౭. చతుక్కనయసంసన్దనవణ్ణనా

౪౬-౫౨. ఏకధమ్మతోపీతి సత్తపఞ్ఞాసాయ సచ్చికట్ఠేసు ఏకధమ్మతోపి. ఏతేన తతో సబ్బతోపి పుగ్గలస్స అఞ్ఞత్తాననుజాననం దస్సేతి. తేనాహ అట్ఠకథాయం ‘‘సకలం పరమత్థసచ్చం సన్ధాయా’’తి. రూపాదిఏకేకధమ్మవసేన నానుయుఞ్జితబ్బో అవయవబ్యతిరేకేన సముదాయస్స అభావతో. యస్మా పన సముదాయావయవా భిన్నసభావా, తస్మా ‘‘సముదాయతో…పే… నిగ్గహారహో సియా’’తి పరవాదినో ఆసఙ్కమాహ. ఏతం వచనోకాసన్తి యదిపి సత్తపఞ్ఞాసధమ్మసముదాయతో పుగ్గలస్స అఞ్ఞత్తం న ఇచ్ఛతి తబ్బినిముత్తస్స సచ్చికట్ఠస్స అభావతో, తదేకదేసతో పనస్స అనఞ్ఞత్తమ్పి న ఇచ్ఛతేవ. న హి సముదాయో అవయవో హోతీతి. తస్మా ‘‘తం పటిక్ఖిపతో కిం నిగ్గహట్ఠానన్తి వత్తుం మా లబ్భేథా’’తి దస్సేతుం ‘‘అయఞ్చా’’తిఆది వుత్తం. రూపాదిధమ్మప్పభేదవిభాగముఖేనేవ అనవసేసతో పుగ్గలోతి గహణాకారదస్సనవసేన పవత్తో పఠమవికప్పో, దుతియో పన అవిభాగతో పరమత్థసచ్చభావసామఞ్ఞేనాతి అయం ఇమేసం ద్విన్నం వికప్పానం విసేసో. ఇతీతి వుత్తప్పకారపరామసనన్తి ఆహ ‘‘ఏవ’’న్తి.

సభావవినిబ్భోగతోతి సభావేన వినిబ్భుజ్జితబ్బతో. సభావభిన్నో హి ధమ్మో తదఞ్ఞధమ్మతో వినిబ్భోగం లభతి. తేనాహ ‘‘రూపతో అఞ్ఞసభాగత్తా’’తి. రూపవజ్జేతి రూపధమ్మవజ్జే. తీసుపీతి ‘‘రూపస్మిం పుగ్గలో, అఞ్ఞత్ర రూపా, పుగ్గలస్మిం రూప’’న్తి ఇమేసు ఏవం పవత్తేసు తీసుపి అనుయోగేసు. సాసనికో ఏవాయం పుగ్గలవాదీతి కత్వా ఆహ ‘‘న హి సో సక్కాయదిట్ఠిం ఇచ్ఛతీ’’తి. ‘‘రూపవా’’తి ఇమినా రూపేన సకిఞ్చనతావ ఞాపీయతి, న రూపాయత్తవుత్తితాతి ఆహ ‘‘అఞ్ఞత్ర రూపాతి ఏత్థ చ రూపవా పుగ్గలోతి అయమత్థో సఙ్గహితో’’తి.

చతుక్కనయసంసన్దనవణ్ణనా నిట్ఠితా.

నిట్ఠితా చ సంసన్దనకథావణ్ణనా.