౮. వత్తక్ఖన్ధకం

౧. ఆగన్తుకవత్తకథా

౩౫౬. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఆగన్తుకా భిక్ఖూ సఉపాహనాపి ఆరామం పవిసన్తి, ఛత్తపగ్గహితాపి ఆరామం పవిసన్తి, ఓగుణ్ఠితాపి ఆరామం పవిసన్తి, సీసేపి చీవరం కరిత్వా ఆరామం పవిసన్తి, పానీయేనపి పాదే ధోవన్తి, వుడ్ఢతరేపి ఆవాసికే భిక్ఖూ న అభివాదేన్తి, నపి సేనాసనం పుచ్ఛన్తి. అఞ్ఞతరోపి ఆగన్తుకో భిక్ఖు అనజ్ఝావుట్ఠం విహారం ఘటికం ఉగ్ఘాటేత్వా కవాటం పణామేత్వా సహసా పావిసి. తస్స ఉపరిపిట్ఠితో [ఉపరిపిట్ఠతో (?)] అహి ఖన్ధే పపతి. సో భీతో విస్సరమకాసి. భిక్ఖూ ఉపధావిత్వా తం భిక్ఖుం ఏతదవోచుం – ‘‘కిస్స త్వం, ఆవుసో, విస్సరమకాసీ’’తి? అథ ఖో సో భిక్ఖు భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆగన్తుకా భిక్ఖూ సఉపాహనాపి ఆరామం పవిసిస్సన్తి, ఛత్తపగ్గహితాపి ఆరామం పవిసిస్సన్తి, ఓగుణ్ఠితాపి ఆరామం పవిసిస్సన్తి, సీసేపి చీవరం కరిత్వా ఆరామం పవిసిస్సన్తి, పానీయేనపి పాదే ధోవిస్సన్తి, వుడ్ఢతరేపి ఆవాసికే భిక్ఖూ న అభివాదేస్సన్తి, నపి సేనాసనం పుచ్ఛిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ‘‘ఆగన్తుకా భిక్ఖూ సఉపాహనాపి ఆరామం పవిసన్తి, ఛత్తపగ్గహితాపి ఆరామం పవిసన్తి, ఓగుణ్ఠితాపి ఆరామం పవిసన్తి, సీసేపి చీవరం కరిత్వా ఆరామం పవిసన్తి, పానీయేనిపి పాదే ధోవన్తి, వుడ్ఢతరేపి ఆవాసికే భిక్ఖూ న అభివాదేన్తి, నపి సేనాసనం పుచ్ఛన్తీతి. సచ్చం భగవాతి. విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… కథఞ్హి నామ భిక్ఖవే ఆగన్తుకా భిక్ఖూ సఉపాహనాపి ఆరామం పవిసిస్సన్తి, ఛత్తపగ్గహితాపి ఆరామం పవిసిస్సన్తి, ఓగుణ్ఠితాపి ఆరామం పవిసిస్సన్తి, సీసేపి చీవరం కరిత్వా ఆరామం పవిసిస్సన్తి, పానీయేనపి పాదే ధోవిస్సన్తి, వుడ్ఢతరేపి ఆవాసికే భిక్ఖూ న అభివాదేస్సన్తి, నపి సేనాసనం పుచ్ఛిస్సన్తి, నేతం భిక్ఖవే అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౫౭. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, ఆగన్తుకానం భిక్ఖూనం వత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా ఆగన్తుకేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బం. ఆగన్తుకేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా ‘ఇదాని ఆరామం పవిసిస్సామీ’తి ఉపాహనా ఓముఞ్చిత్వా నీచం కత్వా పప్ఫోటేత్వా గహేత్వా ఛత్తం అపనామేత్వా సీసం వివరిత్వా సీసే చీవరం [వివరిత్వా చీవరం (క.)] ఖన్ధే కత్వా సాధుకం అతరమానేన ఆరామో పవిసితబ్బో. ఆరామం పవిసన్తేన సల్లక్ఖేతబ్బం – ‘కత్థ ఆవాసికా భిక్ఖూ పటిక్కమన్తీ’తి? యత్థ ఆవాసికా భిక్ఖూ పటిక్కమన్తి – ఉపట్ఠానసాలాయ వా మణ్డపే వా రుక్ఖమూలే వా – తత్థ గన్త్వా ఏకమన్తం పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో; ఏకమన్తం చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం; పతిరూపం ఆసనం గహేత్వా నిసీదితబ్బం; పానీయం పుచ్ఛితబ్బం, పరిభోజనీయం పుచ్ఛితబ్బం – ‘కతమం పానీయం, కతమం పరిభోజనీయ’న్తి? సచే పానీయేన అత్థో హోతి, పానీయం గహేత్వా పాతబ్బం. సచే పరిభోజనీయేన అత్థో హోతి, పరిభోజనీయం గహేత్వా పాదా ధోవితబ్బా. పాదే ధోవన్తేన ఏకేన హత్థేన ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం, ఏకేన హత్థేన పాదా ధోవితబ్బా. తేనేవ ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం [యేన హత్థేన ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం (స్యా.)] న తేనేవ హత్థేన పాదా ధోవితబ్బా. ఉపాహనపుఞ్ఛనచోళకం పుచ్ఛిత్వా ఉపాహనా పుఞ్ఛితబ్బా. ఉపాహనా పుఞ్ఛన్తేన పఠమం సుక్ఖేన చోళకేన పుఞ్ఛితబ్బా, పచ్ఛా అల్లేన. ఉపాహనాపుఞ్ఛనచోళకం ధోవిత్వా [పీళేత్వా (స్యా.)] ఏకమన్తం విస్సజ్జేతబ్బం.

‘‘సచే ఆవాసికో భిక్ఖు వుడ్ఢో హోతి, అభివాదేతబ్బో. సచే నవకో హోతి, అభివాదాపేతబ్బో. సేనాసనం పుచ్ఛితబ్బం – ‘కతమం మే సేనాసనం పాపుణాతీ’తి? అజ్ఝావుట్ఠం వా అనజ్ఝావుట్ఠం వా పుచ్ఛితబ్బం, గోచరో పుచ్ఛితబ్బో, అగోచరో పుచ్ఛితబ్బో, సేక్ఖసమ్మతాని [సేఖసమ్మతాని (క.)] కులాని పుచ్ఛితబ్బాని, వచ్చట్ఠానం పుచ్ఛితబ్బం, పస్సావట్ఠానం పుచ్ఛితబ్బం, పానీయం పుచ్ఛితబ్బం, పరిభోజనీయం పుచ్ఛితబ్బం, కత్తరదణ్డో పుచ్ఛితబ్బో, సఙ్ఘస్స కతికసణ్ఠానం పుచ్ఛితబ్బం – ‘కం కాలం పవిసితబ్బం, కం కాలం నిక్ఖమితబ్బ’న్తి? సచే విహారో అనజ్ఝావుట్ఠో హోతి, కవాటం ఆకోటేత్వా ముహుత్తం ఆగమేత్వా ఘటికం ఉగ్ఘాటేత్వా కవాటం పణామేత్వా బహి ఠితేన నిల్లోకేతబ్బో.

‘‘సచే విహారో ఉక్లాపో హోతి, మఞ్చే వా మఞ్చో ఆరోపితో హోతి, పీఠే వా పీఠం ఆరోపితం హోతి, సేనాసనం ఉపరి పుఞ్జీకతం [పుఞ్జకితం (క.)] హోతి, సచే ఉస్సహతి, సోధేతబ్బో. [మహావ. ౬౬-౬౭ (థోకం విసదిసం)] విహారం సోధేన్తేన పఠమం భూమత్థరణం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; మఞ్చపటిపాదకా నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బా; భిసిబిబ్బోహనం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; నిసీదనపచ్చత్థరణం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; మఞ్చో నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బో; పీఠం నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; ఖేళమల్లకో నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బో; అపస్సేనఫలకం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం. సచే విహారే సన్తానకం హోతి, ఉల్లోకా పఠమం ఓహారేతబ్బం, ఆలోకసన్ధికణ్ణభాగా పమజ్జితబ్బా. సచే గేరుకపరికమ్మకతా భిత్తి కణ్ణకితా హోతి, చోళకం తేమేత్వా పీళేత్వా పమజ్జితబ్బా. సచే కాళవణ్ణకతా భూమి కణ్ణకితా హోతి, చోళకం తేమేత్వా పీళేత్వా పమజ్జితబ్బా. సచే అకతా హోతి భూమి, ఉదకేన పరిప్ఫోసిత్వా సమ్మజ్జితబ్బా – మా విహారో రజేన ఉహఞ్ఞీతి [ఊహఞ్ఞీతి (సీ. స్యా.)]. సఙ్కారం విచినిత్వా ఏకమన్తం ఛడ్డేతబ్బం.

‘‘భూమత్థరణం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాఠానే [యథాపఞ్ఞత్తం (సీ. స్యా.), యథాభాగం (క.)] పఞ్ఞపేతబ్బం. మఞ్చపటిపాదకా ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాఠానే [యథాభాగం (స్యా. క.)] ఠపేతబ్బా. మఞ్చో ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, అతిహరిత్వా యథాఠానే [యథాభాగం (స్యా. క.)] పఞ్ఞపేతబ్బో. పీఠం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, అతిహరిత్వా యథాఠానే [యథాభాగం (స్యా. క.)] పఞ్ఞపేతబ్బం. భిసిబిబ్బోహనం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాభాగం పఞ్ఞపేతబ్బం. నిసీదనపచ్చత్థరణం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాభాగం పఞ్ఞపేతబ్బం. ఖేళమల్లకో ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాభాగం ఠపేతబ్బో. అపస్సేనఫలకం ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాభాగం ఠపేతబ్బం. పత్తచీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. పత్తం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన పత్తం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన హేట్ఠామఞ్చం వా హేట్ఠాపీఠం వా పరామసిత్వా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. న చ అనన్తరహితాయ భూమియా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. చీవరం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన చీవరం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన చీవరవంసం వా చీవరరజ్జుం వా పమజ్జిత్వా పారతో అన్తం ఓరతో భోగం కత్వా చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం.

‘‘సచే పురత్థిమా సరజా వాతా వాయన్తి, పురత్థిమా వాతపానా థకేతబ్బా. సచే పచ్ఛిమా సరజా వాతా వాయన్తి, పచ్ఛిమా వాతపానా థకేతబ్బా. సచే ఉత్తరా సరజా వాతా వాయన్తి, ఉత్తరా వాతపానా థకేతబ్బా. సచే దక్ఖిణా సరజా వాతా వాయన్తి, దక్ఖిణా వాతపానా థకేతబ్బా. సచే సీతకాలో హోతి, దివా వాతపానా వివరితబ్బా, రత్తిం థకేతబ్బా. సచే ఉణ్హకాలో హోతి, దివా వాతపానా థకేతబ్బా, రత్తిం వివరితబ్బా.

‘‘సచే పరివేణం ఉక్లాపం హోతి, పరివేణం సమ్మజ్జితబ్బం. సచే కోట్ఠకో ఉక్లాపో హోతి, కోట్ఠకో సమ్మజ్జితబ్బో. సచే ఉపట్ఠానసాలా ఉక్లాపా హోతి, ఉపట్ఠానసాలా సమ్మజ్జితబ్బా. సచే అగ్గిసాలా ఉక్లాపా హోతి, అగ్గిసాలా సమ్మజ్జితబ్బా. సచే వచ్చకుటి ఉక్లాపా హోతి, వచ్చకుటి సమ్మజ్జితబ్బా. సచే పానీయం న హోతి, పానీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బం. సచే పరిభోజనీయం న హోతి, పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బం. సచే ఆచమనకుమ్భియా ఉదకం న హోతి, ఆచమనకుమ్భియా ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, ఆగన్తుకానం భిక్ఖూనం వత్తం యథా ఆగన్తుకేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౨. ఆవాసికవత్తకథా

౩౫౮. తేన ఖో పన సమయేన ఆవాసికా భిక్ఖూ ఆగన్తుకే భిక్ఖూ దిస్వా నేవ ఆసనం పఞ్ఞపేన్తి, న పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపన్తి, న పచ్చుగ్గన్త్వా పత్తచీవరం పటిగ్గణ్హన్తి, న పానీయేన పుచ్ఛన్తి [న పానీయేన పుచ్ఛన్తి, న పరిభోజనీయేన పుచ్ఛన్తి (స్యా. కం.)], న వుడ్ఢతరేపి ఆగన్తుకే భిక్ఖూ అభివాదేన్తి, న సేనాసనం పఞ్ఞపేన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆవాసికా భిక్ఖూ ఆగన్తుకే భిక్ఖూ దిస్వా నేవ ఆసనం పఞ్ఞపేస్సన్తి, న పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపిస్సన్తి, న పచ్చుగ్గన్త్వా పత్తచీవరం పటిగ్గహిస్సన్తి, న పానీయేన పుచ్ఛిస్సన్తి, వుడ్ఢతరేపి ఆగన్తుకే భిక్ఖూ న అభివాదేస్సన్తి, న సేనాసనం పఞ్ఞపేస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిరం, భిక్ఖవే…పే… సచ్చం భగవాతి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౫౯. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, ఆవాసికానం భిక్ఖూనం వత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా ఆవాసికేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బం. ఆవాసికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా ఆగన్తుకం భిక్ఖుం వుడ్ఢతరం దిస్వా ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపితబ్బం, పచ్చుగ్గన్త్వా పత్తచీవరం పటిగ్గహేతబ్బం, పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో [పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో, పరిభోజనీయేన పుచ్ఛితబ్బో (స్యా.)]. సచే ఉస్సహతి, ఉపాహనా పుఞ్ఛితబ్బా. ఉపాహనా పుఞ్ఛన్తేన పఠమం సుక్ఖేన చోళకేన పుఞ్ఛితబ్బా, పచ్ఛా అల్లేన. ఉపాహనాపుఞ్ఛనచోళకం ధోవిత్వా [ధోవిత్వా పీళేత్వా (స్యా.)] ఏకమన్తం విస్సజ్జేతబ్బం.

