౭. పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మం

౬౫. [ఇదం వత్థు పాచి. ౪౧౭; మ. ని. ౨౩౪ ఆదయో] తేన సమయేన బుద్ధో భగవా సావత్థియం విహరతి జేతవనే అనాథపిణ్డికస్స ఆరామే. తేన ఖో పన సమయేన అరిట్ఠస్స నామ భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స [గన్ధబాధిపుబ్బస్స (క.)] ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం హోతి – ‘‘తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి. అస్సోసుం ఖో సమ్బహులా భిక్ఖూ అరిట్ఠస్స నామ కిర భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – ‘‘తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి. అథ ఖో తే భిక్ఖూ యేన అరిట్ఠో భిక్ఖు గద్ధబాధిపుబ్బో తేనుపసఙ్కమింసు. ఉపసఙ్కమిత్వా అరిట్ఠం భిక్ఖుం గద్ధబాధిపుబ్బం ఏతదవోచుం – ‘‘సచ్చం కిర తే, ఆవుసో అరిట్ఠ, ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి? ‘‘ఏవంబ్యా ఖో అహం, ఆవుసో, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి.

‘‘మావుసో అరిట్ఠ, ఏవం అవచ. మా భగవన్తం అబ్భాచిక్ఖి. న హి సాధు భగవతో అబ్భక్ఖానం [అబ్భాచిక్ఖనం (క.)]. న హి భగవా ఏవం వదేయ్య. అనేకపరియాయేనావుసో అరిట్ఠ, అన్తరాయికా ధమ్మా అన్తరాయికా వుత్తా భగవతా. అలఞ్చ పన తే పటిసేవతో అన్తరాయాయ. అప్పస్సాదా కామా వుత్తా భగవతా, బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా [బహూపాయాసా (సీ. స్యా.)], ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అట్ఠికఙ్కలూపమా కామా వుత్తా భగవతా, బహుదుక్ఖా బహూపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. మంసపేసూపమా కామా వుత్తా భగవతా…పే… తిణుక్కూపమా కామా వుత్తా భగవతా…పే… అఙ్గారకాసూపమా కామా వుత్తా భగవతా… సుపినకూపమా కామా వుత్తా భగవతా… యాచితకూపమా కామా వుత్తా భగవతా… రుక్ఖఫలూపమా కామా వుత్తా భగవతా… అసిసూనూపమా కామా వుత్తా భగవతా… సత్తిసూలూపమా కామా వుత్తా భగవతా… సప్పసిరూపమా కామా వుత్తా భగవతా, బహుదుక్ఖా బహూపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో’’తి.

ఏవమ్పి ఖో అరిట్ఠో భిక్ఖు గద్ధబాధిపుబ్బో తేహి భిక్ఖూహి వుచ్చమానో తథేవ తం పాపకం దిట్ఠిగతం థామసా పరామాసా అభినివిస్స వోహరతి – ‘‘ఏవంబ్యా ఖో అహం, ఆవుసో, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి. యతో చ ఖో తే భిక్ఖూ నాసక్ఖింసు అరిట్ఠం భిక్ఖుం గద్ధబాధిపుబ్బం ఏతస్మా పాపకా దిట్ఠిగతా వివేచేతుం, అథ ఖో తే భిక్ఖూ యేన భగవా తేనుపసఙ్కమింసు, ఉపసఙ్కమిత్వా భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం. అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా అరిట్ఠం భిక్ఖుం గద్ధబాధిపుబ్బం పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర తే, అరిట్ఠ, ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి? ‘‘ఏవంబ్యా ఖో అహం, భన్తే, భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి, యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయా’’తి.

