౫. చమ్మక్ఖన్ధకం

సోణకోళివిసవత్థుకథావణ్ణనా

౨౪౨. చమ్మక్ఖన్ధకే ఉణ్ణపావారణన్తి ఉణ్ణామయం పావారణం. విహారపచ్ఛాయాయన్తి విహారపచ్చన్తే ఛాయాయం. విహారస్స వడ్ఢమానచ్ఛాయాయన్తిపి వదన్తి.

సోణస్స పబ్బజ్జాకథావణ్ణనా

౨౪౩. సుత్తత్థో పన సుత్తవణ్ణనాతోయేవ గహేతబ్బోతి ఏత్థాయం సుత్తవణ్ణనా. సీతవనేతి (అ. ని. అట్ఠ. ౩.౬.౫౫) ఏవంనామకే వనే. తస్మిం కిర పటిపాటియా పఞ్చ చఙ్కమనసతాని మాపితాని, తేసు థేరో అత్తనో సప్పాయం చఙ్కమనం గహేత్వా సమణధమ్మం కరోతి. తస్స ఆరద్ధవీరియస్స హుత్వా చఙ్కమతో పాదతలాని భిజ్జింసు, జాణూహి చఙ్కమతో జాణుకానిపి హత్థతలానిపి భిజ్జింసు, ఛిద్దాని అహేసుం. ఏవం ఆరద్ధవీరియో విహరన్తో ఓభాసనిమిత్తమత్తకమ్పి దస్సేతుం నాసక్ఖి. తస్స వీరియేన కిలమితకాయస్స చఙ్కమనకోటియం పాసాణఫలకే నిసిన్నస్స యో వితక్కో ఉదపాది, తం దస్సేతుం ‘‘అథ ఖో ఆయస్మతో’’తిఆది వుత్తం. తత్థ ఆరద్ధవీరియాతి పరిపుణ్ణపగ్గహితవీరియా. న అనుపాదాయ ఆసవేహి చిత్తం విముచ్చతీతి ‘‘సచే అహం ఉగ్ఘటితఞ్ఞూ వా విపఞ్చితఞ్ఞూ వా నేయ్యో వా, న మే చిత్తం న విముచ్చేయ్య, అద్ధా పన పదపరమో, యేన మే చిత్తం న ముచ్చతీ’’తి సన్నిట్ఠానం కత్వా ‘‘సంవిజ్జన్తి ఖో పనా’’తిఆదీని చిన్తేసి. తత్థ భోగాతి ఉపయోగత్థే పచ్చత్తం.

పాతురహోసీతి థేరస్స చిత్తాచారం ఞత్వా ‘‘అయం సోణో అజ్జ సీతవనే పధానభూమియం నిసిన్నో ఇమం వితక్కం వితక్కేతి, గన్త్వాస్స వితక్కం సహోడ్ఢం గణ్హిత్వా వీణోపమకమ్మట్ఠానం కథేస్సామీ’’తి సీతవనే పాతురహోసి. పఞ్ఞత్తే ఆసనేతి పధానికభిక్ఖూ అత్తనో వసనట్ఠానే ఓవదితుం ఆగతస్స బుద్ధస్స భగవతో నిసీదనత్థం యథాలాభేన ఆసనమ్పి పఞ్ఞపేత్వావ పధానం కరోన్తి, అఞ్ఞం అలభమానా పురాణపణ్ణాని సఙ్ఘరిత్వా ఉపరి సఙ్ఘాటిం పఞ్ఞపేన్తి. థేరోపి ఆసనం పఞ్ఞపేత్వావ పధానం అకాసి, తం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘పఞ్ఞత్తే ఆసనే’’తి.

తం కిం మఞ్ఞసీతి సత్థా ‘‘ఇమస్స భిక్ఖునో అవసేసకమ్మట్ఠానేన అత్థో నత్థి, అయం గన్ధబ్బసిప్పే ఛేకో చిణ్ణవసీ, అత్తనో విసయే కథియమానే ఖిప్పమేవ సల్లక్ఖేస్సతీ’’తి వీణోపమం కథేతుం ‘‘తం కిం మఞ్ఞసీ’’తిఆదిమాహ. వీణాయ తన్తిస్సరే కుసలతా నామ వీణాయ వాదనకుసలతా, సో చ తత్థ కుసలో. మాతాపితరో హిస్స ‘‘అమ్హాకం పుత్తో అఞ్ఞం సిప్పం సిక్ఖన్తో కాయేన కిలమిస్సతి, ఇదం పన ఆసనే నిసిన్నేనేవ సక్కా ఉగ్గణ్హితు’’న్తి గన్ధబ్బసిప్పమేవ ఉగ్గణ్హాపేసుం. తస్స –

