ఆవుసో, అస్సజి భిక్ఖు రాజగహే పిణ్డాయ చరిత్వా పిణ్డపాతం ఆదాయ పటిక్కమి. అథ ఖ్వాహం, ఆవుసో, యేన అస్సజి భిక్ఖు తేనుపసఙ్కమిం, ఉపసఙ్కమిత్వా అస్సజినా భిక్ఖునా సద్ధిం సమ్మోదిం, సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసిం. ఏకమన్తం ఠితో ఖో అహం, ఆవుసో, అస్సజిం భిక్ఖుం ఏతదవోచం – ‘‘విప్పసన్నాని ఖో తే, ఆవుసో, ఇన్ద్రియాని, పరిసుద్ధో ఛవివణ్ణో పరియోదాతో. ‘కంసి త్వం, ఆవుసో, ఉద్దిస్స పబ్బజితో, కో వా తే సత్థా, కస్స వా త్వం ధమ్మం రోచేసీ’’’తి? ‘అత్థావుసో, మహాసమణో సక్యపుత్తో సక్యకులా పబ్బజితో, తాహం భగవన్తం ఉద్దిస్స పబ్బజితో, సో చ మే భగవా సత్థా, తస్స చాహం భగవతో ధమ్మం రోచేమీ’తి. ‘కింవాదీ పనాయస్మతో సత్థా కిమక్ఖాయీ’తి. ‘అహం ఖో, ఆవుసో, నవో అచిరపబ్బజితో అధునాగతో ఇమం ధమ్మవినయం, న తాహం సక్కోమి విత్థారేన ధమ్మం దేసేతుం, అపి చ తే సంఖిత్తేన అత్థం వక్ఖామీ’’’తి. అథ ఖ్వాహం, ఆవుసో, అస్సజిం భిక్ఖుం ఏతదవోచం – ‘‘హోతు, ఆవుసో,

అప్పం వా బహుం వా భాసస్సు, అత్థంయేవ మే బ్రూహి;

అత్థేనేవ మే అత్థో, కిం కాహసి బ్యఞ్జనం బహు’’న్తి.

అథ ఖో, ఆవుసో, అస్సజి భిక్ఖు ఇమం ధమ్మపరియాయం అభాసి –

‘‘యే ధమ్మా హేతుప్పభవా, తేసం హేతుం తథాగతో ఆహ;

తేసఞ్చ యో నిరోధో, ఏవంవాదీ మహాసమణో’’తి.

అథ ఖో మోగ్గల్లానస్స పరిబ్బాజకస్స ఇమం ధమ్మపరియాయం సుత్వా విరజం వీతమలం ధమ్మచక్ఖుం ఉదపాది – యం కిఞ్చి సముదయధమ్మం, సబ్బం తం నిరోధధమ్మన్తి.

ఏసేవ ధమ్మో యది తావదేవ, పచ్చబ్యత్థ పదమసోకం;

అదిట్ఠం అబ్భతీతం, బహుకేహి కప్పనహుతేహీతి.

౬౨. అథ ఖో మోగ్గల్లానో పరిబ్బాజకో సారిపుత్తం పరిబ్బాజకం ఏతదవోచ ‘‘గచ్ఛామ మయం, ఆవుసో, భగవతో సన్తికే, సో నో భగవా సత్థా’’తి. ‘‘ఇమాని ఖో, ఆవుసో, అడ్ఢతేయ్యాని పరిబ్బాజకసతాని అమ్హే నిస్సాయ అమ్హే సమ్పస్సన్తా ఇధ విహరన్తి, తేపి తావ అపలోకేమ [అపలోకామ (క)]. యథా తే మఞ్ఞిస్సన్తి, తథా తే కరిస్సన్తీ’’తి. అథ ఖో సారిపుత్తమోగ్గల్లానా యేన తే పరిబ్బాజకా తేనుపసఙ్కమింసు, ఉపసఙ్కమిత్వా తే పరిబ్బాజకే ఏతదవోచుం – ‘‘గచ్ఛామ మయం, ఆవుసో, భగవతో సన్తికే, సో నో భగవా సత్థా’’తి. ‘‘మయం ఆయస్మన్తే నిస్సాయ ఆయస్మన్తే సమ్పస్సన్తా ఇధ విహరామ, సచే ఆయస్మన్తా మహాసమణే బ్రహ్మచరియం చరిస్సన్తి, సబ్బేవ మయం మహాసమణే బ్రహ్మచరియం చరిస్సామా’’తి. అథ ఖో సారిపుత్తమోగ్గల్లానా యేన సఞ్చయో పరిబ్బాజకో తేనుపసఙ్కమింసు, ఉపసఙ్కమిత్వా సఞ్చయం పరిబ్బాజకం ఏతదవోచుం – ‘‘గచ్ఛామ మయం, ఆవుసో, భగవతో సన్తికే, సో నో భగవా సత్థా’’తి. ‘‘అలం, ఆవుసో, మా అగమిత్థ, సబ్బేవ తయో ఇమం గణం పరిహరిస్సామా’’తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో సారిపుత్తమోగ్గల్లానా సఞ్చయం పరిబ్బాజకం ఏతదవోచుం – ‘‘గచ్ఛామ మయం, ఆవుసో, భగవతో సన్తికే, సో నో భగవా సత్థా’’తి. ‘‘అలం, ఆవుసో, మా అగమిత్థ, సబ్బేవ తయో ఇమం గణం పరిహరిస్సామా’’తి. అథ ఖో సారిపుత్తమోగ్గల్లానా తాని అడ్ఢతేయ్యాని పరిబ్బాజకసతాని ఆదాయ యేన వేళువనం తేనుపసఙ్కమింసు. సఞ్చయస్స పన పరిబ్బాజకస్స తత్థేవ ఉణ్హం లోహితం ముఖతో ఉగ్గఞ్ఛి.