‘‘కస్స ను ఖో నామ త్వం, మోఘపురిస, మయా ఏవం ధమ్మం దేసితం ఆజానాసి? నను మయా, మోఘపురిస, అనేకపరియాయేన అన్తరాయికా ధమ్మా అన్తరాయికా వుత్తా? అలఞ్చ పన తే పటిసేవతో అన్తరాయాయ. అప్పస్సాదా కామా వుత్తా మయా, బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అట్ఠికఙ్కలూపమా కామా వుత్తా మయా, బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. మంసపేసూపమా కామా వుత్తా మయా…పే… తిణుక్కూపమా కామా వుత్తా మయా… అఙ్గారకాసూపమా కామా వుత్తా మయా… సుపినకూపమా కామా వుత్తా మయా…పే… యాచితకూపమా కామా వుత్తా మయా… రుక్ఖఫలూపమా కామా వుత్తా మయా… అసిసూనూపమా కామా వుత్తా మయా… సత్తిసూలూపమా కామా వుత్తా మయా… సప్పసిరూపమా కామా వుత్తా మయా, బహుదుక్ఖా బహుపాయాసా, ఆదీనవో ఏత్థ భియ్యో. అథ చ పన త్వం, మోఘపురిస, అత్తనా దుగ్గహితేన [దుగ్గహితేన దిట్ఠిగతేన (స్యా.)] అమ్హే చేవ అబ్భాచిక్ఖసి, అత్తానఞ్చ ఖణసి, బహుఞ్చ అపుఞ్ఞం పసవసి. తఞ్హి తే, మోఘపురిస, భవిస్సతి దీఘరత్తం అహితాయ దుక్ఖాయ. నేతం, మోఘపురిస, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరోతు – అసమ్భోగం సఙ్ఘేన. ఏవఞ్చ పన భిక్ఖవే కాతబ్బం – పఠమం అరిట్ఠో భిక్ఖు చోదేతబ్బో, చోదేత్వా సారేతబ్బో, సారేత్వా ఆపత్తిం ఆరోపేతబ్బో, ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

౬౬. ‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయాతి. సో తం దిట్ఠిం న పటినిస్సజ్జతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య – అసమ్భోగం సఙ్ఘేన. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయాతి. సో తం దిట్ఠిం న పటినిస్సజ్జతి. సఙ్ఘో అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరోతి – అసమ్భోగం సఙ్ఘేన. యస్సాయస్మతో ఖమతి అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయస్స కమ్మస్స కరణం – అసమ్భోగం సఙ్ఘేన, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స ఏవరూపం పాపకం దిట్ఠిగతం ఉప్పన్నం – తథాహం భగవతా ధమ్మం దేసితం ఆజానామి యథా యేమే అన్తరాయికా ధమ్మా వుత్తా భగవతా తే పటిసేవతో నాలం అన్తరాయాయాతి. సో తం దిట్ఠిం న పటినిస్సజ్జతి. సఙ్ఘో అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరోతి – అసమ్భోగం సఙ్ఘేన. యస్సాయస్మతో ఖమతి అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయస్స కమ్మస్స కరణం – అసమ్భోగం సఙ్ఘేన, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘కతం సఙ్ఘేన అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం – అసమ్భోగం సఙ్ఘేన. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీతి.

‘‘ఆవాసపరమ్పరఞ్చ, భిక్ఖవే, సంసథ – ‘అరిట్ఠో భిక్ఖు గద్ధబాధిపుబ్బో, సఙ్ఘేన పాపికాయ [గద్ధబాధిపుబ్బో పాపికాయ (సీ. క.)] దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో – అసమ్భోగం సఙ్ఘేనా’’’తి.

అధమ్మకమ్మద్వాదసకం

౬౭. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అసమ్ముఖా కతం హోతి, అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ. అనాపత్తియా కతం హోతి, అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి…పే… అచోదేత్వా కతం హోతి, అసారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి…పే… అసమ్ముఖా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అప్పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అప్పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అనాపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అదేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… దేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అచోదేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… అసారేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి…పే… ఆపత్తిం అనారోపేత్వా కతం హోతి, అధమ్మేన కతం హోతి, వగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం అధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, అవినయకమ్మఞ్చ, దువూపసన్తఞ్చ.

పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మే

అధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.

