౧. పఠమభాణవారో

౪౪౬. తేన ఖో పన సమయేన వస్ససతపరినిబ్బుతే భగవతి వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ వేసాలియం దస వత్థూని దీపేన్తి – కప్పతి సిఙ్గిలోణకప్పో, కప్పతి ద్వఙ్గులకప్పో, కప్పతి గామన్తరకప్పో, కప్పతి ఆవాసకప్పో, కప్పతి అనుమతికప్పో, కప్పతి ఆచిణ్ణకప్పో, కప్పతి అమథితకప్పో, కప్పతి జళోగిం పాతుం, కప్పతి అదసకం నిసీదనం, కప్పతి జాతరూపరజతన్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో వజ్జీసు చారికం చరమానో యేన వేసాలీ తదవసరి. తత్ర సుదం ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. తేన ఖో పన సమయేన వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ తదహుపోసథే కంసపాతిం [కంసచాటిం (స్యా.)] ఉదకేన పూరేత్వా మజ్ఝే భిక్ఖుసఙ్ఘస్స ఠపేత్వా ఆగతాగతే వేసాలికే ఉపాసకే ఏవం వదన్తి – ‘‘దేథావుసో, సఙ్ఘస్స కహాపణమ్పి అడ్ఢమ్పి పాదమ్పి మాసకరూపమ్పి. భవిస్సతి సఙ్ఘస్స పరిక్ఖారేన కరణీయ’’న్తి. ఏవం వుత్తే ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో వేసాలికే ఉపాసకే ఏతదవోచ – ‘‘మావుసో, అదత్థ సఙ్ఘస్స కహాపణమ్పి అడ్ఢమ్పి పాదమ్పి మాసకరూపమ్పి. న కప్పతి సమణానం సక్యపుత్తియానం జాతరూపరజతం; న సాదియన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; న పటిగ్గణ్హన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; నిక్ఖిత్తమణిసువణ్ణా సమణా సక్యపుత్తియా అపేతజాతరూపరజతా’’తి. ఏవమ్పి ఖో వేసాలికా ఉపాసకా ఆయస్మతా యసేన కాకణ్డకపుత్తేన వుచ్చమానా అదంసుయేవ సఙ్ఘస్స కహాపణమ్పి అడ్ఢమ్పి పాదమ్పి మాసకరూపమ్పి.

అథ ఖో వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ తస్సా రత్తియా అచ్చయేన తం హిరఞ్ఞం భిక్ఖగ్గేన [భిక్ఖుగ్గేన (స్యా.)] పటివీసం [పటివింసం (సీ.), పటివిసం (స్యా.)] ఠపేత్వా భాజేసుం. అథ ఖో వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం యసం కాకణ్డకపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఏసో తే, ఆవుసో యస, హిరఞ్ఞస్స పటివీసో’’తి. ‘‘నత్థి, మే ఆవుసో, హిరఞ్ఞస్స పటివీసో, నాహం హిరఞ్ఞం సాదియామీ’’తి. అథ ఖో వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ – ‘‘అయం ఆవుసో యసో కాకణ్డకపుత్తో ఉపాసకే సద్ధే పసన్నే అక్కోసతి, పరిభాసతి, అప్పసాదం కరోతి; హన్దస్స మయం పటిసారణీయకమ్మం కరోమా’’తి తే. తస్స పటిసారణీయకమ్మం అకంసు. అథ ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో వేసాలికే వజ్జిపుత్తకే భిక్ఖూ ఏతదవోచ – ‘‘భగవతా, ఆవుసో, పఞ్ఞత్తం – ‘పటిసారణీయకమ్మకతస్స భిక్ఖునో అనుదూతో దాతబ్బో’తి. దేథ మే, ఆవుసో, అనుదూతం భిక్ఖు’’న్తి.

అథ ఖో వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ ఏకం భిక్ఖుం సమ్మన్నిత్వా ఆయస్మతో యసస్స కాకణ్డకపుత్తస్స అనుదూతం అదంసు. అథ ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో అనుదూతేన భిక్ఖునా సద్ధిం వేసాలిం పవిసిత్వా వేసాలికే ఉపాసకే ఏతదవోచ – ‘‘అహం కిరాయస్మన్తే ఉపాసకే సద్ధే పసన్నే అక్కోసామి, పరిభాసామి, అప్పసాదం కరోమి; యోహం అధమ్మం అధమ్మోతి వదామి, ధమ్మం ధమ్మోతి వదామి, అవినయం అవినయోతి వదామి, వినయం వినయోతి వదామి.

