౧౦. భిక్ఖునిక్ఖన్ధకం

౧. పఠమభాణవారో

మహాపజాపతిగోతమీవత్థు

౪౦౨. [అ. ని. ౮.౫౧ ఇదం వత్థు ఆగతం] తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సక్కేసు విహరతి కపిలవత్థుస్మిం నిగ్రోధారామే. అథ ఖో మహాపజాపతి [మహాపజాపతీ (సీ. స్యా.)] గోతమీ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో మహాపజాపతి గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు, భన్తే, లభేయ్య మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జ’’న్తి. ‘‘అలం, గోతమి, మా తే రుచ్చి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జా’’తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో మహపజాపతి గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు, భన్తే, లభేయ్య మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జ’’న్తి. ‘‘అలం, గోతమి, మా తే రుచ్చి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జా’’తి. అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ – న భగవా అనుజానాతి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జన్తి – దుక్ఖీ దుమ్మనా అస్సుముఖీ రుదమానా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి.

అథ ఖో భగవా కపిలవత్థుస్మిం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన వేసాలీ తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన వేసాలీ తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా వేసాలియం విహరతి మహావనే కూటాగారసాలాయం. అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ కేసే ఛేదాపేత్వా కాసాయాని వత్థాని అచ్ఛాదేత్వా సమ్బహులాహి సాకియానీహి సద్ధిం యేన వేసాలీ తేన పక్కామి. అనుపుబ్బేన యేన వేసాలీ మహావనం కూటాగారసాలా తేనుపసఙ్కమి. అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ సూనేహి పాదేహి రజోకిణ్ణేన గత్తేన దుక్ఖీ దుమ్మనా అస్సుముఖీ రుదమానా బహిద్వారకోట్ఠకే అట్ఠాసి. అద్దసా ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో మహాపజాపతిం గోతమిం సూనేహి పాదేహి రజోకిణ్ణేన గత్తేన దుక్ఖిం దుమ్మనం అస్సుముఖిం రుదమానం బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితం. దిస్వాన మహాపజాపతిం గోతమిం ఏతదవోచ – ‘‘కిస్స త్వం, గోతమి, సూనేహి పాదేహి రజోకిణ్ణేన గత్తేన దుక్ఖీ దుమ్మనా అస్సుముఖీ రుదమానా బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితా’’తి? ‘‘తథా హి పన, భన్తే ఆనన్ద, న భగవా అనుజానాతి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జ’’న్తి. ‘‘తేన హి త్వం, గోతమి, ముహుత్తం ఇధేవ తావ హోహి, యావాహం భగవన్తం యాచామి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జ’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘ఏసా, భన్తే, మహాపజాపతి గోతమీ సూనేహి పాదేహి రజోకిణ్ణేన గత్తేన దుక్ఖీ దుమ్మనా అస్సుముఖీ రుదమానా బహిద్వారకోట్ఠకే ఠితా – న భగవా అనుజానాతి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జన్తి. సాధు, భన్తే, లభేయ్య మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జ’’న్తి. ‘‘అలం, ఆనన్ద, మా తే రుచ్చి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జా’’తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు, భన్తే, లభేయ్య మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జ’’న్తి. ‘‘అలం, ఆనన్ద, మా తే రుచ్చి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జా’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో [అ. ని. ౮.౫౧ ‘‘అథ ఖో ఆయస్మతో ఆనన్దస్స ఏతదహోసీ’’తి ఆగతం] – ‘‘న భగవా అనుజానాతి మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జం; యంనూనాహం అఞ్ఞేనపి పరియాయేన భగవన్తం యాచేయ్యం మాతుగామస్స తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జ’’న్తి. అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘భబ్బో ను ఖో, భన్తే, మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజిత్వా సోతాపత్తిఫలం వా సకదాగామిఫలం [సకిదాగామిఫలం (స్యా.)] వా అనాగామిఫలం వా అరహత్తఫలం వా సచ్ఛికాతు’’న్తి? ‘‘భబ్బో, ఆనన్ద, మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజిత్వా సోతాపత్తిఫలమ్పి సకదాగామిఫలమ్పి అనాగామిఫలమ్పి అరహత్తఫలమ్పి సచ్ఛికాతు’’న్తి. ‘‘సచే, భన్తే, భబ్బో మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజిత్వా సోతాపత్తిఫలమ్పి సకదాగామిఫలమ్పి అనాగామిఫలమ్పి అరహత్తఫలమ్పి సచ్ఛికాతుం; బహూపకారా, భన్తే, మహాపజాపతి గోతమీ భగవతో మాతుచ్ఛా ఆపాదికా, పోసికా, ఖీరస్స దాయికా, భగవన్తం జనేత్తియా కాలఙ్కతాయ థఞ్ఞం పాయేసి; సాధు, భన్తే, లభేయ్య మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జ’’న్తి.

అట్ఠగరుధమ్మా

౪౦౩. ‘‘సచే, ఆనన్ద, మహాపజాపతీ గోతమీ అట్ఠ గరుధమ్మే పటిగ్గణ్హాతి, సావస్సా. హోతు ఉపసమ్పదా.

[పాచి. ౧౪౯] ‘‘వస్ససతూపసమ్పన్నాయ భిక్ఖునియా తదహుపసమ్పన్నస్స భిక్ఖునో అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మం కాతబ్బం. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా [గరుంకత్వా (క.)] మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘న భిక్ఖునియా అభిక్ఖుకే ఆవాసే వస్సం వసితబ్బం. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘అన్వద్ధమాసం భిక్ఖునియా భిక్ఖుసఙ్ఘతో ద్వే ధమ్మా పచ్చాసీసితబ్బా – ఉపోసథపుచ్ఛకఞ్చ, ఓవాదూపసఙ్కమనఞ్చ. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘వస్సంవుట్ఠాయ భిక్ఖునియా ఉభతోసఙ్ఘే తీహి ఠానేహి పవారేతబ్బం – దిట్ఠేన వా, సుతేన వా, పరిసఙ్కాయ వా. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘గరుధమ్మం అజ్ఝాపన్నాయ భిక్ఖునియా ఉభతోసఙ్ఘే పక్ఖమానత్తం చరితబ్బం. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘ద్వే వస్సాని ఛసు ధమ్మేసు సిక్ఖితసిక్ఖాయ సిక్ఖమానాయ ఉభతోసఙ్ఘే ఉపసమ్పదా పరియేసితబ్బా. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘న భిక్ఖునియా కేనచి పరియాయేన భిక్ఖు అక్కోసితబ్బో పరిభాసితబ్బో. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘అజ్జతగ్గే ఓవటో భిక్ఖునీనం భిక్ఖూసు వచనపథో, అనోవటో భిక్ఖూనం భిక్ఖునీసు వచనపథో. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘సచే, ఆనన్ద, మహాపజాపతి గోతమీ ఇమే అట్ఠ గరుధమ్మే పటిగ్గణ్హాతి, సావస్సా హోతు ఉపసమ్పదా’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవతో సన్తికే అట్ఠ గరుధమ్మే ఉగ్గహేత్వా యేన మహాపజాపతి గోతమీ తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా మహాపజాపతిం గోతమిం ఏతదవోచ – ‘‘సచే ఖో త్వం, గోతమి, అట్ఠ గరుధమ్మే పటిగ్గణ్హేయ్యాసి, సావ తే భవిస్సతి ఉపసమ్పదా.

‘‘వస్ససతూపసమ్పన్నాయ భిక్ఖునియా తదహుపసమ్పన్నస్స భిక్ఖునో అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మం కాతబ్బం. అయమ్పి ధమ్మో సక్కత్వా గరుకత్వా మానేత్వా పూజేత్వా యావజీవం అనతిక్కమనీయో.

‘‘సచే ఖో త్వం, గోతమి, ఇమే అట్ఠ గరుధమ్మే పటిగ్గణ్హేయ్యాసి, సావ తే భవిస్సతి ఉపసమ్పదా’’తి.

‘‘సేయ్యథాపి, భన్తే ఆనన్ద, ఇత్థీ వా పురిసో వా దహరో, యువా, మణ్డనకజాతికో సీసంనహాతో ఉప్పలమాలం వా వస్సికమాలం వా అతిముత్తకమాలం [అధిమత్తకమాలం (స్యా.)] వా లభిత్వా ఉభోహి హత్థేహి పటిగ్గహేత్వా ఉత్తమఙ్గే సిరస్మిం పతిట్ఠాపేయ్య; ఏవమేవ ఖో అహం, భన్తే, ఆనన్ద ఇమే అట్ఠ గరుధమ్మే పటిగ్గణ్హామి యావజీవం అనతిక్కమనీయే’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘పటిగ్గహితా, భన్తే, మహాపజాపతియా గోతమియా అట్ఠ గరుధమ్మా, ఉపసమ్పన్నా భగవతో మాతుచ్ఛా’’తి.