‘‘ఆగన్తుకో భిక్ఖు వుడ్ఢతరో అభివాదేతబ్బో. సేనాసనం పఞ్ఞపేతబ్బం – ‘ఏతం తే సేనాసనం పాపుణాతీ’తి. అజ్ఝావుట్ఠం వా అనజ్ఝావుట్ఠం వా ఆచిక్ఖితబ్బం. గోచరో ఆచిక్ఖితబ్బో. అగోచరో ఆచిక్ఖితబ్బో. సేక్ఖసమ్మతాని కులాని ఆచిక్ఖితబ్బాని. వచ్చట్ఠానం ఆచిక్ఖితబ్బం. పస్సావట్ఠానం ఆచిక్ఖితబ్బం. పానీయం ఆచిక్ఖితబ్బం. పరిభోజనీయం ఆచిక్ఖితబ్బం. కత్తరదణ్డో ఆచిక్ఖితబ్బో. సఙ్ఘస్స కతికసణ్ఠానం ఆచిక్ఖితబ్బం – ‘ఇమం కాలం పవిసితబ్బం, ఇమం కాలం నిక్ఖమితబ్బ’న్తి.

‘‘సచే నవకో హోతి, నిసిన్నకేనేవ ఆచిక్ఖితబ్బం – ‘అత్ర పత్తం నిక్ఖిపాహి, అత్ర చీవరం నిక్ఖిపాహి, ఇదం ఆసనం నిసీదాహీ’తి. పానీయం ఆచిక్ఖితబ్బం. పరిభోజనీయం ఆచిక్ఖితబ్బం. ఉపాహనాపుఞ్ఛనచోళకం ఆచిక్ఖితబ్బం. ఆగన్తుకో భిక్ఖు నవకో అభివాదాపేతబ్బో. సేనాసనం ఆచిక్ఖితబ్బం – ‘ఏతం తే సేనాసనం పాపుణాతీ’తి. అజ్ఝావుట్ఠం వా అనజ్ఝావుట్ఠం వా ఆచిక్ఖితబ్బం. గోచరో ఆచిక్ఖితబ్బో. అగోచరో ఆచిక్ఖితబ్బో. సేక్ఖసమ్మతాని కులాని ఆచిక్ఖితబ్బాని. వచ్చట్ఠానం ఆచిక్ఖితబ్బం. పస్సావట్ఠానం ఆచిక్ఖితబ్బం. పానీయం ఆచిక్ఖితబ్బం. పరిభోజనీయం ఆచిక్ఖితబ్బం. కత్తరదణ్డో ఆచిక్ఖితబ్బో. సఙ్ఘస్స కతికసణ్ఠానం ఆచిక్ఖితబ్బం – ‘ఇమం కాలం పవిసితబ్బం, ఇమం కాలం నిక్ఖమితబ్బ’న్తి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, ఆవాసికానం భిక్ఖూనం వత్తం యథా ఆవాసికేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౩. గమికవత్తకథా

౩౬౦. తేన ఖో పన సమయేన గమికా భిక్ఖూ దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం అప్పటిసామేత్వా ద్వారవాతపానం వివరిత్వా సేనాసనం అనాపుచ్ఛా పక్కమన్తి. దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం నస్సతి. సేనాసనం అగుత్తం హోతి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ గమికా భిక్ఖూ దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం అప్పటిసామేత్వా ద్వారవాతపానం వివరిత్వా సేనాసనం అనాపుచ్ఛా పక్కమిస్సన్తి! దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం నస్సతి. సేనాసనం అగుత్తం హోతీ’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే…పే… సచ్చం భగవాతి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౬౧. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, గమికానం భిక్ఖూనం వత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా గమికేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బం. గమికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం పటిసామేత్వా ద్వారవాతపానం థకేత్వా సేనాసనం ఆపుచ్ఛా పక్కమితబ్బం [ఆపుచ్ఛితబ్బం (స్యా.)]. సచే భిక్ఖు న హోతి, సామణేరో ఆపుచ్ఛితబ్బో. సచే సామణేరో న హోతి, ఆరామికో ఆపుచ్ఛితబ్బో. సచే ఆరామికో న హోతి, ఉపాసకో ఆపుచ్ఛితబ్బో. సచే న హోతి భిక్ఖు వా సామణేరో వా ఆరామికో వా ఉపాసకో వా, చతూసు పాసాణేసు మఞ్చం పఞ్ఞపేత్వా మఞ్చే మఞ్చం ఆరోపేత్వా పీఠే పీఠం ఆరోపేత్వా సేనాసనం ఉపరి పుఞ్జం కరిత్వా దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం పటిసామేత్వా ద్వారవాతపానం థకేత్వా పక్కమితబ్బం. సచే విహారో ఓవస్సతి, సచే ఉస్సహతి, ఛాదేతబ్బో, ఉస్సుకం వా కాతబ్బం – ‘కిన్తి ను ఖో విహారో ఛాదియేథా’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, యో దేసో అనోవస్సకో హోతి, తత్థ చతూసు పాసాణేసు మఞ్చం పఞ్ఞపేత్వా మఞ్చే మఞ్చం ఆరోపేత్వా పీఠే పీఠం ఆరోపేత్వా సేనాసనం ఉపరి పుఞ్జం కరిత్వా దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం పటిసామేత్వా ద్వారవాతపానం థకేత్వా పక్కమితబ్బం. సచే సబ్బో విహారో ఓవస్సతి, సచే ఉస్సహతి, సేనాసనం గామం అతిహరితబ్బం, ఉస్సుకం వా కాతబ్బం – ‘కిన్తి ను ఖో సేనాసనం గామం అతిహరియేథా’తి. ఏవఞ్చేతం లభేథ, ఇచ్చేతం కుసలం. నో చే లభేథ, అజ్ఝోకాసే చతూసు పాసాణేసు మఞ్చం పఞ్ఞపేత్వా మఞ్చే మఞ్చం ఆరోపేత్వా పీఠే పీఠం ఆరోపేత్వా సేనాసనం ఉపరి పుఞ్జం కరిత్వా దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం పటిసామేత్వా తిణేన వా పణ్ణేన వా పటిచ్ఛాదేత్వా పక్కమితబ్బం – అప్పేవ నామ అఙ్గానిపి సేసేయ్యున్తి. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, గమికానం భిక్ఖూనం వత్తం యథా గమికేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౪. అనుమోదనవత్తకథా

౩౬౨. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ భత్తగ్గే న అనుమోదన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా భత్తగ్గే న అనుమోదిస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భత్తగ్గే అనుమోదితు’’న్తి. అథ ఖో తేసం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో భత్తగ్గే అనుమోదితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, థేరేన భిక్ఖునా భత్తగ్గే అనుమోదితు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స పూగస్స సఙ్ఘభత్తం హోతి. ఆయస్మా సారిపుత్తో సఙ్ఘత్థేరో హోతి. భిక్ఖూ – ‘భగవతా అనుఞ్ఞాతం థేరేన భిక్ఖునా భత్తగ్గే అనుమోదితు’న్తి – ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏకకం ఓహాయ పక్కమింసు. అథ ఖో ఆయస్మా సారిపుత్తో తే మనుస్సే పటిసమ్మోదిత్వా పచ్ఛా ఏకకో అగమాసి. అద్దసా ఖో భగవా ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం దూరతోవ ఏకకం ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన ఆయస్మన్తం సారిపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘కచ్చి, సారిపుత్త, భత్తం ఇద్ధం అహోసీ’’తి? ‘‘ఇద్ధం ఖో, భన్తే, భత్తం అహోసి; అపిచ మం భిక్ఖూ ఏకకం ఓహాయ పక్కన్తా’’తి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భత్తగ్గే చతూహి పఞ్చహి థేరానుథేరేహి భిక్ఖూహి ఆగమేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో థేరో భత్తగ్గే వచ్చితో ఆగమేసి. సో వచ్చం సన్ధారేతుం అసక్కోన్తో ముచ్ఛితో పపతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సతి కరణీయే ఆనన్తరికం భిక్ఖుం ఆపుచ్ఛిత్వా గన్తు’’న్తి.

౫. భత్తగ్గవత్తకథా

౩౬౩. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ దున్నివత్థా దుప్పారుతా అనాకప్పసమ్పన్నా భత్తగ్గం గచ్ఛన్తి, వోక్కమ్మపి థేరానం భిక్ఖూనం పురతో పురతో గచ్ఛన్తి, థేరేపి భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదన్తి, నవేపి భిక్ఖూ ఆసనేన పటిబాహన్తి, సఙ్ఘాటిమ్పి ఓత్థరిత్వా అన్తరఘరే నిసీదన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ దున్నివత్థా దుప్పారుతా అనాకప్పసమ్పన్నా భత్తగ్గం గచ్ఛిస్సన్తి, వోక్కమ్మపి థేరానం భిక్ఖూనం పురతో పురతో గచ్ఛిస్సన్తి, థేరేపి భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదిస్సన్తి, నవేపి భిక్ఖూ ఆసనేనపి పటిబాహిస్సన్తి, సఙ్ఘాటిమ్పి ఓత్థరిత్వా అన్తరఘరే నిసీదిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ దున్నివత్థా దుప్పారుతా అనాకప్పసమ్పన్నా భత్తగ్గం గచ్ఛన్తి, వోక్కమ్మపి థేరానం భిక్ఖూనం పురతో పురతో గచ్ఛన్తి, థేరేపి భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదన్తి, నవేపి భిక్ఖూ ఆసనేన పటిబాహన్తి, సఙ్ఘాటిమ్పి ఓత్థరిత్వా అన్తరఘరే నిసీదన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౬౪. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం భత్తగ్గవత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా భిక్ఖూహి భత్తగ్గే సమ్మా వత్తితబ్బం. సచే ఆరామే కాలో ఆరోచితో హోతి, తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేన్తేన పరిమణ్డలం నివాసేత్వా కాయబన్ధనం బన్ధిత్వా సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో పారుపిత్వా గణ్ఠికం పటిముఞ్చిత్వా ధోవిత్వా పత్తం గహేత్వా సాధుకం అతరమానేన గామో పవిసితబ్బో.

‘‘న వోక్కమ్మ థేరానం భిక్ఖూనం పురతో పురతో గన్తబ్బం. సుప్పటిచ్ఛన్నేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. సుసంవుతేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. ఓక్ఖిత్తచక్ఖునా అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉక్ఖిత్తకాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉజ్జగ్ఘికాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. అప్పసద్దేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న కాయప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న బాహుప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న సీసప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఖమ్భకతేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఓగుణ్ఠితేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉక్కుటికాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం.

‘‘సుప్పటిచ్ఛన్నేన అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. సుసంవుతేన అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. ఓక్ఖిత్తచక్ఖునా అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. న ఉక్ఖిత్తకాయ అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం న ఉజ్జగ్ఘికాయ అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం, అప్పసద్దేన అన్తరఘరే నిసీదితబ్బ. న కాయప్పచాలకం అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. న బాహుప్పచాలకం అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. న సీసప్పచాలకం అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. న ఖమ్భకతేన అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. న ఓగుణ్ఠితేన అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. న పల్లత్థికాయ అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం. న థేరే భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదితబ్బం. న నవా భిక్ఖూ ఆసనేన పటిబాహితబ్బా. న సఙ్ఘాటిం ఓత్థరిత్వా అన్తరఘరే నిసీదితబ్బం.

‘‘ఉదకే దియ్యమానే ఉభోహి హత్థేహి పత్తం పటిగ్గహేత్వా ఉదకం పటిగ్గహేతబ్బం. నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన పత్తో ధోవితబ్బో. సచే ఉదకప్పటిగ్గాహకో హోతి, నీచం కత్వా ఉదకప్పటిగ్గహే ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం – మా ఉదకప్పటిగ్గాహకో ఉదకేన ఓసిఞ్చి [ఓసిఞ్చియ్యీ (క.)], మా సామన్తా భిక్ఖూ ఉదకేన ఓసిఞ్చింసు [ఓసిఞ్చియ్యింసు (క.)], మా సఙ్ఘాటి ఉదకేన ఓసిఞ్చీతి. సచే ఉదకప్పటిగ్గాహకో న హోతి, నీచం కత్వా ఛమాయ ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం – మా సామన్తా భిక్ఖూ ఉదకేన ఓసిఞ్చింసు, మా సఙ్ఘాటి ఉదకేన ఓసిఞ్చీతి.

‘‘ఓదనే దియ్యమానే ఉభోహి హత్థేహి పత్తం పటిగ్గహేత్వా ఓదనో పటిగ్గహేతబ్బో, సూపస్స ఓకాసో కాతబ్బో. సచే హోతి సప్పి వా తేలం వా ఉత్తరిభఙ్గం వా, థేరేన వత్తబ్బో – ‘సబ్బేసం సమకం సమ్పాదేహీ’తి. సక్కచ్చం పిణ్డపాతో పటిగ్గహేతబ్బో. పత్తసఞ్ఞినా పిణ్డపాతో పటిగ్గహేతబ్బో. సమసూపకో పిణ్డపాతో పటిగ్గహేతబ్బో. సమతిత్తికో పిణ్డపాతో పటిగ్గహేతబ్బో.

