౧౭. ఝానపచ్చయనిద్దేసవణ్ణనా

౧౭. సోమనస్సదోమనస్ససఙ్ఖాతానీతి సోమనస్సదోమనస్సపరియాయేన వుత్తాని, ఝానఙ్గభావవిసేసనతో వా సోమనస్సదోమనస్సభూతానేవ సుఖదుక్ఖాని ఝానఙ్గాని, న ఇతరసుఖదుక్ఖానీతి ఝానఙ్గభూతానంయేవ సుఖదుక్ఖానం ఝానఙ్గభావదస్సనత్థం సోమనస్సదోమనస్సగ్గహణం కతం. ఇదాని యథావుత్తమేవ ‘‘ద్విపఞ్చవిఞ్ఞాణేసూ’’తిఆదినా విత్థారతో విభావేతి, తం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ. తేనాతి విసేసనభూతేన సోమనస్సదోమనస్సగ్గహణేన.

అభినిపాతమత్తత్తాతి ఆరమ్మణకరణమత్తభావతో. చిన్తనాపవత్తియా ఉపనిజ్ఝాయనపవత్తియా. యథావుత్తేనేవ కారణేనాతి ‘‘ఉపనిజ్ఝానాకారస్స అభావతో’’తి ఏతేన కారణేన. పుబ్బేతిఆదితో. చత్తారి అఙ్గాని వజ్జితానీతి సత్తసు అఙ్గేసు దస్సియమానేసు చత్తారి అఙ్గాని వజ్జితాని. అట్ఠకథా హేసాతి లేసేన అపకాసేతబ్బతాయ కారణమాహ. తీసుపి ఏకమేవ వత్తబ్బం సియా, తంసమానలక్ఖణతాయ ఇతరేసం తిణ్ణమ్పి గహణం హోతీతి. తిణ్ణం పన వచనేనాతి ఉపేక్ఖాసుఖదుక్ఖానం అఝానఙ్గతాదస్సనత్థేన వచనేన. తతో ఉపేక్ఖాదితో అఞ్ఞస్స ధమ్మస్స చిత్తేకగ్గతాయ ఝానఙ్గన్తి ఉద్ధటభావో ఆపజ్జతి అఝానఙ్గేసు అగ్గహితత్తా. యథావుత్తకారణతోతి ‘‘ఉపనిజ్ఝానాకారస్స అభావతో’’తి వుత్తకారణతో అఞ్ఞేన కారణేన అనుద్ధటభావో వా ఆపజ్జతి అనుపనిజ్ఝాయనసభావేహి సద్ధిం అగ్గహితత్తా ఉపనిజ్ఝాయనాకారభావతో అఞ్ఞేనేవ కారణేన చిత్తేకగ్గతాయ పాళియం అనుద్ధటభావో ఆపజ్జతి. తందోసపరిహరణత్థన్తి యథావుత్తదోసవినిమోచనత్థం.

యే పనాతిఆది పదకారమత్తదస్సనం. సోమనస్సాదీహీతి సోమనస్సదోమనస్సఝానఙ్గుపేక్ఖాహి. అవిభూతభావో ఉపేక్ఖనం. ఉపేక్ఖా హి అవిభూతకిచ్చా వుత్తా. సమానానం కేసం? సుఖాదీనం, కేహి? సోమనస్సాదీహి, కథం? సుఖ…పే… యుత్తతాతి యోజనా. న చిత్తేకగ్గతాయాతి సుఖాదీహి, తదఞ్ఞేహి అభినిరోపనాదీహి చ అనిన్ద్రియకిచ్చతాయ చ అనుపనిజ్ఝాయనకిచ్చతాయ చ అసమానతాయ పఞ్చవిఞ్ఞాణేసు చిత్తేకగ్గతాయ ఝానఙ్గన్తి అనుద్ధటభావే కారణం న వత్తబ్బన్తి. సాతి చిత్తేకగ్గతా. ఏత్థాతి ‘‘ఉపేక్ఖాసుఖదుక్ఖానీ’’తి ఏతస్మిం అట్ఠకథావచనే న గహితా. విచికిచ్ఛాయుత్తమనోధాతుఆదీసూతి విచికిచ్ఛాసమ్పయుత్తచిత్తే మనోధాతుయా సమ్పటిచ్ఛనాదీసు చ. తస్సాపి చిత్తేకగ్గతాయపి.

ఝానపచ్చయనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.