‘‘సచే, ఆనన్ద, నాలభిస్స మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జం, చిరట్ఠితికం, ఆనన్ద, బ్రహ్మచరియం అభవిస్స, వస్ససహస్సం సద్ధమ్మో తిట్ఠేయ్య. యతో చ ఖో, ఆనన్ద, మాతుగామో తథాగతప్పవేదితే ధమ్మవినయే అగారస్మా అనగారియం పబ్బజితో, న దాని, ఆనన్ద, బ్రహ్మచరియం చిరట్ఠితికం భవిస్సతి. పఞ్చేవ దాని, ఆనన్ద, వస్ససతాని సద్ధమ్మో ఠస్సతి.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, యాని కానిచి కులాని బహుత్థికాని [బహుఇత్థికాని (సీ. స్యా.)] అప్పపురిసకాని, తాని సుప్పధంసియాని హోన్తి చోరేహి కుమ్భథేనకేహి; ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యస్మిం ధమ్మవినయే లభతి మాతుగామో అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జం, న తం బ్రహ్మచరియం చిరట్ఠితికం హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, సమ్పన్నే సాలిక్ఖేత్తే సేతట్టికా నామ రోగజాతి నిపతతి, ఏవం తం సాలిక్ఖేత్తం న చిరట్ఠితికం హోతి; ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యస్మిం ధమ్మవినయే లభతి మాతుగామో అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జం, న తం బ్రహ్మచరియం చిరట్ఠితికం హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, సమ్పన్నే ఉచ్ఛుక్ఖేత్తే మఞ్జిట్ఠికా [మఞ్జేట్ఠికా (సీ. స్యా.)] నామ రోగజాతి నిపతతి, ఏవం తం ఉచ్ఛుక్ఖేత్తం న చిరట్ఠితికం హోతి; ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, యస్మిం ధమ్మవినయే లభతి మాతుగామో అగారస్మా అనగారియం పబ్బజ్జం, న తం బ్రహ్మచరియం చిరట్ఠితికం హోతి.

‘‘సేయ్యథాపి, ఆనన్ద, పురిసో మహతో తళాకస్స పటికచ్చేవ ఆళిం బన్ధేయ్య యావదేవ ఉదకస్స అనతిక్కమనాయ; ఏవమేవ ఖో, ఆనన్ద, మయా పటికచ్చేవ భిక్ఖునీనం అట్ఠ గరుధమ్మా పఞ్ఞత్తా యావజీవం అనతిక్కమనీయా’’తి.

భిక్ఖునీనం అట్ఠ గరుధమ్మా నిట్ఠితా.

భిక్ఖునీఉపసమ్పదానుజాననం

౪౦౪. అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో మహాపజాపతీ గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘కథాహం, భన్తే, ఇమాసు సాకియానీసు పటిపజ్జామీ’’తి? అథ ఖో భగవా మహాపజాపతిం గోతమిం ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సేసి సమాదపేసి సముత్తేజేసి సమ్పహంసేసి. అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ భగవతా ధమ్మియా కథాయ సన్దస్సితా సమాదపితా సముత్తేజితా సమ్పహంసితా భగవన్తం అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునియో ఉపసమ్పాదేతు’’న్తి.

అథ ఖో తా భిక్ఖునియో మహాపజాపతిం గోతమిం ఏతదవోచుం – ‘‘అయ్యా అనుపసమ్పన్నా, మయఞ్చమ్హా ఉపసమ్పన్నా; ఏవఞ్హి భగవతా పఞ్ఞత్తం భిక్ఖూహి భిక్ఖునియో ఉపసమ్పాదేతబ్బా’’తి. అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో మహాపజాపతి గోతమీ ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘ఇమా మం, భన్తే ఆనన్ద, భిక్ఖునియో ఏవమాహంసు – ‘అయ్యా అనుపసమ్పన్నా, మయఞ్చమ్హా ఉపసమ్పన్నా; ఏవఞ్హి భగవతా పఞ్ఞత్తం భిక్ఖూహి భిక్ఖునియో ఉపసమ్పాదేతబ్బా’’’తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘మహాపజాపతి, భన్తే, గోతమీ ఏవమాహ – ‘ఇమా మం, భన్తే ఆనన్ద, భిక్ఖునియో ఏవమాహంసు – అయ్యా అనుపసమ్పన్నా, మయఞ్చమ్హా ఉపసమ్పన్నా; ఏవఞ్హి భగవతా పఞ్ఞత్తం భిక్ఖూహి భిక్ఖునియో ఉపసమ్పాదేతబ్బా’’’తి.

‘‘యదగ్గేన, ఆనన్ద, మహాపజాపతియా గోతమియా అట్ఠ గరుధమ్మా పటిగ్గహితా, తదేవ సా [తదేవస్సా (క.)] ఉపసమ్పన్నా’’తి.

౪౦౫. అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ యేనాయస్మా ఆనన్దో తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా ఆయస్మన్తం ఆనన్దం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో మహాపజాపతి గోతమీ ఆయస్మన్తం ఆనన్దం ఏతదవోచ – ‘‘ఏకాహం, భన్తే ఆనన్ద, భగవన్తం వరం యాచామి. సాధు, భన్తే, భగవా అనుజానేయ్య భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ యథావుడ్ఢం అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మ’’న్తి.

అథ ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం నిసీది. ఏకమన్తం నిసిన్నో ఖో ఆయస్మా ఆనన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘మహాపజాపతి, భన్తే, గోతమీ ఏవమాహ – ‘ఏకాహం, భన్తే ఆనన్ద, భగవన్తం వరం యాచామి. సాధు, భన్తే, భగవా అనుజానేయ్య భిక్ఖూనఞ్చ భిక్ఖునీనఞ్చ యథావుడ్ఢం అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మ’’’న్తి.

‘‘అట్ఠానమేతం, ఆనన్ద, అనవకాసో, యం తథాగతో అనుజానేయ్య మాతుగామస్స అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మం. ఇమేహి నామ, ఆనన్ద, అఞ్ఞతిత్థియా దురక్ఖాతధమ్మా మాతుగామస్స అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మం న కరిస్సన్తి; కిమఙ్గం పన తథాగతో అనుజానిస్సతి మాతుగామస్స అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మ’’న్తి?

అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘న, భిక్ఖవే, మాతుగామస్స అభివాదనం పచ్చుట్ఠానం అఞ్జలికమ్మం సామీచికమ్మం కాతబ్బం. యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో మహాపజాపతి గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘యాని తాని, భన్తే, భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదాని భిక్ఖూహి సాధారణాని, కథం మయం, భన్తే, తేసు సిక్ఖాపదేసు పటిపజ్జామా’’తి? ‘‘యాని తాని, గోతమి, భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదాని భిక్ఖూహి సాధారణాని, యథా భిక్ఖూ సిక్ఖన్తి తథా తేసు సిక్ఖాపదేసు సిక్ఖథా’’తి. ‘‘యాని పన తాని, భన్తే, భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదాని భిక్ఖూహి అసాధారణాని, కథం మయం, భన్తే, తేసు సిక్ఖాపదేసు పటిపజ్జామా’’తి? ‘‘యాని తాని, గోతమి, భిక్ఖునీనం సిక్ఖాపదాని భిక్ఖూహి అసాధారణాని, యథాపఞ్ఞత్తేసు సిక్ఖాపదేసు సిక్ఖథా’’తి.

౪౦౬. [అ. ని. ౮.౫౩] అథ ఖో మహాపజాపతి గోతమీ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమి, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవన్తం అభివాదేత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. ఏకమన్తం ఠితా ఖో మహాపజాపతి గోతమీ భగవన్తం ఏతదవోచ – ‘‘సాధు మే, భన్తే, భగవా సంఖిత్తేన ధమ్మం దేసేతు, యమహం భగవతో ధమ్మం సుత్వా ఏకా వూపకట్ఠా అప్పమత్తా ఆతాపినీ పహితత్తా విహరేయ్య’’న్తి. ‘‘యే ఖో త్వం, గోతమి, ధమ్మే జానేయ్యాసి – ఇమే ధమ్మా సరాగాయ సంవత్తన్తి నో విరాగాయ, సఞ్ఞోగాయ సంవత్తన్తి నో విసఞ్ఞోగాయ, ఆచయాయ సంవత్తన్తి నో అపచయాయ, మహిచ్ఛతాయ సంవత్తన్తి నో అప్పిచ్ఛతాయ, అసన్తుట్ఠియా సంవత్తన్తి నో సన్తుట్ఠియా, సఙ్గణికాయ సంవత్తన్తి నో పవివేకాయ, కోసజ్జాయ సంవత్తన్తి నో వీరియారమ్భాయ, దుబ్భరతాయ సంవత్తన్తి నో సుభరతాయ; ఏకంసేన, గోతమి, ధారేయ్యాసి – నేసో ధమ్మో, నేసో వినయో, నేతం సత్థుసాసనన్తి. యే చ ఖో త్వం, గోతమి, ధమ్మే జానేయ్యాసి – ఇమే ధమ్మా విరాగాయ సంవత్తన్తి నో సరాగాయ, విసఞ్ఞోగాయ సంవత్తన్తి నో సఞ్ఞోగాయ, అపచయాయ సంవత్తన్తి నో ఆచయాయ, అప్పిచ్ఛతాయ సంవత్తన్తి నో మహిచ్ఛతాయ, సన్తుట్ఠియా సంవత్తన్తి నో అసన్తుట్ఠియా, పవివేకాయ సంవత్తన్తి నో సఙ్గణికాయ, వీరియారమ్భాయ సంవత్తన్తి నో కోసజ్జాయ, సుభరతాయ సంవత్తన్తి నో దుబ్భరతాయ; ఏకంసేన, గోతమి, ధారేయ్యాసి – ఏసో ధమ్మో, ఏసో వినయో, ఏతం సత్థుసాసన’’న్తి.