‘‘సత్త సరా తయో గామా, ముచ్ఛనా ఏకవీసతి;

ఠానా ఏకూనపఞ్ఞాస, ఇచ్చేతే సరమణ్డలా’’తి. –

ఆదికం గన్ధబ్బసిప్పం సబ్బమేవ పగుణం అహోసి. అచ్చాయతాతి అతిఆయతా ఖరముచ్ఛనా. సరవతీతి సరసమ్పన్నా. కమ్మఞ్ఞాతి కమ్మక్ఖమా కమ్మయోగ్గా. అతిసిథిలాతి మన్దముచ్ఛనా. సమే గుణే పతిట్ఠితాతి మజ్ఝిమే సరే ఠపేత్వా ముచ్ఛితా.

అచ్చారద్ధన్తి అతిగాళ్హం. ఉద్ధచ్చాయ సంవత్తతీతి ఉద్ధతభావాయ సంవత్తతి. అతిలీనన్తి అతిసిథిలం. కోసజ్జాయాతి కుసీతభావత్థాయ. వీరియసమథం అధిట్ఠాహీతి వీరియసమ్పయుత్తం సమథం అధిట్ఠాహి, వీరియం సమథేన యోజేహీతి అత్థో. ఇన్ద్రియానఞ్చ సమతం అధిట్ఠాహీతి సద్ధాదీనం ఇన్ద్రియానం సమతం సమభావం అధిట్ఠాహి. తత్థ సద్ధం పఞ్ఞాయ, పఞ్ఞఞ్చ సద్ధాయ, వీరియం సమాధినా, సమాధిఞ్చ వీరియేన యోజయతా ఇన్ద్రియానం సమతా అధిట్ఠితా నామ హోతి. సతి పన సబ్బత్థికా, సా సదాపి బలవతీయేవ వట్టతి. తఞ్చ పన నేసం యోజనావిధానం విసుద్ధిమగ్గే (విసుద్ధి. ౧.౬౦-౬౨) ఆగతనయేన వేదితబ్బం. తత్థ చ నిమిత్తం గణ్హాహీతి తస్మిఞ్చ సమభావే సతి యేన ఆదాసే ముఖబిమ్బేనేవ నిమిత్తేన ఉప్పజ్జితబ్బం, తం సమథనిమిత్తం విపస్సనానిమిత్తం మగ్గనిమిత్తం ఫలనిమిత్తఞ్చ గణ్హ నిబ్బత్తేహీతి ఏవమస్స సత్థా అరహత్తే పక్ఖిపిత్వా కమ్మట్ఠానం కథేసి.

తత్థ చ నిమిత్తం అగ్గహేసీతి సమథనిమిత్తఞ్చ విపస్సనానిమిత్తఞ్చ అగ్గహేసి. ఏకోతి అసహాయో. వూపకట్ఠోతి వత్థుకామేహి చ కిలేసకామేహి చ కాయేన చేవ చిత్తేన చ వూపకట్ఠో. అప్పమత్తోతి కమ్మట్ఠానే సతిం అవిజహన్తో. ఆతాపీతి కాయికచేతసికవీరియాతాపేన ఆతాపో. ఆతప్పతి కిలేసేహీతి ఆతాపో, వీరియం. పహితత్తోతి కాయే చ జీవితే చ అనపేక్ఖతాయ పేసితత్తో విస్సట్ఠఅత్తభావో, నిబ్బానే వా పేసితచిత్తో. న చిరస్సేవాతి కమ్మట్ఠానారమ్భతో న చిరేనేవ. అఞ్ఞతరోతి ఏకో. అరహతన్తి భగవతో సావకానం అరహన్తానం అబ్భన్తరో ఏకో మహాసావకో అహోసీతి అత్థో.

