౭. దిబ్బచక్ఖుకథావణ్ణనా

౩౭౩. విసినోతి విసేసేన బన్ధతి విసయీనం అత్తపటిబన్ధం కరోతీతి విసయో, ఆరమ్మణం, అనుభవతి ఏతేనాతి ఆనుభావో, సామత్థియం, బలన్తి అత్థో, గోచరకరణం గోచరో, విసయే ఆనుభావగోచరా విసయ…పే… చరాతి. తేహి యథా విసిట్ఠం విసేసం హోతి, తథా పచ్చయభూతేన ఝానధమ్మేన ఆహితబలం కతబలాధానం. విసయగ్గహణఞ్చేత్థ ఆనుభావగోచరకరణానం పవత్తిట్ఠానదస్సనం యత్థస్స తేహి ఉపత్థద్ధత్తా బలాధానం పాకటం హోతి. తేనాహ ‘‘యాదిసే విసయే’’తిఆది. బలాధానఞ్చ ఉత్తరిమనుస్సధమ్మతో మహగ్గతధమ్మవిసేసతో ఉప్పన్నేహి పణీతేహి చిత్తజరూపేహి విసేసాపత్తి. యం నిస్సాయ పరావుత్తీతి ఏకే వదన్తి. పురిమం మంసచక్ఖుమత్తమేవాతి యథావుత్తబలాధానతో పురిమం మంసచక్ఖుమత్తమేవ. వదన్తో సఙ్గహకారో. విసయగ్గహణం పాళియం కతం. న విసయవిసేసదస్సనత్థన్తి న విసయస్స విసేసదస్సనత్థం. యతో ఉభిన్నమ్పి రూపాయతనమేవ విసయోతి విసయస్స సదిసతం అవిసేసం ఆహ, సదిసస్స వా విసేసం దీపేతీతి యోజనా.

ధమ్ముపత్థద్ధ …పే… అధిప్పాయో, అఞ్ఞథా లద్ధియేవ న సియాతి భావో. మగ్గోతి ఉపాయో, కారణన్తి అత్థో. పకతిచక్ఖుమతో ఏవ హి దిబ్బచక్ఖు ఉప్పజ్జతి. కస్మా? కసిణాలోకం వడ్ఢేత్వా దిబ్బచక్ఖుఞాణస్స ఉప్పాదనం, సో చ కసిణమణ్డలే ఉగ్గహనిమిత్తేన వినా నత్థి, తస్మా వుత్తం ‘‘మంసచక్ఖుపచ్చయతాదస్సనత్థమేవ వుత్త’’న్తి. తేనాతి ‘‘మగ్గో’’తి వచనేన. రూపావచరజ్ఝానపచ్చయేనాతి రూపావచరజ్ఝానేన పచ్చయభూతేన ఉప్పన్నాని రూపావచరజ్ఝానచిత్తసముట్ఠితాని. ఝానకమ్మసముట్ఠితేసు వత్తబ్బమేవ నత్థి. తస్స హేసా లద్ధి.

౩౭౪. యేన దిబ్బచక్ఖునో పఞ్ఞాచక్ఖుభావస్స ఇచ్ఛనేన పటిజాననేన. తీణి చక్ఖూని మంసదిబ్బపఞ్ఞాచక్ఖూని చక్ఖున్తరభావం వదతో భవేయ్యుం, తస్మా తం న ఇచ్ఛతీతి అత్థో.

దిబ్బచక్ఖుకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.