౪౪౭. ‘‘ఏకమిదం, ఆవుసో, సమయం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తత్ర ఖో, ఆవుసో, భగవా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – [అ. ని. ౪.౫౦] ‘చత్తారోమే, భిక్ఖవే, చన్దిమసూరియానం ఉపక్కిలేసా, యేహి ఉపక్కిలేసేహి ఉపక్కిలిట్ఠా చన్దిమసూరియా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. కతమే చత్తారో? అబ్భం, భిక్ఖవే, చన్దిమసూరియానం ఉపక్కిలేసో, యేన ఉపక్కిలేసేన ఉపక్కిలిట్ఠా చన్దిమసూరియా న తపన్తి, న భాసన్తి న విరోచన్తి. మహికా, భిక్ఖవే, చన్దిమసూరియానం ఉపక్కిలేసో, యేన ఉపక్కిలేసేన ఉపక్కిలిట్ఠా చన్దిమసూరియా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి, ధూమరజో, భిక్ఖవే, చన్దిమసూరియానం ఉపక్కిలేసో, యేన ఉపక్కిలేసేన ఉపక్కిలిట్ఠా చన్దిమసూరియా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. రాహు, భిక్ఖవే, అసురిన్దో చన్దిమసూరియానం ఉపక్కిలేసో, యేన ఉపక్కిలేసేన ఉపక్కిలిట్ఠా చన్దిమసూరియా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో చన్దిమసూరియానం ఉపక్కిలేసా, యేహి ఉపక్కిలేసేహి ఉపక్కిలిట్ఠా చన్దిమసూరియా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. ఏవమేవ ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారోమే సమణబ్రాహ్మణానం ఉపక్కిలేసా, యేహి ఉపక్కిలేసేహి ఉపక్కిలిట్ఠా ఏకే సమణబ్రాహ్మణా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. కతమే చత్తారో? సన్తి, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా సురం పివన్తి, మేరయం పివన్తి, సురామేరయపానా అప్పటివిరతా – అయం, భిక్ఖవే, పఠమో సమణబ్రాహ్మణానం ఉపక్కిలేసో, యేన ఉపక్కిలేసేన ఉపక్కిలిట్ఠా ఏకే సమణబ్రాహ్మణా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. పున చపరం, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా మేథునం ధమ్మం పటిసేవన్తి, మేథునధమ్మా అప్పటివిరతా – అయం, భిక్ఖవే, దుతియో సమణబ్రాహ్మణానం ఉపక్కిలేసో, యేన ఉపక్కిలేసేన ఉపక్కిలిట్ఠా ఏకే సమణబ్రాహ్మణా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. పున చపరం, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా జాతరూపరజతం సాదియన్తి, జాతరూపరజతప్పటిగ్గహణా అప్పటివిరతా – అయం, భిక్ఖవే, తతియో సమణబ్రాహ్మణానం ఉపక్కిలేసో, యేన ఉపక్కిలేసేన ఉపక్కిలిట్ఠా ఏకే సమణబ్రాహ్మణా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. పున చపరం, భిక్ఖవే, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా మిచ్ఛాజీవేన జీవితం కప్పేన్తి; మిచ్ఛాజీవా అప్పటివిరతా – అయం, భిక్ఖవే, చతుత్థో సమణబ్రాహ్మణానం ఉపక్కిలేసో, యేన ఉపక్కిలేసేన ఉపక్కిలిట్ఠా ఏకే సమణబ్రాహ్మణా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి. ఇమే ఖో, భిక్ఖవే, చత్తారో సమణబ్రాహ్మణానం ఉపక్కిలేసా, యేహి ఉపక్కిలేసేహి ఉపక్కిలిట్ఠా ఏకే సమణబ్రాహ్మణా న తపన్తి, న భాసన్తి, న విరోచన్తి’. ‘‘ఇదమవోచావుసో, భగవా. ఇదం వత్వాన సుగతో అథాపరం ఏతదవోచ సత్థా –

‘‘రాగదోసపరిక్లిట్ఠా, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా;

అవిజ్జానివుటా [అవిజ్జానీవుతా (స్యా.)] పోసా, పియరూపాభినన్దినో.

