౫. ఖుద్దకవత్థుక్ఖన్ధకం

ఖుద్దకవత్థూని

౨౪౩. తేన సమయేన బుద్ధో భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ నహాయమానా రుక్ఖే కాయం ఉగ్ఘంసేన్తి, ఊరుమ్పి బాహుమ్పి ఉరమ్పి పిట్ఠిమ్పి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా నహాయమానా రుక్ఖే కాయం ఉగ్ఘంసేస్సన్తి, ఊరుమ్పి బాహుమ్పి ఉరమ్పి పిట్ఠిమ్పి, సేయ్యథాపి మల్లముట్ఠికా గామమోద్దవా’’తి [గామపోద్దవా (సీ.), గామపూతవా (స్యా.)]! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ నహాయమానా రుక్ఖే కాయం ఉగ్ఘంసేన్తి, ఊరుమ్పి బాహుమ్పి ఉరమ్పి పిట్ఠిమ్పీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, భిక్ఖవే, తేసం మోఘపురిసానం అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ తే, భిక్ఖవే, మోఘపురిసా నహాయమానా రుక్ఖే కాయం ఉగ్ఘంసేస్సన్తి, ఊరుమ్పి బాహుమ్పి ఉరమ్పి పిట్ఠిమ్పి? నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, నహాయమానేన భిక్ఖునా రుక్ఖే కాయో ఉగ్ఘంసేతబ్బో. యో ఉగ్ఘంసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ నహాయమానా థమ్భే కాయం ఉగ్ఘంసేన్తి, ఊరుమ్పి బాహుమ్పి ఉరమ్పి పిట్ఠిమ్పి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా నహాయమానా థమ్భే కాయం ఉగ్ఘంసేస్సన్తి, ఊరుమ్పి బాహుమ్పి ఉరమ్పి పిట్ఠిమ్పి, సేయ్యథాపి మల్లముట్ఠికా గామమోద్దవా’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, నహాయమానేన భిక్ఖునా థమ్భే కాయో ఉగ్ఘంసేతబ్బో. యో ఉగ్ఘంసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ నహాయమానా కుట్టే [కుడ్డే (సీ. స్యా.)] కాయం ఉగ్ఘంసేన్తి, ఊరుమ్పి బాహుమ్పి ఉరమ్పి పిట్ఠిమ్పి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా నహాయమానా కుట్టే కాయం ఉగ్ఘంసేస్సన్తి, ఊరుమ్పి బాహుమ్పి ఉరమ్పి పిట్ఠిమ్పి, సేయ్యథాపి మల్లముట్ఠికా గామమోద్దవా’’తి…పే… ‘‘న, భిక్ఖవే, నహాయమానేన భిక్ఖునా కుట్టే కాయో ఉగ్ఘంసేతబ్బో. యో ఉగ్ఘంసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ అట్టానే [అట్ఠానే (సీ. స్యా.)] నహాయన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, అట్టానే నహాయితబ్బం. యో నహాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ గన్ధబ్బహత్థకేన నహాయన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘న, భిక్ఖవే, గన్ధబ్బహత్థకేన నహాయితబ్బం. యో నహాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ కురువిన్దకసుత్తియా నహాయన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, కురువిన్దకసుత్తియా నహాయితబ్బం. యో నహాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ విగ్గయ్హ పరికమ్మం కారాపేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, విగ్గయ్హ పరికమ్మం కారాపేతబ్బం. యో కారాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ మల్లకేన నహాయన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, మల్లకేన నహాయితబ్బం. యో నహాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౨౪౪. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో కచ్ఛురోగాబాధో హోతి. న తస్స వినా మల్లకేన ఫాసు హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానస్స అకతమల్లక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు జరాదుబ్బలో నహాయమానో న సక్కోతి అత్తనో కాయం ఉగ్ఘంసేతుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉక్కాసిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ పిట్ఠిపరికమ్మం కాతుం కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పుథుపాణిక’’న్తి.

౨౪౫. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ వల్లికం ధారేన్తి…పే… పామఙ్గం ధారేన్తి…పే… కణ్ఠసుత్తకం ధారేన్తి…పే… కటిసుత్తకం ధారేన్తి…పే… ఓవట్టికం ధారేన్తి…పే… కాయురం ధారేన్తి…పే… హత్థాభరణం ధారేన్తి…పే… అఙ్గులిముద్దికం ధారేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ వల్లికం ధారేన్తి…పే… పామఙ్గం ధారేన్తి, కణ్ఠసుత్తకం ధారేన్తి, కటిసుత్తకం ధారేన్తి, ఓవట్టికం ధారేన్తి, కాయురం ధారేన్తి, హత్థాభరణం ధారేన్తి, అఙ్గులిముద్దికం ధారేన్తీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, వల్లికా ధారేతబ్బా…పే… న పామఙ్గో ధారేతబ్బో… న కణ్ఠసుత్తకం ధారేతబ్బం… న కటిసుత్తకం ధారేతబ్బం… న ఓవట్టికం ధారేతబ్బం… న కాయురం ధారేతబ్బం… న హత్థాభరణం ధారేతబ్బం… న అఙ్గులిముద్దికా ధారేతబ్బా. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౨౪౬. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ దీఘే కేసే ధారేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, దీఘా కేసా ధారేతబ్బా. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, దుమాసికం వా దువఙ్గులం వా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ కోచ్ఛేన కేసే ఓసణ్ఠేన్తి [ఓసణ్హేన్తి (సీ. స్యా.)] …పే… ఫణకేన కేసే ఓసణ్ఠేన్తి, హత్థఫణకేన కేసే ఓసణ్ఠేన్తి, సిత్థతేలకేన కేసే ఓసణ్ఠేన్తి, ఉదకతేలకేన కేసే ఓసణ్ఠేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, కోచ్ఛేన కేసా ఓసణ్ఠేతబ్బా…పే… న సిత్థతేలకేన కేసా ఓసణ్ఠేతబ్బా… న ఉదకతేలకేన కేసా ఓసణ్ఠేతబ్బా. యో ఓసణ్ఠేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౨౪౭. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఆదాసేపి ఉదకపత్తేపి ముఖనిమిత్తం ఓలోకేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఆదాసే వా ఉదకపత్తే వా ముఖనిమిత్తం ఓలోకేతబ్బం. యో ఓలోకేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో ముఖే వణో హోతి. సో భిక్ఖూ పుచ్ఛి – ‘‘కీదిసో మే, ఆవుసో, వణో’’తి? భిక్ఖూ ఏవమాహంసు – ‘‘ఏదిసో తే, ఆవుసో వణో’’తి. సో న సద్దహతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆబాధప్పచ్చయా ఆదాసే వా ఉదకపత్తే వా ముఖనిమిత్తం ఓలోకేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ముఖం ఆలిమ్పన్తి…పే… ముఖం ఉమ్మద్దేన్తి, ముఖం చుణ్ణేన్తి, మనోసిలికాయ ముఖం లఞ్ఛేన్తి, అఙ్గరాగం కరోన్తి, ముఖరాగం కరోన్తి, అఙ్గరాగముఖరాగం కరోన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ముఖం ఆలిమ్పితబ్బం…పే… న ముఖం ఉమ్మద్దితబ్బం, న ముఖం చుణ్ణేతబ్బం, న మనోసిలికాయ ముఖం లఞ్ఛేతబ్బం, న అఙ్గరాగో కాతబ్బో, న ముఖరాగో కాతబ్బో, న అఙ్గరాగముఖరాగో కాతబ్బో. యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స భిక్ఖునో చక్ఖురోగాబాధో హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆబాధప్పచ్చయా ముఖం ఆలిమ్పితు’’న్తి.

౨౪౮. తేన ఖో పన సమయేన రాజగహే గిరగ్గసమజ్జో [సమజ్జా (అభిధానగన్థేసు)] హోతి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ గిరగ్గసమజ్జం దస్సనాయ అగమంసు. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా నచ్చమ్పి గీతమ్పి వాదితమ్పి దస్సనాయ గచ్ఛిస్సన్తి, సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినో’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, నచ్చం వా గీతం వా వాదితం వా దస్సనాయ గన్తబ్బం. యో గచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౨౪౯. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం గాయన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘యథేవ [యథా చ (క.)] మయం గాయామ, ఏవమేవిమే సమణా సక్యపుత్తియా ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం గాయన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం గాయిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే…పే… ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘పఞ్చిమే, భిక్ఖవే, ఆదీనవా ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం గాయన్తస్స. అత్తనాపి తస్మిం సరే సారజ్జతి, పరేపి తస్మిం సరే సారజ్జన్తి, గహపతికాపి ఉజ్ఝాయన్తి, సరకుత్తిమ్పి నికామయమానస్స సమాధిస్స భఙ్గో హోతి, పచ్ఛిమా జనతా దిట్ఠానుగతిం ఆపజ్జతి – ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చ ఆదీనవా ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మం గాయన్తస్స. న, భిక్ఖవే, ఆయతకేన గీతస్సరేన ధమ్మో గాయితబ్బో. యో గాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ సరభఞ్ఞే కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సరభఞ్ఞ’’న్తి.