౪౦౭. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునీనం పాతిమోక్ఖం న ఉద్దిసీయతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం…పే… ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీనం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో భిక్ఖునీనం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ భిక్ఖునుపస్సయం ఉపసఙ్కమిత్వా భిక్ఖునీనం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘జాయాయో ఇమా ఇమేసం, జారియో ఇమా ఇమేసం, ఇదాని ఇమే ఇమాహి సద్ధిం అభిరమిస్సన్తీ’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బం. యో ఉద్దిసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీహి భిక్ఖునీనం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితు’’న్తి. భిక్ఖునియో న జానన్తి – ‘‘ఏవం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసితబ్బ’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం ఆచిక్ఖితుం – ‘ఏవం పాతిమోక్ఖం ఉద్దిసేయ్యాథా’’’తి.

౪౦౮. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో ఆపత్తిం న పటికరోన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా ఆపత్తి న పటికాతబ్బా. యా న పటికరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి. భిక్ఖునియో న జానన్తి – ‘‘ఏవం ఆపత్తి పటికాతబ్బా’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం ఆచిక్ఖితుం – ‘ఏవం ఆపత్తిం పటికరేయ్యాథా’’’తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో భిక్ఖునీనం ఆపత్తి పటిగ్గహేతబ్బా’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం ఆపత్తిం పటిగ్గహేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో రథికాయపి బ్యూహేపి సిఙ్ఘాటకేపి భిక్ఖుం పస్సిత్వా పత్తం భూమియం నిక్ఖిపిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఆపత్తిం పటికరోన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘జాయాయో ఇమా ఇమేసం, జారియో ఇమా ఇమేసం, రత్తిం విమానేత్వా ఇదాని ఖమాపేన్తీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం ఆపత్తి పటిగ్గహేతబ్బా. యో పటిగ్గణ్హేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీహి భిక్ఖునీనం ఆపత్తిం పటిగ్గహేతు’’న్తి. భిక్ఖునియో న జానన్తి – ‘‘ఏవం ఆపత్తి పటిగ్గహేతబ్బా’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం ఆచిక్ఖితుం – ‘ఏవం ఆపత్తిం పటిగ్గణ్హేయ్యాథా’’’తి.

౪౦౯. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునీనం కమ్మం న కరియతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీనం కమ్మం కాతు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కేన ను ఖో భిక్ఖునీనం కమ్మం కాతబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం కమ్మం కాతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన కతకమ్మా భిక్ఖునియో రథికాయపి బ్యూహేపి సిఙ్ఘాటకేపి భిక్ఖుం పస్సిత్వా పత్తం భూమియం నిక్ఖిపిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఖమాపేన్తి ‘ఏవం నూన కాతబ్బ’న్తి మఞ్ఞమానా. మనుస్సా తథేవ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘జాయాయో ఇమా ఇమేసం, జారియో ఇమా ఇమేసం, రత్తిం విమానేత్వా ఇదాని ఖమాపేన్తీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం కమ్మం కాతబ్బం. యో కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీహి భిక్ఖునీనం కమ్మం కాతు’’న్తి. భిక్ఖునియో న జానన్తి – ‘‘ఏవం కమ్మం కాతబ్బ’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం ఆచిక్ఖితుం – ‘ఏవం కమ్మం కరేయ్యాథా’’’తి.

౪౧౦. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో సఙ్ఘమజ్ఝే భణ్డనజాతా కలహజాతా వివాదాపన్నా అఞ్ఞమఞ్ఞం ముఖసత్తీహి వితుదన్తా విహరన్తి. న సక్కోన్తి తం అధికరణం వూపసమేతుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం అధికరణం వూపసమేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ భిక్ఖునీనం అధికరణం వూపసమేన్తి. తస్మిం ఖో పన అధికరణే వినిచ్ఛియమానే దిస్సన్తి భిక్ఖునియో కమ్మప్పత్తాయోపి ఆపత్తిగామినియోపి. భిక్ఖునియో ఏవమాహంసు – ‘‘సాధు, భన్తే, అయ్యావ భిక్ఖునీనం కమ్మం కరోన్తు, అయ్యావ భిక్ఖునీనం ఆపత్తిం పటిగ్గణ్హన్తు; ఏవఞ్హి భగవతా పఞ్ఞత్తం భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం అధికరణం వూపసమేతబ్బ’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం కమ్మం ఆరోపేత్వా భిక్ఖునీనం నియ్యాదేతుం – భిక్ఖునీహి భిక్ఖునీనం కమ్మం కాతుం, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా భిక్ఖునీనం నియ్యాదేతుం, భిక్ఖునీహి భిక్ఖునీనం ఆపత్తిం పటిగ్గహేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఉప్పలవణ్ణాయ భిక్ఖునియా అన్తేవాసినీ భిక్ఖునీ సత్త వస్సాని భగవన్తం అనుబన్ధా హోతి వినయం పరియాపుణన్తీ. తస్సా ముట్ఠస్సతినియా గహితో గహితో ముస్సతి. అస్సోసి ఖో సా భిక్ఖునీ – ‘‘భగవా కిర సావత్థిం గన్తుకామో’’తి. అథ ఖో తస్సా భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘అహం ఖో సత్త వస్సాని భగవన్తం అనుబన్ధిం వినయం పరియాపుణన్తీ. తస్సా మే ముట్ఠస్సతినియా గహితో గహితో ముస్సతి. దుక్కరం ఖో పన మాతుగామేన యావజీవం సత్థారం అనుబన్ధితుం. కథం ను ఖో మయా పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? అథ ఖో సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం వినయం వాచేతు’’న్తి.

పఠమభాణవారో నిట్ఠితో.

౨. దుతియభాణవారో

౪౧౧. అథ ఖో భగవా వేసాలియం యథాభిరన్తం విహరిత్వా యేన సావత్థి తేన చారికం పక్కామి. అనుపుబ్బేన చారికం చరమానో యేన సావత్థి తదవసరి. తత్ర సుదం భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ భిక్ఖునియో కద్దమోదకేన ఓసిఞ్చన్తి – అప్పేవ నామ అమ్హేసు సారజ్జేయ్యున్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా భిక్ఖునియో కద్దమోదకేన ఓసిఞ్చితబ్బా. యో ఓసిఞ్చేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తస్స భిక్ఖునో దణ్డకమ్మం కాతు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కిం ను ఖో దణ్డకమ్మం కాతబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అవన్దియో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేన కాతబ్బో’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖూ కాయం వివరిత్వా భిక్ఖునీనం దస్సేన్తి …పే… ఊరుం వివరిత్వా భిక్ఖునీనం దస్సేన్తి, అఙ్గజాతం వివరిత్వా భిక్ఖునీనం దస్సేన్తి, భిక్ఖునియో ఓభాసేన్తి, భిక్ఖునీహి సద్ధిం సమ్పయోజేన్తి – అప్పేవ నామ అమ్హేసు సారజ్జేయ్యున్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా కాయో వివరిత్వా భిక్ఖునీనం దస్సేతబ్బో, న ఊరు వివరిత్వా భిక్ఖునీనం దస్సేతబ్బో, న అఙ్గజాతం వివరిత్వా భిక్ఖునీనం దస్సేతబ్బం, న భిక్ఖునియో ఓభాసితబ్బా, న భిక్ఖునీహి సద్ధిం సమ్పయోజేతబ్బం. యో సమ్పయోజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తస్స భిక్ఖునో దణ్డకమ్మం కాతు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కిం ను ఖో దణ్డకమ్మం కాతబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అవన్దియో సో, భిక్ఖవే, భిక్ఖు భిక్ఖునిసఙ్ఘేన కాతబ్బో’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో భిక్ఖుం కద్దమోదకేన ఓసిఞ్చన్తి – అప్పేవ నామ అమ్హేసు సారజ్జేయ్యున్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా భిక్ఖు కద్దమోదకేన ఓసిఞ్చితబ్బో. యా ఓసిఞ్చేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తస్సా భిక్ఖునియా దణ్డకమ్మం కాతు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కిం ను ఖో దణ్డకమ్మం కాతబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి భిక్ఖవే, ఆవరణం కాతు’’న్తి. ఆవరణే కతే న ఆదియన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓవాదం ఠపేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో కాయం వివరిత్వా భిక్ఖూనం దస్సేన్తి, థనం వివరిత్వా భిక్ఖూనం దస్సేన్తి, ఊరుం వివరిత్వా భిక్ఖూనం దస్సేన్తి, అఙ్గజాతం వివరిత్వా భిక్ఖూనం దస్సేన్తి, భిక్ఖూ ఓభాసేన్తి, భిక్ఖూహి సద్ధిం సమ్పయోజేన్తి – అప్పేవ నామ అమ్హేసు సారజ్జేయ్యున్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా కాయో వివరిత్వా భిక్ఖూనం దస్సేతబ్బో…పే… న థనో వివరిత్వా భిక్ఖూనం దస్సేతబ్బో, న ఊరు వివరిత్వా భిక్ఖూనం దస్సేతబ్బో, న అఙ్గజాతం వివరిత్వా భిక్ఖూనం దస్సేతబ్బం, న భిక్ఖూ ఓభాసితబ్బా, న భిక్ఖూహి సద్ధిం సమ్పయోజేతబ్బం. యా సమ్పయోజేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, తస్సా భిక్ఖునియా దణ్డకమ్మం కాతు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కిం ను ఖో దణ్డకమ్మం కాతబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆవరణం కాతు’’న్తి. ఆవరణే కతే న ఆదియన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఓవాదం ఠపేతు’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖూనం ఏతదహోసి – ‘‘కప్పతి ను ఖో ఓవాదట్ఠపితాయ [ఓవాదణ్ఠపితాయ (స్యా.), ఓవాదంఠపితాయ (క.)] భిక్ఖునియా సద్ధిం ఉపోసథం కాతుం, న ను ఖో కప్పతీ’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఓవాదట్ఠపితాయ భిక్ఖునియా సద్ధిం ఉపోసథో కాతబ్బో, యావ న తం అధికరణం వూపసన్తం హోతీ’’తి.