‘‘న తావ థేరేన భుఞ్జితబ్బం యావ న సబ్బేసం ఓదనో సమ్పత్తో హోతి. సక్కచ్చం పిణ్డపాతో భుఞ్జితబ్బో. పత్తసఞ్ఞినా పిణ్డపాతో భుఞ్జితబ్బో. సపదానం పిణ్డపాతో భుఞ్జితబ్బో. సమసూపకో పిణ్డపాతో భుఞ్జితబ్బో. న థూపకతో ఓమద్దిత్వా పిణ్డిపాతో భుఞ్జితబ్బో. న సూపం వా బ్యఞ్జనం వా ఓదనేన పటిచ్ఛాదేతబ్బం భియ్యోకమ్యతం ఉపాదాయ. న సూపం వా ఓదనం వా అగిలానేన అత్తనో అత్థాయ విఞ్ఞాపేత్వా భుఞ్జితబ్బం. న ఉజ్ఝానసఞ్ఞినా పరేసం పత్తో ఓలోకేతబ్బో. నాతిమహన్తో కబళో కాతబ్బో. పరిమణ్డలో ఆలోపో కాతబ్బో. న అనాహటే కబళే ముఖద్వారం వివరితబ్బం. న భుఞ్జమానేన సబ్బో హత్థో ముఖే పక్ఖిపితబ్బో. న సకబళేన ముఖేన బ్యాహరితబ్బం. న పిణ్డుక్ఖేపకం భుఞ్జితబ్బం. న కబళావచ్ఛేదకం భుఞ్జితబ్బం. న అవగణ్డకారకం భుఞ్జితబ్బం. న హత్థనిద్ధునకం భుఞ్జితబ్బం. న సిత్థావకారకం భుఞ్జితబ్బం. న జివ్హానిచ్ఛారకం భుఞ్జితబ్బం. న చపుచపుకారకం భుఞ్జితబ్బం. న సురుసురుకారకం భుఞ్జితబ్బం. న హత్థనిల్లేహకం భుఞ్జితబ్బం. న పత్తనిల్లేహకం భుఞ్జితబ్బం. న ఓట్ఠనిల్లేహకం భుఞ్జితబ్బం.

‘‘న సామిసేన హత్థేన పానీయథాలకో పటిగ్గహేతబ్బో. న తావ థేరేన ఉదకం పటిగ్గహేతబ్బం యావ న సబ్బేవ భుత్తావినో హోన్తి. ఉదకే దియ్యమానే ఉభోహి హత్థేహి పత్తం పటిగ్గహేత్వా ఉదకం పటిగ్గహేతబ్బం. నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన పత్తో ధోవితబ్బో. సచే ఉదకప్పటిగ్గాహకో హోతి, నీచం కత్వా ఉదకప్పటిగ్గహే ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం – మా ఉదకప్పటిగ్గాహకో ఉదకేన ఓసిఞ్చి, మా సామన్తా భిక్ఖూ ఉదకేన ఓసిఞ్చింసు, మా సఙ్ఘాటి ఉదకేన ఓసిఞ్చీతి. సచే ఉదకప్పటిగ్గాహకో న హోతి, నీచం కత్వా ఛమాయ ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం – మా సామన్తా భిక్ఖూ ఉదకేన ఓసిఞ్చింసు, మా సఙ్ఘాటి ఉదకేన ఓసిఞ్చీతి. న ససిత్థకం పత్తధోవనం అన్తరఘరే ఛడ్డేతబ్బం.

‘‘నివత్తన్తేన నవకేహి భిక్ఖూహి పఠమతరం నివత్తితబ్బం. పచ్ఛా థేరేహి సుప్పటిచ్ఛన్నేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. సుసంవుతేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. ఓక్ఖిత్తచక్ఖునా అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉక్ఖిత్తకాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉజ్జగ్ఘికాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. అప్పసద్దేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న కాయప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న బాహుప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న సీసప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఖమ్భకతేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఓగుణ్ఠితేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉక్కుటికాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం భత్తగ్గవత్తం యథా భిక్ఖూహి భత్తగ్గే సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

పఠమభాణవారో నిట్ఠితో.

౬. పిణ్డచారికవత్తకథా

౩౬౫. తేన ఖో పన సమయేన పిణ్డచారికా భిక్ఖూ దున్నివత్థా దుప్పారుతా అనాకప్పసమ్పన్నా పిణ్డాయ చరన్తి, అసల్లక్ఖేత్వాపి నివేసనం పవిసన్తి, అసల్లక్ఖేత్వాపి నిక్ఖమన్తి, అతిసహసాపి పవిసన్తి, అతిసహసాపి నిక్ఖమన్తి, అతిదూరేపి తిట్ఠన్తి, అచ్చాసన్నేపి తిట్ఠన్తి, అతిచిరమ్పి తిట్ఠన్తి, అతిలహుమ్పి నివత్తన్తి. అఞ్ఞతరోపి పిణ్డచారికో భిక్ఖు అసల్లక్ఖేత్వా నివేసనం పావిసి. సో చ ద్వారం మఞ్ఞమానో అఞ్ఞతరం ఓవరకం పావిసి. తస్మిమ్పి ఓవరకే ఇత్థీ నగ్గా ఉత్తానా నిపన్నా హోతి. అద్దసా ఖో సో భిక్ఖు తం ఇత్థిం నగ్గం ఉత్తానం నిపన్నం. దిస్వాన – ‘‘నయిదం ద్వారం, ఓవరకం ఇద’’న్తి తమ్హా ఓవరకా నిక్ఖమి. అద్దసా ఖో తస్సా ఇత్థియా సామికో తం ఇత్థిం నగ్గం ఉత్తానం నిపన్నం. దిస్వాన – ‘‘ఇమినా మే భిక్ఖునా పజాపతీ దూసితా’’తి తం భిక్ఖుం గహేత్వా ఆకోటేసి. అథ ఖో సా ఇత్థీ తేన సద్దేన పటిబుజ్ఝిత్వా తం పురిసం ఏతదవోచ – ‘‘కిస్స త్వం, అయ్య, ఇమం భిక్ఖుం ఆకోటేసీ’’తి? ‘‘ఇమినాసి త్వం భిక్ఖునా దూసితా’’తి? ‘‘నాహం, అయ్య, ఇమినా భిక్ఖునా దూసితా; అకారకో సో భిక్ఖూ’’తి తం భిక్ఖుం ముఞ్చాపేసి. అథ ఖో సో భిక్ఖు ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ పిణ్డచారికా భిక్ఖూ దున్నివత్థా దుప్పారుతా అనాకప్పసమ్పన్నా పిణ్డాయ చరిస్సన్తి, అసల్లక్ఖేత్వాపి నివేసనం పవిసిస్సన్తి, అసల్లక్ఖేత్వాపి నిక్ఖమిస్సన్తి, అతిసహసాపి పవిసిస్సన్తి, అతిసహసాపి నిక్ఖమిస్సన్తి, అతిదూరేపి తిట్ఠిస్సన్తి, అచ్చాసన్నేపి తిట్ఠిస్సన్తి, అతిచిరమ్పి తిట్ఠిస్సన్తి, అతిలహుమ్పి నివత్తిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే…పే… సచ్చం భగవాతి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౬౬. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, పిణ్డచారికానం భిక్ఖూనం వత్తం పఞ్ఞాపేస్సామి యథా పిణ్డచారికేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బం. పిణ్డచారికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా – ‘ఇదాని గామం పవిసిస్సామీ’తి తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేన్తేన పరిమణ్డలం నివాసేత్వా కాయబన్ధనం బన్ధిత్వా సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో పారుపిత్వా గణ్ఠికం పటిముఞ్చిత్వా ధోవిత్వా పత్తం గహేత్వా సాధుకం అతరమానేన గామో పవిసితబ్బో.

‘‘నివేసనం పవిసన్తేన సల్లక్ఖేతబ్బం – ‘ఇమినా పవిసిస్సామి, ఇమినా నిక్ఖమిస్సామీ’తి. నాతిసహసా పవిసితబ్బం. నాతిసహసా నిక్ఖమితబ్బం. నాతిదూరే ఠాతబ్బం. నాచ్చాసన్నే ఠాతబ్బం. నాతిచిరం ఠాతబ్బం. నాతిలహుం నివత్తితబ్బం. ఠితకేన సల్లక్ఖేతబ్బం – ‘భిక్ఖం దాతుకామా వా అదాతుకామా వా’తి. సచే కమ్మం వా నిక్ఖిపతి, ఆసనా వా వుట్ఠాతి, కటచ్ఛుం వా పరామసతి, భాజనం వా పరామసతి, ఠపేతి [ఠాపేతి (క.)] వా – దాతుకామస్సాతి [దాతుకామియాతి (స్యా.), దాతుకామా వియాతి (సీ.)] ఠాతబ్బం. భిక్ఖాయ దియ్యమానాయ వామేన హత్థేన సఙ్ఘాటిం ఉచ్చారేత్వా దక్ఖిణేన హత్థేన పత్తం పణామేత్వా ఉభోహి హత్థేహి పత్తం పటిగ్గహేత్వా భిక్ఖా పటిగ్గహేతబ్బా. న చ భిక్ఖాదాయికాయ ముఖం ఉల్లోకేతబ్బం [ఓలోకేతబ్బం (స్యా.)]. సల్లక్ఖేతబ్బం – ‘సూపం దాతుకామా వా అదాతుకామా వా’తి. సచే కటచ్ఛుం వా పరామసతి, భాజనం వా పరామసతి, ఠపేతి వా – దాతుకామస్సాతి ఠాతబ్బం. భిక్ఖాయ దిన్నాయ సఙ్ఘాటియా పత్తం పటిచ్ఛాదేత్వా సాధుకం అతరమానేన నివత్తితబ్బం.

‘‘సుప్పటిచ్ఛన్నేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. సుసంవుతేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. ఓక్ఖిత్తచక్ఖునా అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉక్ఖిత్తకాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉజ్జగ్ఘికాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. అప్పసద్దేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న కాయప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న బాహుప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న సీసప్పచాలకం అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఖమ్భకతేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఓగుణ్ఠితేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉక్కుటికాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. యో పఠమం గామతో పిణ్డాయ పటిక్కమతి, తేన ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపితబ్బం, అవక్కారపాతి ధోవిత్వా ఉపట్ఠాపేతబ్బా, పానీయం పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బం. యో పచ్ఛా గామతో పిణ్డాయ పటిక్కమతి, సచే హోతి భుత్తావసేసో, సచే ఆకఙ్ఖతి, భుఞ్జితబ్బం. నో చే ఆకఙ్ఖతి, అప్పహరితే వా ఛడ్డేతబ్బం, అప్పాణకే వా ఉదకే ఓపిలాపేతబ్బం. తేన ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం పటిసామేతబ్బం, అవక్కారపాతి ధోవిత్వా పటిసామేతబ్బా, పానీయం పరిభోజనీయం పటిసామేతబ్బం, భత్తగ్గం సమ్మజ్జితబ్బం. యో పస్సతి పానీయఘటం వా పరిభోజనీయఘటం వా వచ్చఘటం వా రిత్తం తుచ్ఛం తేన ఉపట్ఠాపేతబ్బం. సచస్స హోతి అవిసయ్హం, హత్థవికారేన దుతియం ఆమన్తేత్వా హత్థవిలఙ్ఘకేన ఉపట్ఠాపేతబ్బం, న చ తప్పచ్చయా వాచా భిన్దితబ్బా. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, పిణ్డచారికానం భిక్ఖూనం వత్తం యథా పిణ్డచారికేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౭. ఆరఞ్ఞికవత్తకథా

౩౬౭. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ అరఞ్ఞే విహరన్తి. తే నేవ పానీయం ఉపట్ఠాపేన్తి, న పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేన్తి, న అగ్గిం ఉపట్ఠాపేన్తి, న అరణిసహితం ఉపట్ఠాపేన్తి, న నక్ఖత్తపదాని జానన్తి, న దిసాభాగం జానన్తి. చోరా తత్థ గన్త్వా తే భిక్ఖూ ఏతదవోచుం – ‘‘అత్థి, భన్తే, పానీయ’’న్తి? ‘‘నత్థావుసో’’తి. ‘‘అత్థి, భన్తే, పరిభోజనీయ’’న్తి? ‘‘నత్థావుసో’’తి. ‘‘అత్థి, భన్తే, అగ్గీ’’తి? ‘‘నత్థావుసో’’తి. ‘‘అత్థి, భన్తే, అరణిసహిత’’న్తి? ‘‘నత్థావుసో’’తి. ( ) [(అత్థి భన్తే నక్ఖత్తపదానీతి, న జానామ ఆవుసోతి, అత్థి భన్తే దిసాభాగన్తి, న జానామ ఆవుసోతి.) సీ. విమతిటీకాయ పన సమేతి] ‘‘కేనజ్జ, భన్తే, యుత్త’’న్తి? ‘‘న ఖో మయం, ఆవుసో, జానామా’’తి. ‘‘కతమాయం, భన్తే, దిసా’’తి? ‘‘న ఖో మయం, ఆవుసో, జానామా’’తి. అథ ఖో తే చోరా – ‘నేవిమేసం పానీయం అత్థి, న పరిభోజనీయం అత్థి, న అగ్గి అత్థి, న అరణిసహితం అత్థి, న నక్ఖత్తపదాని జానన్తి, న దిసాభాగం జానన్తి; చోరా ఇమే, నయిమే భిక్ఖూ’తి – ఆకోటేత్వా పక్కమింసు. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౬౮. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, ఆరఞ్ఞికానం భిక్ఖూనం వత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా ఆరఞ్ఞికేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బం. ఆరఞ్ఞికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా కాలస్సేవ ఉట్ఠాయ పత్తం థవికాయ పక్ఖిపిత్వా అంసే ఆలగ్గేత్వా చీవరం ఖన్ధే కరిత్వా ఉపాహనా ఆరోహిత్వా దారుభణ్డం మత్తికాభణ్డం పటిసామేత్వా ద్వారవాతపానం థకేత్వా సేనాసనా ఓతరితబ్బం – ఇదాని గామం పవిసిస్సామీతి. ఉపాహనా ఓముఞ్చిత్వా నీచం కత్వా పప్ఫోటేత్వా థవికాయ పక్ఖిపిత్వా అంసే ఆలగ్గేత్వా తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేన్తేన పరిమణ్డలం నివాసేత్వా కాయబన్ధనం బన్ధిత్వా సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో పారుపిత్వా గణ్ఠికం పటిముఞ్చిత్వా ధోవిత్వా పత్తం గహేత్వా సాధుకం అతరమానేన గామో పవిసితబ్బో. సుప్పటిచ్ఛన్నేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం…పే… న ఖమ్భకతేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఓగుణ్ఠితేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం. న ఉక్కుటికాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం.