‘‘తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ బాహిరలోమిం [బాహియలోమిం (క.)] ఉణ్ణిం ధారేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, బాహియలోమి ఉణ్ణి ధారేతబ్బా. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౨౫౦. తేన ఖో పన సమయేన రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స ఆరామే అమ్బా ఫలినో హోన్తి. రఞ్ఞా మాగధేన సేనియేన బిమ్బిసారేన అనుఞ్ఞాతం హోతి – ‘‘యథాసుఖం అయ్యా అమ్బం పరిభుఞ్జన్తూ’’తి. ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ తరుణఞ్ఞేవ అమ్బం పాతాపేత్వా పరిభుఞ్జింసు. రఞ్ఞో చ మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స అమ్బేన అత్థో హోతి. అథ ఖో రాజా మాగధో సేనియో బిమ్బిసారో మనుస్సే ఆణాపేసి – ‘‘గచ్ఛథ, భణే, ఆరామం గన్త్వా అమ్బం ఆహరథా’’తి. ‘‘ఏవం దేవా’’తి ఖో తే మనుస్సా రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స పటిస్సుత్వా ఆరామం గన్త్వా ఆరామపాలం ఏతదవోచుం – ‘‘దేవస్స, భణే, అమ్బేన అత్థో, అమ్బం దేథా’’తి. ‘‘నత్థాయ్యా అమ్బం. తరుణఞ్ఞేవ అమ్బం పాతాపేత్వా భిక్ఖూ పరిభుఞ్జింసూ’’తి. అథ ఖో తే మనుస్సా రఞ్ఞో మాగధస్స సేనియస్స బిమ్బిసారస్స ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘సుపరిభుత్తం, భణే, అయ్యేహి అమ్బం, అపి చ భగవతా మత్తా వణ్ణితా’’తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా న మత్తం జానిత్వా రఞ్ఞో అమ్బం పరిభుఞ్జిస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తేసం మనుస్సానం ఉజ్ఝాయన్తానం ఖియ్యన్తానం విపాచేన్తానం. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అమ్బం పరిభుఞ్జితబ్బం. యో పరిభుఞ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స పూగస్స సఙ్ఘభత్తం హోతి. సూపే అమ్బపేసికాయో పక్ఖిత్తా హోన్తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా నప్పటిగ్గణ్హన్తి. ‘‘పటిగ్గణ్హథ, భిక్ఖవే, పరిభుఞ్జథ. అనుజానామి, భిక్ఖవే, అమ్బపేసిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరస్స పూగస్స సఙ్ఘభత్తం హోతి. తే న పరియాపుణింసు అమ్బపేసికం కాతుం, భత్తగ్గే సకలేహేవ అమ్బేహి దేన్తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా నప్పటిగ్గణ్హన్తి. ‘‘పటిగ్గణ్హథ, భిక్ఖవే, పరిభుఞ్జథ. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఞ్చహి సమణకప్పేహి ఫలం పరిభుఞ్జితుం – అగ్గిపరిచితం, సత్థపరిచితం, నఖపరిచితం, అబీజం, నిబ్బత్తబీజఞ్ఞేవ [నిబ్బట్టబీజం (సీ. స్యా.)] పఞ్చమం. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఇమేహి పఞ్చహి సమణకప్పేహి ఫలం పరిభుఞ్జితు’’న్తి.

౨౫౧. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అహినా దట్ఠో కాలఙ్కతో హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న హి నూన సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఇమాని చత్తారి అహిరాజకులాని మేత్తేన చిత్తేన ఫరి. సచే హి సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఇమాని చత్తారి అహిరాజకులాని మేత్తేన చిత్తేన ఫరేయ్య, న హి సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అహినా దట్ఠో కాలఙ్కరేయ్య. కతమాని చత్తారి అహిరాజకులాని? విరూపక్ఖం అహిరాజకులం, ఏరాపథం అహిరాజకులం, ఛబ్యాపుత్తం అహిరాజకులం, కణ్హాగోతమం అహిరాజకులం. న హి నూన సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఇమాని చత్తారి అహిరాజకులాని మేత్తేన చిత్తేన ఫరి. సచే హి సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు ఇమాని చత్తారి అహిరాజకులాని మేత్తేన చిత్తేన ఫరేయ్య, న హి సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు అహినా దట్ఠో కాలఙ్కరేయ్య. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఇమాని చత్తారి అహిరాజకులాని మేత్తేన చిత్తేన ఫరితుం, అత్తగుత్తియా అత్తరక్ఖాయ అత్తపరిత్తం కాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, కాతబ్బం –

[జా. ౧.౨.౧౦౫-౧౦౬; అ. ని. ౪.౬౭ ఇదం వత్థు ఆగతం] ‘‘విరూపక్ఖేహి మే మేత్తం, మేత్తం ఏరాపథేహి మే;

ఛబ్యాపుత్తేహి మే మేత్తం, మేత్తం కణ్హాగోతమకేహి చ.

‘‘అపాదకేహి మే మేత్తం, మేత్తం ద్విపాదకేహి మే;

చతుప్పదేహి మే మేత్తం, మేత్తం బహుప్పదేహి మే.

‘‘మా మం అపాదకో హింసి, మా మం హింసి ద్విపాదకో;

మా మం చతుప్పదో హింసి, మా మం హింసి బహుప్పదో.

‘‘సబ్బే సత్తా సబ్బే పాణా, సబ్బే భూతా చ కేవలా;

సబ్బే భద్రాని పస్సన్తు, మా కిఞ్చి పాపమాగమా.

‘‘అప్పమాణో బుద్ధో, అప్పమాణో ధమ్మో,

అప్పమాణో సఙ్ఘో, పమాణవన్తాని సరీసపాని [సిరింసపాని (సీ. స్యా.)].

‘‘అహి విచ్ఛికా సతపదీ, ఉణ్ణనాభి సరబూ మూసికా;

కతా మే రక్ఖా కతం మే పరిత్తం, పటిక్కమన్తు భూతాని.

‘‘సోహం నమో భగవతో, నమో సత్తన్నం సమ్మాసమ్బుద్ధాన’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అనభిరతియా పీళితో అత్తనో అఙ్గజాతం ఛిన్ది. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అఞ్ఞమ్హి సో, భిక్ఖవే, మోఘపురిసో ఛేతబ్బమ్హి, అఞ్ఞం ఛిన్ది. న, భిక్ఖవే, అత్తనో అఙ్గజాతం ఛేతబ్బం. యో ఛిన్దేయ్య, ఆపత్తి థుల్లచ్చయస్సా’’తి.

౨౫౨. తేన ఖో పన సమయేన రాజగహకస్స సేట్ఠిస్స మహగ్ఘస్స చన్దనస్స [చన్దనసారస్స (సీ. స్యా.)] చన్దనగణ్ఠి ఉప్పన్నా హోతి. అథ ఖో రాజగహకస్స సేట్ఠిస్స ఏతదహోసి – ‘‘యంనూనాహం ఇమాయ చన్దనగణ్ఠియా పత్తం లేఖాపేయ్యం. లేఖఞ్చ మే పరిభోగం భవిస్సతి, పత్తఞ్చ దానం దస్సామీ’’తి. అథ ఖో రాజగహకో సేట్ఠి తాయ చన్దనగణ్ఠియా పత్తం లేఖాపేత్వా సిక్కాయ ఉడ్డిత్వా [వాహిత్వా (సీ.)] వేళగ్గే ఆలగ్గేత్వా వేళుపరమ్పరాయ బన్ధిత్వా [వాహిత్వా (స్యా.)] ఏవమాహ – ‘‘యో సమణో వా బ్రాహ్మణో వా అరహా చేవ ఇద్ధిమా చ దిన్నంయేవ పత్తం ఓహరతూ’’తి. అథ ఖో పూరణో కస్సపో యేన రాజగహకో సేట్ఠి తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా రాజగహకం సేట్ఠిం ఏతదవోచ – ‘‘అహఞ్హి, గహపతి, అరహా చేవ ఇద్ధిమా చ, దేహి మే పత్త’’న్తి. ‘‘సచే, భన్తే, ఆయస్మా అరహా చేవ ఇద్ధిమా చ దిన్నంయేవ పత్తం ఓహరతూ’’తి. అథ ఖో మక్ఖలి గోసాలో… అజితో కేసకమ్బలో… పకుధో కచ్చాయనో… సఞ్చయో బేలట్ఠపుత్తో [సఞ్జయో బేల్లట్ఠిపుత్తో (సీ.)] … నిగణ్ఠో నాటపుత్తో [నాథపుత్తో (సీ.)] యేన రాజగహకో సేట్ఠి తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా రాజగహకం సేట్ఠిం ఏతదవోచ – ‘‘అహఞ్హి, గహపతి, అరహా చేవ ఇద్ధిమా చ, దేహి మే పత్త’’న్తి. ‘‘సచే, భన్తే, ఆయస్మా అరహా చేవ ఇద్ధిమా చ, దిన్నంయేవ పత్తం ఓహరతూ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా చ మహామోగ్గల్లానో ఆయస్మా చ పిణ్డోలభారద్వాజో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ రాజగహం పిణ్డాయ పవిసింసు. అథ ఖో ఆయస్మా పిణ్డోలభారద్వాజో ఆయస్మన్తం మహామోగ్గల్లానం ఏతదవోచ – ‘‘ఆయస్మా ఖో మహామోగ్గల్లానో అరహా చేవ ఇద్ధిమా చ. గచ్ఛావుసో, మోగ్గల్లాన, ఏతం పత్తం ఓహర. తుయ్హేసో పత్తో’’తి. ‘‘ఆయస్మా ఖో భారద్వాజో అరహా చేవ ఇద్ధిమా చ. గచ్ఛావుసో, భారద్వాజ, ఏతం పత్తం ఓహర. తుయ్హేసో పత్తో’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా పిణ్డోలభారద్వాజో వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా తం పత్తం గహేత్వా తిక్ఖత్తుం రాజగహం అనుపరియాయి.

తేన ఖో పన సమయేన రాజగహకో సేట్ఠి సపుత్తదారో సకే నివేసనే ఠితో హోతి పఞ్జలికో నమస్సమానో – ఇధేవ, భన్తే, అయ్యో భారద్వాజో అమ్హాకం నివేసనే పతిట్ఠాతూతి. అథ ఖో ఆయస్మా పిణ్డోలభారద్వాజో రాజగహకస్స సేట్ఠిస్స నివేసనే పతిట్ఠాసి. అథ ఖో రాజగహకో సేట్ఠి ఆయస్మతో పిణ్డోలభారద్వాజస్స హత్థతో పత్తం గహేత్వా మహగ్ఘస్స ఖాదనీయస్స పూరేత్వా ఆయస్మతో పిణ్డోలభారద్వాజస్స అదాసి. అథ ఖో ఆయస్మా పిణ్డోలభారద్వాజో తం పత్తం గహేత్వా ఆరామం అగమాసి. అస్సోసుం ఖో మనుస్సా – అయ్యేన కిర పిణ్డోలభారద్వాజేన రాజగహకస్స సేట్ఠిస్స పత్తో ఓహారితోతి. తే చ మనుస్సా ఉచ్చాసద్దా మహాసద్దా ఆయస్మన్తం పిణ్డోలభారద్వాజం పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధింసు.

