౧౯. పటివేధానుయోగాదివణ్ణనా

౨౧౮. పజాననం నామ న హోతి నిబ్బిదాదీనం అప్పచ్చయత్తా. పరిచ్ఛేదనసమత్థతఞ్చ దస్సేతీతి సమ్బన్ధో.

౨౨౮. సహరూపభావో రూపేన సమఙ్గితా, వినారూపభావో తతో వినిస్సటతాతి తదుభయం రూపస్స అబ్భన్తరగమనం బహినిక్ఖమనఞ్చ హోతి. తస్మా తం ద్వయం సహరూపభావవినారూపభావానం లక్ఖణవచనన్తి వుత్తం.

౨౩౭. ఓళారికోతి థూలో. ఆహితో అహం మానో ఏత్థాతి అత్తా, అత్తభావో. సో ఏవ యథాసకం కమ్మునా పటిలభితబ్బతో పటిలాభో. పదద్వయేనపి కామావచరత్తభావో కథితో. మనోమయో అత్తపటిలాభో రూపావచరత్తభావో. సో హి ఝానమనేన నిబ్బత్తత్తా మనోమయో. అరూపో అత్తపటిలాభోతి అరూపావచరత్తభావో. సో హి రూపేన అమిస్సితత్తా అరూపోతి ఏవమేత్థ అత్థో వేదితబ్బో. ‘‘అత్తా’’తి పన జీవే లోకవోహారో నిరుళ్హో, అసతిపి జీవే తథానిరుళ్హం లోకవోహారం గహేత్వా సమ్మాసమ్బుద్ధాపి వోహరన్తీతి దస్సేన్తో ‘‘ఇతి ఇమా లోకస్స సమఞ్ఞా, యాహి తథాగతో వోహరతీ’’తి వత్వా ఇదాని యథా వోహరన్తి, తం పకారం విభావేన్తో ‘‘అపరామస’’న్తిఆదిమాహ.

పచ్చత్తసామఞ్ఞలక్ఖణవసేనాతి కక్ఖళఫుసనాదిసలక్ఖణవసేన అనిచ్చతాదిసామఞ్ఞలక్ఖణవసేన చ. ఇమినాతి ‘‘పచ్చత్తసామఞ్ఞలక్ఖణవసేనా’’తిఆదినా వుత్తేన పరమత్థతో పుగ్గలాభావవచనేన. ఇతో పురిమాతి తత్థ తత్థ సకవాదిపటిక్ఖేపాదివిభావనవసేన పవత్తా ఇతో అత్థసంవణ్ణనతో పురిమా. ఇమినాతి వా ‘‘యథా రూపాదయో ధమ్మా’’తిఆదినా అట్ఠకథాయం వుత్తవచనేన. యథా చాతి ఏత్థ చ-సద్దో సముచ్చయత్థో. తేన సమఞ్ఞానతిధావనం సమ్పిణ్డేతి. ఇదం వుత్తం హోతి – యథా పరామాసో చ న హోతి జనపదనిరుత్తియా అభినివిసితబ్బతో, యథా చ సమఞ్ఞాతిధావనం న హోతి, ఏవం ఇతో పురిమా చ అత్థవణ్ణనా యోజేతబ్బా. సమఞ్ఞాతిధావనే హి సతి సబ్బలోకవోహారూపచ్ఛేదో సియాతి.

తస్మా సచ్చన్తి యస్మా తత్థ పరమత్థాకారం అనారోపేత్వా సమఞ్ఞం నాతిధావన్తో కేవలం లోకసమ్ముతియావ వోహరతి, తస్మా సచ్చం పరేసం అవిసంవాదనతో. తథకారణన్తి తథో అవితథో ధమ్మసభావో కారణం పవత్తిహేతు ఏతస్సాతి తథకారణం, పరమత్థవచనం, అవిపరీతధమ్మసభావవిసయన్తి అత్థో. తేనాహ ‘‘ధమ్మానం తథతాయ పవత్త’’న్తి.

పటివేధానుయోగాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

పుగ్గలకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.