౭. పాదుకవగ్గవణ్ణనా

౬౪౭. సత్తమవగ్గే పటిచ్ఛన్నో హుత్వాతి సో కిర రత్తిభాగే ఉయ్యానం గన్త్వా అమ్బం అభిరుహిత్వా సాఖాయ సాఖం అమ్బం ఓలోకేన్తో విచరి. తస్స తథా కరోన్తస్సేవ రత్తి విభాయి. సో చిన్తేసి ‘‘సచే ఇదాని ఓతరిత్వా గమిస్సామి, దిస్వా మం చోరోతి గహేస్సన్తి, రత్తిభాగే గమిస్సామీ’’తి. అథేకం విటపం అభిరుహిత్వా నిలీనో అచ్ఛి. తం సన్ధాయేతం వుత్తం. సో రుక్ఖతో ఓతరన్తో ఏకం ఓలమ్బినిసాఖం గహేత్వా తేసం ఉభిన్నమ్పి అన్తరే పతిట్ఠాసి. తం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘తేసం ద్విన్నమ్పి అన్తరా రుక్ఖతో పతితో’’తి. పాళియా అత్థం న జానన్తీతి అత్తనో గహణస్స అత్థం న జానన్తి.

జాతకపాళియం (జా. ౧.౪.౩౩) పన అయం గాథా –

‘‘సబ్బమిదం చరిమం కతం, ఉభో ధమ్మం న పస్సరే;

ఉభో పకతియా చుతా, యో చాయం మన్తేజ్ఝాపేతి;

యో చ మన్తం అధీయతీ’’తి. –

ఏవమాగతా. తస్సాయమత్థో (జా. అట్ఠ. ౩.౪.౩౩) – సబ్బమిదం చరిమం కతన్తి యం అమ్హేహి తీహి జనేహి కతం, సబ్బమిదం కిచ్చం లామకం నిమ్మరియాదం అధమ్మికం. ఏవం అత్తనో చోరభావం తేసఞ్చ మన్తేసు అగారవం గరహిత్వా పున ఇతరే ద్వేయేవ గరహన్తో ‘‘ఉభో ధమ్మం న పస్సరే’’తిఆదిమాహ. తత్థ ఉభోతి ఇమే ద్వేపి జనా గరుకారారహం పోరాణకధమ్మం న పస్సన్తి, తతోవ ధమ్మపకతితో చుతా. ధమ్మో హి పఠముప్పత్తివసేన పకతి నామ. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘ధమ్మో హవే పాతురహోసి పుబ్బే,

పచ్ఛా అధమ్మో ఉదపాది లోకే’’తి. (జా. ౧.౧౧.౨౮);

యో చాయన్తి యో చ అయం నీచే నిసీదిత్వా మన్తే అజ్ఝాపేతి, యో చ ఉచ్చే నిసీదిత్వా అధీయతీతి.

సాలీనన్తి అయం గాథాపి –

‘‘సాలీనం ఓదనం భుఞ్జే, సుచిం మంసూపసేచనం;

తస్మా ఏతం న సేవామి, ధమ్మం ఇసీహి సేవిత’’న్తి. (జా. ౧.౪.౩౪) –

ఏవం జాతకే ఆగతా. తత్థ సుచిన్తి పణ్డరం పరిసుద్ధం. మంసూపసేచనన్తి నానప్పకారాయ మంసవికతియా సిత్తం భుఞ్జే, భుఞ్జామీతి అత్థో. సేసం పాకటమేవ.

ధిరత్థూతి ధి అత్థు, నిన్దా భవతూతి అత్థో, గరహామ తం మయన్తి వుత్తం హోతి. లద్ధలాభోతి ధనలాభం యసలాభఞ్చ సన్ధాయ వదతి. వినిపాతనహేతునాతి వినిపాతనస్స హేతుభావేన. వుత్తి నామ హోతీతి యథావుత్తో దువిధోపి లాభో అపాయసంవత్తనికతాయ సమ్పరాయే వినిపాతనహేతుభావేన పవత్తనతో సమ్పతి అధమ్మచరణేన పవత్తనతో చ వుత్తి నామ హోతీతి అత్థో. ఏవరూపా యా వుత్తీతి ఏవరూపా ధనలాభయసలాభసఙ్ఖాతా యా వుత్తి. అధమ్మచరణేన వాతి వా-సద్దో సమ్పిణ్డనత్థో. త్వన్తి ఉపయోగత్థే పచ్చత్తవచనం, తం ఇచ్చేవ వా పాఠో. అస్మాతి పాసాణాధివచనమేతం.

పాదుకవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సేసం ఉత్తానమేవ.

సేఖియకణ్డం నిట్ఠితం.

అధికరణసమథేసు యం వత్తబ్బం, తం అట్ఠకథాయం ఆగతట్ఠానేయేవ దస్సయిస్సామ.

ఇతి సమన్తపాసాదికాయ వినయట్ఠకథాయ సారత్థదీపనియం

భిక్ఖువిభఙ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

మహావిభఙ్గో నిట్ఠితో.

నమో తస్స భగవతో అరహతో సమ్మాసమ్బుద్ధస్స