‘‘నివేసనం పవిసన్తేన సల్లక్ఖేతబ్బం – ‘ఇమినా పవిసిస్సామి, ఇమినా నిక్ఖమిస్సామీ’తి. నాతిసహసా పవిసితబ్బం. నాతిసహసా నిక్ఖమితబ్బం. నాతిదూరే ఠాతబ్బం. నాచ్చాసన్నే ఠాతబ్బం. నాతిచిరం ఠాతబ్బం. నాతిలహుం నివత్తితబ్బం. ఠితకేన సల్లక్ఖేతబ్బం – ‘భిక్ఖం దాతుకామా వా అదాతుకామా వా’తి. సచే కమ్మం వా నిక్ఖిపతి, ఆసనా వా వుట్ఠాతి, కటచ్ఛుం వా పరామసతి, భాజనం వా పరామసతి, ఠపేతి వా – దాతుకామస్సాతి ఠాతబ్బం. భిక్ఖాయ దియ్యమానాయ వామేన హత్థేన సఙ్ఘాటిం ఉచ్చారేత్వా దక్ఖిణేన హత్థేన పత్తం పణామేత్వా ఉభోహి హత్థేహి పత్తం పటిగ్గహేత్వా భిక్ఖా పటిగ్గహేతబ్బా. న చ భిక్ఖాదాయికాయ ముఖం ఉల్లోకేతబ్బం. సల్లక్ఖేతబ్బం – ‘సూపం దాతుకామా వా అదాతుకామా వా’తి. సచే కటచ్ఛు వా పరామసతి, భాజనం వా పరామసతి, ఠపేతి వా – దాతుకామస్సాతి ఠాతబ్బం. భిక్ఖాయ దిన్నాయ సఙ్ఘాటియా పత్తం పటిచ్ఛాదేత్వా సాధుకం అతరమానేన నివత్తితబ్బం.

‘‘సుప్పటిచ్ఛన్నేన అన్తరఘరే గన్తబ్బం…పే… న ఉక్కుటికాయ అన్తరఘరే గన్తబ్బం. గామతో నిక్ఖమిత్వా పత్తం థవికాయ పక్ఖిపిత్వా అంసే ఆలగ్గేత్వా చీవరం సఙ్ఘరిత్వా సీసే కరిత్వా ఉపాహనా ఆరోహిత్వా గన్తబ్బం.

‘‘ఆరఞ్ఞికేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా పానీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బం, పరిభోజనీయం ఉపట్ఠాపేతబ్బం, అగ్గి ఉపట్ఠాపేతబ్బో, అరణిసహితం ఉపట్ఠాపేతబ్బం, కత్తరదణ్డో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, నక్ఖత్తపదాని ఉగ్గహేతబ్బాని – సకలాని వా ఏకదేసాని వా, దిసాకుసలేన భవితబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, ఆరఞ్ఞికానం భిక్ఖూనం వత్తం యథా ఆరఞ్ఞికేహి భిక్ఖూహి సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౮. సేనాసనవత్తకథా

౩౬౯. తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా భిక్ఖూ అజ్ఝోకాసే చీవరకమ్మం కరోన్తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పటివాతే అఙ్గణే [పఙ్గణే (సీ. స్యా.)] సేనాసనం పప్ఫోటేసుం. భిక్ఖూ రజేన ఓకిరింసు. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పటివాతే అఙ్గణే సేనాసనం పప్ఫోటేస్సన్తి! భిక్ఖూ రజేన ఓకిరింసూ’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పటివాతే అఙ్గణే సేనాసనం పప్ఫోటేన్తి, భిక్ఖూ రజేన ఓకిరింసూ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౭౦. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం సేనాసనవత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా భిక్ఖూహి సేనాసనే సమ్మా వత్తితబ్బం. యస్మిం విహారే విహరతి, సచే సో విహారో ఉక్లాపో హోతి, సచే ఉస్సహతి, సోధేతబ్బో. [మహావ. ౬౬, ౬౭; చూళవ. ౩౫౭] విహారం సోధేన్తేన పఠమం పత్తచీవరం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; నిసీదనపచ్చత్థరణం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; భిసిబిబ్బోహనం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; మఞ్చో నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బో; పీఠం నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; మఞ్చపటిపాదకా నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బా; ఖేళమల్లకో నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బో; అపస్సేనఫలకం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; భుమ్మత్థరణం యథాపఞ్ఞత్తం సల్లక్ఖేత్వా నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం. సచే విహారే సన్తానకం హోతి, ఉల్లోకా పఠమం ఓహారేతబ్బం, ఆలోకసన్ధికణ్ణభాగా పమజ్జితబ్బా. సచే గేరుకపరికమ్మకతా భిత్తి కణ్ణకితా హోతి, చోళకం తేమేత్వా పీళేత్వా పమజ్జితబ్బా. సచే కాళవణ్ణకతా భూమి కణ్ణకితా హోతి, చోళకం తేమేత్వా పీళేత్వా పమజ్జితబ్బా. సచే అకతా హోతి భూమి, ఉదకేన పరిప్ఫోసిత్వా పరిఫోసిత్వా సమ్మజ్జితబ్బా – మా విహారో రజేన ఉహఞ్ఞీతి. సఙ్కారం విచినిత్వా ఏకమన్తం ఛడ్డేతబ్బం.

‘‘న భిక్ఖుసామన్తా సేనాసనం పప్ఫోటేతబ్బం. న విహారసామన్తా సేనాసనం పప్ఫోటేతబ్బం. న పానీయసామన్తా సేనాసనం పప్ఫోటేతబ్బం. న పరిభోజనీయసామన్తా సేనాసనం పప్ఫోటేతబ్బం. న పటివాతే అఙ్గణే సేనాసనం పప్ఫోటేతబ్బం. అధోవాతే సేనాసనం పప్ఫోటేతబ్బం.

‘‘భుమ్మత్థరణం ఏకమన్తం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బం. మఞ్చపటిపాదకా ఏకమన్తం ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాఠానే ఠపేతబ్బా. మఞ్చో ఏకమన్తం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బో. పీఠం ఏకమన్తం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బం. భిసిబిబ్బోహనం ఏకమన్తం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బం. నిసీదనపచ్చత్థరణం ఏకమన్తం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బం. ఖేళమల్లకో ఏకమన్తం ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాఠానే ఠపేతబ్బో. అపస్సేనఫలకం ఏకమన్తం ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాఠానే ఠపేతబ్బం. పత్తచీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. పత్తం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన పత్తం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన హేట్ఠామఞ్చం వా హేట్ఠాపీఠం వా పరామసిత్వా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. న చ అనన్తరహితాయ భూమియా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. చీవరం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన చీవరం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన చీవరవంసం వా చీవరరజ్జు వా పమజ్జిత్వా పారతో అన్తం ఓరతో భోగం కత్వా చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం.

‘‘సచే పురత్థిమా సరజా వాతా వాయన్తి, పురత్థిమా వాతపానా థకేతబ్బా. సచే పచ్ఛిమా సరజా వాతా వాయన్తి, పచ్ఛిమా వాతపానా థకేతబ్బా. సచే ఉత్తరా సరజా వాతా వాయన్తి ఉత్తరా వాతపానా థకేతబ్బా. సచే దక్ఖిణా సరజా వాతా వాయన్తి, దక్ఖిణా వాతపానా థకేతబ్బా. సచే సీతకాలో హోతి, దివా వాతపానా వివరితబ్బా, రత్తిం థకేతబ్బా. సచే ఉణ్హకాలో హోతి, దివా వాతపానా థకేతబ్బా, రత్తిం వివరితబ్బా.

‘‘సచే వుడ్ఢేన సద్ధిం ఏకవిహారే విహరతి, న వుడ్ఢం అనాపుచ్ఛా ఉద్దేసో దాతబ్బో, న పరిపుచ్ఛా దాతబ్బా, న సజ్ఝాయో కాతబ్బో, న ధమ్మో భాసితబ్బో, న పదీపో కాతబ్బో, న పదీపో విజ్ఝాపేతబ్బో, న వాతపానా వివరితబ్బా, న వాతపానా థకేతబ్బా. సచే వుడ్ఢేన సద్ధిం ఏకచఙ్కమే చఙ్కమతి, యేన వుడ్ఢో తేన పరివత్తితబ్బం, న చ వుడ్ఢో సఙ్ఘాటికణ్ణేన ఘట్టేతబ్బో. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం సేనాసనవత్తం యథా భిక్ఖూహి సేనాసనే సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౯. జన్తాఘరవత్తకథా

౩౭౧. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ జన్తాఘరే థేరేహి భిక్ఖూహి నివారియమానా అనాదరియం పటిచ్చ పహూతం కట్ఠం ఆరోపేత్వా అగ్గిం దత్వా ద్వారం థకేత్వా ద్వారే నిసీదన్తి. భిక్ఖూ [థేరా చ భిక్ఖూ (స్యా. కం.)] ఉణ్హాభితత్తా ద్వారం అలభమానా ముచ్ఛితా పపతన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ జన్తాఘరే థేరేహి భిక్ఖూహి నివారియమానా అనాదరియం పటిచ్చ పహూతం కట్ఠం ఆరోపేత్వా అగ్గిం దత్వా ద్వారం థకేత్వా ద్వారే నిసీదిస్సన్తి! భిక్ఖూ ఉణ్హాభితత్తా ద్వారం అలభమానా ముచ్ఛితా పపతన్తీ’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ జన్తాఘరే థేరేహి భిక్ఖూహి నివారియమానా అనాదరియం పటిచ్చ పహూతం కట్ఠం ఆరోపేత్వా అగ్గిం దత్వా ద్వారం థకేత్వా ద్వారే నిసీదన్తి; భిక్ఖూ ఉణ్హాభితత్తా ద్వారం అలభమానా ముచ్ఛితా పపతన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, జన్తాఘరే థేరేన భిక్ఖునా నివారియమానేన అనాదరియం పటిచ్చ పహూతం కట్ఠం ఆరోపేత్వా అగ్గి దాతబ్బో. యో దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. న, భిక్ఖవే, ద్వారం థకేత్వా ద్వారే నిసీదితబ్బం. యో నిసీదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స.

౩౭౨. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం జన్తాఘరవత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా భిక్ఖూహి జన్తాఘరే సమ్మా వత్తితబ్బం. యో పఠమం జన్తాఘరం గచ్ఛతి, సచే ఛారికా ఉస్సన్నా హోతి, ఛారికా ఛడ్డేతబ్బా. సచే జన్తాఘరం ఉక్లాపం హోతి, జన్తాఘరం సమ్మజ్జితబ్బం. సచే పరిభణ్డం ఉక్లాపం హోతి, పరిభణ్డం సమ్మజ్జితబ్బం. సచే పరివేణం ఉక్లాపం హోతి, పరివేణం సమ్మజ్జితబ్బం. సచే కోట్ఠకో ఉక్లాపో హోతి, కోట్ఠకో సమ్మజ్జితబ్బో. సచే జన్తాఘరసాలా ఉక్లాపా హోతి, జన్తాఘరసాలా సమ్మజ్జితబ్బా.