అస్సేసి ఖో భగవా ఉచ్చాసద్దం మహాసద్దం; సుత్వాన ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఆమన్తేసి – ‘‘కిం ను ఖో సో, ఆనన్ద, ఉచ్చాసద్దో మహాసద్దో’’తి? ‘‘ఆయస్మతా, భన్తే, పిణ్డోలభారద్వాజేన రాజగహకస్స సేట్ఠిస్స పత్తో ఓహారితో. అస్సోసుం ఖో, భన్తే, మనుస్సా – అయ్యేన కిర పిణ్డోలభారద్వాజేన రాజగహకస్స సేట్ఠిస్స పత్తో ఓహారితోతి. తే చ, భన్తే, మనుస్సా ఉచ్చాసద్దా మహాసద్దా ఆయస్మన్తం పిణ్డోలభారద్వాజం పిట్ఠితో పిట్ఠితో అనుబన్ధా. సో ఏసో, భన్తే, భగవా ఉచ్చాసద్దో మహాసద్దో’’తి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా ఆయస్మన్తం పిణ్డోలభారద్వాజం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర తయా, భారద్వాజ, రాజగహకస్స సేట్ఠిస్స పత్తో ఓహారితో’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, భారద్వాజ, అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ త్వం, భారద్వాజ, ఛవస్స దారుపత్తస్స కారణా గిహీనం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఇద్ధిపాటిహారియం దస్సేస్ససి! సేయ్యథాపి, భారద్వాజ, మాతుగామో ఛవస్స మాసకరూపస్స కారణా కోపినం దస్సేతి, ఏవమేవ ఖో తయా, భారద్వాజ, ఛవస్స దారుపత్తస్స కారణా గిహీనం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఇద్ధిపాటిహారియం దస్సితం. నేతం, భారద్వాజ, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, గిహీనం ఉత్తరిమనుస్సధమ్మం ఇద్ధిపాటిహారియం దస్సేతబ్బం. యో దస్సేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. భిన్దథేతం, భిక్ఖవే, దారుపత్తం సకలికం సకలికం కత్వా, భిక్ఖూనం అఞ్జనుపపిసనం దేథ. న చ, భిక్ఖవే, దారుపత్తో ధారేతబ్బో. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉచ్చావచే పత్తే ధారేన్తి సోవణ్ణమయం రూపియమయం. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, సోవణ్ణమయో పత్తో ధారేతబ్బో…పే… న రూపియమయో పత్తో ధారేతబ్బో… న మణిమయో పత్తో ధారేతబ్బో… న వేళురియమయో పత్తో ధారేతబ్బో… న ఫలికమయో పత్తో ధారేతబ్బో… న కంసమయో పత్తో ధారేతబ్బో… న కాచమయో పత్తో ధారేతబ్బో… న తిపుమయో పత్తో ధారేతబ్బో… న సీసమయో పత్తో ధారేతబ్బో… న తమ్బలోహమయో పత్తో ధారేతబ్బో. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ద్వే పత్తే – అయోపత్తం, మత్తికాపత్త’’న్తి.

౨౫౩. తేన ఖో పన సమయేన పత్తమూలం ఘంసియతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పత్తమణ్డల’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉచ్చావచాని పత్తమణ్డలాని ధారేన్తి సోవణ్ణమయం రూపియమయం. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఉచ్చావచాని పత్తమణ్డలాని ధారేతబ్బాని. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ద్వే పత్తమణ్డలాని – తిపుమయం, సీసమయ’’న్తి. బహలాని మణ్డలాని న అచ్ఛుపియన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, లిఖితు’’న్తి. వలీ [చలీ (క.)] హోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మకరదన్తకం ఛిన్దితు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ చిత్రాని పత్తమణ్డలాని ధారేన్తి రూపకాకిణ్ణాని భిత్తికమ్మకతాని. తాని రథికాయపి దస్సేన్తా ఆహిణ్డన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, చిత్రాని పత్తమణ్డలాని ధారేతబ్బాని రూపకాకిణ్ణాని భిత్తికమ్మకతాని. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పకతిమణ్డల’’న్తి.

౨౫౪. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ సోదకం పత్తం పటిసామేన్తి. పత్తో దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, సోదకో పత్తో పటిసామేతబ్బో. యో పటిసామేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓతాపేత్వా పత్తం పటిసామేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ సోదకం [సఉదకం (క.)] పత్తం ఓతాపేన్తి. పత్తో దుగ్గన్ధో హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, సోదకో పత్తో ఓతాపేతబ్బో. యో ఓతాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, వోదకం కత్వా ఓతాపేత్వా పత్తం పటిసామేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఉణ్హే పత్తం నిదహన్తి. పత్తస్స వణ్ణో దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఉణ్హే పత్తో నిదహితబ్బో. యో నిదహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ముహుత్తం ఉణ్హే ఓతాపేత్వా పత్తం పటిసామేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన సమ్బహులా పత్తా అజ్ఝోకాసే అనాధారా నిక్ఖిత్తా హోన్తి. వాతమణ్డలికాయ ఆవట్టేత్వా పత్తా భిజ్జింసు. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పత్తాధారక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ మిడ్ఢన్తే పత్తం నిక్ఖిపన్తి. పరిపతిత్వా [పరివట్టిత్వా (స్యా.)] పత్తో భిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, మిడ్ఢన్తే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ పరిభణ్డన్తే పత్తం నిక్ఖిపన్తి. పరిపతిత్వా పత్తో భిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, పరిభణ్డన్తే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఛమాయ పత్తం నిక్కుజ్జన్తి. ఓట్ఠో ఘంసియతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిణసన్థారక’’న్తి. తిణసన్థారకో ఉపచికాహి ఖజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చోళక’’న్తి. చోళకం ఉపచికాహి ఖజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పత్తమాళక’’న్తి. పత్తమాళకో పరిపతిత్వా పత్తో భిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పత్తకుణ్డోలిక’’న్తి. పత్తకుణ్డోలికాయ పత్తో ఘంసియతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పత్తథవిక’’న్తి. అంసబద్ధకో న హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అంసబద్ధకం బన్ధనసుత్తక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ భిత్తిఖిలేపి నాగదన్తకేపి పత్తం లగ్గేన్తి. పరిపతిత్వా పత్తో భిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, పత్తో లగ్గేతబ్బో. యో లగ్గేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ మఞ్చే పత్తం నిక్ఖిపన్తి, సతిసమ్మోసా నిసీదన్తా ఓత్థరిత్వా పత్తం భిన్దేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, మఞ్చే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ పీఠే పత్తం నిక్ఖిపన్తి, సతిసమ్మోసా నిసీదన్తా ఓత్థరిత్వా పత్తం భిన్దేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, పీఠే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అఙ్కే పత్తం నిక్ఖిపన్తి, సతిసమ్మోసా ఉట్ఠహన్తి. పరిపతిత్వా పత్తో భిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అఙ్కే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఛత్తే పత్తం నిక్ఖిపన్తి. వాతమణ్డలికాయ ఛత్తం ఉక్ఖిపియతి పరిపతిత్వా పత్తో భిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఛత్తే పత్తో నిక్ఖిపితబ్బో. యో నిక్ఖిపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౨౫౫. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ పత్తహత్థా కవాటం పణామేన్తి. కవాటో ఆవట్టిత్వా పత్తో భిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, పత్తహత్థేన కవాటం పణామేతబ్బం [కవాటో పణామేతబ్బో (క.)]. యో పణామేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ తుమ్బకటాహే పిణ్డాయ చరన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి తిత్థియాతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, తుమ్బకటాహే పిణ్డాయ చరితబ్బం. యో చరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఘటికటాహే [ఘటికటాహేన (స్యా.)] పిణ్డాయ చరన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి తిత్థియాతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఘటికటాహే పిణ్డాయ చరితబ్బం. యో చరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సబ్బపంసుకూలికో హోతి. సో ఛవసీసస్స పత్తం ధారేతి. అఞ్ఞతరా ఇత్థీ పస్సిత్వా భీతా విస్సరమకాసి – ‘‘అభుం మే పిసాచో వతాయ’’న్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ సమణా సక్యపుత్తియా ఛవసీసస్స పత్తం ధారేస్సన్తి, సేయ్యథాపి పిసాచిల్లికా’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఛవసీసస్స పత్తో ధారేతబ్బో. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. న చ, భిక్ఖవే, సబ్బపంసుకూలికేన భవితబ్బం. యో భవేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ చలకానిపి అట్ఠికానిపి ఉచ్ఛిట్ఠోదకమ్పి పత్తేన నీహరన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘యస్మిం యేవిమే సమణా సక్యపుత్తియా భుఞ్జన్తి సోవ నేసం పటిగ్గహో’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న భిక్ఖవే, చలకాని వా అట్ఠికాని వా ఉచ్ఛిట్ఠోదకం వా పత్తేన నీహరితబ్బం. యో నీహరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పటిగ్గహ’’న్తి.

