౩. తతియనయో అసఙ్గహితేనసఙ్గహితపదవణ్ణనా

౧౭౯. రూపక్ఖన్ధేన ఖన్ధసఙ్గహేన అసఙ్గహితేసూతి నిద్ధారణే భుమ్మం. తస్మాతి యస్మా ఏకదేససభాగతా సముదాయసభాగతా న హోతి, తస్మా. తేనాతి రూపక్ఖన్ధేన. తానీతి వేదనాదిక్ఖన్ధత్తయనిబ్బానాని. యథా చ ఏకదేసవిసభాగతాయ న సఙ్గహితతా, ఏవం ఏకదేససభాగతాయ అసఙ్గహితతాపి నత్థీతి దస్సేన్తో ‘‘న కేవల’’న్తిఆదిమాహ. సఙ్గహితానేవ న న హోన్తీతి యోజనా. తేతి వేదనాదిక్ఖన్ధత్తయనిబ్బానసుఖుమరూపధమ్మా. తేహీతి విఞ్ఞాణక్ఖన్ధచక్ఖాయతనాదీహి. న కథఞ్చి సమ్మిస్సాతి కేనచిపి పకారేన న సమ్మిస్సాతి అసమ్మిస్సతాయ సఙ్గహితత్తాభావం సాధేతి. రూపక్ఖన్ధేన వియ…పే… న హోతీతి యథా రూపక్ఖన్ధేన సభాగతాభావతో నిబ్బానం న కేనచిపి సఙ్గహణేన సఙ్గహితం, ఏవం విఞ్ఞాణక్ఖన్ధచక్ఖాయతనాదీహి తం ఆయతనధాతుసఙ్గహేహి సఙ్గహితం న హోతీతి ఖన్ధసఙ్గహాభావో పాకటో వుత్తోవాతి ఏవం వుత్తం.

ఏవరూపానన్తి రూపక్ఖన్ధవిఞ్ఞాణక్ఖన్ధచక్ఖాయతనాదీనం. న హి నిబ్బానం సన్ధాయ ‘‘రూపక్ఖన్ధేన విఞ్ఞాణక్ఖన్ధేన చక్ఖాయతనేన యే ధమ్మా ఖన్ధసఙ్గహేన అసఙ్గహితా, ఆయతనధాతుసఙ్గహేన సఙ్గహితా’’తి సక్కా వత్తుం. తేన వుత్తం ‘‘సఙ్గాహకత్తాభావతో ఏవా’’తి. తథా ‘‘అబ్యాకతేహి ధమ్మేహి యే ధమ్మా ఖన్ధసఙ్గహేన అసఙ్గహితా, ఆయతనధాతుసఙ్గహేన సఙ్గహితా’’తిఆది న సక్కా వత్తుం తాదిసస్స ధమ్మస్స అభావతోతి ఆహ ‘‘సనిబ్బాన…పే… భావతోవా’’తి. అగ్గహణం వేదితబ్బన్తి యోజనా. తేనాహ ‘‘న హీ’’తిఆది. కఞ్చీతి కఞ్చి ధమ్మజాతం. తేతి అబ్యాకతధమ్మాదయో. అత్తనోతి అబ్యాకతధమ్మాదిం సన్ధాయాహ. ఏకదేసోతి రూపక్ఖన్ధాది. అత్తేకదేససభాగోతి నిబ్బానం. తఞ్హి ధమ్మాయతనధమ్మధాతుపరియాపన్నతాయ తదేకదేససభాగో. అసఙ్గహితసఙ్గాహకత్తాతి ఖన్ధసఙ్గహేన అసఙ్గహితానం సఞ్ఞాక్ఖన్ధాదీనం ఆయతనధాతుసఙ్గహేన సఙ్గాహకత్తాతి అత్థో.

విసభాగక్ఖన్ధనిబ్బానసముదాయత్తా ఖన్ధసఙ్గహేన ధమ్మాయతనేన న కోచి ధమ్మో సఙ్గహితో అత్థీతి యోజనా. ఏతస్సాతి ‘‘ధమ్మాయతనేన సఙ్గహితా’’తి ఏతస్స పదస్స ధమ్మాయతనగణనేన సఙ్గహితాతి అత్థో. ఓళారికరూపసమ్మిస్సం ధమ్మాయతనేకదేసం.

తతియనయఅసఙ్గహితేనసఙ్గహితపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.