‘‘సురం పివన్తి మేరయం, పటిసేవన్తి మేథునం;

రజతం జాతరూపఞ్చ, సాదియన్తి అవిద్దసూ.

‘‘మిచ్ఛాజీవేన జీవన్తి, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా;

ఏతే ఉపక్కిలేసా వుత్తా, బుద్ధేనాదిచ్చబన్ధునా.

‘‘యేహి ఉపక్కిలేసేహి ఉపక్కిలిట్ఠా, ఏకే సమణబ్రాహ్మణా;

న తపన్తి న భాసన్తి, అసుద్ధా సరజా మగా.

‘‘అన్ధకారేన ఓనద్ధా, తణ్హాదాసా సనేత్తికా;

వడ్ఢేన్తి కటసిం ఘోరం, ఆదియన్తి పునబ్భవన్తి.

‘‘ఏవంవాదీ కిరాహం ఆయస్మన్తే ఉపాసకే సద్ధే పసన్నే అక్కోసామి, పరిభాసామి, అప్పసాదం కరోమి; యోహం అధమ్మం అధమ్మోతి వదామి, ధమ్మం ధమ్మోతి వదామి, అవినయం అవినయోతి వదామి, వినయం వినయోతి వదామి.

౪౪౮. [సం. ని. ౪.౩౬౨ ఇదం వత్థు ఆగతం] ‘‘ఏకమిదం, ఆవుసో, సమయం భగవా రాజగహే విహరతి వేళువనే కలన్దకనివాపే. తేన ఖో పన సమయేన రాజన్తేపురే రాజపరిసాయం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరకథా ఉదపాది – ‘కప్పతి సమణానం సక్యపుత్తియానం జాతరూపరజతం; సాదియన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; పటిగ్గణ్హన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజత’న్తి. తేన ఖో పనావుసో సమయేన, మణిచూళకో గామణీ తస్సం పరిసాయం నిసిన్నో హోతి. అథ ఖో, ఆవుసో, మణిచూళకో గామణీ తం పరిసం ఏతదవోచ – ‘మా అయ్యా ఏవం అవచుత్థ. న కప్పతి సమణానం సక్యపుత్తియానం జాతరూపరజతం; న సాదియన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; న పటిగ్గణ్హన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; నిక్ఖిత్తమణిసువణ్ణా సమణా సక్యపుత్తియా అపేతజాతరూపరజతా’తి. అసక్ఖి ఖో, ఆవుసో, మణిచూళకో గామణీ తం పరిసం సఞ్ఞాపేతుం.

‘‘అథ ఖో, ఆవుసో, మణిచూళకో గామణీ తం పరిసం సఞ్ఞాపేత్వా యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో, ఆవుసో, మణిచూళకో గామణీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘ఇధ, భన్తే, రాజన్తేపురే రాజపరిసాయం సన్నిసిన్నానం సన్నిపతితానం అయమన్తరకథా ఉదపాది – కప్పతి సమణానం సక్యపుత్తియానం జాతరూపరజతం; సాదియన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; పటిగ్గణ్హన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతన్తి. ఏవం వుత్తే అహం భన్తే, తం పరిసం ఏతదవోచం – మా అయ్యా ఏవం అవచుత్థ. న కప్పతి సమణానం సక్యపుత్తియానం జాతరూపరజతం; న సాదియన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; న పటిగ్గణ్హన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; నిక్ఖిత్తమణిసువణ్ణా సమణా సక్యపుత్తియా అపేతజాతరూపరజతాతి. అసక్ఖిం ఖో అహం, భన్తే, తం పరిసం సఞ్ఞాపేతుం. కచ్చాహం, భన్తే, ఏవం బ్యాకరమానో వుత్తవాదీ చేవ భగవతో హోమి, న చ భగవన్తం అభూతేన అబ్భాచిక్ఖామి, ధమ్మస్స చానుధమ్మం బ్యాకరోమి, న చ కోచి సహధమ్మికో వాదానువాదో గారయ్హం ఠానం ఆగచ్ఛతీ’తి? ‘తగ్ఘ త్వం, గామణి, ఏవం బ్యాకరమానో వుత్తవాదీ చేవ మే హోసి; న చ మం అభూతేన అబ్భాచిక్ఖసి [పారా. ౫౮౨], ధమ్మస్స చానుధమ్మం బ్యాకరోసి, న చ కోచి సహధమ్మికో వాదానువాదో గారయ్హం ఠానం ఆగచ్ఛతి. న హి, గామణి, కప్పతి సమణానం సక్యపుత్తియానం జాతరూపరజతం; న సాదియన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; న పటిగ్గణ్హన్తి సమణా సక్యపుత్తియా జాతరూపరజతం; నిక్ఖిత్తమణిసువణ్ణా సమణా సక్యపుత్తియా అపేతజాతరూపరజతా. యస్స ఖో, గామణి, జాతరూపరజతం కప్పతి, పఞ్చపి తస్స కామగుణా కప్పన్తి. యస్స పఞ్చ కామగుణా కప్పన్తి ఏకంసేనేతం, గామణి, ధారేయ్యాసి – అస్సమణధమ్మో అసక్యపుత్తియధమ్మోతి. అపి చాహం, గామణి, ఏవం వదామి తిణం తిణత్థికేన పరియేసితబ్బం; దారు దారుత్థికేన పరియేసితబ్బం; సకటం సకటత్థికేన పరియేసితబ్బం; పురిసో పురిసత్థికేన పరియేసితబ్బో. న త్వేవాహం, గామణి, కేనచి పరియాయేన జాతరూపరజతం సాదితబ్బం పరియేసితబ్బన్తి వదామీ’తి.