౨౪౪. వుసితవాతి వుత్థబ్రహ్మచరియవాసో. కతకరణీయోతి చతూహి మగ్గేహి కత్తబ్బం కత్వా ఠితో. ఓహితభారోతి ఖన్ధభారం కిలేసభారం అభిసఙ్ఖారభారఞ్చ ఓతారేత్వా ఠితో. అనుప్పత్తసదత్థోతి సదత్థో వుచ్చతి అరహత్తం, తం పత్తోతి అత్థో. పరిక్ఖీణభవసంయోజనోతి ఖీణభవబన్ధనో. సమ్మదఞ్ఞా విముత్తోతి సమ్మా హేతునా కారణేన జానిత్వా విముత్తో. ఛ ఠానానీతి ఛ కారణాని. అధిముత్తో హోతీతి పటివిజ్ఝిత్వా పచ్చక్ఖం కత్వా ఠితో హోతి. నేక్ఖమ్మాధిముత్తోతిఆది సబ్బం అరహత్తవసేన వుత్తం. అరహత్తఞ్హి సబ్బకిలేసేహి నిక్ఖన్తత్తా నేక్ఖమ్మం, తేహేవ పవివిత్తత్తా పవివేకో, బ్యాపజ్జాభావతో అబ్యాపజ్జం, ఉపాదానస్స ఖయన్తే ఉప్పన్నత్తా ఉపాదానక్ఖయో, తణ్హాయ ఖయన్తే ఉప్పన్నత్తా తణ్హక్ఖయో, సమ్మోహాభావతో అసమ్మోహోతి చ వుచ్చతి.

కేవలం సద్ధామత్తకన్తి పటివేధరహితం కేవలం పటివేధపఞ్ఞాయ అసమ్మిస్సం సద్ధామత్తకం. పటిచయన్తి పునప్పునం కరణేన వడ్ఢిం. వీతరాగత్తాతి మగ్గపటివేధేన రాగస్స విహతత్తాయేవ నేక్ఖమ్మసఙ్ఖాతం అరహత్తం పటివిజ్ఝిత్వా సచ్ఛికత్వా ఠితో హోతి, ఫలసమాపత్తివిహారేన విహరతి, తన్నిన్నమానసోయేవ హోతీతి అత్థో. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో.

లాభసక్కారసిలోకన్తి చతుపచ్చయలాభఞ్చ తేసంయేవ సుకతభావఞ్చ వణ్ణభణనఞ్చ. నికామయమానోతి ఇచ్ఛమానో పత్థయమానో. పవివేకాధిముత్తోతి ‘‘పవివేకే అధిముత్తో అహ’’న్తి ఏవం అరహత్తం బ్యాకరోతీతి అత్థో.

సీలబ్బతపరామాసన్తి సీలఞ్చ వతఞ్చ పరామసిత్వా గహితగ్గహణమత్తం. సారతో పచ్చాగచ్ఛన్తోతి సారభావేన జానన్తో. అబ్యాపజ్జాధిముత్తోతి అబ్యాపజ్జం అరహత్తం బ్యాకరోతి. ఇమినావ నయేన సబ్బవారేసు అత్థో దట్ఠబ్బో. అపిచేత్థ ‘‘నేక్ఖమ్మాధిముత్తోతి ఇమస్మింయేవ అరహత్తం కథితం, సేసేసు పఞ్చసు నిబ్బాన’’న్తి ఏకే వదన్తి. అపరే ‘‘అసమ్మోహాధిముత్తోతి ఏత్థేవ నిబ్బానం కథితం, సేసేసు అరహత్త’’న్తి వదన్తి. అయం పనేత్థ సారో – ‘‘సబ్బేస్వేవేతేసు అరహత్తమ్పి నిబ్బానమ్పి కథితమేవాతి.

భుసాతి బలవన్తో దిబ్బరూపసదిసా. నేవస్స చిత్తం పరియాదియన్తీతి ఏతస్స ఖీణాసవస్స చిత్తం గహేత్వా ఠాతుం న సక్కోన్తి. కిలేసా హి ఉప్పజ్జమానా చిత్తం గణ్హన్తి నామ. అమిస్సీకతన్తి అమిస్సకతం. కిలేసా హి ఆరమ్మణేన సద్ధిం చిత్తం మిస్సం కరోన్తి, తేసం అభావా అమిస్సీకతం. ఠితన్తి పతిట్ఠితం. ఆనేఞ్జప్పత్తన్తి అచలనప్పత్తం. వయఞ్చస్సానుపస్సతీతి తస్స చేస చిత్తస్స ఉప్పాదమ్పి వయమ్పి పస్సతి. భుసా వాతవుట్ఠీతి బలవా వాతక్ఖన్ధో. నేవ నం సఙ్కమ్పేయ్యాతి ఏకభాగేన చాలేతుం న సక్కుణేయ్య. న సమ్పకమ్పేయ్యాతి థూణం వియ సబ్బభాగతో కమ్పేతుం న సక్కుణేయ్య. న సమ్పవేధేయ్యాతి వేధేత్వా పవేధేత్వా పాతేతుం న సక్కుణేయ్య.