౪౧౨. తేన ఖో పన సమయేన ఆయస్మా ఉదాయీ ఓవాదం ఠపేత్వా చారికం పక్కామి. భిక్ఖునియో ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అయ్యో ఉదాయీ ఓవాదం ఠపేత్వా చారికం పక్కమిస్సతీ’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఓవాదం ఠపేత్వా చారికా పక్కమితబ్బా. యో పక్కమేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన [తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ (స్యా. కం.)] బాలా అబ్యత్తా ఓవాదం ఠపేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, బాలేన అబ్యత్తేన ఓవాదో ఠపేతబ్బో. యో ఠపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ అవత్థుస్మిం అకారణే ఓవాదం ఠపేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అవత్థుస్మిం అకారణే ఓవాదో ఠపేతబ్బో. యో ఠపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఓవాదం ఠపేత్వా వినిచ్ఛయం న దేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఓవాదం ఠపేత్వా వినిచ్ఛయో న దాతబ్బో. యో న దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౪౧౩. [పాచి. ౧౦౫౪] తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో ఓవాదం న గచ్ఛన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా ఓవాదో న గన్తబ్బో. యా న గచ్ఛేయ్య, యథాధమ్మో కారేతబ్బో’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన సబ్బో భిక్ఖునిసఙ్ఘో ఓవాదం గచ్ఛతి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘జాయాయో ఇమా ఇమేసం, జారియో ఇమా ఇమేసం, ఇదాని ఇమే ఇమాహి సద్ధిం అభిరమిస్సన్తీ’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, సబ్బేన భిక్ఖునిసఙ్ఘేన ఓవాదో గన్తబ్బో. గచ్ఛేయ్య చే, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, చతూహి పఞ్చహి భిక్ఖునీహి ఓవాదం గన్తు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన చతస్సో పఞ్చ భిక్ఖునియో ఓవాదం గచ్ఛన్తి. మనుస్సా తథేవ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘జాయాయో ఇమా ఇమేసం, జారియో ఇమా ఇమేసం, ఇదాని ఇమే ఇమాహి సద్ధిం అభిరమిస్సన్తీ’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, చతూహి పఞ్చహి భిక్ఖునీహి ఓవాదో గన్తబ్బో. గచ్ఛేయ్యుం చే, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ద్వే తిస్సో భిక్ఖునియో [భిక్ఖునీహి (క.)] ఓవాదం గన్తుం. ఏకం భిక్ఖుం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘భిక్ఖునిసఙ్ఘో, అయ్య, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స పాదే వన్దతి, ఓవాదూపసఙ్కమనఞ్చ యాచతి; లభతు కిర, అయ్య, భిక్ఖునిసఙ్ఘో ఓవాదూపసఙ్కమన’న్తి. తేన భిక్ఖునా పాతిమోక్ఖుద్దేసకో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘భిక్ఖునీసఙ్ఘో, భన్తే, భిక్ఖుసఙ్ఘస్స పాదే వన్దతి, ఓవాదూపసఙ్కమనఞ్చ యాచతి; లభతు కిర, భన్తే, భిక్ఖునిసఙ్ఘో ఓవాదూపసఙ్కమన’న్తి. పాతిమోక్ఖుద్దేసకేన వత్తబ్బో – ‘అత్థి కోచి భిక్ఖు భిక్ఖునోవాదకో సమ్మతో’తి? సచే హోతి కోచి భిక్ఖు భిక్ఖునోవాదకో సమ్మతో, పాతిమోక్ఖుద్దేసకేన వత్తబ్బో – ‘ఇత్థన్నామో భిక్ఖు భిక్ఖునోవాదకో సమ్మతో, తం భిక్ఖునిసఙ్ఘో ఉపసఙ్కమతూ’తి. సచే న హోతి కోచి భిక్ఖు భిక్ఖునోవాదకో సమ్మతో, పాతిమోక్ఖుద్దేసకేన వత్తబ్బో – ‘కో ఆయస్మా ఉస్సహతి భిక్ఖునియో ఓవదితు’న్తి? సచే కోచి ఉస్సహతి భిక్ఖునియో ఓవదితుం, సో చ హోతి అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతో, సమ్మన్నిత్వా వత్తబ్బో – ‘ఇత్థన్నామో భిక్ఖు భిక్ఖునోవాదకో సమ్మతో, తం భిక్ఖునిసఙ్ఘో ఉపసఙ్కమతూ’తి. సచే న కోచి ఉస్సహతి భిక్ఖునియో ఓవదితుం, పాతిమోక్ఖుద్దేసకేన వత్తబ్బో – ‘నత్థి కోచి భిక్ఖు భిక్ఖునోవాదకో సమ్మతో, పాసాదికేన భిక్ఖునిసఙ్ఘో సమ్పాదేతూ’’తి.

౪౧౪. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఓవాదం న గణ్హన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఓవాదో న గహేతబ్బో. యో న గణ్హేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు బాలో హోతి. తం భిక్ఖునియో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘‘ఓవాదం, అయ్య, గణ్హాహీ’’తి. ‘‘అహఞ్హి, భగినీ, బాలో; కథాహం ఓవాదం గణ్హామీ’’తి? ‘‘గణ్హాహయ్య, ఓవాదం; ఏవఞ్హి భగవతా పఞ్ఞత్తం – భిక్ఖూహి భిక్ఖునీనం ఓవాదో గహేతబ్బో’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఠపేత్వా బాలం, అవసేసేహి ఓవాదం గహేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గిలానో హోతి. తం భిక్ఖునియో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘‘ఓవాదం, అయ్య గణ్హాహీ’’తి. ‘‘అహఞ్హి, భగినీ, గిలానో; కథాహం ఓవాదం గణ్హామీ’’తి? ‘‘గణ్హాహయ్య, ఓవాదం; ఏవఞ్హి భగవతా పఞ్ఞత్తం – ఠపేత్వా బాలం, అవసేసేహి ఓవాదో గహేతబ్బో’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఠపేత్వా బాలం, ఠపేత్వా గిలానం, అవసేసేహి ఓవాదం గహేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు గమికో హోతి. తం భిక్ఖునియో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘‘ఓవాదం, అయ్య, గణ్హాహీ’’తి. ‘‘అహఞ్హి, భగినీ, గమికో; కథాహం ఓవాదం గణ్హామీ’’తి? ‘‘గణ్హాహయ్య, ఓవాదం; ఏవఞ్హి భగవతా పఞ్ఞత్తం – ఠపేత్వా బాలం, ఠపేత్వా గిలానం, అవసేసేహి ఓవాదో గహేతబ్బో’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఠపేత్వా బాలం, ఠపేత్వా గిలానం, ఠపేత్వా గమికం, అవసేసేహి ఓవాదం గహేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరో భిక్ఖు అరఞ్ఞే విహరతి. తం భిక్ఖునియో ఉపసఙ్కమిత్వా ఏతదవోచుం – ‘‘ఓవాదం, అయ్య, గణ్హాహీ’’తి. ‘‘అహఞ్హి, భగినీ, అరఞ్ఞే విహరామి; కథాహం ఓవాదం గణ్హామీ’’తి? ‘‘గణ్హాహయ్య, ఓవాదం; ఏవఞ్హి భగవతా పఞ్ఞత్తం – ఠపేత్వా బాలం, ఠపేత్వా గిలానం, ఠపేత్వా గమికం, అవసేసేహి ఓవాదో గహేతబ్బో’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆరఞ్ఞికేన భిక్ఖునా ఓవాదం గహేతుం, సఙ్కేతఞ్చ కాతుం – అత్ర పతిహరిస్సామీ’’తి.