౨౫౬. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ హత్థేన విప్ఫాళేత్వా చీవరం సిబ్బేన్తి. చీవరం విలోమికం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సత్థకం నమతక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స దణ్డసత్థకం ఉప్పన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, దణ్డసత్థక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉచ్చావచే సత్థకదణ్డే ధారేన్తి సోవణ్ణమయం రూపియమయం. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఉచ్చావచా సత్థకదణ్డా ధారేతబ్బా. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, అట్ఠిమయం దన్తమయం విసాణమయం నళమయం వేళుమయం కట్ఠమయం జతుమయం ఫలమయం లోహమయం సఙ్ఖనాభిమయ’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ కుక్కుటపత్తేనపి వేళుపేసికాయపి చీవరం సిబ్బేన్తి. చీవరం దుస్సిబ్బితం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సూచి’’న్తి. సూచియో కణ్ణకితాయో హోన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సూచినాళిక’’న్తి. సూచినాళికాయపి కణ్ణకితాయో హోన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కిణ్ణేన పూరేతు’’న్తి. కిణ్ణేపి కణ్ణకితాయో హోన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సత్తుయా పూరేతు’’న్తి. సత్తుయాపి కణ్ణకితాయో హోన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సరితక’’న్తి. సరితకేపి కణ్ణకితాయో హోన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మధుసిత్థకేన సారేతు’’న్తి. సరితకం పరిభిజ్జతి. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సరితకసిపాటిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ తత్థ తత్థ ఖిలం నిక్ఖణిత్వా సమ్బన్ధిత్వా చీవరం సిబ్బేన్తి. చీవరం వికణ్ణం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కథినం కథినరజ్జుం [కఠినం కఠినరజ్జుం (సీ. స్యా.)] తత్థ తత్థ ఓబన్ధిత్వా చీవరం సిబ్బేతు’’న్తి. విసమే కథినం పత్థరన్తి. కథినం పరిభిజ్జతి…పే… ‘‘న, భిక్ఖవే, విసమే కథినం పత్థరితబ్బం. యో పత్థరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

ఛమాయ కథినం పత్థరన్తి. కథినం పంసుకితం హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిణసన్థారక’’న్తి. కథినస్స అన్తో జీరతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అనువాతం పరిభణ్డం ఆరోపేతు’’న్తి. కథినం నప్పహోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, దణ్డకథినం బిదలకం సలాకం వినన్ధనరజ్జుం వినన్ధనసుత్తం వినన్ధిత్వా చీవరం సిబ్బేతు’’న్తి. సుత్తన్తరికాయో విసమా హోన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కళిమ్భక’’న్తి. సుత్తా వఙ్కా హోన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మోఘసుత్తక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అధోతేహి పాదేహి కథినం అక్కమన్తి. కథినం దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అధోతేహి పాదేహి కథినం అక్కమితబ్బం. యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అల్లేహి పాదేహి కథినం అక్కమన్తి. కథినం దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అల్లేహి పాదేహి కథినం అక్కమితబ్బం. యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ సఉపాహనా కథినం అక్కమన్తి. కథినం దుస్సతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, సఉపాహనేన కథినం అక్కమితబ్బం. యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ చీవరం సిబ్బన్తా అఙ్గులియా పటిగ్గణ్హన్తి. అఙ్గులియో దుక్ఖా హోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పటిగ్గహ’’న్తి.

౨౫౭. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఉచ్చావచే పటిగ్గహే ధారేన్తి సోవణ్ణమయం రూపియమయం. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఉచ్చావచా పటిగ్గహా ధారేతబ్బా. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, అట్ఠిమయం…పే… సఙ్ఖనాభిమయ’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన సూచియోపి సత్థకాపి పటిగ్గహాపి నస్సన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆవేసనవిత్థక’’న్తి. ఆవేసనవిత్థకే సమాకులా హోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పటిగ్గహథవిక’’న్తి. అంసబద్ధకో న హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అంసబద్ధకం బన్ధనసుత్తక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అబ్భోకాసే చీవరం సిబ్బన్తా సీతేనపి ఉణ్హేనపి కిలమన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కథినసాలం కథినమణ్డప’’న్తి. కథినసాలా నీచవత్థుకా హోతి, ఉదకేన ఓత్థరియ్యతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే ఉచ్చవత్థుకం కాతు’’న్తి. చయో పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చినితుం తయో చయే – ఇట్ఠకాచయం, సిలాచయం, దారుచయ’’న్తి. ఆరోహన్తా విహఞ్ఞన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తయో సోపానే – ఇట్ఠకాసోపానం, సిలాసోపానం, దారుసోపాన’’న్తి. ఆరోహన్తా పరిపతన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆలమ్బనబాహ’’న్తి. కథినసాలాయ తిణచుణ్ణం పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓగుమ్ఫేత్వా [ఓగుమ్బేత్వా (సీ. స్యా.)] ఉల్లిత్తావలిత్తం కాతుం – సేతవణ్ణం కాళవణ్ణం గేరుకపరికమ్మం మాలాకమ్మం లతాకమ్మం మకరదన్తకం పఞ్చపటికం చీవరవంసం చీవరరజ్జుక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ చీవరం సిబ్బేత్వా తత్థేవ కథినం ఉజ్ఝిత్వా పక్కమన్తి, ఉన్దూరేహిపి ఉపచికాహిపి ఖజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కథినం సఙ్ఘరితు’’న్తి. కథినం పరిభిజ్జతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గోఘంసికాయ కథినం సఙ్ఘరితు’’న్తి. కథినం వినివేఠియతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, బన్ధనరజ్జు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ కుట్టేపి థమ్భేపి కథినం ఉస్సాపేత్వా పక్కమన్తి. పరిపతిత్వా కథినం భిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిత్తిఖిలే వా నాగదన్తే వా లగ్గేతు’’న్తి.

౨౫౮. అథ ఖో భగవా రాజగహే యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన వేసాలీ తేన చారికం పక్కామి. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ సూచికమ్పి సత్థకమ్పి భేసజ్జమ్పి పత్తేన ఆదాయ గచ్ఛన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భేసజ్జత్థవిక’’న్తి. అంసబద్ధకో న హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అంసబద్ధకం బన్ధనసుత్తక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు ఉపాహనాయో కాయబన్ధనేన బన్ధిత్వా గామం పిణ్డాయ పావిసి. అఞ్ఞతరో ఉపాసకో తం భిక్ఖుం అభివాదేన్తో ఉపాహనాయో సీసేన ఘట్టేతి. సో భిక్ఖు మఙ్కు అహోసి. అథ ఖో సో భిక్ఖు ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపాహనత్థవిక’’న్తి. అంసబద్ధకో న హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అంసబద్ధకం బన్ధనసుత్తక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అన్తరామగ్గే ఉదకం అకప్పియం హోతి. పరిస్సావనం న హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పరిస్సావన’’న్తి. చోళకం నప్పహోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కటచ్ఛుపరిస్సావన’’న్తి. చోళకం నప్పహోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ధమ్మకరణ’’న్తి [ధమ్మకరణం (సీ. స్యా.), ధమకరణం (క.)].

౨౫౯. తేన ఖో పన సమయేన ద్వే భిక్ఖూ కోసలేసు జనపదే అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నా హోన్తి. ఏకో భిక్ఖు అనాచారం ఆచరతి. దుతియో భిక్ఖు తం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘మా, ఆవుసో, ఏవరూపం అకాసి. నేతం కప్పతీ’’తి. సో తస్మిం ఉపనన్ధి. అథ ఖో సో భిక్ఖు పిపాసాయ పీళితో ఉపనద్ధం భిక్ఖుం ఏతదవోచ – ‘‘దేహి మే, ఆవుసో, పరిస్సావనం, పానీయం పివిస్సామీ’’తి. ఉపనద్ధో భిక్ఖు న అదాసి. సో భిక్ఖు పిపాసాయ పీళితో కాలమకాసి. అథ ఖో సో భిక్ఖు ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘కిం పన త్వం, ఆవుసో, పరిస్సావనం యాచియమానో న అదాసీ’’తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖు పరిస్సావనం యాచియమానో న దస్సతీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా తం భిక్ఖుం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర త్వం, భిక్ఖు, పరిస్సావనం యాచియమానో న అదాసీ’’తి? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం, మోఘపురిస, అననులోమికం అప్పతిరూపం అస్సామణకం అకప్పియం అకరణీయం. కథఞ్హి నామ త్వం, మోఘపురిస, పరిస్సావనం యాచియమానో న దస్ససి. నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న భిక్ఖవే, అద్ధానమగ్గప్పటిపన్నేన భిక్ఖునా పరిస్సావనం యాచియమానేన న దాతబ్బం. యో న దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. న చ, భిక్ఖవే, అపరిస్సావనకేన అద్ధానో పటిపజ్జితబ్బో. యో పటిపజ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. సచే న హోతి పరిస్సావనం వా ధమ్మకరణో వా, సఙ్ఘాటికణ్ణోపి అధిట్ఠాతబ్బో – ఇమినా పరిస్సావేత్వా పివిస్సామీ’’తి. అథ ఖో భగవా అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన వేసాలీ తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ నవకమ్మం కరోన్తి. పరిస్సావనం న సమ్మతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, దణ్డపరిస్సావన’’న్తి. దణ్డపరిస్సావనం న సమ్మతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓత్థరక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ మకసేహి ఉబ్బాళ్హా హోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మకసకుటిక’’న్తి.