౪౪౯. ‘‘ఏకమిదం, ఆవుసో, సమయం భగవా రాజగహే ఆయస్మన్తం ఉపనన్దం సక్యపుత్తం ఆరబ్భ జాతరూపరజతం పటిక్ఖిపి, సిక్ఖాపదఞ్చ పఞ్ఞపేసి. ఏవంవాదీ కిరాహం ఆయస్మన్తే ఉపాసకే సద్ధే పసన్నే అక్కోసామి, పరిభాసామి, అప్పసాదం కరోమి; యోహం అధమ్మం అధమ్మోతి వదామి, ధమ్మం ధమ్మోతి వదామి, అవినయం అవినయోతి వదామి, వినయం వినయోతి వదామీ’’తి.

ఏవం వుత్తే వేసాలికా ఉపాసకా ఆయస్మన్తం యసం కాకణ్డకపుత్తం ఏతదవోచుం – ‘‘ఏకోవ భన్తే, అయ్యో యసో కాకణ్డకపుత్తో సమణో సక్యపుత్తియో. సబ్బేవిమే అస్సమణా అసక్యపుత్తియా. వసతు, భన్తే, అయ్యో యసో కాకణ్డకపుత్తో వేసాలియం. మయం అయ్యస్స యసస్స కాకణ్డకపుత్తస్స ఉస్సుక్కం కరిస్సామ చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానప్పచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారాన’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో వేసాలికే ఉపాసకే సఞ్ఞాపేత్వా అనుదూతేన భిక్ఖునా సద్ధిం ఆరామం అగమాసి.

అథ ఖో వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ అనుదూతం భిక్ఖుం పుచ్ఛింసు – ‘‘ఖమాపితావుసో, యసేన కాకణ్డకపుత్తేన వేసాలికా ఉపాసకా’’తి? ‘‘ఉపాసకేహి పాపికం నో, ఆవుసో, కతం. ఏకోవ యసో కాకణ్డకపుత్తో సమణో సక్యపుత్తియో కతో. సబ్బేవ మయం అస్సమణా అసక్యపుత్తియా కతా’’తి. అథ ఖో వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ – ‘‘అయం, ఆవుసో, యసో కాకణ్డకపుత్తో అమ్హేహి అసమ్మతో గిహీనం పకాసేసి; హన్దస్స మయం ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరోమా’’తి. తే తస్స ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కత్తుకామా సన్నిపతింసు. అథ ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో వేహాసం అబ్భుగ్గన్త్వా కోసమ్బియం పచ్చుట్ఠాసి.