౪౧౫. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఓవాదం గహేత్వా న ఆరోచేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఓవాదో న ఆరోచేతబ్బో. యో న ఆరోచేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ ఓవాదం గహేత్వా న పచ్చాహరన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, ఓవాదో న పచ్చాహరితబ్బో. యో న పచ్చాహరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో సఙ్కేతం న గచ్ఛన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా సఙ్కేతం న గన్తబ్బం. యా న గచ్ఛేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౪౧౬. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో దీఘాని కాయబన్ధనాని ధారేన్తి, తేహేవ ఫాసుకా నామేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహినీ కామభోగినియోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా దీఘం కాయబన్ధనం ధారేతబ్బం. యా ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా ఏకపరియాకతం [ఏకపరియాయకతం (స్యా.)] కాయబన్ధనం, న చ తేన ఫాసుకా నామేతబ్బా. యా నామేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో విలీవేన [విలివేన (క.)] పట్టేన ఫాసుకా నామేన్తి…పే… చమ్మపట్టేన ఫాసుకా నామేన్తి. దుస్సపట్టేన ఫాసుకా నామేన్తి. దుస్సవేణియా ఫాసుకా నామేన్తి. దుస్సవట్టియా ఫాసుకా నామేన్తి. చోళపట్టేన ఫాసుకా నామేన్తి. చోళవేణియా ఫాసుకా నామేన్తి. చోళవట్టియా ఫాసుకా నామేన్తి. సుత్తవేణియా ఫాసుకా నామేన్తి. సుత్తవట్టియా ఫాసుకా నామేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహినీ కామభోగినియోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా విలీవేన పట్టేన ఫాసుకా నామేతబ్బా…పే… న సుత్తవట్టియా ఫాసుకా నామేతబ్బా. యా నామేయ్య ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో అట్ఠిల్లేన జఘనం ఘంసాపేన్తి…పే… గోహనుకేన జఘనం కోట్టాపేన్తి, హత్థం కోట్టాపేన్తి, హత్థకోచ్ఛం కోట్టాపేన్తి, పాదం కోట్టాపేన్తి, పాదకోచ్ఛం కోట్టాపేన్తి, ఊరుం కోట్టాపేన్తి, ముఖం కోట్టాపేన్తి, దన్తమంసం కోట్టాపేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహినీ కామభోగినియోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా అట్ఠిల్లేన జఘనం ఘంసాపేతబ్బం…పే… న దన్తమంసం కోట్టాపేతబ్బం. యా కోట్టాపేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౪౧౭. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో ముఖం ఆలిమ్పన్తి…పే… ముఖం ఉమ్మద్దేన్తి, ముఖం చుణ్ణేన్తి, మనోసిలికాయ ముఖం లఞ్ఛేన్తి, అఙ్గరాగం కరోన్తి, ముఖరాగం కరోన్తి, అఙ్గరాగముఖరాగం కరోన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహినీ కామభోగినియోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా ముఖం ఆలిమ్పితబ్బం…పే… న ముఖం ఉమ్మద్దితబ్బం, న ముఖం చుణ్ణేతబ్బం, న మనోసిలికాయ ముఖం లఞ్ఛితబ్బం, న అఙ్గరాగో కాతబ్బో, న ముఖరాగో కాతబ్బో, న అఙ్గరాగముఖరాగో కాతబ్బో. యా కరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో అవఙ్గం [అపాఙ్గం (?)] కరోన్తి…పే… విసేసకం కరోన్తి, ఓలోకనకేన ఓలోకేన్తి, సాలోకే తిట్ఠన్తి; నచ్చం [సనచ్చం (సీ. స్యా.), సమజ్జం (క.)] కారాపేన్తి, వేసిం వుట్ఠాపేన్తి, పానాగారం ఠపేన్తి, సూనం ఠపేన్తి, ఆపణం పసారేన్తి, వడ్ఢిం పయోజేన్తి, వణిజ్జం పయోజేన్తి, దాసం ఉపట్ఠాపేన్తి, దాసిం ఉపట్ఠాపేన్తి, కమ్మకారం ఉపట్ఠాపేన్తి, కమ్మకారిం ఉపట్ఠాపేన్తి, తిరచ్ఛానగతం ఉపట్ఠాపేన్తి, హరీతకపక్కికం [హరీతకపణ్ణికం (క.)] పకిణన్తి, నమతకం ధారేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహినీ కామభోగినియోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా అవఙ్గం కాతబ్బం…పే… న విసేసకం కాతబ్బం, న ఓలోకనకేన ఓలోకేతబ్బం, న సాలోకే ఠాతబ్బం, న నచ్చం కారాపేతబ్బం, న వేసీ వుట్ఠాపేతబ్బా, న పానాగారం ఠపేతబ్బం, న సూనా ఠపేతబ్బా, న ఆపణో పసారేతబ్బో, న వడ్ఢి పయోజేతబ్బా, న వణిజ్జా పయోజేతబ్బా, న దాసో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న దాసీ ఉపట్ఠాపేతబ్బా, న కమ్మకారో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న కమ్మకారీ ఉపట్ఠాపేతబ్బా, న తిరచ్ఛానగతో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న హరీతకపక్కికం పకిణితబ్బం, న నమతకం ధారేతబ్బం. యా ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౪౧౮. తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో సబ్బనీలకాని చీవరాని ధారేన్తి…పే… సబ్బపీతకాని చీవరాని ధారేన్తి, సబ్బలోహితకాని చీవరాని ధారేన్తి, సబ్బమఞ్జిట్ఠికాని చీవరాని ధారేన్తి, సబ్బకణ్హాని చీవరాని ధారేన్తి, సబ్బమహారఙ్గరత్తాని చీవరాని ధారేన్తి, సబ్బమహానామరత్తాని చీవరాని ధారేన్తి, అచ్ఛిన్నదసాని చీవరాని ధారేన్తి, దీఘదసాని చీవరాని ధారేన్తి, పుప్ఫదసాని చీవరాని ధారేన్తి, ఫలదసాని చీవరాని ధారేన్తి, కఞ్చుకం ధారేన్తి, తిరీటకం ధారేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… సేయ్యథాపి గిహినీ కామభోగినియోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా సబ్బనీలకాని చీవరాని ధారేతబ్బాని…పే… న తిరీటకం ధారేతబ్బం. యా ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౪౧౯. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ కాలం కరోన్తీ ఏవమాహ – ‘‘మమచ్చయేన మయ్హం పరిక్ఖారో సఙ్ఘస్స హోతూ’’తి. తత్థ భిక్ఖూ చ భిక్ఖునియో చ వివదన్తి – ‘‘అమ్హాకం హోతి, అమ్హాకం హోతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘భిక్ఖునీ చే, భిక్ఖవే, కాలం కరోన్తీ ఏవం వదేయ్య – ‘మమచ్చయేన మయ్హం పరిక్ఖారో సఙ్ఘస్స హోతూ’తి, అనిస్సరో తత్థ భిక్ఖుసఙ్ఘో, భిక్ఖునిసఙ్ఘస్సేవేతం. సిక్ఖమానా చే, భిక్ఖవే…పే… సామణేరీ చే, భిక్ఖవే, కాలం కరోన్తీ ఏవం వదేయ్య – ‘మమచ్చయేన మయ్హం పరిక్ఖారో సఙ్ఘస్స హోతూ’తి, అనిస్సరో తత్థ భిక్ఖుసఙ్ఘో, భిక్ఖునిసఙ్ఘస్సేవేతం. భిక్ఖు చే, భిక్ఖవే, కాలం కరోన్తో ఏవం వదేయ్య – ‘మమచ్చయేన మయ్హం పరిక్ఖారో సఙ్ఘస్స హోతూ’తి, అనిస్సరో తత్థ భిక్ఖునిసఙ్ఘో, భిక్ఖుసఙ్ఘస్సేవేతం. సామణేరో చే, భిక్ఖవే…పే… ఉపాసకో చే, భిక్ఖవే…పే… ఉపాసికా చే, భిక్ఖవే…పే… అఞ్ఞో చే, భిక్ఖవే, కోచి కాలం కరోన్తో ఏవం వదేయ్య – ‘మమచ్చయేన మయ్హం పరిక్ఖారో సఙ్ఘస్స హోతూ’తి, అనిస్సరో తత్థ భిక్ఖునిసఙ్ఘో, భిక్ఖుసఙ్ఘస్సేవేత’’న్తి.