౨౬౦. తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియం పణీతానం భత్తానం భత్తపటిపాటి అట్ఠితా హోతి. భిక్ఖూ పణీతాని భోజనాని భుఞ్జిత్వా అభిసన్నకాయా హోన్తి బహ్వాబాధా [బవ్హాబాధా (సీ.)]. అథ ఖో జీవకో కోమారభచ్చో వేసాలిం అగమాసి కేనచిదేవ కరణీయేన. అద్దసా ఖో జీవకో కోమారభచ్చో భిక్ఖూ అభిసన్నకాయే బహ్వాబాధే. దిస్వాన యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో జీవకో కోమారభచ్చో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏతరహి, భన్తే, భిక్ఖూ అభిసన్నకాయా బహ్వాబాధా. సాధు, భన్తే, భగవా భిక్ఖూనం చఙ్కమఞ్చ జన్తాఘరఞ్చ అనుజానాతు. ఏవం భిక్ఖూ అప్పాబాధా భవిస్సన్తీ’’తి. అథ ఖో భగవా జీవకం కోమారభచ్చం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి. అథ ఖో జీవకో కోమారభచ్చో భగవతా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితో సమాదపితో సముత్తేజితో సమ్పహంసితో ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చఙ్కమఞ్చ జన్తాఘరఞ్చా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ విసమే చఙ్కమే చఙ్కమన్తి. పాదా దుక్ఖా హోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సమం కాతు’’న్తి. చఙ్కమో నీచవత్థుకో హోతి. ఉదకేన ఓత్థరియ్యతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉచ్చవత్థుకం కాతు’’న్తి. చయో పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చినితుం తయో చయే – ఇట్ఠకాచయం, సిలాచయం, దారుచయ’’న్తి. ఆరోహన్తా విహఞ్ఞన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తయో సోపానే – ఇట్ఠకాసోపానం, సిలాసోపానం, దారుసోపాన’’న్తి. ఆరోహన్తా పరిపతన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆలమ్బనబాహ’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ చఙ్కమే చఙ్కమన్తా పరిపతన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చఙ్కమనవేదిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అజ్ఝోకాసే చఙ్కమన్తా సీతేనపి ఉణ్హేనపి కిలమన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చఙ్కమనసాల’’న్తి. చఙ్కమనసాలాయం తిణచుణ్ణం పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓగుమ్ఫేత్వా ఉల్లిత్తావలిత్తం కాతుం – సేతవణ్ణం కాళవణ్ణం గేరుకపరికమ్మం మాలాకమ్మం లతాకమ్మం మకరదన్తకం పఞ్చపటికం చీవరవంసం చీవరరజ్జు’’న్తి. జన్తాఘరం నీచవత్థుకం హోతి, ఉదకేన ఓత్థరియ్యతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉచ్చవత్థుకం కాతు’’న్తి. చయో పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చినితుం తయో చయే – ఇట్ఠకాచయం, సిలాచయం, దారుచయ’’న్తి. ఆరోహన్తా విహఞ్ఞన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తయో సోపానే – ఇట్ఠకాసోపానం, సిలాసోపానం, దారుసోపాన’’న్తి. ఆరోహన్తా పరిపతన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆలమ్బనబాహ’’న్తి. జన్తాఘరస్స కవాటం న హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కవాటం పిట్ఠసఙ్ఘాటం [పీఠసంఘాటం (క.)] ఉదుక్ఖలికం ఉత్తరపాసకం అగ్గళవట్టికం కపిసీసకం సూచికం ఘటికం తాళచ్ఛిద్దం ఆవిఞ్ఛనఛిద్దం ఆవిఞ్ఛనరజ్జు’’న్తి. జన్తాఘరస్స కుట్టపాదో జీరతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మణ్డలికం కాతు’’న్తి. జన్తాఘరస్స ధూమనేత్తం న హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ధూమనేత్త’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఖుద్దకే జన్తాఘరే మజ్ఝే అగ్గిట్ఠానం కరోన్తి. ఉపచారో న హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఖుద్దకే జన్తాఘరే ఏకమన్తం అగ్గిట్ఠానం కాతుం, మహల్లకే మజ్ఝే’’తి. జన్తాఘరే అగ్గి ముఖం డహతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ముఖమత్తిక’’న్తి. హత్థే మత్తికం తేమేన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మత్తికాదోణిక’’న్తి. మత్తికా దుగ్గన్ధా హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, వాసేతు’’న్తి. జన్తాఘరే అగ్గి కాయం డహతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకం అతిహరితు’’న్తి. పాతియాపి పత్తేనపి ఉదకం అతిహరన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకట్ఠానం, ఉదకసరావక’’న్తి. జన్తాఘరం తిణచ్ఛదనం న సేదేతి [తిణచ్ఛాదనేన ఛాదేతి (క.)] …పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓగుమ్ఫేత్వా ఉల్లిత్తావలిత్తం కాతు’’న్తి. జన్తాఘరం చిక్ఖల్లం హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సన్థరితుం తయో సన్థరే – ఇట్ఠకాసన్థరం, సిలాసన్థరం, దారుసన్థర’’న్తి. చిక్ఖల్లంయేవ హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ధోవితు’’న్తి. ఉదకం సన్తిట్ఠతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకనిద్ధమన’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ జన్తాఘరే ఛమాయ నిసీదన్తి, గత్తాని కణ్డూవన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, జన్తాఘరపీఠ’’న్తి. తేన ఖో పన సమయేన జన్తాఘరం అపరిక్ఖిత్తం హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పరిక్ఖిపితుం తయో పాకారే – ఇట్ఠకాపాకారం, సిలాపాకారం, దారుపాకార’’న్తి. కోట్ఠకో న హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కోట్ఠక’’న్తి. కోట్ఠకో నీచవత్థుకో హోతి, ఉదకేన ఓత్థరియ్యతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉచ్చవత్థుకం కాతు’’న్తి. చయో పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చినితుం తయో చయే – ఇట్ఠకాచయం, సిలాచయం, దారుచయ’’న్తి. ఆరోహన్తా విహఞ్ఞన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తయో సోపానే – ఇట్ఠకాసోపానం, సిలాసోపానం, దారుసోపాన’’న్తి. ఆరోహన్తా పరిపతన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆలమ్బనబాహ’’న్తి. కోట్ఠకస్స కవాటం న హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, కవాటం పిట్ఠసఙ్ఘాటం ఉదుక్ఖలికం ఉత్తరపాసకం అగ్గళవట్టిం కపిసీసకం సూచికం ఘటికం తాళచ్ఛిద్దం ఆవిఞ్ఛనఛిద్దం ఆవిఞ్ఛనరజ్జు’’న్తి. కోట్ఠకే తిణచుణ్ణం పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓగుమ్ఫేత్వా ఉల్లిత్తావలిత్తం కాతుం – సేతవణ్ణం కాళవణ్ణం గేరుకపరికమ్మం మాలాకమ్మం లతాకమ్మం మకరదన్తకం పఞ్చపటికన్తి. పరివేణం చిక్ఖల్లం హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మరుమ్బం ఉపకిరితు’’న్తి. న పరియాపుణన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పదరసిలం నిక్ఖిపితు’’న్తి. ఉదకం సన్తిట్ఠతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకనిద్ధమన’’న్తి.

౨౬౧. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ నగ్గా నగ్గం అభివాదేన్తి…పే… నగ్గా నగ్గం అభివాదాపేన్తి, నగ్గా నగ్గస్స పరికమ్మం కరోన్తి, నగ్గా నగ్గస్స పరికమ్మం కారాపేన్తి, నగ్గా నగ్గస్స దేన్తి, నగ్గా పటిగ్గణ్హన్తి, నగ్గా ఖాదన్తి, నగ్గా భుఞ్జన్తి, నగ్గా సాయన్తి, నగ్గా పివన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, నగ్గేన [ఇదం పదం కత్థచి నత్థి] నగ్గో అభివాదేతబ్బో…పే… న నగ్గేన అభివాదేతబ్బం… న నగ్గేన [ఇదం పదం కత్థచి నత్థి] నగ్గో అభివాదాపేతబ్బో… న నగ్గేన అభివాదాపేతబ్బం… న నగ్గేన నగ్గస్స పరికమ్మం కాతబ్బం… న నగ్గేన నగ్గస్స పరికమ్మం కారాపేతబ్బం… న నగ్గేన నగ్గస్స దాతబ్బం… న నగ్గేన పటిగ్గహేతబ్బం… న నగ్గేన ఖాదితబ్బం… న నగ్గేన భుఞ్జితబ్బం… న నగ్గేన సాయితబ్బం… న నగ్గేన పాతబ్బం. యో పివేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ జన్తాఘరే ఛమాయ చీవరం నిక్ఖిపన్తి. చీవరం పంసుకితం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చీవరవంసం చీవరరజ్జు’’న్తి. దేవే వస్సన్తే చీవరం ఓవస్సతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, జన్తాఘరసాల’’న్తి. జన్తాఘరసాలా నీచవత్థుకా హోతి, ఉదకేన ఓత్థరియ్యతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉచ్చవత్థుకం కాతు’’న్తి. చయో పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చినితుం…పే… ఆరోహన్తా విహఞ్ఞన్తి…పే… ఆరోహన్తా పరిపతన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆలమ్బనబాహ’’న్తి. జన్తాఘరసాలాయ తిణచుణ్ణం పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓగుమ్ఫేత్వా ఉల్లిత్తావలిత్తం కాతుం…పే… చీవరవంసం చీవరరజ్జు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ జన్తాఘరేపి ఉదకేపి పరికమ్మం కాతుం కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిస్సో పటిచ్ఛాదియో – జన్తాఘరపటిచ్ఛాదిం, ఉదకపటిచ్ఛాదిం, వత్థపటిచ్ఛాది’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన జన్తాఘరే ఉదకం న హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదపాన’’న్తి. ఉదపానస్స కూలం లుజ్జతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చినితుం తయో చయే – ఇట్ఠకాచయం, సిలాచయం, దారుచయ’’న్తి. ఉదపానో నీచవత్థుకో హోతి, ఉదకేన ఓత్థరియ్యతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉచ్చవత్థుకం కాతు’’న్తి. చయో పరిపతతి…పే… ఆరోహన్తా విహఞ్ఞన్తి…పే… ఆరోహన్తా పరిపతన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆలమ్బనబాహ’’న్తి.