నేక్ఖమ్మం అధిముత్తస్సాతి అరహత్తం పటివిజ్ఝిత్వా ఠితస్స. సేసపదేసుపి అరహత్తమేవ కథితం. ఉపాదానక్ఖయస్స చాతి ఉపయోగత్థే సామివచనం. అసమ్మోహఞ్చ చేతసోతి చిత్తస్స చ అసమ్మోహం అధిముత్తస్స. దిస్వా ఆయతనుప్పాదన్తి ఆయతనానం ఉప్పాదఞ్చ వయఞ్చ దిస్వా. సమ్మా చిత్తం విముచ్చతీతి సమ్మా హేతునా నయేన ఇమాయ విపస్సనాయ పటిపత్తియా ఫలసమాపత్తివసేన చిత్తం విముచ్చతి, నిబ్బానారమ్మణే అధిముచ్చతి. అథ వా ఇమినా ఖీణాసవస్స పుబ్బభాగపటిపదా కథితా. తస్స హి ఆయతనుప్పాదం దిస్వా ఇమాయ విపస్సనాయ అధిగతస్స అరియమగ్గస్స ఆనుభావేన సబ్బకిలేసేహి సమ్మా చిత్తం విముచ్చతి. ఏవం తస్స సమ్మా విముత్తస్స…పే… న విజ్జతి. తత్థ సన్తచిత్తస్సాతి నిబ్బుతచిత్తస్స. సేసమేత్థ ఉత్తానత్థమేవ.

సోణస్స పబ్బజ్జాకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

సబ్బనీలికాదిపటిక్ఖేపకథావణ్ణనా

౨౪౬. అద్దారిట్ఠకవణ్ణాతి అభినవారిట్ఠఫలవణ్ణా. ఉదకేన తిన్తకాకపత్తవణ్ణాతిపి వదన్తి.

అజ్ఝారామే ఉపాహనపటిక్ఖేపకథావణ్ణనా

౨౪౮. అభిజీవన్తి ఏతేనాతి అభిజీవనికం. కిన్తం? సిప్పం. తేనాహ ‘‘యేన సిప్పేనా’’తిఆది.

కట్ఠపాదుకాదిపటిక్ఖేపకథావణ్ణనా

౨౫౧. ఉణ్ణాహి కతపాదుకాతి ఉణ్ణాలోమమయకమ్బలేహి, ఉణ్ణాలోమేహి ఏవ వా కతపాదుకా. న, భిక్ఖవే, గావీనం విసాణేసు గహేతబ్బన్తిఆదీసు ‘‘మోక్ఖాధిప్పాయేన విసాణాదీసు గహేతుం వట్టతీ’’తి గణ్ఠిపదేసు వుత్తం.

యానాదిపటిక్ఖేపకథావణ్ణనా

౨౫౩. అనుజానామి, భిక్ఖవే, పురిసయుత్తం హత్థవట్టకన్తి ఏత్థ ‘‘అనుజానామి, భిక్ఖవే, పురిసయుత్తం, అనుజానామి, భిక్ఖవే, హత్థవట్టక’’న్తి ఏవం పచ్చేకవాక్యపరిసమాపనం అధిప్పేతన్తి ఆహ ‘‘పురిసయుత్తం ఇత్థిసారథి వా…పే… పురిసా వా, వట్టతియేవా’’తి. పీఠకసివికన్తి పీఠకయానం. పాటఙ్కిన్తి అన్దోలికాయేతం అధివచనం.