౪౫౦. అథ ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో పావేయ్యకానఞ్చ [పాఠేయ్యకానఞ్చ (స్యా.)] అవన్తిదక్ఖిణాపథకానఞ్చ భిక్ఖూనం సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘ఆగచ్ఛన్తు ఆయస్మన్తా; ఇమం అధికరణం ఆదియిస్సామ. పురే అధమ్మో దిప్పతి, ధమ్మో పటిబాహియ్యతి; అవినయో దిప్పతి, వినయో పటిబాహియ్యతి; పురే అధమ్మవాదినో బలవన్తో హోన్తి, ధమ్మవాదినో దుబ్బలా హోన్తి; అవినయవాదినో బలవన్తో హోన్తి, వినయవాదినో దుబ్బలా హోన్తీ’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా సమ్భూతో సాణవాసీ అహోగఙ్గే పబ్బతే పటివసతి. అథ ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో యేన అహోగఙ్గో పబ్బతో, యేనాయస్మా సమ్భూతో సాణవాసీ తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం సమ్భూతం సాణవాసిం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో ఆయస్మన్తం సమ్భూతం సాణవాసిం ఏతదవోచ – ‘‘ఇమే, భన్తే, వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ వేసాలియం దస వత్థూని దీపేన్తి – కప్పతి సిఙ్గిలోణకప్పో, కప్పతి ద్వఙ్గులకప్పో, కప్పతి గామన్తరకప్పో, కప్పతి ఆవాసకప్పో, కప్పతి అనుమతికప్పో, కప్పతి ఆచిణ్ణకప్పో, కప్పతి అమథితకప్పో, కప్పతి జళోగిం పాతుం, కప్పతి అదసకం నిసీదనం, కప్పతి జాతరూపరజతన్తి. హన్ద మయం, భన్తే, ఇమం అధికరణం ఆదియిస్సామ. పురే అధమ్మో దిప్పతి, ధమ్మో పటిబాహియ్యతి; అవినయో దిప్పతి, వినయో పటిబాహియ్యతి; పురే అధమ్మవాదినో బలవన్తో హోన్తి, ధమ్మవాదినో దుబ్బలా హోన్తి; అవినయవాదినో బలవన్తో హోన్తి, వినయవాదినో దుబ్బలా హోన్తీ’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా సమ్భూతో సాణవాసీ ఆయస్మతో యసస్స కాకణ్డకపుత్తస్స పచ్చస్సోసి. అథ ఖో సట్ఠిమత్తా పావేయ్యకా భిక్ఖూ – సబ్బే ఆరఞ్ఞికా, సబ్బే పిణ్డపాతికా, సబ్బే పంసుకూలికా, సబ్బే తేచీవరికా, సబ్బేవ అరహన్తో – అహోగఙ్గే పబ్బతే సన్నిపతింసు. అట్ఠాసీతిమత్తా అవన్తిదక్ఖిణాపథకా భిక్ఖూ – అప్పేకచ్చే ఆరఞ్ఞికా, అప్పేకచ్చే పిణ్డపాతికా, అప్పేకచ్చే పంసుకూలికా, అప్పేకచ్చే తేచీవరికా, సబ్బేవ అరహన్తో – అహోగఙ్గే పబ్బతే సన్నిపతింసు. అథ ఖో థేరానం భిక్ఖూనం మన్తయమానానం ఏతదహోసి – ‘‘ఇదం ఖో అధికరణం కక్ఖళఞ్చ, వాళఞ్చ; కం ను ఖో మయం పక్ఖం లభేయ్యామ, యేన మయం ఇమస్మిం అధికరణే బలవన్తతరా అస్సామా’’తి.

౪౫౧. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా రేవతో సోరేయ్యే పటివసతి – బహుస్సుతో ఆగతాగమో ధమ్మధరో వినయధరో మాతికాధరో పణ్డితో వియత్తో మేధావీ లజ్జీ కుక్కుచ్చకో సిక్ఖాకామో. అథ ఖో థేరానం భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘అయం ఖో ఆయస్మా రేవతో సోరేయ్యే పటివసతి – బహుస్సుతో ఆగతాగమో ధమ్మధరో వినయధరో మాతికాధరో పణ్డితో వియత్తో మేధావీ లజ్జీ కుక్కుచ్చకో సిక్ఖాకామో. సచే మయం ఆయస్మన్తం రేవతం పక్ఖం లభిస్సామ, ఏవం మయం ఇమస్మిం అధికరణే బలవన్తతరా అస్సామా’’తి. అస్సోసి ఖో ఆయస్మా రేవతో – దిబ్బాయ సోతధాతుయా విసుద్ధాయ అతిక్కన్తమానుసికాయ – థేరానం భిక్ఖూనం మన్తయమానానం. సుత్వానస్స ఏతదహోసి – ‘‘ఇదం ఖో అధికరణం కక్ఖళఞ్చ వాళఞ్చ. న ఖో మేతం పతిరూపం యోహం ఏవరూపే అధికరణే ఓసక్కేయ్యం. ఇదాని చ పన తే భిక్ఖూ ఆగచ్ఛిస్సన్తి. సోహం తేహి ఆకిణ్ణో న ఫాసు గమిస్సామి. యంనూనాహం పటికచ్చేవ గచ్ఛేయ్య’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా రేవతో సోరేయ్యా సఙ్కస్సం అగమాసి.

