సోళసమహావారో

పఞ్ఞత్తివారవణ్ణనా

విసుద్ధపరివారస్సాతి సబ్బసో పరిసుద్ధఖీణాసవపరివారస్స. ధమ్మక్ఖన్ధసరీరస్సాతి సీలసమాధిపఞ్ఞావిముత్తివిముత్తిఞాణదస్సనసఙ్ఖాతధమ్మక్ఖన్ధసరీరస్స సాసనేతి సమ్బన్ధో. తస్సాతి ‘‘పరివారో’’తి యో సఙ్గహం ఆరుళ్హో, తస్స. పుబ్బాగతం నయన్తి పుబ్బే ఆగతం వినిచ్ఛయం.

౧. పకతత్థపటినిద్దేసో త-సద్దోతి తస్స ‘‘భగవతా’’తిఆదీహి పదేహి సమానాధికరణభావేన వుత్తత్థస్స యాయ వినయపఞ్ఞత్తియా భగవా పకతో అధికతో సుపాకటో చ, తం వినయపఞ్ఞత్తిం సద్ధిం యాచనాయ అత్థభావేన దస్సేన్తో ‘‘యో సో…పే… వినయపఞ్ఞత్తిం పఞ్ఞపేసీ’’తి ఆహ. తత్థ వినయపఞ్ఞత్తిన్తి వినయభూతం పఞ్ఞత్తిం.

‘‘జానతా పస్సతా’’తి ఇమేసం పదానం వినయస్స అధికతత్తా తత్థ వుత్తనయేన తావ అత్థం యోజేత్వా ఇదాని సుత్తన్తనయేన దస్సేన్తో సతిపి ఞాణదస్సన-సద్దానం పఞ్ఞావేవచనభావే తేన తేన విసేసేన తేసం విసయవిసేసపవత్తిదస్సనత్థం విజ్జత్తయవసేన అభిఞ్ఞానావరణఞాణవసేన సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణమంసచక్ఖువసేన పటివేధదేసనాఞాణవసేన చ అత్థం యోజేత్వా దస్సేన్తో ‘‘అపిచా’’తిఆదిమాహ. తత్థ పుబ్బేనివాసాదీహీతి పుబ్బేనివాసాసవక్ఖయఞాణేహి. పటివేధపఞ్ఞాయాతి అరియమగ్గపఞ్ఞాయ. దేసనాపఞ్ఞాయ పస్సతాతి దేసేతబ్బధమ్మానం దేసేతబ్బప్పకారం బోధనేయ్యపుగ్గలానఞ్చ ఆసయానుసయచరితాధిముత్తిఆదిభేదం ధమ్మం దేసనాపఞ్ఞాయ యాథావతో పస్సతా. అరహతాతి అరీనం, అరానఞ్చ హతత్తా, పచ్చయాదీనఞ్చ అరహత్తా అరహతా. సమ్మాసమ్బుద్ధేనాతి సమ్మా సామఞ్చ సచ్చానం బుద్ధత్తా సమ్మాసమ్బుద్ధేన. అథ వా అన్తరాయికధమ్మే జానతా, నియ్యానికధమ్మే పస్సతా, కిలేసారీనం హతత్తా అరహతా, సమ్మా సామం సబ్బధమ్మానం బుద్ధత్తా సమ్మాసమ్బుద్ధేనాతి ఏవం చతువేసారజ్జవసేనపేత్థ యోజనా వేదితబ్బా.

అపిచ ఠానాట్ఠానాదివిభాగం జానతా, యథాకమ్మూపగే సత్తే పస్సతా, సవాసనఆసవానం ఛిన్నత్తా అరహతా, అభిఞ్ఞేయ్యాదిభేదే ధమ్మే అభిఞ్ఞేయ్యాదితో అవిపరీతావబోధతో సమ్మాసమ్బుద్ధేన. అథ వా తీసు కాలేసు అప్పటిహతఞాణతాయ జానతా, కాయకమ్మాదివసేన తిణ్ణమ్పి కమ్మానం ఞాణానుపరివత్తితో సమ్మా కారితాయ పస్సతా, దవాదీనం అభావసాధికాయ పహానసమ్పదాయ అరహతా, ఛన్దాదీనం అహానిహేతుభూతాయ అక్ఖయపటిభానసాధికాయ సబ్బఞ్ఞుతాయ సమ్మాసమ్బుద్ధేనాతి ఏవం దసబలఅట్ఠారసావేణికబుద్ధధమ్మవసేనపి యోజనా కాతబ్బా.

౨. పుచ్ఛావిస్సజ్జనేతి పుచ్ఛాయ విస్సజ్జనే. ఏత్థాతి ఏతస్మిం పుచ్ఛావిస్సజ్జనే. మజ్ఝిమదేసేయేవ పఞ్ఞత్తీతి తస్మింయేవ దేసే యథావుత్తవత్థువీతిక్కమే ఆపత్తిసమ్భవతో. వినీతకథాతి వినీతవత్థుకథా, అయమేవ వా పాఠో.

కాయేన పన ఆపత్తిం ఆపజ్జతీతి పుబ్బభాగే సేవనచిత్తం అఙ్గం కత్వా కాయద్వారసఙ్ఖాతవిఞ్ఞత్తిం జనయిత్వా పవత్తచిత్తుప్పాదసఙ్ఖాతం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి. కిఞ్చాపి హి చిత్తేన సముట్ఠాపితా విఞ్ఞత్తి, తథాపి చిత్తేన అధిప్పేతస్స అత్థస్స కాయవిఞ్ఞత్తియా సాధితత్తా ‘‘కాయద్వారేన ఆపత్తిం ఆపజ్జతీ’’తి వుచ్చతి. ఇమమత్థం సన్ధాయాతి ఆపన్నాయ ఆపత్తియా అనాపత్తిభావాపాదనస్స అసక్కుణేయ్యతాసఙ్ఖాతమత్థం సన్ధాయ, న భణ్డనాదివూపసమం.

౩. పోరాణకేహి మహాథేరేహీతి సీహళదీపవాసీహి మహాథేరేహి. ఠపితాతి పోత్థకసఙ్గహారోహనకాలే ఠపితా. చతుత్థసఙ్గీతిసదిసా హి పోత్థకారోహసఙ్గీతి. ఉభతోవిభఙ్గే ద్వత్తింస వారా సువిఞ్ఞేయ్యావ.