౨౬౨. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ వల్లికాయపి కాయబన్ధనేనపి ఉదకం వాహేన్తి [వాహన్తి (క.)]. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకవాహనరజ్జు’’న్తి. హత్థా దుక్ఖా హోన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తులం కరకటకం చక్కవట్టక’’న్తి. భాజనా బహూ భిజ్జన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తయో వారకే – లోహవారకం, దారువారకం, చమ్మక్ఖణ్డ’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అజ్ఝోకాసే ఉదకం వాహేన్తా సీతేనపి ఉణ్హేనపి కిలమన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదపానసాల’’న్తి. ఉదపానసాలాయ తిణచుణ్ణం పరిపతతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓగుమ్ఫేత్వా ఉల్లిత్తావలిత్తం కాతుం – సేతవణ్ణం కాళవణ్ణం గేరుకపరికమ్మం మాలాకమ్మం లతాకమ్మం మకరదన్తకం పఞ్చపటికం చీవరవంసం చీవరరజ్జు’’న్తి. ఉదపానో అపారుతో హోతి, తిణచుణ్ణేహిపి పంసుకేహిపి ఓకిరియ్యతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అపిధాన’’న్తి. ఉదకభాజనం న సంవిజ్జతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకదోణిం ఉదకకటాహ’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఆరామే తహం తహం నహాయన్తి. ఆరామో చిక్ఖల్లో హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చన్దనిక’’న్తి. చన్దనికా పాకటా హోతి. భిక్ఖూ హిరియన్తి నహాయితుం…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పరిక్ఖిపితుం తయో పాకారే – ఇట్ఠకాపాకారం, సిలాపాకారం, దారుపాకార’’న్తి. చన్దనికా చిక్ఖల్లా హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సన్థరితుం తయో సన్థరే – ఇట్ఠకాసన్థరం, సిలాసన్థరం, దారుసన్థర’’న్తి. ఉదకం సన్తిట్ఠతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకనిద్ధమన’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూనం గత్తాని సీతిగతాని హోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకపుఞ్ఛనిం చోళకేనపి పచ్చుద్ధరితు’’న్తి.

౨౬౩. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో ఉపాసకో సఙ్ఘస్స అత్థాయ పోక్ఖరణిం కారేతుకామో హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పోక్ఖరణి’’న్తి. పోక్ఖరణియా కూలం లుజ్జతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, చినితుం తయో చయే – ఇట్ఠకాచయం, సిలాచయం, దారుచయ’’న్తి. ఆరోహన్తా విహఞ్ఞన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, తయో సోపానే – ఇట్ఠకాసోపానం, సిలాసోపానం, దారుసోపాన’’న్తి. ఆరోహన్తా పరిపతన్తి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆలమ్బనబాహ’’న్తి. పోక్ఖరణియా ఉదకం పురాణం హోతి…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉదకమాతికం ఉదకనిద్ధమన’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సఙ్ఘస్స అత్థాయ నిల్లేఖం జన్తాఘరం కత్తుకామో హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, నిల్లేఖం జన్తాఘర’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ చాతుమాసం నిసీదనేన విప్పవసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘న, భిక్ఖవే, చాతుమాసం నిసీదనేన విప్పవసితబ్బం. యో విప్పవసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౨౬౪. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ పుప్ఫాభికిణ్ణేసు సయనేసు సయన్తి. మనుస్సా విహారచారికం ఆహిణ్డన్తా పస్సిత్వా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, పుప్ఫాభికిణ్ణేసు సయనేసు సయితబ్బం. యో సయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా గన్ధమ్పి మాలమ్పి ఆదాయ ఆరామం ఆగచ్ఛన్తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా న పటిగ్గణ్హన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గన్ధం గహేత్వా కవాటే పఞ్చఙ్గులికం దాతుం, పుప్ఫం గహేత్వా విహారే ఏకమన్తం నిక్ఖిపితు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స నమతకం ఉప్పన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, నమతక’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘నమతకం అధిట్ఠాతబ్బం ను ఖో ఉదాహు వికప్పేతబ్బ’’న్తి…పే… ‘‘న, భిక్ఖవే, నమతకం అధిట్ఠాతబ్బం, న వికప్పేతబ్బ’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఆసిత్తకూపధానే భుఞ్జన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘న, భిక్ఖవే, ఆసిత్తకూపధానే భుఞ్జితబ్బం. యో భుఞ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. సో భుఞ్జమానో న సక్కోతి హత్థేన పత్తం సన్ధారేతుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మళోరిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఏకభాజనేపి భుఞ్జన్తి…పే… ఏకథాలకేపి పివన్తి, ఏకమఞ్చేపి తువట్టేన్తి, ఏకత్థరణాపి తువట్టేన్తి, ఏకపావురణాపి తువట్టేన్తి, ఏకత్థరణపావురణాపి తువట్టేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహీ కామభోగినోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఏకభాజనే భుఞ్జితబ్బం…పే… న ఏకథాలకే పాతబ్బం… న ఏకమఞ్చే తువట్టితబ్బం… న ఏకత్థరణా [న ఏకత్థరణే] తువట్టితబ్బం… న ఏకపావురణా [న ఏకపావురణే] తువట్టితబ్బం… న ఏకత్థరణపావురణా [న ఏకత్థరణపావురణే (స్యా.)] తువట్టితబ్బం. యో తువట్టేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౨౬౫. తేన ఖో పన సమయేన వడ్ఢో లిచ్ఛవీ మేత్తియభూమజకానం భిక్ఖూనం సహాయో హోతి. అథ ఖో వడ్ఢో లిచ్ఛవీ యేన మేత్తియభూమజకా భిక్ఖూ తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా మేత్తియభూమజకే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘వన్దామి అయ్యా’’తి. ఏవం వుత్తే మేత్తియభూమజకా భిక్ఖూ నాలపింసు. దుతియమ్పి ఖో వడ్ఢో లిచ్ఛవీ మేత్తియభూమజకే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘వన్దామి అయ్యా’’తి. దుతియమ్పి ఖో మేత్తియభూమజకా భిక్ఖూ నాలపింసు. తతియమ్పి ఖో వడ్ఢో లిచ్ఛవీ మేత్తియభూమజకే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘వన్దామి అయ్యా’’తి. తతియమ్పి ఖో మేత్తియభూమజకా భిక్ఖూ నాలపింసు. ‘‘క్యాహం అయ్యానం అపరజ్ఝామి, కిస్స మం అయ్యా నాలపన్తీ’’తి? ‘‘తథా హి పన త్వం, ఆవుసో వడ్ఢ, అమ్హే దబ్బేన మల్లపుత్తేన విహేఠియమానే అజ్ఝుపేక్ఖసీ’’తి. ‘‘క్యాహం అయ్యా కరోమీ’’తి? ‘‘సచే ఖో త్వం, ఆవుసో వడ్ఢ, ఇచ్ఛేయ్యాసి, అజ్జేవ భగవా ఆయస్మన్తం దబ్బం మల్లపుత్తం నాసాపేయ్యా’’తి. ‘‘క్యాహం అయ్యా కరోమి, కిం మయా సక్కా కాతు’’న్తి? ‘‘ఏహి త్వం, ఆవుసో వడ్ఢ, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమ, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం ఏవం వదేహి – ‘ఇదం, భన్తే, నచ్ఛన్నం నప్పతిరూపం. యాయం, భన్తే, దిసా అభయా అనీతికా అనుపద్దవా సాయం దిసా సభయా సఈతికా సఉపద్దవా; యతో నివాతం తతో సవాతం; ఉదకం మఞ్ఞే ఆదిత్తం; అయ్యేన మే దబ్బేన మల్లపుత్తేన పజాపతి దూసితా’’’తి. ‘‘ఏవం అయ్యా’’తి ఖో వడ్ఢో లిచ్ఛవీ మేత్తియభూమజకానం భిక్ఖూనం పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో వడ్ఢో లిచ్ఛవీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఇదం, భన్తే, నచ్ఛన్నం నప్పతిరూపం. యాయం, భన్తే, దిసా అభయా అనీతికా అనుపద్దవా సాయం దిసా సభయా సఈతికా సఉపద్దవా; యతో నివాతం తతో సవాతం; ఉదకం మఞ్ఞే ఆదిత్తం; అయ్యేన మే దబ్బేన మల్లపుత్తేన పజాపతి దూసితా’’తి.

అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా ఆయస్మన్తం దబ్బం మల్లపుత్తం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సరసి త్వం, దబ్బ, ఏవరూపం కత్తా యథాయం వడ్ఢో ఆహా’’తి? ‘‘యథా మం, భన్తే, భగవా జానాతీ’’తి. దుతియమ్పి ఖో భగవా…పే… తతియమ్పి ఖో భగవా ఆయస్మన్తం దబ్బం మల్లపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘సరసి త్వం, దబ్బ, ఏవరూపం కత్తా యథాయం వడ్ఢో ఆహా’’తి? ‘‘యథా మం, భన్తే, భగవా జానాతీ’’తి. ‘‘న ఖో, దబ్బ, దబ్బా ఏవం నిబ్బేఠేన్తి. సచే తయా కతం, కతన్తి వదేహి; సచే అకతం, అకతన్తి వదేహీ’’తి. ‘‘యతో అహం, భన్తే, జాతో నాభిజానామి సుపినన్తేనపి మేథునం ధమ్మం పటిసేవితా, పగేవ జాగరో’’తి. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తం నిక్కుజ్జతు, అసమ్భోగం సఙ్ఘేన కరోతు.

‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స ఉపాసకస్స పత్తో నిక్కుజ్జితబ్బో – భిక్ఖూనం అలాభాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖూనం అనత్థాయ పరిసక్కతి, భిక్ఖూనం అవాసాయ [అనావాసాయ (స్యా.)] పరిసక్కతి, భిక్ఖూ అక్కోసతి పరిభాసతి, భిక్ఖూ భిక్ఖూహి భేదేతి, బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఇమేహి అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స ఉపాసకస్స పత్తం నిక్కుజ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, నిక్కుజ్జితబ్బో. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౨౬౬. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. వడ్ఢో లిచ్ఛవీ ఆయస్మన్తం దబ్బం మల్లపుత్తం అమూలికాయ సీలవిపత్తియా అనుద్ధంసేతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తం నిక్కుజ్జేయ్య, అసమ్భోగం సఙ్ఘేన కరేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. వడ్ఢో లిచ్ఛవీ ఆయస్మన్తం దబ్బం మల్లపుత్తం అమూలికాయ సీలవిపత్తియా అనుద్ధంసేతి. సఙ్ఘో వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తం నిక్కుజ్జతి, అసమ్భోగం సఙ్ఘేన కరోతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తస్స నిక్కుజ్జనా, అసమ్భోగం సఙ్ఘేన కరణం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘నిక్కుజ్జితో సఙ్ఘేన వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తో, అసమ్భోగో సఙ్ఘేన. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా వడ్ఢం లిచ్ఛవిం ఏతదవోచ – ‘‘సఙ్ఘేన తే, ఆవుసో వడ్ఢ, పత్తో నిక్కుజ్జితో. అసమ్భోగోసి సఙ్ఘేనా’’తి. అథ ఖో వడ్ఢో లిచ్ఛవీ – సఙ్ఘేన కిర మే పత్తో నిక్కుజ్జితో, అసమ్భోగోమ్హి కిర సఙ్ఘేనాతి – తత్థేవ ముచ్ఛితో పపతో. అథ ఖో వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స మిత్తామచ్చా ఞాతిసాలోహితా వడ్ఢం లిచ్ఛవిం ఏతదవోచుం – ‘‘అలం, ఆవుసో వడ్ఢ, మా సోచి, మా పరిదేవి. మయం భగవన్తం పసాదేస్సామ భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చా’’తి.