౪౨౦. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా ఇత్థీ పురాణమల్లీ భిక్ఖునీసు పబ్బజితా హోతి. సా రథికాయ దుబ్బలకం భిక్ఖుం పస్సిత్వా అంసకూటేన పహారం దత్వా పాతేసి [పవట్టేసి (సీ.)]. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ, భిక్ఖునీ, భిక్ఖుస్స పహారం దస్సతీ’’తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా భిక్ఖుస్స పహారో దాతబ్బో. యా దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా భిక్ఖుం పస్సిత్వా దూరతోవ ఓక్కమిత్వా మగ్గం దాతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా ఇత్థీ పవుత్థపతికా జారేన గబ్భినీ హోతి. సా గబ్భం పాతేత్వా కులూపికం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ – ‘‘హన్దయ్యే, ఇమం గబ్భం పత్తేన నీహరా’’తి. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ తం గబ్భం పత్తే పక్ఖిపిత్వా సఙ్ఘాటియా పటిచ్ఛాదేత్వా అగమాసి. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరేన పిణ్డచారికేన భిక్ఖునా సమాదానం కతం హోతి – ‘యాహం పఠమం భిక్ఖం లభిస్సామి, న తం అదత్వా భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా పరిభుఞ్జిస్సామీ’తి. అథ ఖో సో భిక్ఖు తం భిక్ఖునిం పస్సిత్వా ఏతదవోచ – ‘‘హన్ద, భగిని, భిక్ఖం పటిగ్గణ్హా’’తి. ‘‘అలం అయ్యా’’తి. దుతియమ్పి ఖో…పే… తతియమ్పి ఖో సో భిక్ఖు తం భిక్ఖునిం ఏతదవోచ – ‘‘హన్ద, భగిని, భిక్ఖం పటిగ్గణ్హా’’తి. ‘‘అలం అయ్యా’’తి. ‘‘మయా ఖో, భగిని, సమాదానం కతం – ‘యాహం పఠమం భిక్ఖం లభిస్సామి, న తం అదత్వా భిక్ఖుస్స వా భిక్ఖునియా వా పరిభుఞ్జిస్సామీ’తి. హన్ద, భగిని, భిక్ఖం పటిగ్గణ్హా’’తి. అథ ఖో సా భిక్ఖునీ తేన భిక్ఖునా నిప్పీళియమానా నీహరిత్వా పత్తం దస్సేసి – ‘‘పస్స, అయ్య, పత్తే గబ్భం; మా చ కస్సచి ఆరోచేసీ’’తి. అథ ఖో సో భిక్ఖు ఉజ్ఝాయతి ఖియ్యతి విపాచేతి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ పత్తేన గబ్భం నీహరిస్సతీ’’తి! అథ ఖో సో భిక్ఖు భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునీ పత్తేన గబ్భం నీహరిస్సతీ’’తి! భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా పత్తేన గబ్భో నీహరితబ్బో. యా నీహరేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా భిక్ఖుం పస్సిత్వా నీహరిత్వా పత్తం దస్సేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో భిక్ఖుం పస్సిత్వా పరివత్తేత్వా పత్తమూలం దస్సేన్తి. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో భిక్ఖుం పస్సిత్వా పరివత్తేత్వా పత్తమూలం దస్సేస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా భిక్ఖుం పస్సిత్వా పరివత్తేత్వా పత్తమూలం దస్సేతబ్బం. యా దస్సేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా భిక్ఖుం పస్సిత్వా ఉక్కుజ్జిత్వా పత్తం దస్సేతుం. యఞ్చ పత్తే ఆమిసం హోతి, తేన చ భిక్ఖు నిమన్తేతబ్బో’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన సావత్థియం రథికాయ పురిసబ్యఞ్జనం ఛడ్డితం హోతి. తం భిక్ఖునియో సక్కచ్చం ఉపనిజ్ఝాయింసు. మనుస్సా ఉక్కుట్ఠిం అకంసు. తా భిక్ఖునియో మఙ్కూ అహేసుం. అథ ఖో తా భిక్ఖునియో ఉపస్సయం గన్త్వా భిక్ఖునీనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. యా తా భిక్ఖునియో అప్పిచ్ఛా…పే… తా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునియో పురిసబ్యఞ్జనం ఉపనిజ్ఝాయిస్సన్తీ’’తి! అథ ఖో తా భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా పురిసబ్యఞ్జనం ఉపనిజ్ఝాయితబ్బం. యా ఉపనిజ్ఝాయేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౪౨౧. తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా భిక్ఖూనం ఆమిసం దేన్తి. భిక్ఖూ భిక్ఖునీనం దేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భదన్తా అత్తనో పరిభోగత్థాయ దిన్నం అఞ్ఞేసం దస్సన్తి! మయమ్పి న జానామ దానం దాతు’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అత్తనో పరిభోగత్థాయ దిన్నం అఞ్ఞేసం దాతబ్బం. యో దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూనం ఆమిసం ఉస్సన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘస్స దాతు’’న్తి. బాళ్హతరం ఉస్సన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పుగ్గలికమ్పి దాతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూనం సన్నిధికతం ఆమిసం ఉస్సన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం సన్నిధిం భిక్ఖునీహి [భిక్ఖునీహి భిక్ఖూహి (సీ.)] పటిగ్గాహాపేత్వా [పటిగ్గహాపేత్వా (క.)] పరిభుఞ్జితు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన మనుస్సా భిక్ఖునీనం ఆమిసం దేన్తి. భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం దేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ భిక్ఖునియో అత్తనో పరిభోగత్థాయ దిన్నం అఞ్ఞేసం దస్సన్తి! మయమ్పి న జానామ దానం దాతు’’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా అత్తనో పరిభోగత్థాయ దిన్నం అఞ్ఞేసం దాతబ్బం. యా దదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునీనం ఆమిసం ఉస్సన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘస్స దాతు’’న్తి. బాళ్హతరం ఉస్సన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పుగ్గలికమ్పి దాతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునీనం సన్నిధికతం ఆమిసం ఉస్సన్నం హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీనం సన్నిధిం భిక్ఖూహి భిక్ఖునీహి [భిక్ఖూహి భిక్ఖునీహి (సీ.)] పటిగ్గాహాపేత్వా పరిభుఞ్జితు’’న్తి.

౪౨౨. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూనం సేనాసనం ఉస్సన్నం హోతి, భిక్ఖునీనం [భిక్ఖునీనం సేనాసనం (స్యా. కం.)] న హోతి. భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం సన్తికే దూతం పాహేసుం – ‘సాధు, భన్తే, అయ్యా అమ్హాకం సేనాసనం దేన్తు తావకాలిక’న్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భిక్ఖునీనం సేనాసనం దాతుం తావకాలిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఉతునియో భిక్ఖునియో ఓనద్ధమఞ్చం ఓనద్ధపీఠం అభినిసీదన్తిపి అభినిపజ్జన్తిపి. సేనాసనం లోహితేన మక్ఖియ్యతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా ఓనద్ధమఞ్చం ఓనద్ధపీఠం అభినిసీదితబ్బం అభినిపజ్జితబ్బం. యా అభినిసీదేయ్య వా అభినిపజ్జేయ్య వా ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆవసథచీవర’’న్తి. ఆవసథచీవరం లోహితేన మక్ఖియ్యతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఆణిచోళక’’న్తి. చోళకం నిపతతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సుత్తకేన బన్ధిత్వా ఊరుయా బన్ధితు’’న్తి. సుత్తం ఛిజ్జతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సంవేల్లియం, కటిసుత్తక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో సబ్బకాలం కటిసుత్తకం ధారేన్తి. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – సేయ్యథాపి గిహినీ కామభోగినియోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా సబ్బకాలం కటిసుత్తకం ధారేతబ్బం. యా ధారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉతునియా కటిసుత్తక’’న్తి.

దుతియభాణవారో నిట్ఠితో.

౩. తతియభాణవారో

౪౨౩. తేన ఖో పన సమయేన ఉపసమ్పన్నాయో దిస్సన్తి – అనిమిత్తాపి, నిమిత్తమత్తాపి, అలోహితాపి, ధువలోహితాపి, ధువచోళాపి, పగ్ఘరన్తీపి, సిఖరిణీపి, ఇత్థిపణ్డకాపి, వేపురిసికాపి, సమ్భిన్నాపి, ఉభతోబ్యఞ్జనాపి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపసమ్పాదేన్తియా చతువీసతి అన్తరాయికే ధమ్మే పుచ్ఛితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, పుచ్ఛితబ్బా – ‘నసి అనిమిత్తా, నసి నిమిత్తమత్తా, నసి అలోహితా, నసి ధువలోహితా, నసి ధువచోళా, నసి పగ్ఘరన్తీ, నసి సిఖరణీ [సిఖరిణీ (సీ. స్యా.)], నసి ఇత్థిపణ్డకా, నసి వేపురిసికా, నసి సమ్భిన్నా, నసి ఉభతోబ్యఞ్జనా? సన్తి తే ఏవరూపా ఆబాధా – కుట్ఠం, గణ్డో, కిలాసో, సోసో, అపమారో? మనుస్సాసి, ఇత్థీసి, భుజిస్సాసి, అణణాసి, నసి రాజభటీ? అనుఞ్ఞాతాసి మాతాపితూహి, సామికేన? పరిపుణ్ణవీసతివస్సాసి, పరిపుణ్ణం తే పత్తచీవరం, కిన్నామాసి, కానామా తే పవత్తినీ’’తి?

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ భిక్ఖునీనం అన్తరాయికే ధమ్మే పుచ్ఛన్తి. ఉపసమ్పదాపేక్ఖాయో విత్థాయన్తి, మఙ్కూ హోన్తి, న సక్కోన్తి విస్సజ్జేతుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏకతోఉపసమ్పన్నాయ భిక్ఖునిసఙ్ఘే విసుద్ధాయ భిక్ఖుసఙ్ఘే ఉపసమ్పాదేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో అననుసిట్ఠా ఉపసమ్పదాపేక్ఖాయో అన్తరాయికే ధమ్మే పుచ్ఛన్తి. ఉపసమ్పదాపేక్ఖాయో విత్థాయన్తి, మఙ్కూ హోన్తి, న సక్కోన్తి విస్సజ్జేతుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పఠమం అనుసాసిత్వా పచ్ఛా అన్తరాయికే ధమ్మే పుచ్ఛితు’’న్తి.

తత్థేవ సఙ్ఘమజ్ఝే అనుసాసన్తి. ఉపసమ్పదాపేక్ఖాయో తథేవ విత్థాయన్తి, మఙ్కూ హోన్తి, న సక్కోన్తి విస్సజ్జేతుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏకమన్తం అనుసాసిత్వా సఙ్ఘమజ్ఝే అన్తరాయికే ధమ్మే పుచ్ఛితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, అనుసాసితబ్బా.

౪౨౪. ‘‘పఠమం ఉపజ్ఝం గాహాపేతబ్బా. ఉపజ్ఝం గాహాపేత్వా పత్తచీవరం ఆచిక్ఖితబ్బం – ‘అయం తే పత్తో, అయం సఙ్ఘాటి, అయం ఉత్తరాసఙ్గో, అయం అన్తరవాసకో, ఇదం సంకచ్చికం [సఙ్కచ్ఛికం (స్యా.)], అయం ఉదకసాటికా; గచ్ఛ అముమ్హి ఓకాసే తిట్ఠాహీ’’తి.

బాలా అబ్యత్తా అనుసాసన్తి. దురనుసిట్ఠా ఉపసమ్పదాపేక్ఖాయో విత్థాయన్తి, మఙ్కూ హోన్తి, న సక్కోన్తి విస్సజ్జేతుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, బాలాయ అబ్యత్తాయ అనుసాసితబ్బా. యా అనుసాసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, బ్యత్తాయ భిక్ఖునియా పటిబలాయ అనుసాసితు’’న్తి.

అసమ్మతా అనుసాసన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, అసమ్మతాయ అనుసాసితబ్బా. యా అనుసాసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, సమ్మతాయ అనుసాసితుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బా – అత్తనా వా అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం, పరాయ వా పరా సమ్మన్నితబ్బా.

‘‘కథఞ్చ అత్తనావ [అత్తనా వా (క.)] అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం? బ్యత్తాయ భిక్ఖునియా పటిబలాయ సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో – ‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, అహం ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామం అనుసాసేయ్య’న్తి. ఏవం అత్తనావ అత్తానం సమ్మన్నితబ్బం.

