౩. నిరయపాలకథావణ్ణనా

౮౬౬-౮౬౮. నేరయికే నిరయే పాలేన్తి, తతో నిగ్గన్తుం అప్పదానవసేన రక్ఖన్తీతి నిరయపాలా. నిరయపాలతాయ వా నేరయికానం నరకదుక్ఖేన పరియోనద్ధాయ అలం సమత్థాతి నిరయపాలా. కిం పనేతే నిరయపాలా నేరయికా, ఉదాహు అనేరయికాతి. కిఞ్చేత్థ – యది తావ నేరయికా, నిరయసంవత్తనియేన కమ్మేన నిబ్బత్తాతి సయమ్పి నిరయదుక్ఖం పచ్చనుభవేయ్యుం, తథా సతి అఞ్ఞేసం నేరయికానం యాతనాయ అసమత్థా సియుం, ‘‘ఇమే నేరయికా, ఇమే నిరయపాలా’’తి వవత్థానఞ్చ న సియా. యే చ యే యాతేన్తి, తేహి సమానరూపబలప్పమాణేహి ఇతరేసం భయసన్తాసా న సియుం. అథ అనేరయికా, తేసం తత్థ కథం సమ్భవోతి? వుచ్చతే – అనేరయికా నిరయపాలా అనిరయగతిసంవత్తనియకమ్మనిబ్బత్తా. నిరయూపపత్తిసంవత్తనియకమ్మతో హి అఞ్ఞేనేవ కమ్మునా తే నిబ్బత్తన్తి రక్ఖసజాతికత్తా. తథా హి వదన్తి –

‘‘కోధనా కురూరకమ్మన్తా, పాపాభిరుచినో తథా;

దుక్ఖితేసు చ నన్దన్తి, జాయన్తి యమరక్ఖసా’’తి.

తత్థ యదేకే వదన్తి ‘‘యాతనాదుక్ఖస్స అప్పటిసంవేదనతో, అఞ్ఞథా పున అఞ్ఞమఞ్ఞం యాతేయ్యు’’న్తి చ ఏవమాది, తయిదం ఆకాసరోమట్ఠనం నిరయపాలానం నేరయికభావస్సేవ అభావతో. యే పన వదేయ్యుం – యదిపి అనేరయికా నిరయపాలా, అయోమయాయ పన ఆదిత్తాయ సమ్పజ్జలితాయ సజోతిభూతాయ నిరయభూమియా పరివత్తమానా కథం నామ దుక్ఖం నానుభవన్తీతి? కమ్మానుభావతో. యథా హి ఇద్ధిమన్తో చేతోవసిప్పత్తా మహామోగ్గల్లానాదయో నేరయికే అనుకమ్పన్తా ఇద్ధిబలేన నిరయభూమిం ఉపగతా తత్థ దాహదుక్ఖేన న బాధీయన్తి, ఏవం సమ్పదమిదం దట్ఠబ్బం.

తం ఇద్ధివిసయస్స అచిన్తేయ్యభావతోతి చే? ఇదమ్పి తంసమానం కమ్మవిపాకస్స అచిన్తేయ్యభావతో. తథారూపేన హి కమ్మునా తే నిబ్బత్తా యథా నిరయదుక్ఖేన అబాధితా ఏవ హుత్వా నేరయికే యాతేన్తి, న చేత్తకేన బాహిరవిసయాభావో విజ్జతి ఇట్ఠానిట్ఠతాయ పచ్చేకం ద్వారపురిసేసు విభత్తసభావత్తా. తథా హి ఏకచ్చస్స ద్వారస్స పురిసస్స ఇట్ఠం ఏకచ్చస్స అనిట్ఠం, ఏకచ్చస్స చ అనిట్ఠం ఏకచ్చస్స ఇట్ఠం హోతి. ఏవఞ్చ కత్వా యదేకే వదన్తి ‘‘నత్థి కమ్మవసేన తేజసా పరూపతాపన’’న్తిఆది, తదపాహతం హోతి. యం పన వదన్తి ‘‘అనేరయికానం తేసం కథం తత్థ సమ్భవో’’తి నేరయికానం యాతకభావతో. నేరయికసత్తయాతనాయోగ్గఞ్హి అత్తభావం నిబ్బత్తేన్తం కమ్మం తాదిసనికన్తివినామితం నిరయట్ఠానేయేవ నిబ్బత్తేతి. తే చ నేరయికేహి అధికతరబలారోహపరిణాహా అతివియ భయానకసన్తాసకురూరతరపయోగా చ హోన్తి. ఏతేనేవ తత్థ కాకసునఖాదీనమ్పి నిబ్బత్తి సంవణ్ణితాతి దట్ఠబ్బం.