ఉచ్చాసయనమహాసయనపటిక్ఖేపకథావణ్ణనా

౨౫౪. వాళరూపానీతి ఆహరిమాని వాళరూపాని. ‘‘అకప్పియరూపాకులో అకప్పియమఞ్చో పల్లఙ్కో’’తి సారసమాసే వుత్తం. ‘‘దీఘలోమకో మహాకోజవోతి చతురఙ్గులాధికలోమో కాళకోజవో. ‘‘చతురఙ్గులాధికాని కిర తస్స లోమానీ’’తి వచనతో చతురఙ్గులతో హేట్ఠా వట్టతీతి వదన్తి. వానచిత్రో ఉణ్ణామయత్థరణోతి భిత్తిచ్ఛేదాదివసేన విచిత్రో ఉణ్ణామయత్థరణో. ఘనపుప్ఫకో ఉణ్ణామయత్థరణోతి ఉణ్ణామయలోహితత్థరణో. పకతితూలికాతి రుక్ఖతూలలతాతూలపోటకీతూలసఙ్ఖాతానం తిణ్ణం తూలానం అఞ్ఞతరపుణ్ణా తూలికా. ‘‘ఉద్దలోమీతి ఉభతోదసం ఉణ్ణామయత్థరణం. ఏకన్తలోమీతి ఏకతోదసం ఉణ్ణామయత్థరణ’’న్తి దీఘనికాయట్ఠకథాయం (దీ. ని. అట్ఠ. ౧.౧౫) వుత్తం, సారసమాసే పన ‘‘ఉద్దలోమీతి ఏకతో ఉగ్గతపుప్ఫం. ఏకన్తలోమీతి ఉభతో ఉగ్గతపుప్ఫ’’న్తి వుత్తం. ‘‘కోసేయ్యకట్టిస్సమయన్తి కోసేయ్యకసటమయ’’న్తి ఆచరియధమ్మపాలత్థేరేన వుత్తం. సుద్ధకోసేయ్యన్తి రతనపరిసిబ్బనరహితం. దీఘనికాయట్ఠకథాయం పనేత్థ ‘‘ఠపేత్వా తూలికం సబ్బానేవ గోనకాదీని రతనపరిసిబ్బితాని వట్టన్తీ’’తి వుత్తం. తత్థ ‘‘ఠపేత్వా తూలిక’’న్తి ఏతేన రతనపరిసిబ్బనరహితాపి తూలికా న వట్టతీతి దీపేతి. ‘‘రతనపరిసిబ్బితాని వట్టన్తీ’’తి ఇమినా పన యాని రతనపరిసిబ్బితాని, తాని భూమత్థరణవసేన యథానురూపం మఞ్చాదీసు చ ఉపనేతుం వట్టతీతి దీపితన్తి వేదితబ్బం. ఏత్థ చ వినయపరియాయం పత్వా గరుకే ఠాతబ్బత్తా ఇధ వుత్తనయేనేవేత్థ వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో. సుత్తన్తికదేసనాయం పన గహట్ఠానమ్పి వసేన వుత్తత్తా తేసం సఙ్గణ్హనత్థం ‘‘ఠపేత్వా తూలికం…పే… వట్టన్తీ’’తి వుత్తన్తి అపరే.

అజినచమ్మేహీతి అజినమిగచమ్మేహి. తాని కిర చమ్మాని సుఖుమతరాని, తస్మా దుపట్టతిపట్టాని కత్వా సిబ్బన్తి. తేన వుత్తం ‘‘అజినపవేణీ’’తి. ఉత్తరం ఉపరిభాగం ఛాదేతీతి ఉత్తరచ్ఛదో, వితానం, తఞ్చ లోహితవితానం ఇధాధిప్పేతన్తి ఆహ ‘‘ఉపరిబద్ధేన రత్తవితానేనా’’తి. ‘‘రత్తవితానేసు చ కాసావం వట్టతి, కుసుమ్భాదిరత్తమేవ న వట్టతీ’’తి గణ్ఠిపదేసు వుత్తం. మహాఉపధానన్తి పమాణాతిక్కన్తం ఉపధానం. ఏత్థ చ కిఞ్చాపి దీఘనికాయట్ఠకథాయం (దీ. ని అట్ఠ. ౧.౧౫) ‘‘అలోహితకాని ద్వేపి వట్టన్తియేవ, తతో ఉత్తరి లభిత్వా అఞ్ఞేసం దాతబ్బాని, దాతుం అసక్కోన్తో మఞ్చే తిరియం అత్థరిత్వా ఉపరి పచ్చత్థరణం దత్వా నిపజ్జితుమ్పి లభతీ’’తి అవిసేసేన వుత్తం, సేనాసనక్ఖన్ధకవణ్ణనాయం (చూళవ. అట్ఠ. ౨౯౭) పన ‘‘అగిలానస్స సీసుపధానఞ్చ పాదుపధానఞ్చాతి ద్వయమేవ వట్టతి, గిలానస్స బిమ్బోహనాని సన్థరిత్వా ఉపరి పచ్చత్థరణం దత్వా నిపజ్జితుమ్పి వట్టతీ’’తి వుత్తత్తా గిలానోయేవ మఞ్చే తిరియం అత్థరిత్వా నిపజ్జితుం లభతీతి వేదితబ్బం.

ఉచ్చాసయనమహాసయనపటిక్ఖేపకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

గిహివికతానుఞ్ఞాతాదికథావణ్ణనా

౨౫౬. అభినిస్సాయ నిసీదితున్తి అపస్సాయ నిసీదితుం.

