౧. నిరోధకథావణ్ణనా

౫౭౧-౫౭౨. సకసమయే ‘‘పురిమచిత్తస్స నిరోధానన్తరం పచ్ఛిమచిత్తం ఉప్పజ్జతీ’’తి ఇచ్ఛితం, పరవాదీ పన ‘‘యస్మిం ఖణే భవఙ్గచిత్తం, తస్మింయేవ ఖణే కిరియమయచిత్తం ఉప్పజ్జతీ’’తి వదతి. ఏవం సతి పురిమపచ్ఛిమచిత్తానం సహభావోపి అనుఞ్ఞాతో హోతి. తేనాహ ‘‘భఙ్గక్ఖణేన సహేవా’’తి. తథా చ సతి విపాకకిరియక్ఖన్ధానం వియ కిరియవిపాకక్ఖన్ధానం విపాకవిపాకక్ఖన్ధానం కిరియకిరియక్ఖన్ధానఞ్చ వుత్తనయేన సహభావో వత్తబ్బోతి ఇమమత్థం దస్సేన్తో ‘‘భవఙ్గచిత్తస్సా’’తిఆదిమాహ. తత్థ ఉపపత్తిభవభావేన ఏసియా ఇచ్ఛితబ్బాతి ఉపపత్తేసియా విపాకక్ఖన్ధా, తే చ యేభుయ్యేన భవఙ్గపరియాయకాతి అట్ఠకథాయం వుత్తం ‘‘ఉపపత్తేసియన్తి సఙ్ఖం గతస్స భవఙ్గచిత్తస్సా’’తి. ఆదిపరియోసానమత్తఞ్హి తస్స పటిసన్ధిచుతిచిత్తం, తదారమ్మణం భవఙ్గన్త్వేవ వుచ్చతీతి. చక్ఖువిఞ్ఞాణాదీనం కిరియావేమజ్ఝే పతితత్తా కిరియాచతుక్ఖన్ధగ్గహణేన గహణం యుత్తన్తి వుత్తం. చక్ఖువిఞ్ఞాణాదీనన్తి హి ఆది-సద్దేన న సోతవిఞ్ఞాణాదీనంయేవ గహణం, అథ ఖో సమ్పటిచ్ఛనసన్తీరణానమ్పీతి దట్ఠబ్బం.

నిరోధకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.