కథమఞ్ఞగతికేహి అఞ్ఞగతికబాధనన్తి చ న వత్తబ్బం అఞ్ఞత్థాపి తథా దస్సనతో. యం పనేకే వదన్తి ‘‘అసత్తసభావా నిరయపాలా నిరయసునఖాదయో చా’’తి, తం తేసం మతిమత్తం అఞ్ఞత్థ తథా అదస్సనతో. న హి కాచి అత్థి తాదిసీ ధమ్మప్పవత్తి, యా అసత్తసభావా, సమ్పతిసత్తేహి అప్పయోజితా చ అత్థకిచ్చం సాధేన్తీ దిట్ఠపుబ్బా. పేతానం పానీయనివారకానం దణ్డాదిహత్థపురిసానమ్పి అసత్తభావే విసేసకారణం నత్థి. సుపినూపఘాతోపి అత్థకిచ్చసమత్థతాయ అప్పమాణం దస్సనాదిమత్తేనపి తదత్థసిద్ధితో. తథా హి సుపినే ఆహారూపభోగాదినా న అత్థసిద్ధి అత్థి, నిమ్మానరూపం పనేత్థ లద్ధపరిహారం ఇద్ధివిసయస్స అచిన్తేయ్యభావతో. ఇధాపి కమ్మవిపాకస్స అచిన్తేయ్యభావతోతి చే? తం న, అసిద్ధత్తా. నేరయికానం కమ్మవిపాకో నిరయపాలాతి అసిద్ధమేతం, వుత్తనయేన పన నేసం సత్తభావో ఏవ సిద్ధో. సక్కా హి వత్తుం సత్తసఙ్ఖాతా నిరయపాలసఞ్ఞితా ధమ్మప్పవత్తి సాభిసన్ధికా పరూపఘాతి అత్థకిచ్చసబ్భావతో ఓజాహారాదిరక్ఖససన్తతి వియాతి. అభిసన్ధిపుబ్బకతా చేత్థ న సక్కా పటిక్ఖిపితుం తథా తథా అభిసన్ధియా యాతనతో, తతో ఏవ న సఙ్ఘాటపబ్బతాదీహి అనేకన్తికతా. యే పన వదన్తి ‘‘భూతవిసేసా ఏవ తే వణ్ణసణ్ఠానాదివిసేసవన్తో భేరవాకారా నరకపాలాతి సమఞ్ఞం లభన్తీ’’తి, తదసిద్ధం. ఉజుకమేవ పాళియం ‘‘అత్థి నిరయే నిరయపాలా’’తి వాదస్స పతిట్ఠాపితత్తా.

అపిచ యథా అరియవినయే నరకపాలానం భూతమత్తతా అసిద్ధా, తథా పఞ్ఞత్తిమత్తవాదినోపి తేసం భూతమత్తతా అసిద్ధావ. న హి తస్స భూతాని నామ సన్తి. యది పరమత్థం గహేత్వా వోహరతి, అథ కస్మా వేదనాదికే ఏవ పటిక్ఖిపతీతి? తిట్ఠతేసా అనవట్ఠితతక్కానం అప్పహీనసమ్మోహవిపల్లాసానం వాదవీమంసా, ఏవం అత్థేవ నిరయపాలాతి నిట్ఠమేత్థ గన్తబ్బం. సతి చ నేసం సబ్భావే, అసతిపి బాహిరే విసయే నరకే వియ దేసాదినియమో హోతీతి వాదో న సిజ్ఝతి ఏవాతి దట్ఠబ్బం.

నిరయపాలకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.