అద్దసా ఖో భగవా [భగవాతే (క)] సారిపుత్తమోగ్గల్లానే దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తే, దిస్వాన భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘ఏతే, భిక్ఖవే, ద్వే సహాయకా ఆగచ్ఛన్తి, కోలితో ఉపతిస్సో చ. ఏతం మే సావకయుగం భవిస్సతి అగ్గం భద్దయుగ’’న్తి.

గమ్భీరే ఞాణవిసయే, అనుత్తరే ఉపధిసఙ్ఖయే;

విముత్తే అప్పత్తే వేళువనం, అథ నే సత్థా బ్యాకాసి.

ఏతే ద్వే సహాయకా, ఆగచ్ఛన్తి కోలితో ఉపతిస్సో చ;

ఏతం మే సావకయుగం, భవిస్సతి అగ్గం భద్దయుగన్తి.

అథ ఖో సారిపుత్తమోగ్గల్లానా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు, ఉపసఙ్కమిత్వా

భగవతో పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచుం – ‘‘లభేయ్యామ మయం, భన్తే, భగవతో సన్తికే పబ్బజ్జం, లభేయ్యామ ఉపసమ్పద’’న్తి. ‘‘ఏథ భిక్ఖవో’’తి భగవా అవోచ – ‘‘స్వాక్ఖాతో ధమ్మో, చరథ బ్రహ్మచరియం సమ్మా దుక్ఖస్స అన్తకిరియాయా’’తి. సావ తేసం ఆయస్మన్తానం ఉపసమ్పదా అహోసి.

అభిఞ్ఞాతానం పబ్బజ్జా

౬౩. తేన ఖో పన సమయేన అభిఞ్ఞాతా అభిఞ్ఞాతా మాగధికా కులపుత్తా భగవతి బ్రహ్మచరియం చరన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – అపుత్తకతాయ పటిపన్నో సమణో గోతమో, వేధబ్యాయ పటిపన్నో సమణో గోతమో, కులుపచ్ఛేదాయ పటిపన్నో సమణో గోతమో, ఇదాని అనేన జటిలసహస్సం పబ్బాజితం, ఇమాని చ అడ్ఢతేయ్యాని పరిబ్బాజకసతాని సఞ్చయాని [సఞ్జేయ్యాని (సీ.), సఞ్జయాని (స్యా.)] పబ్బాజితాని. ఇమే చ అభిఞ్ఞాతా అభిఞ్ఞాతా మాగధికా కులపుత్తా సమణే గోతమే బ్రహ్మచరియం చరన్తీతి. అపిస్సు భిక్ఖూ దిస్వా ఇమాయ గాథాయ చోదేన్తి –

‘‘ఆగతో ఖో మహాసమణో, మాగధానం గిరిబ్బజం;

సబ్బే సఞ్చయే నేత్వాన [సఞ్జేయ్యకే నేత్వా (సీ.)], కంసు దాని నయిస్సతీ’’తి.

అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… న, భిక్ఖవే, సో సద్దో చిరం భవిస్సతి, సత్తాహమేవ భవిస్సతి, సత్తాహస్స అచ్చయేన అన్తరధాయిస్సతి. తేన హి, భిక్ఖవే, యే తుమ్హే ఇమాయ గాథాయ చోదేన్తి –

‘‘ఆగతో ఖో మహాసమణో, మాగధానం గిరిబ్బజం;

సబ్బే సఞ్చయే నేత్వాన, కంసు దాని నయిస్సతీ’’తి.

తే తుమ్హే ఇమాయ గాథాయ పటిచోదేథ –

‘‘నయన్తి వే మహావీరా, సద్ధమ్మేన తథాగతా;

ధమ్మేన నయమానానం [నీయమానానం (క.)], కా ఉసూయా [ఉస్సుయా (క.)] విజానత’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా భిక్ఖూ దిస్వా ఇమాయ గాథాయ చోదేన్తి –

‘‘ఆగతో ఖో మహాసమణో, మాగధానం గిరిబ్బజం;

సబ్బే సఞ్చయే నేత్వాన, కంసు దాని నయిస్సతీ’’తి.

భిక్ఖూ తే మనుస్సే ఇమాయ గాథాయ పటిచోదేన్తి –

‘‘నయన్తి వే మహావీరా, సద్ధమ్మేన తథాగతా;

ధమ్మేన నయమానానం, కా ఉసూయా విజానత’’న్తి.

మనుస్సా ధమ్మేన కిర సమణా సక్యపుత్తియా నేన్తి నో అధమ్మేనాతి సత్తాహమేవ సో సద్దో అహోసి, సత్తాహస్స అచ్చయేన అన్తరధాయి.

సారిపుత్తమోగ్గల్లానపబ్బజ్జాకథా నిట్ఠితా.

చతుత్థభాణవారో నిట్ఠితో.