ధమ్మకమ్మద్వాదసకం

౬౮. ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతం, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. సమ్ముఖా కతం హోతి, పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ. ఆపత్తియా కతం హోతి, దేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, అదేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి…పే… చోదేత్వా కతం హోతి, సారేత్వా కతం హోతి, ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా కతం హోతి…పే… సమ్ముఖా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… పటిపుచ్ఛా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… పటిఞ్ఞాయ కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… దేసనాగామినియా ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… అదేసితాయ ఆపత్తియా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… చోదేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… సారేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి…పే… ఆపత్తిం ఆరోపేత్వా కతం హోతి, ధమ్మేన కతం హోతి, సమగ్గేన కతం హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతం, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం ధమ్మకమ్మఞ్చ హోతి, వినయకమ్మఞ్చ, సువూపసన్తఞ్చ.

పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మే

ధమ్మకమ్మద్వాదసకం నిట్ఠితం.

ఆకఙ్ఖమానఛక్కం

౬౯. [పరి. ౩౨౩] ‘‘తీహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య. భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో; బాలో హోతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య. అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య. బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, తీహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య.

‘‘తిణ్ణం, భిక్ఖవే, భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య. ఏకో భణ్డనకారకో హోతి కలహకారకో వివాదకారకో భస్సకారకో సఙ్ఘే అధికరణకారకో; ఏకో బాలో హోతి అబ్యత్తో ఆపత్తిబహులో అనపదానో; ఏకో గిహిసంసట్ఠో విహరతి అననులోమికేహి గిహిసంసగ్గేహి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య.

‘‘అపరేసమ్పి, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్కమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య. ఏకో అధిసీలే సీలవిపన్నో హోతి, ఏకో అజ్ఝాచారే ఆచారవిపన్నో హోతి, ఏకో అతిదిట్ఠియా దిట్ఠివిపన్నో హోతి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య.

‘‘అపరేసమ్పి, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య. ఏకో బుద్ధస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో ధమ్మస్స అవణ్ణం భాసతి, ఏకో సఙ్ఘస్స అవణ్ణం భాసతి – ఇమేసం ఖో, భిక్ఖవే, తిణ్ణం భిక్ఖూనం, ఆకఙ్ఖమానో సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కరేయ్య.

పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగే ఉక్ఖేపనీయకమ్మే

ఆకఙ్ఖమానఛక్కం నిట్ఠితం.

తేచత్తాలీసవత్తం

౭౦. ‘‘పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతేన, భిక్ఖవే, భిక్ఖునా సమ్మా వత్తితబ్బం. తత్రాయం సమ్మావత్తనా – న ఉపసమ్పాదేతబ్బం, న నిస్సయో దాతబ్బో, న సామణేరో ఉపట్ఠాపేతబ్బో, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతి సాదితబ్బా, సమ్మతేనపి భిక్ఖునియో న ఓవదితబ్బా. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కతం హోతి సా ఆపత్తి న ఆపజ్జితబ్బా, అఞ్ఞా వా తాదిసికా, తతో వా పాపిట్ఠతరా; కమ్మం న గరహితబ్బం, కమ్మికా న గరహితబ్బా…పే… న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథో ఠపేతబ్బో, న పవారణా ఠపేతబ్బా, న సవచనీయం కాతబ్బం, న అనువాదో పట్ఠపేతబ్బో, న ఓకాసో కారేతబ్బో, న చోదేతబ్బో, న సారేతబ్బో, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతబ్బ’’న్తి.

పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మే

తేచత్తాలీసవత్తం నిట్ఠితం.

౭౧. అథ ఖో సఙ్ఘో అరిట్ఠస్స భిక్ఖునో గద్ధబాధిపుబ్బస్స, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం అకాసి – అసమ్భోగం సఙ్ఘేన. సో సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో విబ్భమి. యే తే భిక్ఖూ అప్పిచ్ఛా…పే… తే ఉజ్ఝాయన్తి ఖియ్యన్తి విపాచేన్తి – ‘‘కథఞ్హి నామ అరిట్ఠో భిక్ఖు గద్ధబాధిపుబ్బో సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో విబ్భమిస్సతీ’’తి? అథ ఖో తే భిక్ఖూ భగవతో ఏతమత్థం ఆరోచేసుం.