‘‘కథఞ్చ పరాయ [పరాయ వా (క.)] పరా సమ్మన్నితబ్బా? బ్యత్తాయ భిక్ఖునియా పటిబలాయ సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో – ‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామం అనుసాసేయ్యా’తి. ఏవం పరాయ పరా సమ్మన్నితబ్బా.

‘‘తాయ సమ్మతాయ భిక్ఖునియా ఉపసమ్పదాపేక్ఖం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవమస్స వచనీయా – ‘సుణసి ఇత్థన్నామే. అయం తే సచ్చకాలో, భూతకాలో. యం జాతం తం సఙ్ఘమజ్ఝే పుచ్ఛన్తే సన్తం అత్థీతి వత్తబ్బం, అసన్తం నత్థీతి వత్తబ్బం. మా ఖో విత్థాయి [విత్థాసి (క.)], మా ఖో మఙ్కు అహోసి. ఏవం తం పుచ్ఛిస్సన్తి – నసి అనిమిత్తా, నసి నిమిత్తమత్తా, నసి అలోహితా, నసి ధువలోహితా, నసి ధువచోళా, నసి పగ్ఘరన్తీ, నసి సిఖరిణీ, నసి ఇత్థిపణ్డకా, నసి వేపురిసికా, నసి సమ్భిన్నా, నసి ఉభతోబ్యఞ్జనా? సన్తి తే ఏవరూపా ఆబాధా – కుట్ఠం, గణ్డో, కిలాసో, సోసో, అపమారో? మనుస్సాసి, ఇత్థీసి, భుజిస్సాసి, అణణాసి, నసి రాజభటీ? అనుఞ్ఞాతాసి మాతాపితూహి, సామికేన? పరిపుణ్ణవీసతివస్సాసి, పరిపుణ్ణం తే పత్తచీవరం, కిన్నామాసి, కానామా తే పవత్తినీ’తి?

‘‘ఏకతో ఆగచ్ఛన్తి. న ఏకతో ఆగన్తబ్బం. అనుసాసికాయ పఠమతరం ఆగన్త్వా సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో – ‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. అనుసిట్ఠా సా మయా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, ఇత్థన్నామా ఆగచ్ఛేయ్యా’తి. ‘ఆగచ్ఛాహీ’తి వత్తబ్బా.

‘‘ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కారాపేత్వా భిక్ఖునీనం పాదే వన్దాపేత్వా ఉక్కుటికం నిసీదాపేత్వా అఞ్జలిం పగ్గణ్హాపేత్వా ఉపసమ్పదం యాచాపేతబ్బా – ‘సఙ్ఘం, అయ్యే, ఉపసమ్పదం యాచామి. ఉల్లుమ్పతు మం, అయ్యే, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయ. దుతియమ్పి, అయ్యే, సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచామి. ఉల్లుమ్పతు మం, అయ్యే, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయ. తతియమ్పి, అయ్యే, సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచామి. ఉల్లుమ్పతు మం, అయ్యే, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయా’తి. బ్యత్తాయ భిక్ఖునియా పటిబలాయ సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, అహం ఇత్థన్నామం అన్తరాయికే ధమ్మే పుచ్ఛేయ్యన్తి.

‘‘సుణసి ఇత్థన్నామే. అయం తే సచ్చకాలో, భూతకాలో. యం జాతం తం పుచ్ఛామి సన్తం అత్థీతి వత్తబ్బం, అసన్తం నత్థీతి వత్తబ్బం. నసి అనిమిత్తా…పే… కిన్నామాసి, కానామా తే పవత్తినీతి. బ్యత్తాయ భిక్ఖునియా పటిబలాయ సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౪౨౫. ‘‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. పరిసుద్ధా అన్తరాయికేహి ధమ్మేహి, పరిపుణ్ణస్సా పత్తచీవరం. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేయ్య ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. పరిసుద్ధా అన్తరాయికేహి ధమ్మేహి, పరిపుణ్ణస్సా పత్తచీవరం. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేతి ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా. యస్సా అయ్యాయ ఖమతి ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా, సా తుణ్హస్స; యస్సా నక్ఖమతి, సా భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. పరిసుద్ధా అన్తరాయికేహి ధమ్మేహి, పరిపుణ్ణస్సా పత్తచీవరం. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేతి ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా. యస్సా అయ్యాయ ఖమతి ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా, సా తుణ్హస్స; యస్సా నక్ఖమతి, సా భాసేయ్య.

‘‘ఉపసమ్పన్నా సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ పవత్తినియా. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీతి.

‘‘తావదేవ తం ఆదాయ భిక్ఖుసఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కారాపేత్వా భిక్ఖూనం పాదే వన్దాపేత్వా ఉక్కుటికం నిసీదాపేత్వా అఞ్జలిం పగ్గణ్హాపేత్వా ఉపసమ్పదం యాచాపేతబ్బా – ‘అహం, అయ్యా, ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా; సఙ్ఘం, అయ్యా, ఉపసమ్పదం యాచామి. ఉల్లుమ్పతు మం, అయ్యా, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయ. అహం, అయ్యా, ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. దుతియమ్పి, అయ్యా, సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచామి. ఉల్లుమ్పతు మం, అయ్యా, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయ. అహం, అయ్యా, ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. తతియమ్పి, అయ్యా, సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచామి. ఉల్లుమ్పతు మం, అయ్యా, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయా’తి. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేయ్య, ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదా ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదా ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘ఉపసమ్పన్నా సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీతి.

‘‘తావదేవ ఛాయా మేతబ్బా, ఉతుప్పమాణం ఆచిక్ఖితబ్బం, దివసభాగో ఆచిక్ఖితబ్బో, సఙ్గీతి ఆచిక్ఖితబ్బా, భిక్ఖునియో వత్తబ్బా – ఇమిస్సా తయో చ నిస్సయే, అట్ఠ చ అకరణీయాని ఆచిక్ఖేయ్యాథా’’తి.

౪౨౬. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో భత్తగ్గే ఆసనం సంకసాయన్తియో కాలం వీతినామేసుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అట్ఠన్నం భిక్ఖునీనం యథావుడ్ఢం, అవసేసానం యథాగతిక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో – భగవతా అనుఞ్ఞాతం అట్ఠన్నం భిక్ఖునీనం యథావుడ్ఢం, అవసేసానం యథాగతికన్తి – సబ్బత్థ అట్ఠేవ భిక్ఖునియో యథావుడ్ఢం పటిబాహన్తి, అవసేసాయో యథాగతికం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, భత్తగ్గే అట్ఠన్నం భిక్ఖునీనం యథావుడ్ఢం, అవసేసానం యథాగతికం; అఞ్ఞత్థ సబ్బత్థ యథావుడ్ఢం [అఞ్ఞత్థ యథావుడ్ఢం (స్యా.)] న పటిబాహితబ్బం. యా పటిబాహేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

౪౨౭. [పాచి. ౧౦౫౦ ఆదయో] తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో న పవారేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా న పవారేతబ్బం. యా న పవారేయ్య, యథాధమ్మో కారేతబ్బో’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో అత్తనా పవారేత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘం న పవారేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా అత్తనా పవారేత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘో న పవారేతబ్బో. యా న పవారేయ్య, యథాధమ్మో కారేతబ్బో’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో భిక్ఖూహి సద్ధిం ఏకతో పవారేన్తియో కోలాహలం అకంసు. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా భిక్ఖూహి సద్ధిం ఏకతో పవారేతబ్బం. యా పవారేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో పురేభత్తం పవారేన్తియో కాలం వీతినామేసుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పచ్ఛాభత్తం [భిక్ఖవే భిక్ఖునియా పచ్ఛాభత్తం (స్యా. కం.)] పవారేతు’’న్తి. పచ్ఛాభత్తం పవారేన్తియో వికాలే [వికాలం (క.)] అహేసుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, అజ్జతనా భిక్ఖునిసఙ్ఘం [అజ్జతనా (సీ.), అజ్జతనాయ (క.)] పవారేత్వా అపరజ్జు భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారేతు’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన సబ్బో భిక్ఖునిసఙ్ఘో పవారేన్తో కోలాహలం అకాసి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఏకం భిక్ఖునిం బ్యత్తం పటిబలం సమ్మన్నితుం – భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స అత్థాయ భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారేతుం. ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, సమ్మన్నితబ్బా. పఠమం భిక్ఖునీ యాచితబ్బా, యాచిత్వా బ్యత్తాయ భిక్ఖునియా పటిబలాయ సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖునిం సమ్మన్నేయ్య భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స అత్థాయ భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారేతుం. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, అయ్యే, సఙ్ఘో. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖునిం సమ్మన్నతి భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స అత్థాయ భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారేతుం. యస్సా అయ్యాయ ఖమతి ఇత్థన్నామాయ భిక్ఖునియా సమ్ముతి భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స అత్థాయ భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారేతుం, సా తుణ్హస్స; యస్సా నక్ఖమతి, సా భాసేయ్య.

‘‘సమ్మతా సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామా భిక్ఖునీ భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స అత్థాయ భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారేతుం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీతి.