అథ ఖో వడ్ఢో లిచ్ఛవీ సపుత్తదారో సమిత్తామచ్చో సఞాతిసాలోహితో అల్లవత్థో అల్లకేసో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో పాదేసు సిరసా నిపతిత్వా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అచ్చయో మం, భన్తే, అచ్చగమా యథాబాలం యథామూళ్హం యథాఅకుసలం, యోహం అయ్యం దబ్బం మల్లపుత్తం అమూలికాయ సీలవిపత్తియా అనుద్ధంసేసిం. తస్స మే, భన్తే, భగవా అచ్చయం అచ్చయతో పటిగ్గణ్హాతు ఆయతిం సంవరాయా’’తి. ‘‘తగ్ఘ త్వం, ఆవుసో వడ్ఢ, అచ్చయో అచ్చగమా యథాబాలం యథామూళ్హం యథాఅకుసలం, యం త్వం దబ్బం మల్లపుత్తం అమూలికాయ సీలవిపత్తియా అనుద్ధంసేసి. యతో చ ఖో త్వం, ఆవుసో వడ్ఢ, అచ్చయం అచ్చయతో దిస్వా యథాధమ్మం పటికరోసి, తం తే మయం పటిగ్గణ్హామ. వుడ్ఢిహేసా, ఆవుసో వడ్ఢ, అరియస్స వినయే యో అచ్చయం అచ్చయతో దిస్వా యథాధమ్మం పటికరోతి, ఆయతిం సంవరం ఆపజ్జతీ’’తి. అథ ఖో భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తం ఉక్కుజ్జతు, సమ్భోగం సఙ్ఘేన కరోతు.

‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స ఉపాసకస్స పత్తో ఉక్కుజ్జితబ్బో – న భిక్ఖూనం అలాభాయ పరిసక్కతి, న భిక్ఖూనం అనత్థాయ పరిసక్కతి, న భిక్ఖూనం అవాసాయ పరిసక్కతి, న భిక్ఖూ అక్కోసతి పరిభాసతి, న భిక్ఖూ భిక్ఖూహి భేదేతి, న బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, న ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, న సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఇమేహి అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స ఉపాసకస్స పత్తం ఉక్కుజ్జితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, ఉక్కుజ్జితబ్బో. తేన, భిక్ఖవే, వడ్ఢేన లిచ్ఛవినా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘సఙ్ఘేన మే, భన్తే, పత్తో నిక్కుజ్జితో, అసమ్భోగోమ్హి సఙ్ఘేన. సోహం, భన్తే, సమ్మా వత్తామి, లోమం పాతేమి, నేత్థారం వత్తామి, సఙ్ఘం పత్తుక్కుజ్జనం యాచామీ’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బో. తతియమ్పి యాచితబ్బో. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౨౬౭. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘేన వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తో నిక్కుజ్జితో, అసమ్భోగో సఙ్ఘేన. సో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, సఙ్ఘం పత్తుక్కుజ్జనం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తం ఉక్కుజ్జేయ్య, సమ్భోగం సఙ్ఘేన కరేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘేన వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తో నిక్కుజ్జితో, అసమ్భోగో సఙ్ఘేన. సో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, సఙ్ఘం పత్తుక్కుజ్జనం యాచతి. సఙ్ఘో వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తం ఉక్కుజ్జతి, సమ్భోగం సఙ్ఘేన కరోతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తస్స ఉక్కుజ్జనా, సమ్భోగం సఙ్ఘేన కరణం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘ఉక్కుజ్జితో సఙ్ఘేన వడ్ఢస్స లిచ్ఛవిస్స పత్తో, సమ్భోగో సఙ్ఘేన. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౨౬౮. అథ ఖో భగవా వేసాలియం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన భగ్గా తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన భగ్గా తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా భగ్గేసు విహరతి సుసుమారగిరే [సుంసుమారగిరే (సీ. స్యా.), సంసుమారగిరే (క.)] భేసకళావనే మిగదాయే. తేన ఖో పన సమయేన బోధిస్స రాజకుమారస్స కోకనదో [కోకనుదో (క.)] నామ పాసాదో అచిరకారితో హోతి, అనజ్ఝావుత్థో సమణేన వా బ్రాహ్మణేన వా కేనచి వా మనుస్సభూతేన. అథ ఖో బోధి రాజకుమారో సఞ్జికాపుత్తం మాణవం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, సమ్మ సఞ్చికాపుత్త, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమ, ఉపసఙ్కమిత్వా మమ వచనేన భగవతో పాదే సిరసా వన్ద; అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛ – ‘బోధి, భన్తే, రాజకుమారో భగవతో పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతీ’తి. ఏవఞ్చ వదేహి – ‘అధివాసేతు కిర, భన్తే, భగవా బోధిస్స రాజకుమారస్స స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’’’తి. ‘‘ఏవం భో’’తి ఖో సఞ్చికాపుత్తో మాణవో బోధిస్స రాజకుమారస్స పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతా సద్ధిం సమ్మోది, సమ్మోదనీయం కథం సారణీయం వీతిసారేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో సఞ్చికాపుత్తో మాణవో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘బోధి ఖో రాజకుమారో భోతో గోతమస్స పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతి. ఏవఞ్చ వదేతి – ‘అధివాసేతు కిర భవం గోతమో బోధిస్స రాజకుమారస్స స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’’’తి. అధివాసేసి భగవా తుణ్హీభావేన. అథ ఖో సఞ్చికాపుత్తో మాణవో భగవతో అధివాసనం విదిత్వా ఉట్ఠాయాసనా యేన బోధి రాజకుమారో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా బోధిం రాజకుమారం ఏతదవోచ – ‘‘అవోచుమ్హ ఖో మయం భోతో వచనేన తం భవన్తం గోతమం – ‘బోధి ఖో రాజకుమారో భోతో గోతమస్స పాదే సిరసా వన్దతి, అప్పాబాధం అప్పాతఙ్కం లహుట్ఠానం బలం ఫాసువిహారం పుచ్ఛతి. ఏవఞ్చ వదేతి – అధివాసేతు కిర భవం గోతమో బోధిస్స రాజకుమారస్స స్వాతనాయ భత్తం సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేనా’తి. అధివుత్థఞ్చ పన సమణేన గోతమేనా’’తి.

అథ ఖో బోధి రాజకుమారో తస్సా రత్తియా అచ్చయేన పణీతం ఖాదనీయం భోజనీయం పటియాదాపేత్వా, కోకనదఞ్చ పాసాదం ఓదాతేహి దుస్సేహి సన్థరాపేత్వా యావ పచ్ఛిమసోపానకళేవరా, సఞ్చికాపుత్తం మాణవం ఆమన్తేసి – ‘‘ఏహి త్వం, సమ్మ సఞ్చికాపుత్త, యేన భగవా తేనుపసఙ్కమ, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో కాలం ఆరోచేహి – ‘కాలో, భన్తే నిట్ఠితం భత్త’’’న్తి. ‘‘ఏవం భో’’తి ఖో సఞ్చికాపుత్తో మాణవో బోధిస్స రాజకుమారస్స పటిస్సుత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో కాలం ఆరోచేసి – ‘‘కాలో, భో గోతమ, నిట్ఠితం భత్త’’న్తి.

అథ ఖో భగవా పుబ్బణ్హసమయం నివాసేత్వా పత్తచీవరమాదాయ యేన బోధిస్స రాజకుమారస్స నివేసనం తేనుపసఙ్కమి. తేన ఖో పన సమయేన బోధి రాజకుమారో బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితో హోతి, భగవన్తం ఆగమయమానో. అద్దసా ఖో బోధి రాజకుమారో భగవన్తం దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం. దిస్వాన తతో పచ్చుగ్గన్త్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా పురేక్ఖత్వా యేన కోకనదో పాసాదో తేనుపసఙ్కమి. అథ ఖో భగవా పచ్ఛిమసోపానకళేవరం నిస్సాయ అట్ఠాసి. అథ ఖో బోధి రాజకుమారో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అక్కమతు, భన్తే, భగవా దుస్సాని, అక్కమతు సుగతో దుస్సాని, యం మమ అస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. ఏవం వుత్తే భగవా తుణ్హీ అహోసి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో బోధి రాజకుమారో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘అక్కమతు, భన్తే, భగవా దుస్సాని, అక్కమతు సుగతో దుస్సాని, యం మమ అస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. అథ ఖో భగవా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అపలోకేసి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో బోధిం రాజకుమారం ఏతదవోచ – ‘‘సంహరన్తు, రాజకుమార, దుస్సాని. న భగవా చేలపటికం [చేలపత్తికం (సీ.)] అక్కమిస్సతి పచ్ఛిమం జనతం తథాగతో అనుకమ్పతీ’’తి.