అథ ఖో భగవా ఏతస్మిం నిదానే ఏతస్మిం పకరణే భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతాపేత్వా భిక్ఖూ పటిపుచ్ఛి – ‘‘సచ్చం కిర, భిక్ఖవే, అరిట్ఠో భిక్ఖు గద్ధబాధిపుబ్బో సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో విబ్భమతీ’’తి [విబ్భమీతి (సీ. క.)]? ‘‘సచ్చం భగవా’’తి. విగరహి బుద్ధో భగవా – ‘‘అననుచ్ఛవికం…పే… కథఞ్హి నామ సో, భిక్ఖవే, మోఘపురిసో సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో విబ్భమిస్సతి? నేతం, భిక్ఖవే, అప్పసన్నానం వా పసాదాయ…పే… విగరహిత్వా…పే… ధమ్మిం కథం కత్వా భిక్ఖూ ఆమన్తేసి – ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సఙ్ఘో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతు.

నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బతేచత్తాలీసకం

౭౨. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. ఉపసమ్పాదేతి, నిస్సయం దేతి, సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

[పరి. ౪౨౦] ‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం; కమ్మం గరహతి, కమ్మికే గరహతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం…పే….

‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథం ఠపేతి, పవారణం ఠపేతి, సవచనీయం కరోతి, అనువాదం పట్ఠపేతి, ఓకాసం కారేతి, చోదేతి, సారేతి, భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మే

నప్పటిప్పస్సమ్భేతబ్బతేచత్తాలీసకం నిట్ఠితం.

పటిప్పస్సమ్భేతబ్బతేచత్తాలీసకం

౭౩. ‘‘పఞ్చహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. న ఉపసమ్పాదేతి, న నిస్సయం దేతి, న సామణేరం ఉపట్ఠాపేతి, న భిక్ఖునోవాదకసమ్ముతిం సాదియతి, సమ్మతోపి భిక్ఖునియో న ఓవదతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం.

‘‘అపరేహిపి, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. యాయ ఆపత్తియా సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం కతం హోతి తం ఆపత్తిం న ఆపజ్జతి, అఞ్ఞం వా తాదిసికం, తతో వా పాపిట్ఠతరం; కమ్మం న గరహతి, కమ్మికే న గరహతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, పఞ్చహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం…పే….

‘‘అట్ఠహి, భిక్ఖవే, అఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. న పకతత్తస్స భిక్ఖునో ఉపోసథం ఠపేతి, న పవారణం ఠపేతి, న సవచనీయం కరోతి, న అనువాదం పట్ఠపేతి, న ఓకాసం కారేతి, న చోదేతి, న సారేతి, న భిక్ఖూహి సమ్పయోజేతి – ఇమేహి ఖో, భిక్ఖవే, అట్ఠహఙ్గేహి సమన్నాగతస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం’’.

పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మే

పటిప్పస్సమ్భేతబ్బతేచత్తాలీసకం నిట్ఠితం.

౭౪. ‘‘ఏవఞ్చ పన, భిక్ఖవే, పటిప్పస్సమ్భేతబ్బం. తేన, భిక్ఖవే, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో – ‘అహం, భన్తే, సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తామి, లోమం పాతేమి, నేత్థారం వత్తామి, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచామీ’తి. దుతియమ్పి యాచితబ్బా. తతియమ్పి యాచితబ్బా. బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేయ్య. ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి – సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో. అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సఙ్ఘేన, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మకతో సమ్మా వత్తతి, లోమం పాతేతి, నేత్థారం వత్తతి, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధిం యాచతి. సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం పటిప్పస్సమ్భేతి. యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయస్స కమ్మస్స పటిప్పస్సద్ధి, సో తుణ్హస్స; యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘పటిప్పస్సద్ధం సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో, పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే, ఉక్ఖేపనీయకమ్మం. ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి.