అథ ఖో థేరా భిక్ఖూ సోరేయ్యం గన్త్వా పుచ్ఛింసు – ‘‘కహం ఆయస్మా రేవతో’’తి? తే ఏవమాహంసు – ‘‘ఏసాయస్మా రేవతో సఙ్కస్సం గతో’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా రేవతో సఙ్కస్సా కణ్ణకుజ్జం [కన్నకుజ్జం (సీ.)] అగమాసి. అథ ఖో థేరా భిక్ఖూ సఙ్కస్సం గన్త్వా పుచ్ఛింసు – ‘‘కహం ఆయస్మా రేవతో’’తి? తే ఏవమాహంసు – ‘‘ఏసాయస్మా రేవతో కణ్ణకుజ్జం గతో’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా రేవతో కణ్ణకుజ్జా ఉదుమ్బరం అగమాసి. అథ ఖో థేరా భిక్ఖూ కణ్ణకుజ్జం గన్త్వా పుచ్ఛింసు – ‘‘కహం ఆయస్మా రేవతో’’తి? తే ఏవమాహంసు – ‘‘ఏసాయస్మా రేవతో ఉదుమ్బరం గతో’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా రేవతో ఉదుమ్బరా అగ్గళపురం అగమాసి. అథ ఖో థేరా భిక్ఖూ ఉదుమ్బరం గన్త్వా పుచ్ఛింసు – ‘‘కహం ఆయస్మా రేవతో’’తి? తే ఏవమాహంసు – ‘‘ఏసాయస్మా రేవతో అగ్గళపురం గతో’’తి. అథ ఖో ఆయస్మా రేవతో అగ్గళపురా సహజాతిం [సహంజాతిం (క.)] అగమాసి. అథ ఖో థేరా భిక్ఖూ అగ్గళపురం గన్త్వా పుచ్ఛింసు – ‘‘కహం ఆయస్మా రేవతో’’తి? తే ఏవమాహంసు – ‘‘ఏసాయస్మా రేవతో సహజాతిం గతో’’తి. అథ ఖో థేరా భిక్ఖూ ఆయస్మన్తం రేవతం సహజాతియం సమ్భావేసుం.