‘‘చుణ్ణం సన్నేతబ్బం, మత్తికా తేమేతబ్బా, ఉదకదోణికాయ ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం. జన్తాఘరం పవిసన్తేన మత్తికాయ ముఖం మక్ఖేత్వా పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. న థేరే భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదితబ్బం. న నవా భిక్ఖూ ఆసనేన పటిబాహితబ్బా. సచే ఉస్సహతి, జన్తాఘరే థేరానం భిక్ఖూనం పరికమ్మం కాతబ్బం. జన్తాఘరా నిక్ఖమన్తేన జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరా నిక్ఖమితబ్బం. సచే ఉస్సహతి, ఉదకేపి థేరానం భిక్ఖూనం పరికమ్మం కాతబ్బం. న థేరానం భిక్ఖూనం పురతోపి నహాయితబ్బం, న ఉపరితోపి నహాయితబ్బం. నహాతేన ఉత్తరన్తేన ఓతరన్తానం మగ్గో దాతబ్బో. యో పచ్ఛా జన్తాఘరా నిక్ఖమతి, సచే జన్తాఘరం చిక్ఖల్లం హోతి, ధోవితబ్బం. మత్తికాదోణికం ధోవిత్వా జన్తాఘరపీఠం పటిసామేత్వా అగ్గిం విజ్ఝాపేత్వా ద్వారం థకేత్వా పక్కమితబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం జన్తాఘరవత్తం యథా భిక్ఖూహి జన్తాఘరే సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౧౦. వచ్చకుటివత్తకథా

౩౭౩. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు బ్రాహ్మణజాతికో వచ్చం కత్వా న ఇచ్ఛతి ఆచమేతుం – కో ఇమం వసలం దుగ్గన్ధం ఆమసిస్సతీతి [ఆచమిస్సతీతి (క.)]. తస్స వచ్చమగ్గే కిమి సణ్ఠాతి. అథ ఖో సో భిక్ఖు భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘కిం పన త్వం, ఆవుసో, వచ్చం కత్వా న ఆచమేసీ’’తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖు వచ్చం కత్వా న ఆచమేస్సతీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర త్వం, భిక్ఖు, వచ్చం కత్వా న ఆచమేసీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, వచ్చం కత్వా సతి ఉదకే నాచమేతబ్బం. యో నాచమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ వచ్చకుటియా యథావుడ్ఢం వచ్చం కరోన్తి. నవకా భిక్ఖూ పఠమతరం ఆగన్త్వా వచ్చితా ఆగమేన్తి. తే వచ్చం సన్ధారేన్తా ముచ్ఛితా పపతన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర భిక్ఖవే…పే… సచ్చం భగవాతి…పే… ‘‘న, భిక్ఖవే, వచ్చకుటియా యథావుడ్ఢం వచ్చో కాతబ్బో. యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆగతపటిపాటియా వచ్చం కాతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అతిసహసాపి వచ్చకుటిం పవిసన్తి, ఉబ్భజిత్వాపి [ఉబ్భుజ్జిత్వాపి (సీ.), ఉబ్భుజిత్వా (స్యా.)] పవిసన్తి, నిత్థునన్తాపి వచ్చం కరోన్తి, దన్తకట్ఠం ఖాదన్తాపి వచ్చం కరోన్తి, బహిద్ధాపి వచ్చదోణికాయ వచ్చం కరోన్తి, బహిద్ధాపి పస్సావదోణికాయ పస్సావం కరోన్తి, పస్సావదోణికాయపి ఖేళం కరోన్తి, ఫరుసేనపి కట్ఠేన అవలేఖన్తి, అవలేఖనకట్ఠమ్పి వచ్చకూపమ్హి పాతేన్తి, అతిసహసాపి నిక్ఖమన్తి, ఉబ్భజిత్వాపి నిక్ఖమన్తి, చపుచపుకారకమ్పి ఆచమేన్తి, ఆచమనసరావకేపి ఉదకం సేసేన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అతిసహసాపి వచ్చకుటిం పవిసిస్సన్తి, ఉబ్భజిత్వాపి పవిసిస్సన్తి, నిత్థునన్తాపి వచ్చం కరిస్సన్తి, దన్తకట్ఠం ఖాదన్తాపి వచ్చం కరిస్సన్తి, బహిద్ధాపి వచ్చదోణికాయ వచ్చం కరిస్సన్తి, బహిద్ధాపి పస్సావదోణికాయ పస్సావం కరిస్సన్తి, పస్సావదోణికాయపి ఖేళం కరిస్సన్తి, ఫరుసేనపి కట్ఠేన అవలేఖిస్సన్తి, అవలేఖనకట్ఠమ్పి వచ్చకూపమ్హి పాతేస్సన్తి, అతిసహసాపి నిక్ఖమిస్సన్తి, ఉబ్భజిత్వాపి నిక్ఖమిస్సన్తి, చపుచపుకారకమ్పి ఆచమేస్సన్తి, ఆచమనసరావకేపి ఉదకం సేసేస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… సచ్చం కిర, భిక్ఖవే…పే… సచ్చం భగవాతి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౭౪. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం వచ్చకుటివత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా భిక్ఖూహి వచ్చకుటియా సమ్మా వత్తితబ్బం. యో వచ్చకుటిం గచ్ఛతి తేన బహి ఠితేన [బహి ఠితేన (సీ. క.)] ఉక్కాసితబ్బం. అన్తో నిసిన్నేనపి ఉక్కాసితబ్బం. చీవరవంసే వా చీవరరజ్జుయా వా చీవరం నిక్ఖిపిత్వా సాధుకం అతరమానేన వచ్చకుటీ పవిసితబ్బా. నాతిసహసా పవిసితబ్బా. న ఉబ్భజిత్వా పవిసితబ్బా. వచ్చపాదుకాయ ఠితేన ఉబ్భజితబ్బం. న నిత్థునన్తేన వచ్చో కాతబ్బో. న దన్తకట్ఠం ఖాదన్తేన వచ్చో కాతబ్బో. న బహిద్ధా వచ్చదోణికాయ వచ్చో కాతబ్బో. న బహిద్ధా పస్సావదోణికాయ పస్సావో కాతబ్బో. న పస్సావదోణికాయ ఖేళో కాతబ్బో. న ఫరుసేన కట్ఠేన అవలేఖితబ్బం. న అవలేఖనకట్ఠం వచ్చకూపమ్హి పాతేతబ్బం. వచ్చపాదుకాయ ఠితేన పటిచ్ఛాదేతబ్బం. నాతిసహసా నిక్ఖమితబ్బం. న ఉబ్భజిత్వా నిక్ఖమితబ్బం. ఆచమనపాదుకాయ ఠితేన ఉబ్భజితబ్బం. న చపుచపుకారకం ఆచమేతబ్బం. న ఆచమనసరావకే ఉదకం సేసేతబ్బం. ఆచమనపాదుకాయ ఠితేన పటిచ్ఛాదేతబ్బం.

‘‘సచే వచ్చకుటి ఉహతా [ఊహతా (సీ. స్యా.)] హోతి, ధోవితబ్బా. సచే అవలేఖనపిధరో పూరో హోతి, అవలేఖనకట్ఠం ఛడ్డేతబ్బం. సచే వచ్చకుటి ఉక్లాపా హోతి, వచ్చకుటి సమ్మజ్జితబ్బా. సచే పరిభణ్డం ఉక్లాపం హోతి, పరిభణ్డం సమ్మజ్జితబ్బం. సచే పరివేణం ఉక్లాపం హోతి, పరివేణం సమ్మజ్జితబ్బం. సచే కోట్ఠకో ఉక్లాపో హోతి, కోట్ఠకో సమ్మజ్జితబ్బో. సచే ఆచమనకుమ్భియా ఉదకం న హోతి, ఆచమనకుమ్భియా ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం వచ్చకుటివత్తం యథా భిక్ఖూహి వచ్చకుటియా సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౧౧. ఉపజ్ఝాయవత్తకథా

౩౭౫. తేన ఖో పన సమయేన సద్ధివిహారికా ఉపజ్ఝాయేసు న సమ్మా వత్తన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సద్ధివిహారికా ఉపజ్ఝాయేసు న సమ్మా వత్తిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, సద్ధివిహారికా ఉపజ్ఝాయేసు న సమ్మా వత్తన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి విగరహి బుద్ధో భగవా…పే… ‘‘కథఞ్హి నామ, భిక్ఖవే, సద్ధివిహారికా ఉపజ్ఝాయేసు న సమ్మా వత్తిస్సన్తి! నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౭౬. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సద్ధివిహారికానం ఉపజ్ఝాయేసు వత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా సద్ధివిహారికేహి ఉపజ్ఝాయేసు సమ్మా వత్తితబ్బం. [మహావ. ౬౬] సద్ధివిహారికేన, భిక్ఖవే, ఉపజ్ఝాయమ్హి సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా –

‘‘కాలస్సేవ ఉట్ఠాయ ఉపాహనా ఓముఞ్చిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా దన్తకట్ఠం దాతబ్బం, ముఖోదకం దాతబ్బం, ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం. సచే యాగు హోతి, భాజనం ధోవిత్వా యాగు ఉపనామేతబ్బా. యాగుం పీతస్స ఉదకం దత్వా భాజనం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన ధోవిత్వా పటిసామేతబ్బం. ఉపజ్ఝాయమ్హి వుట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం. సచే సో దేసో ఉక్లాపో హోతి, సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో.

‘‘సచే ఉపజ్ఝాయో గామం పవిసితుకామో హోతి, నివాసనం దాతబ్బం, పటినివాసనం పటిగ్గహేతబ్బం, కాయబన్ధనం దాతబ్బం, సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో దాతబ్బా, ధోవిత్వా పత్తో సోదకో [సఉదకో (క.)] దాతబ్బో. సచే ఉపజ్ఝాయో పచ్ఛాసమణం ఆకఙ్ఖతి, తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేన్తేన పరిమణ్డలం నివాసేత్వా కాయబన్ధనం బన్ధిత్వా సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో పారుపిత్వా గణ్ఠికం పటిముఞ్చిత్వా ధోవిత్వా పత్తం గహేత్వా ఉపజ్ఝాయస్స పచ్ఛాసమణేన హోతబ్బం. నాతిదూరే గన్తబ్బం, నాచ్చాసన్నే గన్తబ్బం, పత్తపరియాపన్నం పటిగ్గహేతబ్బం. న ఉపజ్ఝాయస్స భణమానస్స అన్తరన్తరా కథా ఓపాతేతబ్బా. ఉపజ్ఝాయో ఆపత్తిసామన్తా భణమానో నివారేతబ్బో.

‘‘నివత్తన్తేన పఠమతరం ఆగన్త్వా ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపితబ్బం, పచ్చుగ్గన్త్వా పత్తచీవరం పటిగ్గహేతబ్బం, పటినివాసనం దాతబ్బం, నివాసనం పటిగ్గహేతబ్బం. సచే చీవరం సిన్నం హోతి, ముహుత్తం ఉణ్హే ఓతాపేతబ్బం, న చ ఉణ్హే చీవరం నిదహితబ్బం. చీవరం సఙ్ఘరితబ్బం. చీవరం సఙ్ఘరన్తేన చతురఙ్గులం కణ్ణం ఉస్సారేత్వా చీవరం సఙ్ఘరితబ్బం – మా మజ్ఝే భఙ్గో అహోసీతి. ఓభోగే కాయబన్ధనం కాతబ్బం.

‘‘సచే పిణ్డపాతో హోతి, ఉపజ్ఝాయో చ భుఞ్జితుకామో హోతి, ఉదకం దత్వా పిణ్డపాతో ఉపనామేతబ్బో. ఉపజ్ఝాయో పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో. భుత్తావిస్స ఉదకం దత్వా పత్తం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన ధోవిత్వా వోదకం కత్వా ముహుత్తం ఉణ్హే ఓతాపేతబ్బో. న చ ఉణ్హే పత్తో నిదహితబ్బో. పత్తచీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. పత్తం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన పత్తం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన హేట్ఠామఞ్చం వా హేట్ఠాపీఠం వా పరామసిత్వా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. న చ అనన్తరహితాయ భూమియా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. చీవరం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన చీవరం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన చీవరవంసం వా చీవరరజ్జుం వా పమజ్జిత్వా పారతో అన్తం ఓరతో భోగం కత్వా చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. ఉపజ్ఝాయమ్హి వుట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం పటిసామేతబ్బం. సచే సో దేసో ఉక్లాపో హోతి, సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో.

‘‘సచే ఉపజ్ఝాయో నహాయితుకామో హోతి, నహానం పటియాదేతబ్బం. సచే సీతేన అత్థో హోతి, సీతం పటియాదేతబ్బం. సచే ఉణ్హేన అత్థో హోతి, ఉణ్హం పటియాదేతబ్బం.

‘‘సచే ఉపజ్ఝాయో జన్తాఘరం పవిసితుకామో హోతి, చుణ్ణం సన్నేతబ్బం, మత్తికా తేమేతబ్బా, జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ ఉపజ్ఝాయస్స పిట్ఠితో పిట్ఠితో గన్త్వా జన్తాఘరపీఠం దత్వా చీవరం పటిగ్గహేత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం, చుణ్ణం దాతబ్బం, మత్తికా దాతబ్బా. సచే ఉస్సహతి, జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. జన్తాఘరం పవిసన్తేన మత్తికాయ ముఖం మక్ఖేత్వా పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. న థేరే భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదితబ్బం. న నవా భిక్ఖూ ఆసనేన పటిబాహితబ్బా. జన్తాఘరే ఉపజ్ఝాయస్స పరికమ్మం కాతబ్బం. జన్తాఘరా నిక్ఖమన్తేన జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరా నిక్ఖమితబ్బం.

‘‘ఉదకేపి ఉపజ్ఝాయస్స పరికమ్మం కాతబ్బం. నహాతేన పఠమతరం ఉత్తరిత్వా అత్తనో గత్తం వోదకం కత్వా నివాసేత్వా ఉపజ్ఝాయస్స గత్తతో ఉదకం పమజ్జితబ్బం, నివాసనం దాతబ్బం, సఙ్ఘాటి దాతబ్బా, జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పఠమతరం ఆగన్త్వా ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపితబ్బం. ఉపజ్ఝాయో పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో. సచే ఉద్దిసాపేతుకామో హోతి, ఉద్దిసితబ్బో. సచే పరిపుచ్ఛితుకామో హోతి, పరిపుచ్ఛితబ్బో.

‘‘యస్మిం విహారే ఉపజ్ఝాయో విహరతి, సచే సో విహారో ఉక్లాపో హోతి, సచే ఉస్సహతి, సోధేతబ్బో. విహారం సోధేన్తేన పఠమం పత్తచీవరం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; నిసీదనపచ్చత్థరణం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; భిసిబిబ్బోహనం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; మఞ్చో నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బో; పీఠం నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; మఞ్చపటిపాదకా నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బా; ఖేళమల్లకో నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బో; అపస్సేనఫలకం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; భూమత్థరణం యథాపఞ్ఞత్తం సల్లక్ఖేత్వా నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం. సచే విహారే సన్తానకం హోతి, ఉల్లోకా పఠమం ఓహారేతబ్బం, ఆలోకసన్ధికణ్ణభాగా పమజ్జితబ్బా. సచే గేరుకపరికమ్మకతా భిత్తి కణ్ణకితా హోతి, చోళకం తేమేత్వా పీళేత్వా పమజ్జితబ్బా. సచే కాళవణ్ణకతా భూమి కణ్ణకితా హోతి, చోళకం తేమేత్వా పీళేత్వా పమజ్జితబ్బా. సచే అకతా హోతి భూమి, ఉదకేన పరిప్ఫోసిత్వా పరిఫోసిత్వా సమ్మజ్జితబ్బా – మా విహారో రజేన ఉహఞ్ఞీతి. సఙ్కారం విచినిత్వా ఏకమన్తం ఛడ్డేతబ్బం.