పాపికాయ దిట్ఠియా అప్పటినిస్సగ్గే ఉక్ఖేపనీయకమ్మం నిట్ఠితం సత్తమం.

కమ్మక్ఖన్ధకో పఠమో.

ఇమమ్హి ఖన్ధకే వత్థూ సత్త.

తస్సుద్దానం –

పణ్డులోహితకా భిక్ఖూ, సయం భణ్డనకారకా;

తాదిసే ఉపసఙ్కమ్మ, ఉస్సహింసు చ భణ్డనే.

అనుప్పన్నాపి జాయన్తి [అనుప్పన్నాని జాయన్తి (సీ. స్యా.)], ఉప్పన్నానిపి వడ్ఢరే [ఉప్పన్నాని పవడ్ఢరే (సీ.), ఉప్పన్నాపి పవడ్ఢన్తి (క.)];

అప్పిచ్ఛా పేసలా భిక్ఖూ, ఉజ్ఝాయన్తి పదస్సతో [పరీసతో (స్యా.), పరస్సతో (సీ.)].

సద్ధమ్మట్ఠితికో బుద్ధో, సయమ్భూ అగ్గపుగ్గలో;

ఆణాపేసి తజ్జనీయకమ్మం సావత్థియం జినో.

అసమ్ముఖాప్పటిపుచ్ఛాప్పటిఞ్ఞాయ కతఞ్చ యం;

అనాపత్తి అదేసనే, దేసితాయ కతఞ్చ యం.

అచోదేత్వా అసారేత్వా, అనారోపేత్వా చ యం కతం;

అసమ్ముఖా అధమ్మేన, వగ్గేన చాపి [వగ్గేనాపి చ (సీ. స్యా.)] యం కతం.

అప్పటిపుచ్ఛా అధమ్మేన, పున వగ్గేన [వగ్గేనాపి చ (సీ. స్యా.)] యం కతం;

అప్పటిఞ్ఞాయ అధమ్మేన, వగ్గేన చాపి [వగ్గేనాపి చ (సీ. స్యా.)] యం కతం.

అనాపత్తి [అనాపత్తియా (సీ. స్యా.)] అధమ్మేన, వగ్గేన

చాపి [వగ్గేనాపి చ (సీ. స్యా.)] యం కతం.

అదేసనాగామినియా, అధమ్మవగ్గమేవ చ.

దేసితాయ అధమ్మేన, వగ్గేనాపి తథేవ చ;

అచోదేత్వా అధమ్మేన, వగ్గేనాపి తథేవ చ.

అసారేత్వా అధమ్మేన, వగ్గేనాపి తథేవ చ;

అనారోపేత్వా అధమ్మేన, వగ్గేనాపి తథేవ చ.

కణ్హవారనయేనేవ, సుక్కవారం విజానియా;

సఙ్ఘో ఆకఙ్ఖమానో చ యస్స తజ్జనియం కరే.

భణ్డనం బాలో సంసట్ఠో, అధిసీలే అజ్ఝాచారే;

అతిదిట్ఠివిపన్నస్స, సఙ్ఘో తజ్జనియం కరే.

బుద్ధధమ్మస్స సఙ్ఘస్స, అవణ్ణం యో చ భాసతి;

తిణ్ణన్నమ్పి చ భిక్ఖూనం, సఙ్ఘో తజ్జనియం కరే.

భణ్డనం కారకో ఏకో, బాలో సంసగ్గనిస్సితో;

అధిసీలే అజ్ఝాచారే, తథేవ అతిదిట్ఠియా.

బుద్ధధమ్మస్స సఙ్ఘస్స, అవణ్ణం యో చ భాసతి;

తజ్జనీయకమ్మకతో, ఏవం సమ్మానువత్తనా.

ఉపసమ్పదనిస్సయా, సామణేరం ఉపట్ఠనా;

ఓవాదసమ్మతేనాపి, న కరే తజ్జనీకతో.