౪౫౨. అథ ఖో ఆయస్మా సమ్భూతో సాణవాసీ ఆయస్మన్తం యసం కాకణ్డకపుత్తం ఏతదవోచ – ‘‘అయం, ఆవుసో, ఆయస్మా రేవతో బహుస్సుతో ఆగతాగమో ధమ్మధరో వినయధరో మాతికాధరో పణ్డితో వియత్తో మేధావీ లజ్జీ కుక్కుచ్చకో సిక్ఖాకామో. సచే మయం ఆయస్మన్తం రేవతం పఞ్హం పుచ్ఛిస్సామ, పటిబలో ఆయస్మా రేవతో ఏకేనేవ పఞ్హేన సకలమ్పి రత్తిం వీతినామేతుం. ఇదాని చ పనాయస్మా రేవతో అన్తేవాసికం [అన్తేవాసిం (స్యా.)] సరభాణకం భిక్ఖుం అజ్ఝేసిస్సతి. సో త్వం తస్స భిక్ఖునో సరభఞ్ఞపరియోసానే ఆయస్మన్తం రేవతం ఉపసఙ్కమిత్వా ఇమాని దస వత్థూని పుచ్ఛేయ్యాసీ’’తి. ‘‘ఏవం భన్తే’’తి ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో ఆయస్మతో సమ్భూతస్స సాణవాసిస్స పచ్చస్సోసి. అథ ఖో ఆయస్మా రేవతో అన్తేవాసికం సరభాణకం భిక్ఖుం అజ్ఝేసి. అథ ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో తస్స భిక్ఖునో సరభఞ్ఞపరియోసానే యేనాయస్మా రేవతో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం రేవతం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా యసో కాకణ్డకపుత్తో ఆయస్మన్తం రేవతం ఏతదవోచ – ‘‘కప్పతి, భన్తే, సిఙ్గిలోణకప్పో’’తి? ‘‘కో సో, ఆవుసో, సిఙ్గిలోణకప్పో’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే, సిఙ్గినా లోణం పరిహరితుం – యత్థ అలోణకం భవిస్సతి తత్థ పరిభుఞ్జిస్సామీ’’తి? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి. ‘‘కప్పతి, భన్తే, ద్వఙ్గులకప్పో’’తి? ‘‘కో సో, ఆవుసో, ద్వఙ్గులకప్పో’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే, ద్వఙ్గులాయ ఛాయాయ వీతివత్తాయ, వికాలే భోజనం భుఞ్జితు’’న్తి? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి. ‘‘కప్పతి, భన్తే, గామన్తరకప్పో’’తి? ‘‘కో సో, ఆవుసో, గామన్తరకప్పో’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే – ఇదాని గామన్తరం గమిస్సామీతి – భుత్తావినా పవారితేన అనతిరిత్తం భోజనం భుఞ్జితు’’న్తి? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి. ‘‘కప్పతి, భన్తే, ఆవాసకప్పో’’తి? ‘‘కో సో, ఆవుసో, ఆవాసకప్పో’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే, సమ్బహులా ఆవాసా సమానసీమా నానుపోసథం కాతు’’న్తి? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి. ‘‘కప్పతి, భన్తే, అనుమతికప్పో’’తి? ‘‘కో సో, ఆవుసో, అనుమతికప్పో’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే, వగ్గేన సఙ్ఘేన కమ్మం కాతుం – ఆగతే భిక్ఖూ అనుమానేస్సామా’’తి [అనుజానిస్సామాతి, అనుజానేస్సామాతి, అనుమతిం ఆనేస్సామాతి (క.)]? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి. ‘‘కప్పతి, భన్తే, ఆచిణ్ణకప్పో’’తి? ‘‘కో సో, ఆవుసో, ఆచిణ్ణకప్పో’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే, ఇదం మే ఉపజ్ఝాయేన అజ్ఝాచిణ్ణం, ఇదం మే ఆచరియేన అజ్ఝాచిణ్ణం, తం అజ్ఝాచరితు’’న్తి? ‘‘ఆచిణ్ణకప్పో ఖో, ఆవుసో, ఏకచ్చో కప్పతి, ఏకచ్చో న కప్పతీ’’తి. ‘‘కప్పతి, భన్తే, అమథితకప్పో’’తి? ‘‘కో సో, ఆవుసో, అమథితకప్పో’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే, యం తం ఖీరం ఖీరభావం విజహితం, అసమ్పత్తం దధిభావం, తం భుత్తావినా పవారితేన అనతిరిత్తం పాతు’’న్తి? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే, జళోగిం పాతు’’న్తి? ‘‘కా సా, ఆవుసో, జళోగీ’’తి? ‘‘కప్పతి, భన్తే, యా సా సురా ఆసుతా, అసమ్పత్తా మజ్జభావం, సా పాతు’’న్తి? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి. ‘‘కప్పతి, భన్తే, అదసకం నిసీదన’’న్తి? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి. ‘‘కప్పతి, భన్తే, జాతరూపరజత’’న్తి? ‘‘నావుసో, కప్పతీ’’తి. ‘‘ఇమే, భన్తే, వేసాలికా వజ్జిపుత్తకా భిక్ఖూ వేసాలియం ఇమాని దస వత్థూని దీపేన్తి. హన్ద మయం, భన్తే, ఇమం అధికరణం ఆదియిస్సామ. పురే అధమ్మో దిప్పతి, ధమ్మో పటిబాహియ్యతి; అవినయో దిప్పతి, వినయో పటిబాహియ్యతి; పురే అధమ్మవాదినో బలవన్తో హోన్తి, ధమ్మవాదినో దుబ్బలా హోన్తి; అవినయవాదినో బలవన్తో హోన్తి, వినయవాదినో దుబ్బలా హోన్తీ’’తి. ‘‘ఏవమావుసో’’తి ఖో ఆయస్మా రేవతో ఆయస్మతో యసస్స కాకణ్డకపుత్తస్స పచ్చస్సోసి.

పఠమభాణవారో నిట్ఠితో.