‘‘భూమత్థరణం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బం. మఞ్చపటిపాదకా ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాఠానే ఠపేతబ్బా. మఞ్చో ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బో. పీఠం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బం. భిసిబిబ్బోహనం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బం. నిసీదనపచ్చత్థరణం ఓతాపేత్వా సోధేత్వా పప్ఫోటేత్వా అతిహరిత్వా యథాపఞ్ఞత్తం పఞ్ఞపేతబ్బం. ఖేళమల్లకో ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాఠానే ఠపేతబ్బో. అపస్సేనఫలకం ఓతాపేత్వా పమజ్జిత్వా అతిహరిత్వా యథాఠానే ఠపేతబ్బం. పత్తచీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. పత్తం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన పత్తం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన హేట్ఠామఞ్చం వా హేట్ఠాపీఠం వా పరామసిత్వా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. న చ అనన్తరహితాయ భూమియా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. చీవరం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన చీవరం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన చీవరవంసం వా చీవరరజ్జుం వా పమజ్జిత్వా పారతో అన్తం ఓరతో భోగం కత్వా చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం.

‘‘సచే ఉపజ్ఝాయస్స అనభిరతి ఉప్పన్నా హోతి, సద్ధివిహారికేన వూపకాసేతబ్బో, వూపకాసాపేతబ్బో, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే ఉపజ్ఝాయస్స కుక్కుచ్చం ఉప్పన్నం హోతి, సద్ధివిహారికేన వినోదేతబ్బం, వినోదాపేతబ్బం, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే ఉపజ్ఝాయస్స దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం హోతి, సద్ధివిహారికేన వివేచేతబ్బం, వివేచాపేతబ్బం, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే ఉపజ్ఝాయో గరుధమ్మం అజ్ఝాపన్నో హోతి పరివాసారహో, సద్ధివిహారికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఉపజ్ఝాయస్స పరివాసం దదేయ్యాతి. సచే ఉపజ్ఝాయో మూలాయపటికస్సనారహో హోతి, సద్ధివిహారికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఉపజ్ఝాయం మూలాయ పటికస్సేయ్యాతి. సచే ఉపజ్ఝాయో మానత్తారహో హోతి, సద్ధివిహారికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఉపజ్ఝాయస్స మానత్తం దదేయ్యాతి. సచే ఉపజ్ఝాయో అబ్భానారహో హోతి, సద్ధివిహారికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఉపజ్ఝాయం అబ్భేయ్యాతి. సచే సఙ్ఘో ఉపజ్ఝాయస్స కమ్మం కత్తుకామో హోతి, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా ఉక్ఖేపనీయం వా, సద్ధివిహారికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఉపజ్ఝాయస్స కమ్మం న కరేయ్య, లహుకాయ వా పరిణామేయ్యాతి. కతం వా పనస్స హోతి సఙ్ఘేన కమ్మం, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా ఉక్ఖేపనీయం వా, సద్ధివిహారికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఉపజ్ఝాయో సమ్మా వత్తేయ్య, లోమం పాతేయ్య, నేత్థారం వత్తేయ్య, సఙ్ఘో తం కమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్యాతి.

‘‘సచే ఉపజ్ఝాయస్స చీవరం ధోవితబ్బం హోతి, సద్ధివిహారికేన ధోవితబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఉపజ్ఝాయస్స చీవరం ధోవియేథాతి. సచే ఉపజ్ఝాయస్స చీవరం కాతబ్బం హోతి, సద్ధివిహారికేన కాతబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఉపజ్ఝాయస్స చీవరం కరియేథాతి. సచే ఉపజ్ఝాయస్స రజనా పచితబ్బా హోతి, సద్ధివిహారికేన పచితబ్బా, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఉపజ్ఝాయస్స రజనం పచియేథాతి. సచే ఉపజ్ఝాయస్స చీవరం రజితబ్బం [రజేతబ్బం (స్యా.)] హోతి, సద్ధివిహారికేన రజితబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఉపజ్ఝాయస్స చీవరం రజియేథాతి. చీవరం రజన్తేన [రజేన్తేన (స్యా.)] సాధుకం సమ్పరివత్తకం సమ్పరివత్తకం రజితబ్బం, న చ అచ్ఛిన్నే థేవే పక్కమితబ్బం.

‘‘న ఉపజ్ఝాయం అనాపుచ్ఛా ఏకచ్చస్స పత్తో దాతబ్బో, న ఏకచ్చస్స పత్తో పటిగ్గహేతబ్బో; న ఏకచ్చస్స చీవరం దాతబ్బం, న ఏకచ్చస్స చీవరం పటిగ్గహేతబ్బం; న ఏకచ్చస్స పరిక్ఖారో దాతబ్బో, న ఏకచ్చస్స పరిక్ఖారో పటిగ్గహేతబ్బో; న ఏకచ్చస్స కేసా ఛేదేతబ్బా [ఛేత్తబ్బా (సీ.), ఛేదితబ్బా (క.)], న ఏకచ్చేన కేసా ఛేదాపేతబ్బా; న ఏకచ్చస్స పరికమ్మం కాతబ్బం, న ఏకచ్చేన పరికమ్మం కారాపేతబ్బం; న ఏకచ్చస్స వేయ్యావచ్చో [వేయ్యావచ్చం (క.)] కాతబ్బో, న ఏకచ్చేన వేయ్యావచ్చో కారాపేతబ్బో; న ఏకచ్చస్స పచ్ఛాసమణేన హోతబ్బం, న ఏకచ్చో పచ్ఛాసమణో ఆదాతబ్బో; న ఏకచ్చస్స పిణ్డపాతో నీహరితబ్బో, న ఏకచ్చేన పిణ్డపాతో నీహరాపేతబ్బో; న ఉపజ్ఝాయం అనాపుచ్ఛా గామో పవిసితబ్బో; న సుసానం గన్తబ్బం; న దిసా పక్కమితబ్బా. సచే ఉపజ్ఝాయో గిలానో హోతి, యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, సద్ధివిహారికానం ఉపజ్ఝాయేసు వత్తం యథా సద్ధివిహారికేహి ఉపజ్ఝాయేసు సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౧౨. సద్ధివిహారికవత్తకథా

౩౭౭. తేన ఖో పన సమయేన ఉపజ్ఝాయా సద్ధివిహారికేసు న సమ్మా వత్తన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఉపజ్ఝాయా సద్ధివిహారికేసు న సమ్మా వత్తిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ఉపజ్ఝాయా సద్ధివిహారికేసు న సమ్మా వత్తన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౭౮. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, ఉపజ్ఝాయానం సద్ధివిహారికేసు వత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా ఉపజ్ఝాయేహి సద్ధివిహారికేసు సమ్మా వత్తితబ్బం. [మహావ. ౬౭] ఉపజ్ఝాయేన, భిక్ఖవే, సద్ధివిహారికమ్హి సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా –

‘‘ఉపజ్ఝాయేన, భిక్ఖవే, సద్ధివిహారికో సఙ్గహేతబ్బో అనుగ్గహేతబ్బో ఉద్దేసేన పరిపుచ్ఛాయ ఓవాదేన అనుసాసనియా. సచే ఉపజ్ఝాయస్స పత్తో హోతి, సద్ధివిహారికస్స పత్తో న హోతి, ఉపజ్ఝాయేన సద్ధివిహారికస్స పత్తో దాతబ్బో, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సద్ధివిహారికస్స పత్తో ఉప్పజ్జియేథాతి. సచే ఉపజ్ఝాయస్స చీవరం హోతి, సద్ధివిహారికస్స చీవరం న హోతి, ఉపజ్ఝాయేన సద్ధివిహారికస్స చీవరం దాతబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సద్ధివిహారికస్స చీవరం ఉప్పజ్జియేథాతి. సచే ఉపజ్ఝాయస్స పరిక్ఖారో హోతి, సద్ధివిహారికస్స పరిక్ఖారో న హోతి, ఉపజ్ఝాయేన సద్ధివిహారికస్స పరిక్ఖారో దాతబ్బో, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సద్ధివిహారికస్స పరిక్ఖారో ఉప్పజ్జియేథాతి.

‘‘సచే సద్ధివిహారికో గిలానో హోతి, కాలస్సేవ ఉట్ఠాయ దన్తకట్ఠం దాతబ్బం, ముఖోదకం దాతబ్బం, ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం. సచే యాగు హోతి, భాజనం ధోవిత్వా యాగు ఉపనామేతబ్బా. యాగుం పీతస్స ఉదకం దత్వా భాజనం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన ధోవిత్వా పటిసామేతబ్బం. సద్ధివిహారికమ్హి వుట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం. సచే సో దేసో ఉక్లాపో హోతి, సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో.

‘‘సచే సద్ధివిహారికో గామం పవిసితుకామో హోతి, నివాసనం దాతబ్బం, పటినివాసనం పటిగ్గహేతబ్బం, కాయబన్ధనం దాతబ్బం, సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో దాతబ్బా, ధోవిత్వా పత్తో సోదకో దాతబ్బో.

‘‘ఏత్తావతా నివత్తిస్సతీతి ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపితబ్బం, పచ్చుగ్గన్త్వా పత్తచీవరం పటిగ్గహేతబ్బం, పటినివాసనం దాతబ్బం, నివాసనం పటిగ్గహేతబ్బం. సచే చీవరం సిన్నం హోతి, ముహుత్తం ఉణ్హే ఓతాపేతబ్బం, న చ ఉణ్హే చీవరం నిదహితబ్బం. చీవరం సఙ్ఘరితబ్బం. చీవరం సఙ్ఘరన్తేన చతురఙ్గులం కణ్ణం ఉస్సారేత్వా చీవరం సఙ్ఘరితబ్బం – మా మజ్ఝే భఙ్గో అహోసీతి. ఓభోగే కాయబన్ధనం కాతబ్బం.

‘‘సచే పిణ్డపాతో హోతి, సద్ధివిహారికో చ భుఞ్జితుకామో హోతి, ఉదకం దత్వా పిణ్డపాతో ఉపనామేతబ్బో. సద్ధివిహారికో పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో. భుత్తావిస్స ఉదకం దత్వా పత్తం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన ధోవిత్వా వోదకం కత్వా ముహుత్తం ఉణ్హే ఓతాపేతబ్బో, న చ ఉణ్హే పత్తో నిదహితబ్బో. పత్తచీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. పత్తం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన పత్తం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన హేట్ఠామఞ్చం వా హేట్ఠాపీఠం వా పరామసిత్వా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. న చ అనన్తరహితాయ భూమియా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. చీవరం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన చీవరం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన చీవరవంసం వా చీవరరజ్జుం వా పమజ్జిత్వా పారతో అన్తం ఓరతో భోగం కత్వా చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. సద్ధివిహారికమ్హి వుట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం పటిసామేతబ్బం. సచే సో దేసో ఉక్లాపో హోతి, సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో.

‘‘సచే సద్ధివిహారికో నహాయితుకామో హోతి, నహానం పటియాదేతబ్బం. సచే సీతేన అత్థో హోతి, సీతం పటియాదేతబ్బం. సచే ఉణ్హేన అత్థో హోతి, ఉణ్హం పటియాదేతబ్బం.

‘‘సచే సద్ధివిహారికో జన్తాఘరం పవిసితుకామో హోతి, చుణ్ణం సన్నేతబ్బం, మత్తికా తేమేతబ్బా, జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ [ఆదాయ సద్ధివిహారికస్స పిట్ఠితో పిట్ఠితో (క.)] గన్త్వా జన్తాఘరపీఠం దత్వా చీవరం పటిగ్గహేత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం, చుణ్ణం దాతబ్బం, మత్తికా దాతబ్బా. సచే ఉస్సహతి జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. జన్తాఘరం పవిసన్తేన మత్తికాయ ముఖం మక్ఖేత్వా పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. న థేరే భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదితబ్బం, న నవా భిక్ఖూ ఆసనేన పటిబాహితబ్బా. జన్తాఘరే సద్ధివిహారికస్స పరికమ్మం కాతబ్బం. జన్తాఘరా నిక్ఖమన్తేన జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరా నిక్ఖమితబ్బం.

‘‘ఉదకేపి సద్ధివిహారికస్స పరికమ్మం కాతబ్బం. నహాతేన పఠమతరం ఉత్తరిత్వా అత్తనో గత్తం వోదకం కత్వా నివాసేత్వా సద్ధివిహారికస్స గత్తతో ఉదకం పమజ్జితబ్బం, నివాసనం దాతబ్బం, సఙ్ఘాటి దాతబ్బా, జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పఠమతరం ఆగన్త్వా ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపితబ్బం. సద్ధివిహారికో పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో.

‘‘యస్మిం విహారే సద్ధివిహారికో విహరతి, సచే సో విహారో ఉక్లాపో హోతి, సచే ఉస్సహతి, సోధేతబ్బో. విహారం సోధేన్తేన పఠమం పత్తచీవరం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం…పే… సచే ఆచమనకుమ్భియా ఉదకం న హోతి, ఆచమనకుమ్భియా ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం.