నాపజ్జే తఞ్చ ఆపత్తిం, తాదిసఞ్చ తతో పరం;

కమ్మఞ్చ కమ్మికే చాపి, న గరహే తథావిధో.

ఉపోసథం పవారణం, పకతత్తస్స నట్ఠపే;

సవచనిం [న సవచనియం (సీ. స్యా.)] అనువాదో, ఓకాసో చోదనేన చ.

సారణం సమ్పయోగఞ్చ, న కరేయ్య తథావిధో;

ఉపసమ్పదనిస్సయా, సామణేరం ఉపట్ఠనా.

ఓవాదసమ్మతేనాపి, పఞ్చహఙ్గేహి [పఞ్చఅఙ్గో (క.)] న సమ్మతి;

తఞ్చాపజ్జతి ఆపత్తిం, తాదిసఞ్చ తతో పరం.

కమ్మఞ్చ కమ్మికే చాపి, గరహన్తో న సమ్మతి;

ఉపోసథం పవారణం, సవచనీయా చ నోవాదో.

ఓకాసో చోదనఞ్చేవ, సారణా సమ్పయోజనా;

ఇమేహట్ఠఙ్గేహి యో యుత్తో, తజ్జనానుపసమ్మతి.

కణ్హవారనయేనేవ, సుక్కవారం విజానియా;

బాలో ఆపత్తిబహులో, సంసట్ఠోపి చ సేయ్యసో.

నియస్సకమ్మం సమ్బుద్ధో, ఆణాపేసి మహాముని;

కీటాగిరిస్మిం ద్వే భిక్ఖూ, అస్సజిపునబ్బసుకా.

అనాచారఞ్చ వివిధం, ఆచరింసు అసఞ్ఞతా;

పబ్బాజనీయం సమ్బుద్ధో, కమ్మం సావత్థియం జినో;

మచ్ఛికాసణ్డే సుధమ్మో, చిత్తస్సావాసికో అహు.

జాతివాదేన ఖుంసేతి, సుధమ్మో చిత్తుపాసకం;

పటిసారణీయకమ్మం, ఆణాపేసి తథాగతో.

కోసమ్బియం ఛన్నం భిక్ఖుం, నిచ్ఛన్తాపత్తిం పస్సితుం;

అదస్సనే ఉక్ఖిపితుం, ఆణాపేసి జినుత్తమో.

ఛన్నో తంయేవ ఆపత్తిం, పటికాతుం న ఇచ్ఛతి;

ఉక్ఖేపనాప్పటికమ్మే, ఆణాపేసి వినాయకో.

పాపదిట్ఠి అరిట్ఠస్స, ఆసి అఞ్ఞాణనిస్సితా;

దిట్ఠియాప్పటినిస్సగ్గే [దిట్ఠిఅప్పటినిస్సగ్గే (క.)], ఉక్ఖేపం జినభాసితం.

నియస్సకమ్మం పబ్బజ్జం [పబ్బాజం (క.)], తథేవ పటిసారణీ;

అదస్సనాప్పటికమ్మే, అనిస్సగ్గే చ దిట్ఠియా.

దవానాచారూపఘాతి, మిచ్ఛాఆజీవమేవ చ;

పబ్బాజనీయకమ్మమ్హి, అతిరేకపదా ఇమే.

అలాభావణ్ణా ద్వే పఞ్చ, ద్వే పఞ్చకాతి నామకా [ద్వే పఞ్చకోతి నామకో (క.)];

పటిసారణీయకమ్మమ్హి, అతిరేకపదా ఇమే.

తజ్జనీయం నియస్సఞ్చ, దువే కమ్మాపి సాదిసా [కమ్మేసు సదిసం (క.)];

పబ్బజ్జా [పబ్బాజా (క.)] పటిసారీ చ, అత్థి పదాతిరిత్తతా.

తయో ఉక్ఖేపనా కమ్మా, సదిసా తే విభత్తితో;

తజ్జనీయనయేనాపి, సేసకమ్మం విజానియాతి.

కమ్మక్ఖన్ధకం నిట్ఠితం.