సోణకుటికణ్ణవత్థుకథావణ్ణనా

౨౫౭. పపతకే పబ్బతేతి ఏత్థ ‘‘పవత్తే పబ్బతే’’తిపి పఠన్తి, పవత్తనామకే పబ్బతేతి అత్థో. సోణో ఉపాసకోతిఆదీసు (ఉదా. అట్ఠ. ౪౬) నామేన సోణో నామ, తీహి సరణగమనేహి ఉపాసకత్తపటివేదనేన ఉపాసకో, కోటిఅగ్ఘనకస్స కణ్ణపిళన్ధనస్స ధారణేన ‘‘కోటికణ్ణో’’తి చ వత్తబ్బే ‘‘కుటికణ్ణో’’తి ఏవం అభిఞ్ఞాతో, న సుకుమారసోణోతి అధిప్పాయో. అయఞ్హి ఆయస్మతో మహాకచ్చానస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా సాసనే అభిప్పసన్నో సరణేసు చ సీలేసు చ పతిట్ఠితో పపతకే పబ్బతే ఛాయూదకసమ్పన్నే ఠానే విహారం కారేత్వా థేరం తత్థ వసాపేత్వా చతూహి పచ్చయేహి ఉపట్ఠాతి. తేన వుత్తం ‘‘ఆయస్మతో మహాకచ్చానస్స ఉపట్ఠాకో హోతీ’’తి.

సో కాలేన కాలం థేరస్స ఉపట్ఠానం గచ్ఛతి, థేరో చస్స ధమ్మం దేసేతి, తేన సంవేగబహులో ధమ్మచరియాయం ఉస్సాహజాతో విహరతి. సో ఏకదా సత్థేన సద్ధిం వాణిజ్జత్థాయ ఉజ్జేనిం గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే అటవియం సత్థే నివిట్ఠే రత్తియం జనసమ్బాధభయేన ఏకమన్తం అపక్కమ్మ నిద్దం ఉపగఞ్ఛి. సత్థో పచ్చూసవేలాయం ఉట్ఠాయ గతో, న ఏకోపి సోణం పబోధేసి, సబ్బే విస్సరిత్వా అగమింసు. సో పభాతాయ రత్తియా పబుజ్ఝిత్వా ఉట్ఠాయ కఞ్చి అపస్సన్తో సత్థేన గతమగ్గం గహేత్వా సీఘం సీఘం గచ్ఛన్తో ఏకం వటరుక్ఖం ఉపగఞ్ఛి. తత్థ అద్దస ఏకం మహాకాయం విరూపదస్సనం బీభచ్ఛం పురిసం అట్ఠితో ముత్తాని అత్తనో మంసాని సయమేవ ఖాదన్తం, దిస్వాన ‘‘కోసి త్వ’’న్తి పుచ్ఛి. పేతోస్మి, భన్తేతి. కస్మా ఏవం కరోసీతి? అత్తనో పుబ్బకమ్మేనాతి. కిం పన తం కమ్మన్తి? అహం పుబ్బే భారుకచ్ఛనగరవాసీ కూటవాణిజో హుత్వా పరేసం సన్తకం వఞ్చేత్వా ఖాదిం, సమణే చ భిక్ఖాయ ఉపగతే ‘‘తుమ్హాకం మంసం ఖాదథా’’తి అక్కోసిం, తేన కమ్మేన ఏతరహి ఇమం దుక్ఖం అనుభవామీతి. తం సుత్వా సోణో అతివియ సంవేగం పటిలభి.

తతో పరం గచ్ఛన్తో ముఖతో పగ్ఘరితకాళలోహితే ద్వే పేతదారకే పస్సిత్వా తథేవ పుచ్ఛి, తేపిస్స అత్తనో కమ్మం కథేసుం. తే కిర భారుకచ్ఛనగరే దారకకాలే గన్ధవాణిజ్జాయ జీవికం కప్పేన్తా అత్తనో మాతరి ఖీణాసవే నిమన్తేత్వా భోజేన్తియా గేహం గన్త్వా ‘‘అమ్హాకం సన్తకం కస్మా సమణానం దేసి, తయా దిన్నం భోజనం భుఞ్జనకసమణానం ముఖతో కాళలోహితం పగ్ఘరతూ’’తి అక్కోసింసు. తే తేన కమ్మేన నిరయే పచ్చిత్వా తస్స విపాకావసేసేన పేతయోనియం నిబ్బత్తిత్వా తదా ఇమం దుక్ఖం అనుభవన్తి. తమ్పి సుత్వా సోణో అతివియ సంవేగజాతో అహోసి.