‘‘సచే సద్ధివిహారికస్స అనభిరతి ఉప్పన్నా హోతి, ఉపజ్ఝాయేన వూపకాసేతబ్బో, వూపకాసాపేతబ్బో, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే సద్ధివిహారికస్స కుక్కుచ్చం ఉప్పన్నం హోతి, ఉపజ్ఝాయేన వినోదేతబ్బం, వినోదాపేతబ్బం, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే సద్ధివిహారికస్స దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం హోతి, ఉపజ్ఝాయేన వివేచేతబ్బం, వివేచాపేతబ్బం, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే సద్ధివిహారికో గరుధమ్మం అజ్ఝాపన్నో హోతి పరివాసారహో, ఉపజ్ఝాయేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో సద్ధివిహారికస్స పరివాసం దదేయ్యాతి. సచే సద్ధివిహారికో మూలాయపటికస్సనారహో హోతి, ఉపజ్ఝాయేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో సద్ధివిహారికం మూలాయ పటికస్సేయ్యాతి. సచే సద్ధివిహారికో మానత్తారహో హోతి, ఉపజ్ఝాయేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో సద్ధివిహారికస్స మానత్తం దదేయ్యాతి. సచే సద్ధివిహారికో అబ్భానారహో హోతి, ఉపజ్ఝాయేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో సద్ధివిహారికం అబ్భేయ్యాతి. సచే సఙ్ఘో సద్ధివిహారికస్స కమ్మం కత్తుకామో హోతి, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా ఉక్ఖేపనీయం వా, ఉపజ్ఝాయేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో సద్ధివిహారికస్స కమ్మం న కరేయ్య, లహుకాయ వా పరిణామేయ్యాతి. కతం వా పనస్స హోతి సఙ్ఘేన కమ్మం, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా, ఉక్ఖేపనీయం వా, ఉపజ్ఝాయేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సద్ధివిహారికో సమ్మా వత్తేయ్య లోమం పాతేయ్య, నేత్థారం వత్తేయ్య, సఙ్ఘో తం కమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్యాతి.

‘‘సచే సద్ధివిహారికస్స చీవరం ధోవితబ్బం హోతి, ఉపజ్ఝాయేన ఆచిక్ఖితబ్బం – ఏవం ధోవేయ్యాసీతి, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సద్ధివిహారికస్స చీవరం ధోవియేథాతి. సచే సద్ధివిహారికస్స చీవరం కాతబ్బం హోతి, ఉపజ్ఝాయేన ఆచిక్ఖితబ్బం – ఏవం కరేయ్యాసీతి, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సద్ధివిహారికస్స చీవరం కరియేథాతి. సచే సద్ధివిహారికస్స రజనం పచితబ్బం హోతి, ఉపజ్ఝాయేన ఆచిక్ఖితబ్బం – ఏవం పచేయ్యాసీతి, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సద్ధివిహారికస్స రజనం పచియేథాతి. సచే సద్ధివిహారికస్స చీవరం రజితబ్బం హోతి, ఉపజ్ఝాయేన ఆచిక్ఖితబ్బం – ఏవం రజేయ్యాసీతి, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సద్ధివిహారికస్స చీవరం రజియేథాతి. చీవరం రజన్తేన సాధుకం సమ్పరివత్తకం సమ్పరివత్తకం రజితబ్బం, న చ అచ్ఛిన్నే థేవే పక్కమితబ్బం. సచే సద్ధివిహారికో గిలానో హోతి, యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, ఉపజ్ఝాయానం సద్ధివిహారికేసు వత్తం యథా ఉపజ్ఝాయేహి సద్ధివిహారికేసు సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

దుతియభాణవారో నిట్ఠితో.

౧౩. ఆచరియవత్తకథా

౩౭౯. తేన ఖో పన సమయేన అన్తేవాసికా ఆచరియేసు న సమ్మా వత్తన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అన్తేవాసికా ఆచరియేసు న సమ్మా వత్తిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, అన్తేవాసికా ఆచరియేసు న సమ్మా వత్తన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౮౦. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, అన్తేవాసికానం ఆచరియేసు వత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా అన్తేవాసికేహి ఆచరియేసు సమ్మా వత్తితబ్బం. [మహావ. ౭౮] అన్తేవాసికేన, భిక్ఖవే, ఆచరియమ్హి సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా –

‘‘కాలస్సేవ ఉట్ఠాయ ఉపాహనా ఓముఞ్చిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా దన్తకట్ఠం దాతబ్బం, ముఖోదకం దాతబ్బం, ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం. సచే యాగు హోతి, భాజనం ధోవిత్వా యాగు ఉపనామేతబ్బా. యాగుం పీతస్స ఉదకం దత్వా భాజనం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన ధోవిత్వా పటిసామేతబ్బం. ఆచరియమ్హి వుట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం. సచే సో దేసో ఉక్లాపో హోతి, సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో.

‘‘సచే ఆచరియో గామం పవిసితుకామో హోతి, నివాసనం దాతబ్బం, పటినివాసనం పటిగ్గహేతబ్బం, కాయబన్ధనం దాతబ్బం, సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో దాతబ్బా, ధోవిత్వా పత్తో సోదకో దాతబ్బో. సచే ఆచరియో పచ్ఛాసమణం ఆకఙ్ఖతి, తిమణ్డలం పటిచ్ఛాదేన్తేన పరిమణ్డలం నివాసేత్వా కాయబన్ధనం బన్ధిత్వా సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో పారుపిత్వా గణ్ఠికం పటిముఞ్చిత్వా ధోవిత్వా పత్తం గహేత్వా ఆచరియస్స పచ్ఛాసమణేన హోతబ్బం. నాతిదూరే గన్తబ్బం, నాచ్చాసన్నే గన్తబ్బం, పత్తపరియాపన్నం పటిగ్గహేతబ్బం. న ఆచరియస్స భణమానస్స అన్తరన్తరా కథా ఓపాతేతబ్బా. ఆచరియో ఆపత్తిసామన్తా భణమానో నివారేతబ్బో.

‘‘సచే పిణ్డపాతో హోతి, ఆచరియో చ భుఞ్జితుకామో హోతి, ఉదకం దత్వా పిణ్డపాతో ఉపనామేతబ్బో. ఆచరియో పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో. భుత్తావిస్స ఉదకం దత్వా పత్తం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన ధోవిత్వా వోదకం కత్వా ముహుత్తం ఉణ్హే ఓతాపేతబ్బో, న చ ఉణ్హే పత్తో నిదహితబ్బో. పత్తచీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. పత్తం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన పత్తం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన హేట్ఠామఞ్చం వా హేట్ఠాపీఠం వా పరామసిత్వా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. న చ అనన్తరహితాయ భూమియా పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. చీవరం నిక్ఖిపన్తేన ఏకేన హత్థేన చీవరం గహేత్వా ఏకేన హత్థేన చీవరవంసం వా చీవరరజ్జుం వా పమజిత్వా పారతో అన్తం ఓరతో భోగం కత్వా చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. ఆచరియమ్హి వుట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం పటిసామేతబ్బం. సచే సో దేసో ఉక్లాపో హోతి, సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో.

‘‘సచే ఆచరియో నహాయితుకామో హోతి, నహానం పటియాదేతబ్బం. సచే సీతేన అత్థో హోతి, సీతం పటియాదేతబ్బం. సచే ఉణ్హేన అత్థో హోతి, ఉణ్హం పటియాదేతబ్బం.

‘‘సచే ఆచరియో జన్తాఘరం పవిసితుకామో హోతి, చుణ్ణం సన్నేతబ్బం, మత్తికా తేమేతబ్బా, జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ ఆచరియస్స పిట్ఠితో పిట్ఠితో గన్త్వా జన్తాఘరపీఠం దత్వా చీవరం పటిగ్గహేత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం, చుణ్ణం దాతబ్బం, మత్తికా దాతబ్బా. సచే ఉస్సహతి, జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. జన్తాఘరం పవిసన్తేన మత్తికాయ ముఖం మక్ఖేత్వా పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. న థేరే భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదితబ్బం. న నవా భిక్ఖూ ఆసనేన పటిబాహితబ్బా. జన్తాఘరే ఆచరియస్స పరికమ్మం కాతబ్బం. జన్తాఘరా నిక్ఖమన్తేన జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరా నిక్ఖమితబ్బం.

‘‘ఉదకేపి ఆచరియస్స పరికమ్మం కాతబ్బం. నహాతేన పఠమతరం ఉత్తరిత్వా అత్తనో గత్తం వోదకం కత్వా నివాసేత్వా ఆచరియస్స గత్తతో ఉదకం పమజ్జితబ్బం, నివాసనం దాతబ్బం, సఙ్ఘాటి దాతబ్బా, జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పఠమతరం ఆగన్త్వా ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపితబ్బం. ఆచరియో పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో. సచే ఉద్దిసాపేతుకామో హోతి, ఉద్దిసితబ్బో. సచే పరిపుచ్ఛితుకామో హోతి, పరిపుచ్ఛితబ్బో.

‘‘యస్మిం విహారే ఆచరియో విహరతి, సచే సో విహారో ఉక్లాపో హోతి, సచే ఉస్సహతి, సోధేతబ్బో. విహారం సోధేన్తేన పఠమం పత్తచీవరం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; నిసీదనపచ్చత్థరణం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; భిసిబిబ్బోహనం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; మఞ్చో నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బో; పీఠం నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన, అసఙ్ఘట్టేన్తేన కవాటపిట్ఠం, నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; మఞ్చపటిపాదకా నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బా; ఖేళమల్లకో నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బో; అపస్సేనఫలకం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం; భూమత్థరణం యథాపఞ్ఞత్తం సల్లక్ఖేత్వా నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం. సచే విహారే సన్తానకం హోతి, ఉల్లోకా పఠమం ఓహారేతబ్బం, ఆలోకసన్ధికణ్ణభాగా పమజ్జితబ్బా. సచే గేరుకపరికమ్మకతా భిత్తి కణ్ణకితా హోతి, చోళకం తేమేత్వా పీళేత్వా పమజ్జితబ్బా. సచే కాళవణ్ణకతా భూమి కణ్ణకితా హోతి, చోళకం తేమేత్వా పీళేత్వా పమజ్జితబ్బా. సచే అకతా హోతి భూమి, ఉదకేన పరిప్ఫోసిత్వా పరిఫోసిత్వా సమ్మజ్జితబ్బా – మా విహారో రజేన ఉహఞ్ఞీతి. సఙ్కారం విచినిత్వా ఏకమన్తం ఛడ్డేతబ్బం.

‘‘సచే ఆచరియస్స అనభిరతి ఉప్పన్నా హోతి, అన్తేవాసికేన వూపకాసేతబ్బా, వూపకాసాపేతబ్బా, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే ఆచరియస్స కుక్కుచ్చం ఉప్పన్నం హోతి, అన్తేవాసికేన వినోదేతబ్బం, వినోదాపేతబ్బం, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే ఆచరియస్స దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం హోతి, అన్తేవాసికేన వివేచేతబ్బం, వివేచాపేతబ్బం, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే ఆచరియో గరుధమ్మం అజ్ఝాపన్నో హోతి, పరివాసారహో, అన్తేవాసికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఆచరియస్స పరివాసం దదేయ్యాతి. సచే ఆచరియో మూలాయపటికస్సనారహో హోతి, అన్తేవాసికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఆచరియం మూలాయ పటికస్సేయ్యాతి. సచే ఆచరియో మానత్తారహో హోతి, అన్తేవాసికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఆచరియస్స మానత్తం దదేయ్యాతి. సచే ఆచరియో అబ్భానారహో హోతి, అన్తేవాసికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఆచరియం అబ్భేయ్యాతి. సచే సఙ్ఘో ఆచరియస్స కమ్మం కత్తుకామో హోతి, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా ఉక్ఖేపనీయం వా, అన్తేవాసికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో ఆచరియస్స కమ్మం న కరేయ్య, లహుకాయ వా పరిణామేయ్యాతి. కతం వా పనస్స హోతి సఙ్ఘేన కమ్మం, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా ఉక్ఖేపనీయం వా, అన్తేవాసికేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఆచరియో సమ్మా వత్తేయ్య, లోమం పాతేయ్య, నేత్థారం వత్తేయ్య, సఙ్ఘో తం కమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్యాతి.

‘‘సచే ఆచరియస్స చీవరం ధోవితబ్బం హోతి, అన్తేవాసికేన ధోవితబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఆచరియస్స చీవరం ధోవియేథాతి. సచే ఆచరియస్స చీవరం కాతబ్బం హోతి, అన్తేవాసికేన కాతబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఆచరియస్స చీవరం కరియేథాతి. సచే ఆచరియస్స రజనం పచితబ్బం హోతి, అన్తేవాసికేన పచితబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఆచరియస్స రజనం పచియేథాతి. సచే ఆచరియస్స చీవరం రజితబ్బం హోతి, అన్తేవాసికేన రజితబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో ఆచరియస్స చీవరం రజియేథాతి. చీవరం రజన్తేన సాధుకం సమ్పరివత్తకం సమ్పరివత్తకం రజితబ్బం, న చ అచ్ఛిన్నే థేవే పక్కమితబ్బం.