‘‘తాయ సమ్మతాయ భిక్ఖునియా భిక్ఖునిసఙ్ఘం ఆదాయ భిక్ఖుసఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘భిక్ఖునీసఙ్ఘో, అయ్యా, భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారేతి – దిట్ఠేన వా, సుతేన వా పరిసఙ్కాయ వా. వదతు [వదతు మం (క.)], అయ్యా, భిక్ఖుసఙ్ఘో భిక్ఖునిసఙ్ఘం అనుకమ్పం ఉపాదాయ, పస్సన్తో పటికరిస్సతి. దుతియమ్పి, అయ్యా…పే… తతియమ్పి, అయ్యా, భిక్ఖునిసఙ్ఘో భిక్ఖుసఙ్ఘం పవారేతి – దిట్ఠేన వా, సుతేన వా, పరిసఙ్కాయ వా. వదతు, అయ్యా, భిక్ఖుసఙ్ఘో భిక్ఖునిసఙ్ఘం అనుకమ్పం ఉపాదాయ, పస్సన్తో పటికరిస్సతీ’’తి.

౪౨౮. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో భిక్ఖూనం ఉపోసథం ఠపేన్తి, పవారణం ఠపేన్తి, సవచనీయం కరోన్తి, అనువాదం పట్ఠపేన్తి, ఓకాసం కారేన్తి, చోదేన్తి, సారేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా భిక్ఖుస్స ఉపోసథో ఠపేతబ్బో; ఠపితోపి అట్ఠపితో; ఠపేన్తియా ఆపత్తి దుక్కటస్స. న పవారణా ఠపేతబ్బా; ఠపితాపి అట్ఠపితా; ఠపేన్తియా ఆపత్తి దుక్కటస్స. న సవచనీయం కాతబ్బం; కతమ్పి అకతం; కరోన్తియా ఆపత్తి దుక్కటస్స. న అనువాదో పట్ఠపేతబ్బో; పట్ఠపితోపి అప్పట్ఠపితో; పట్ఠపేన్తియా ఆపత్తి దుక్కటస్స. న ఓకాసో కారేతబ్బో; కారితోపి అకారితో; కారేన్తియా ఆపత్తి దుక్కటస్స. న చోదేతబ్బో; చోదితోపి అచోదితో; చోదేన్తియా ఆపత్తి దుక్కటస్స. న సారేతబ్బో; సారితోపి అసారితో; సారేన్తియా ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖూ భిక్ఖునీనం ఉపోసథం ఠపేన్తి, పవారణం ఠపేన్తి, సవచనీయం కరోన్తి, అనువాదం పట్ఠపేన్తి, ఓకాసం కారేన్తి, చోదేన్తి, సారేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే భిక్ఖునా భిక్ఖునియా ఉపోసథం ఠపేతుం; ఠపితోపి సుట్ఠపితో; ఠపేన్తస్స అనాపత్తి. పవారణం ఠపేతుం; ఠపితాపి సుట్ఠపితా; ఠపేన్తస్స అనాపత్తి. సవచనీయం కాతుం; కతమ్పి సుకతం; కరోన్తస్స అనాపత్తి. అనువాదం పట్ఠపేతుం; పట్ఠపితోపి సుప్పట్ఠపితో; పట్ఠపేన్తస్స అనాపత్తి. ఓకాసం కారేతుం; కారితోపి సుకారితో; కారేన్తస్స అనాపత్తి. చోదేతుం; చోదితాపి సుచోదితా; చోదేన్తస్స అనాపత్తి. సారేతుం; సారితాపి సుసారితా; సారేన్తస్స అనాపత్తీ’’తి.

౪౨౯. [పాచి. ౧౧౮౪] తేన ఖో పన సమయేన ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో యానేన యాయన్తి – ఇత్థియుత్తేనపి పురిసన్తరేన, పురిసయుత్తేనపి ఇత్థన్తరేన. మనుస్సా ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి…పే… ‘‘సేయ్యథాపి గఙ్గామహియాయా’’తి [గఙ్గామహియాతి (సీ.)]. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా యానేన యాయితబ్బం. యా యాయేయ్య, యథాధమ్మో కారేతబ్బో’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా భిక్ఖునీ గిలానా హోతి, న సక్కోతి పదసా గన్తుం. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, గిలానాయ యాన’’న్తి. అథ ఖో భిక్ఖునీనం ఏతదహోసి – ‘‘ఇత్థియుత్తం ను ఖో, పురిసయుత్తం ను ఖో’’తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఇత్థియుత్తం పురిసయుత్తం హత్థవట్టక’’న్తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరిస్సా భిక్ఖునియా యానుగ్ఘాతేన బాళ్హతరం అఫాసు అహోసి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, సివికం పాటఙ్కి’’న్తి.

౪౩౦. తేన ఖో పన సమయేన అడ్ఢకాసీ గణికా భిక్ఖునీసు పబ్బజితా హోతి. సా చ సావత్థిం గన్తుకామా హోతి – ‘భగవతో సన్తికే ఉపసమ్పజ్జిస్సామీ’తి. అస్సోసుం ఖో ధుత్తా – ‘అడ్ఢకాసీ కిర గణికా సావత్థిం గన్తుకామా’తి. తే మగ్గే పరియుట్ఠింసు. అస్సోసి ఖో అడ్ఢకాసీ గణికా – ‘ధుత్తా కిర మగ్గే పరియుట్ఠితా’తి. భగవతో సన్తికే దూతం పాహేసి – ‘‘అహఞ్హి ఉపసమ్పజ్జితుకామా; కథం ను ఖో మయా పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, దూతేనపి ఉపసమ్పాదేతు’’న్తి.

భిక్ఖుదూతేన ఉపసమ్పాదేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖుదూతేన ఉపసమ్పాదేతబ్బా. యో ఉపసమ్పాదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి. సిక్ఖమానదూతేన ఉపసమ్పాదేన్తి…పే… సామణేరదూతేన ఉపసమ్పాదేన్తి…పే… సామణేరిదూతేన ఉపసమ్పాదేన్తి…పే… బాలాయ అబ్యత్తాయ దూతేన ఉపసమ్పాదేన్తి. ‘‘న, భిక్ఖవే, బాలాయ అబ్యత్తాయ దూతేన ఉపసమ్పాదేతబ్బా. యో ఉపసమ్పాదేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్స. అనుజానామి, భిక్ఖవే, బ్యత్తాయ భిక్ఖునియా పటిబలాయ దూతేన ఉపసమ్పాదేతున్తి.

‘‘తాయ దూతాయ భిక్ఖునియా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘ఇత్థన్నామా, అయ్యా, ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. సా కేనచిదేవ అన్తరాయేన న ఆగచ్ఛతి. ఇత్థన్నామా, అయ్యా, సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి. ఉల్లుమ్పతు తం, అయ్యా, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయ. ఇత్థన్నామా, అయ్యా, ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. సా కేనచిదేవ అన్తరాయేన న ఆగచ్ఛతి. దుతియమ్పి, అయ్యా, ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి. ఉల్లుమ్పతు తం, అయ్యా, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయ. ఇత్థన్నామా, అయ్యా, ఇత్థన్నామాయ అయ్యాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. సా కేనచిదేవ అన్తరాయేన న ఆగచ్ఛతి. తతియమ్పి, అయ్యా, ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి. ఉల్లుమ్పతు తం, అయ్యా, సఙ్ఘో అనుకమ్పం ఉపాదాయా’తి. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. సా కేనచిదేవ అన్తరాయేన న ఆగచ్ఛతి. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేయ్య ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. సా కేనచిదేవ అన్తరాయేన న ఆగచ్ఛతి. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదా ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి. సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. ఇత్థన్నామా ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదాపేక్ఖా. ఏకతోఉపసమ్పన్నా భిక్ఖునిసఙ్ఘే, విసుద్ధా. సా కేనచిదేవ అన్తరాయేన న ఆగచ్ఛతి. ఇత్థన్నామా సఙ్ఘం ఉపసమ్పదం యాచతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం ఉపసమ్పాదేతి ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామాయ ఉపసమ్పదా ఇత్థన్నామాయ పవత్తినియా, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘తావదేవ ఛాయా మేతబ్బా, ఉతుప్పమాణం ఆచిక్ఖితబ్బం, దివసభాగో ఆచిక్ఖితబ్బో, సఙ్గీతి ఆచిక్ఖితబ్బా, భిక్ఖునియో వత్తబ్బా – తస్సా తయో చ నిస్సయే, అట్ఠ చ అకరణీయాని ఆచిక్ఖేయ్యాథా’’తి.

౪౩౧. తేన ఖో పన సమయేన భిక్ఖునియో అరఞ్ఞే విహరన్తి. ధుత్తా దూసేన్తి. భగవతో ఏతమత్థం, ఆరోచేసుం. ‘‘న, భిక్ఖవే, భిక్ఖునియా అరఞ్ఞే వత్థబ్బం. యా వసేయ్య, ఆపత్తి దుక్కటస్సా’’తి.

తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరేన ఉపాసకేన భిక్ఖునిసఙ్ఘస్స ఉద్దోసితో దిన్నో హోతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉద్దోసిత’’న్తి. ఉద్దోసితో న సమ్మతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, ఉపస్సయ’’న్తి. ఉపస్సయో న సమ్మతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, నవకమ్మ’’న్తి. నవకమ్మం న సమ్మతి. భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పుగ్గలికమ్పి కాతు’’న్తి.

౪౩౨. తేన ఖో పన సమయేన అఞ్ఞతరా ఇత్థీ సన్నిసిన్నగబ్భా భిక్ఖునీసు పబ్బజితా హోతి. తస్సా పబ్బజితాయ గబ్భో వుట్ఠాతి. అథ ఖో తస్సా భిక్ఖునియా ఏతదహోసి – ‘‘కథం ను ఖో మయా ఇమస్మిం దారకే పటిపజ్జితబ్బ’’న్తి? భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పోసేతుం, యావ సో దారకో విఞ్ఞుతం పాపుణాతీ’’తి.