సో ఉజ్జేనిం గన్త్వా తం కరణీయం తీరేత్వా కురరఘరం పచ్చాగతో థేరం ఉపసఙ్కమిత్వా కతపటిసన్థారో తమత్థం ఆరోచేసి. థేరోపిస్స పవత్తినివత్తీసు ఆదీనవానిసంసే విభావేన్తో ధమ్మం దేసేసి. సో థేరం వన్దిత్వా గేహం గతో సాయమాసం భుఞ్జిత్వా సయనం ఉపగతో థోకంయేవ నిద్దాయిత్వా పబుజ్ఝిత్వా సయనతలే నిసజ్జ యథాసుతం ధమ్మం పచ్చవేక్ఖితుం ఆరద్ధో. తస్స తం ధమ్మం పచ్చవేక్ఖతో తే చ పేతత్తభావే అనుస్సరతో సంసారదుక్ఖం అతివియ భయానకం హుత్వా ఉపట్ఠాసి, పబ్బజ్జాయ చిత్తం నమి. సో విభాతాయ రత్తియా సరీరపటిజగ్గనం కత్వా థేరం ఉపగన్త్వా అత్తనో అజ్ఝాసయం ఆరోచేత్వా పబ్బజ్జం యాచి. తేన వుత్తం ‘‘అథ ఖో సోణో ఉపాసకో…పే… పబ్బాజేతు మం, భన్తే, అయ్యో మహాకచ్చానో’’తి.

తత్థ యథా యథాతిఆదిపదానం అయం సఙ్ఖేపత్థో – యేన యేన ఆకారేన అయ్యో మహాకచ్చానో ధమ్మం దేసేతి ఆచిక్ఖతి పఞ్ఞపేతి పట్ఠపేతి వివరతి విభజతి ఉత్తానిం కరోతి పకాసేతి, తేన తేన మే ఉపపరిక్ఖతో ఏవం హోతి ‘‘యదేతం సిక్ఖత్తయబ్రహ్మచరియం ఏకమ్పి దివసం అఖణ్డం కత్వా చరిమకచిత్తం పాపేతబ్బతాయ ఏకన్తపరిపుణ్ణం, ఏకదివసమ్పి కిలేసమలేన అమలీనం కత్వా చరిమకచిత్తం పాపేతబ్బతాయ ఏకన్తపరిసుద్ధం, సఙ్ఖలిఖితం లిఖితసఙ్ఖసదిసం ధోతసఙ్ఖసప్పటిభాగం చరితబ్బం, ఇదం న సుకరం అగారం అజ్ఝావసతా అగారమజ్ఝే వసన్తేన ఏకన్తపరిపుణ్ణం…పే… చరితు’’న్తి.

ఏవం అత్తనో పరివితక్కితం సోణో ఉపాసకో థేరస్స ఆరోచేత్వా తం పటిపజ్జితుకామో ‘‘ఇచ్ఛామహం భన్తే’’తిఆదిమాహ. థేరో పన ‘‘న తావస్స ఞాణం పరిపాకం గత’’న్తి ఉపధారేత్వా ఞాణపరిపాకం ఆగమయమానో ‘‘దుక్కరం ఖో’’తిఆదినా పబ్బజ్జాఛన్దం నివారేసి. తత్థ ఏకసేయ్యన్తి అదుతియసేయ్యం. ఏత్థ చ సేయ్యాసీసేన ‘‘ఏకో తిట్ఠతి, ఏకో గచ్ఛతి, ఏకో నిసీదతీ’’తిఆదినా నయేన వుత్తం చతూసు ఇరియాపథేసు కాయవివేకం దీపేతి, న ఏకికా హుత్వా సయనమత్తం. ఏకభత్తన్తి ‘‘ఏకభత్తికో హోతి రత్తూపరతో విరతో వికాలభోజనా’’తి (దీ. ని. ౧.౧౦, ౧౯౪; మ. ని. ౧.౨౯౩ అ. ని. ౩.౭౧) ఏవం వుత్తం వికాలభోజనా విరతిం సన్ధాయ వదతి. బ్రహ్మచరియన్తి మేథునవిరతిబ్రహ్మచరియం, సిక్ఖత్తయానుయోగసఙ్ఖాతం సాసనబ్రహ్మచరియం వా. ఇఙ్ఘాతి చోదనత్థే నిపాతో. తత్థేవాతి గేహేయేవ. బుద్ధానం సాసనం అనుయుఞ్జాతి నిచ్చసీలఉపోసథసీలనియమాదిభేదం పఞ్చఙ్గం అట్ఠఙ్గం దసఙ్గఞ్చ సీలం తదనురూపఞ్చ సమాధిపఞ్ఞాభావనం అనుయుఞ్జ. ఏతఞ్హి ఉపాసకేన పుబ్బభాగే అనుయుఞ్జితబ్బం బుద్ధసాసనం నామ. తేనాహ ‘‘కాలయుత్తం ఏకసేయ్యం ఏకభత్తం బ్రహ్మచరియ’’న్తి.