‘‘న ఆచరియం అనాపుచ్ఛా ఏకచ్చస్స పత్తో దాతబ్బో, న ఏకచ్చస్స పత్తో పటిగ్గహేతబ్బో; న ఏకచ్చస్స చీవరం దాతబ్బం, న ఏకచ్చస్స చీవరం పటిగ్గహేతబ్బం; న ఏకచ్చస్స పరిక్ఖారో దాతబ్బో, న ఏకచ్చస్స పరిక్ఖారో పటిగ్గహేతబ్బో; న ఏకచ్చస్స కేసా ఛేదితబ్బా, న ఏకచ్చేన కేసా ఛేదాపేతబ్బా; న ఏకచ్చస్స పరికమ్మం కాతబ్బం, న ఏకచ్చేన పరికమ్మం కారాపేతబ్బం; న ఏకచ్చస్స వేయ్యావచ్చో కాతబ్బో, న ఏకచ్చేన వేయ్యావచ్చో కారాపేతబ్బో; న ఏకచ్చస్స పచ్ఛాసమణేన హోతబ్బం, న ఏకచ్చో పచ్ఛాసమణో ఆదాతబ్బో; న ఏకచ్చస్స పిణ్డపాతో నీహరితబ్బో, న ఏకచ్చేన పిణ్డపాతో నీహరాపేతబ్బో; న ఆచరియం అనాపుచ్ఛా గామో పవిసితబ్బో; న సుసానం గన్తబ్బం; న దిసా పక్కమితబ్బా. సచే ఆచరియో గిలానో హోతి, యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, అన్తేవాసికానం ఆచరియేసు వత్తం యథా అన్తేవాసికేహి ఆచరియేసు సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

౧౪. అన్తేవాసికవత్తకథా

౩౮౧. తేన ఖో పన సమయేన ఆచరియా అన్తేవాసికేసు న సమ్మా వత్తన్తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఆచరియా అన్తేవాసికేసు న సమ్మా వత్తిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ఆచరియా అన్తేవాసికేసు న సమ్మా వత్తన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి –

౩౮౨. ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, ఆచరియానం అన్తేవాసికేసు వత్తం పఞ్ఞపేస్సామి యథా ఆచరియేహి అన్తేవాసికేసు సమ్మా వత్తితబ్బం. [మహావ. ౭౯] ఆచరియేన, భిక్ఖవే, అన్తేవాసికమ్హి సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా –

‘‘ఆచరియేన, భిక్ఖవే, అన్తేవాసికో సఙ్గహేతబ్బో అనుగ్గహేతబ్బో ఉద్దేసేన పరిపుచ్ఛాయ ఓవాదేన అనుసాసనియా. సచే ఆచరియస్స పత్తో హోతి, అన్తేవాసికస్స పత్తో న హోతి, ఆచరియేన అన్తేవాసికస్స పత్తో దాతబ్బో, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో అన్తేవాసికస్స పత్తో ఉప్పజ్జియేథాతి. సచే ఆచరియస్స చీవరం హోతి, అన్తేవాసికస్స చీవరం న హోతి, ఆచరియేన అన్తేవాసికస్స చీవరం దాతబ్బం, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో అన్తేవాసికస్స చీవరం ఉప్పజ్జియేథాతి. సచే ఆచరియస్స పరిక్ఖారో హోతి, అన్తేవాసికస్స పరిక్ఖారో న హోతి, ఆచరియేన అన్తేవాసికస్స పరిక్ఖారో దాతబ్బో, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో అన్తేవాసికస్స పరిక్ఖారో ఉప్పజ్జియేథాతి.

‘‘సచే అన్తేవాసికో గిలానో హోతి, కాలస్సేవ ఉట్ఠాయ దన్తకట్ఠం దాతబ్బం, ముఖోదకం దాతబ్బం, ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం. సచే యాగు హోతి, భాజనం ధోవిత్వా యాగు ఉపనామేతబ్బా. యాగుం పీతస్స ఉదకం దత్వా భాజనం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన ధోవిత్వా పటిసామేతబ్బం. అన్తేవాసికమ్హి వుట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం. సచే సో దేసో ఉక్లాపో హోతి, సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో.

‘‘సచే అన్తేవాసికో గామం పవిసితుకామో హోతి, నివాసనం దాతబ్బం, పటినివాసనం పటిగ్గహేతబ్బం, కాయబన్ధనం దాతబ్బం, సగుణం కత్వా సఙ్ఘాటియో దాతబ్బా, ధోవిత్వా పత్తో సోదకో దాతబ్బో.

‘‘సచే పిణ్డపాతో హోతి, అన్తేవాసికో చ భుఞ్జితుకామో హోతి, ఉదకం దత్వా పిణ్డపాతో ఉపనామేతబ్బో. అన్తేవాసికో పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో. భుత్తావిస్స ఉదకం దత్వా పత్తం పటిగ్గహేత్వా నీచం కత్వా సాధుకం అప్పటిఘంసన్తేన ధోవిత్వా వోదకం కత్వా ముహుత్తం ఉణ్హే ఓతాపేతబ్బో, న చ ఉణ్హే పత్తో నిదహితబ్బో. పత్తచీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. పత్తం నిక్ఖిపన్తేన…పే… చీవరం నిక్ఖిపన్తేన…పే… పారతో అన్తం ఓరతో భోగం కత్వా చీవరం నిక్ఖిపితబ్బం. అన్తేవాసికమ్హి ఉట్ఠితే ఆసనం ఉద్ధరితబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం పటిసామేతబ్బం. సచే సో దేసో ఉక్లాపో హోతి, సో దేసో సమ్మజ్జితబ్బో.

‘‘సచే అన్తేవాసికో నహాయితుకామో హోతి, నహానం పటియాదేతబ్బం. సచే సీతేన అత్థో హోతి, సీతం పటియాదేతబ్బం. సచే ఉణ్హేన అత్థో హోతి, ఉణ్హం పటియాదేతబ్బం.

‘‘సచే అన్తేవాసికో జన్తాఘరం పవిసితుకామో హోతి, చుణ్ణం సన్నేతబ్బం, మత్తికా తేమేతబ్బా, జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ [ఆదాయ అన్తేవాసికస్స పిట్ఠితో పిట్ఠితో (క.)] గన్త్వా జన్తాఘరపీఠం దత్వా చీవరం పటిగ్గహేత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం, చుణ్ణం దాతబ్బం, మత్తికా దాతబ్బా. సచే ఉస్సహతి జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. జన్తాఘరం పవిసన్తేన మత్తికాయ ముఖం మక్ఖేత్వా పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరం పవిసితబ్బం. న థేరే భిక్ఖూ అనుపఖజ్జ నిసీదితబ్బం. న నవా భిక్ఖూ ఆసనేన పటిబాహితబ్బా. జన్తాఘరే అన్తేవాసికస్స పరికమ్మం కాతబ్బం. జన్తాఘరా నిక్ఖమన్తేన జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పురతో చ పచ్ఛతో చ పటిచ్ఛాదేత్వా జన్తాఘరా నిక్ఖమితబ్బం.

‘‘ఉదకేపి అన్తేవాసికస్స పరికమ్మం కాతబ్బం. నహాతేన పఠమతరం ఉత్తరిత్వా అత్తనో గత్తం వోదకం కత్వా నివాసేత్వా అన్తేవాసికస్స గత్తతో ఉదకం పమజ్జితబ్బం, నివాసనం దాతబ్బం, సఙ్ఘాటి దాతబ్బా, జన్తాఘరపీఠం ఆదాయ పఠమతరం ఆగన్త్వా ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, పాదోదకం పాదపీఠం పాదకథలికం ఉపనిక్ఖిపితబ్బం, అన్తేవాసికో పానీయేన పుచ్ఛితబ్బో.

‘‘యస్మిం విహారే అన్తేవాసికో విహరతి, సచే సో విహారో ఉక్లాపో హోతి, సచే ఉస్సహతి, సోధేతబ్బో. విహారం సోధేన్తేన పఠమం పత్తచీవరం నీహరిత్వా ఏకమన్తం నిక్ఖిపితబ్బం…పే… ఆచమనకుమ్భియా ఉదకం న హోతి, ఆచమనకుమ్భియా ఉదకం ఆసిఞ్చితబ్బం.

‘‘సచే అన్తేవాసికస్స అనభిరతి ఉప్పన్నా హోతి, ఆచరియేన వూపకాసేతబ్బో, వూపకాసాపేతబ్బో, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే అన్తేవాసికస్స కుక్కుచ్చం ఉప్పన్నం హోతి, ఆచరియేన వినోదేతబ్బం, వినోదాపేతబ్బం, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే అన్తేవాసికస్స దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం హోతి, ఆచరియేన వివేచేతబ్బం, వివేచాపేతబ్బం, ధమ్మకథా వాస్స కాతబ్బా. సచే అన్తేవాసికో గరుధమ్మం అజ్ఝాపన్నో హోతి, పరివాసారహో, ఆచరియేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో అన్తేవాసికస్స పరివాసం దదేయ్యాతి. సచే అన్తేవాసికో మూలాయపటికస్సనారహో హోతి, ఆచరియేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో అన్తేవాసికం మూలాయ పటికస్సేయ్యాతి. సచే అన్తేవాసికో మానత్తారహో హోతి, ఆచరియేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో అన్తేవాసికస్స మానత్తం దదేయ్యాతి. సచే అన్తేవాసికో అబ్భానారహో హోతి, ఆచరియేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో అన్తేవాసికం అబ్భేయ్యాతి. సచే సఙ్ఘో అన్తేవాసికస్స కమ్మం కత్తుకామో హోతి, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా ఉక్ఖేపనీయం వా, ఆచరియేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో సఙ్ఘో అన్తేవాసికస్స కమ్మం న కరేయ్య, లహుకాయ వా పరిణామేయ్యాతి. కతం వా పనస్స హోతి, సఙ్ఘేన కమ్మం, తజ్జనీయం వా నియస్సం వా పబ్బాజనీయం వా పటిసారణీయం వా ఉక్ఖేపనీయం వా, ఆచరియేన ఉస్సుక్కం కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో అన్తేవాసికో సమ్మా వత్తేయ్య, లోమం పాతేయ్య, నేత్థారం వత్తేయ్య, సఙ్ఘో తం కమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్యాతి.

‘‘సచే అన్తేవాసికస్స చీవరం ధోవితబ్బం హోతి, ఆచరియేన ఆచిక్ఖితబ్బం – ఏవం ధోవేయ్యాసీతి, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో అన్తేవాసికస్స చీవరం ధోవియేథాతి. సచే అన్తేవాసికస్స చీవరం కాతబ్బం హోతి, ఆచరియేన ఆచిక్ఖితబ్బం – ఏవం కరేయ్యాసీతి, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో అన్తేవాసికస్స చీవరం కరియేథాతి. సచే అన్తేవాసికస్స రజనం పచితబ్బం హోతి, ఆచరియేన ఆచిక్ఖితబ్బం – ఏవం పచేయ్యాసీతి, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో అన్తేవాసికస్స రజనం పచియేథాతి. సచే అన్తేవాసికస్స చీవరం రజితబ్బం హోతి, ఆచరియేన ఆచిక్ఖితబ్బం – ఏవం రజేయ్యాసీతి, ఉస్సుక్కం వా కాతబ్బం – కిన్తి ను ఖో అన్తేవాసికస్స చీవరం రజియేథాతి. చీవరం రజన్తేన సాధుకం సమ్పరివత్తకం సమ్పరివత్తకం రజితబ్బం. న చ అచ్ఛిన్నే థేవే పక్కమితబ్బం. సచే అన్తేవాసికో గిలానో హోతి, యావజీవం ఉపట్ఠాతబ్బో, వుట్ఠానమస్స ఆగమేతబ్బం. ఇదం ఖో, భిక్ఖవే, ఆచరియానం అన్తేవాసికేసు వత్తం యథా ఆచరియేహి అన్తేవాసికేసు సమ్మా వత్తితబ్బ’’న్తి.

వత్తక్ఖన్ధకో అట్ఠమో.

ఇమమ్హి ఖన్ధకే వత్థూ ఏకూనవీసతి, వత్తా చుద్దస.

తస్సుద్దానం –

సఉపాహనా ఛత్తా చ, ఓగుణ్ఠి సీసం పానీయం;

నాభివాదే న పుచ్ఛన్తి, అహి ఉజ్ఝన్తి పేసలా.

ఓముఞ్చి ఛత్తం ఖన్ధే చ, అతరఞ్చ పటిక్కమం;

పత్తచీవరం నిక్ఖిపా, పతిరూపఞ్చ పుచ్ఛితా.

ఆసిఞ్చేయ్య ధోవితేన, సుక్ఖేనల్లేనుపాహనా;

వుడ్ఢో నవకో పుచ్ఛేయ్య, అజ్ఝావుట్ఠఞ్చ గోచరా.

సేక్ఖా వచ్చా పానీ పరి, కత్తరం కతికం తతో;

కాలం ముహుత్తం ఉక్లాపో, భూమత్థరణం నీహరే.

పటిపాదో భిసిబిబ్బో, మఞ్చపీఠఞ్చ మల్లకం;

అపస్సేనుల్లోకకణ్ణా, గేరుకా కాళ అకతా.

సఙ్కారఞ్చ భూమత్థరణం, పటిపాదకం మఞ్చపీఠం;

భిసి నిసీదనమ్పి, మల్లకం అపస్సేన చ.

పత్తచీవరం భూమి చ, పారన్తం ఓరతో భోగం;

పురత్థిమా పచ్ఛిమా చ, ఉత్తరా అథ దక్ఖిణా.

సీతుణ్హే చ దివారత్తిం, పరివేణఞ్చ కోట్ఠకో;

ఉపట్ఠానగ్గి సాలా చ, వత్తం వచ్చకుటీసు చ.

పానీ పరిభోజనియా, కుమ్భి ఆచమనేసు చ;

అనోపమేన పఞ్ఞత్తం, వత్తం ఆగన్తుకేహిమే [వే (క. ఏవముపరిపి)].

నేవాసనం న ఉదకం, న పచ్చు న చ పానియం;

నాభివాదే నపఞ్ఞపే, ఉజ్ఝాయన్తి చ పేసలా.

వుడ్ఢాసనఞ్చ ఉదకం, పచ్చుగ్గన్త్వా చ పానియం;

ఉపాహనే ఏకమన్తం, అభివాదే చ పఞ్ఞపే.