అథ ఖో బోధి రాజకుమారో దుస్సాని సంహరాపేత్వా ఉపరికోకనదే పాసాదే ఆసనం పఞ్ఞపేసి. అథ ఖో భగవా కోకనదం పాసాదం అభిరుహిత్వా పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది సద్ధిం భిక్ఖుసఙ్ఘేన. అథ ఖో బోధి రాజకుమారో బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం పణీతేన ఖాదనీయేన భోజనీయేన సహత్థా సన్తప్పేత్వా సమ్పవారేత్వా, భగవన్తం భుత్తావిం ఓనీతపత్తపాణిం, ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నం ఖో బోధిం రాజకుమారం భగవా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేత్వా సమాదపేత్వా సముత్తేజేత్వా సమ్పహంసేత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, చేలపటికా అక్కమితబ్బా. యో అక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా ఇత్థీ అపగతగబ్భా భిక్ఖూ నిమన్తేత్వా దుస్సం పఞ్ఞపేత్వా ఏతదవోచ – ‘‘అక్కమథ, భన్తే, దుస్స’’న్తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా న అక్కమన్తి. ‘‘అక్కమథ, భన్తే, దుస్సం మఙ్గలత్థాయా’’తి. భిక్ఖూ కుక్కుచ్చాయన్తా న అక్కమింసు. అథ ఖో సా ఇత్థీ ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యా మఙ్గలత్థాయ యాచియమానా చేలప్పటికం న అక్కమిస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తస్సా ఇత్థియా ఉజ్ఝాయన్తియా ఖియ్యన్తియా విపాచేన్తియా. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘గిహీ, భిక్ఖవే, మఙ్గలికా. అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిహీనం మఙ్గలత్థాయ యాచియమానేన చేలప్పటికం అక్కమితు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ధోతపాదకం అక్కమితుం కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ధోతపాదకం అక్కమితు’’న్తి.

దుతియభాణవారో నిట్ఠితో.

౨౬౯. అథ ఖో భగవా భగ్గేసు యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన సావత్థి తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన సావత్థి తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. అథ ఖో విసాఖా మిగారమాతా ఘటకఞ్చ కతకఞ్చ సమ్మజ్జనిఞ్చ ఆదాయ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో విసాఖా మిగారమాతా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పటిగ్గణ్హాతు మే, భన్తే, భగవా ఘటకఞ్చ కతకఞ్చ సమ్మజ్జనిఞ్చ, యం మమ అస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. పటిగ్గహేసి భగవా ఘటకఞ్చ సమ్మజ్జనిఞ్చ. న భగవా కతకం పటిగ్గహేసి. అథ ఖో భగవా విసాఖం మిగారమాతరం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి. అథ ఖో విసాఖా మిగారమాతా భగవతా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితా సమాదపితా సముత్తేజితా సమ్పహంసితా ఉట్ఠాయాసనా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి.

అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఘటకఞ్చ సమ్మజ్జనిఞ్చ. న, భిక్ఖవే, కతకం పరిభుఞ్జితబ్బం. యో పరిభుఞ్జేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిస్సో పాదఘంసనియో – సక్ఖరం, కథలం, సముద్దఫేణక’’న్తి.

అథ ఖో విసాఖా మిగారమాతా విధూపనఞ్చ తాలవణ్టఞ్చ [తాలవణ్డఞ్చ (క.)] ఆదాయ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నా ఖో విసాఖా మిగారమాతా భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పటిగ్గణ్హాతు మే, భన్తే, భగవా విధూపనఞ్చ తాలవణ్టఞ్చ, యం మమ అస్స దీఘరత్తం హితాయ సుఖాయా’’తి. పటిగ్గహేసి భగవా విధూపనఞ్చ తాలవణ్టఞ్చ.

అథ ఖో భగవా విసాఖం మిగారమాతరం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి…పే… పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, విధూపనఞ్చ తాలవణ్టఞ్చా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స మకసబీజనీ ఉప్పన్నా హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, మకసబీజని’’న్తి. చామరిబీజనీ ఉప్పన్నా హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, చామరిబీజనీ ధారేతబ్బా. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తిస్సో బీజనియో – వాకమయం, ఉసీరమయం, మోరపిఞ్ఛమయ’’న్తి.

౨౭౦. తేన ఖో పన సమయేన సఙ్ఘస్స ఛత్తం ఉప్పన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఛత్త’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ ఛత్తప్పగ్గహితా [ఛత్తం పగ్గహేత్వా (క.)] ఆహిణ్డన్తి. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో ఉపాసకో సమ్బహులేహి ఆజీవకసావకేహి సద్ధిం ఉయ్యానం అగమాసి. అద్దసాసుం ఖో తే ఆజీవకసావకా ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ దూరతోవ ఛత్తప్పగ్గహితే ఆగచ్ఛన్తే. దిస్వాన తం ఉపాసకం ఏతదవోచుం – ‘‘ఏతే ఖో, అయ్యా [అయ్యో (క.)], తుమ్హాకం భదన్తా ఛత్తప్పగ్గహితా ఆగచ్ఛన్తి, సేయ్యథాపి గణకమహామత్తా’’తి. ‘‘నాయ్యా ఏతే భిక్ఖూ, పరిబ్బాజకా’’తి. ‘భిక్ఖూ న భిక్ఖూ’తి అబ్భుతం అకంసు. అథ ఖో సో ఉపాసకో ఉపగతే సఞ్జానిత్వా ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ భదన్తా ఛత్తప్పగ్గహితా ఆహిణ్డిస్సన్తీ’’తి! అస్సోసుం ఖో భిక్ఖూ తస్స ఉపాసకస్స ఉజ్ఝాయన్తస్స ఖియ్యన్తస్స విపాచేన్తస్స. అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే…పే… ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, ఛత్తం ధారేతబ్బం. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తస్స భిక్ఖునో వినా ఛత్తం న ఫాసు హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానస్స ఛత్తం ధారేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ – గిలానస్సేవ భగవతా ఛత్తం అనుఞ్ఞాతం నో అగిలానస్సాతి – ఆరామే ఆరామూపచారే ఛత్తం ధారేతుం కుక్కుచ్చాయన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అగిలానేనపి ఆరామే ఆరామూపచారే ఛత్తం ధారేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు సిక్కాయ పత్తం ఉట్టిత్వా దణ్డే ఆలగ్గిత్వా వికాలే అఞ్ఞతరేన గామద్వారేన అతిక్కమతి. మనుస్సా – ‘ఏసయ్యో చోరో గచ్ఛతి, అసిస్స విజ్జోతలతీ’తి అనుపతిత్వా గహేత్వా సఞ్జానిత్వా ముఞ్చింసు. అథ ఖో సో భిక్ఖు ఆరామం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. ‘‘కిం పన త్వం, ఆవుసో, దణ్డసిక్కం ధారేసీ’’తి? ‘‘ఏవమావుసో’’తి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖు దణ్డసిక్కం ధారేస్ససీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘సచ్చం భగవా’’తి…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, దణ్డసిక్కా ధారేతబ్బా. యో ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి, న సక్కోతి వినా దణ్డేన ఆహిణ్డితుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానస్స భిక్ఖునో దణ్డసమ్ముతిం దాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, దాతబ్బా. తేన గిలానేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘అహం, భన్తే, గిలానో; న సక్కోమి వినా దణ్డేన ఆహిణ్డితుం. సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం దణ్డసమ్ముతిం యాచామీ’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు గిలానో, న సక్కోతి వినా దణ్డేన ఆహిణ్డితుం. సో సఙ్ఘం దణ్డసమ్ముతిం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దణ్డసమ్ముతిం దదేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు గిలానో, న సక్కోతి వినా దణ్డేన ఆహిణ్డితుం. సో సఙ్ఘం దణ్డసమ్ముతిం యాచతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దణ్డసమ్ముతిం దేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దణ్డసమ్ముతియా దానం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దిన్నా సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దణ్డసమ్ముతి. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౨౭౧. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి, న సక్కోతి వినా సిక్కాయ పత్తం పరిహరితుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానస్స భిక్ఖునో సిక్కాసమ్ముతిం దాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, దాతబ్బా. తేన గిలానేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘అహం, భన్తే, గిలానో; న సక్కోమి వినా సిక్కాయ పత్తం పరిహరితుం. సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం సిక్కాసమ్ముతిం యాచామీ’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు గిలానో, న సక్కోతి వినా సిక్కాయ పత్తం పరిహరితుం. సో సఙ్ఘం సిక్కాసమ్ముతిం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సిక్కాసమ్ముతిం దదేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు గిలానో, న సక్కోతి వినా సిక్కాయ పత్తం పరిహరితుం. సో సఙ్ఘం సిక్కాసమ్ముతిం యాచతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సిక్కాసమ్ముతిం దేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సిక్కాసమ్ముతియా దానం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దిన్నా సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సిక్కాసమ్ముతి. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

౨౭౨. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి, న సక్కోతి వినా దణ్డేన ఆహిణ్డితుం, న సక్కోతి వినా సిక్కాయ పత్తం పరిహరితుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానస్స భిక్ఖునో దణ్డసిక్కాసమ్ముతిం దాతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, దాతబ్బా. తేన గిలానేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘అహం, భన్తే, గిలానో; న సక్కోమి వినా దణ్డేన ఆహిణ్డితుం; న సక్కోమి వినా సిక్కాయ పత్తం పరిహరితుం. సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం దణ్డసిక్కాసమ్ముతిం యాచామీ’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు గిలానో, న సక్కోతి వినా దణ్డేన ఆహిణ్డితుం, న సక్కోతి వినా సిక్కాయ పత్తం పరిహరితుం. సో సఙ్ఘం దణ్డసిక్కాసమ్ముతిం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దణ్డసిక్కాసమ్ముతిం దదేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు గిలానో న సక్కోతి వినా దణ్డేన ఆహిణ్డితుం, న సక్కోతి వినా సిక్కాయ పత్తం పరిహరితుం. సో సఙ్ఘం దణ్డసిక్కాసమ్ముతిం యాచతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దణ్డసిక్కాసమ్ముతిం దేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో దణ్డసిక్కాసమ్ముతియా దానం, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.