తత్థ కాలయుత్తన్తి చాతుద్దసీపఞ్చద్దసీఅట్ఠమీపాటిహారికపక్ఖసఙ్ఖాతేన కాలేన యుత్తం, యథావుత్తకాలే వా తుయ్హం అనుయుఞ్జన్తస్స యుత్తం పతిరూపం సక్కుణేయ్యం, న సబ్బకాలం సబ్బన్తి అధిప్పాయో. సబ్బమేతం ఞాణస్స అపరిపక్కత్తా తస్స కామానం దుప్పహానతాయ సమ్మా పటిపత్తియం యోగ్యం కారాపేతుం వదతి, న పబ్బజ్జాఛన్దం నివారేతుం. పబ్బజ్జాభిసఙ్ఖారోతి పబ్బజితుం ఆరమ్భో ఉస్సాహో. పటిప్పస్సమ్భీతి ఇన్ద్రియానం అపరిపక్కత్తా సంవేగస్స చ నాతితిక్ఖభావతో వూపసమి. కిఞ్చాపి పటిప్పస్సమ్భి, థేరేన వుత్తవిధిం పన అనుతిట్ఠన్తో కాలేన కాలం థేరం ఉపసఙ్కమిత్వా పయిరుపాసన్తో ధమ్మం సుణాతి. తస్స వుత్తనయేనేవ దుతియమ్పి పబ్బజ్జాయ చిత్తం ఉప్పజ్జి, థేరస్స చ ఆరోచేసి, దుతియమ్పి థేరో పటిక్ఖిపి. తతియవారే పన ఞాణస్స పరిపక్కభావం ఞత్వా ‘‘ఇదాని నం పబ్బాజేతుం కాలో’’తి థేరో పబ్బాజేసి, పబ్బజితఞ్చ తం తీణి సంవచ్ఛరాని అతిక్కమిత్వా గణం పరియేసిత్వా ఉపసమ్పాదేసి. తం సన్ధాయ వుత్తం ‘‘దుతియమ్పి ఖో సోణో…పే… ఉపసమ్పాదేసీ’’తి.

తత్థ అప్పభిక్ఖుకోతి కతిపయభిక్ఖుకో. తదా కిర భిక్ఖూ యేభుయ్యేన మజ్ఝిమదేసేయేవ వసింసు, తస్మా తత్థ కతిపయా ఏవ అహేసుం. తే చ ఏకస్మిం గామే ఏకో, ఏకస్మిం నిగమే ద్వేతి ఏవం విసుం విసుం వసింసు. కిచ్ఛేనాతి దుక్ఖేన. కసిరేనాతి ఆయాసేన. తతో తతోతి తస్మా తస్మా గామనిగమాదితో. థేరేన హి కతిపయే భిక్ఖూ ఆనేత్వా అఞ్ఞేసు ఆనీయమానేసు పుబ్బే ఆనీతా కేనచిదేవ కరణీయేన పక్కమింసు, కఞ్చి కాలం ఆగమేత్వా పున తేసు ఆనీయమానేసు ఇతరే పక్కమింసు. ఏవం పునప్పునం ఆనయనేన సన్నిపాతో చిరేనేవ అహోసి. థేరోపి తదా ఏకవిహారీ అహోసి. తేన వుత్తం ‘‘తిణ్ణం వస్సానం…పే… సన్నిపాతాపేత్వా’’తి.

వస్సంవుత్థస్సాతి వస్సం ఉపగన్త్వా వుసితవతో. ఏదిసో చ ఏదిసో చాతి ఏవరూపో చ ఏవరూపో చ. ‘‘ఏవరూపాయ నామ రూపకాయసమ్పత్తియా సమన్నాగతో, ఏవరూపాయ ధమ్మకాయసమ్పత్తియా సమన్నాగతో’’తి సుతోయేవ మే సో భగవా. న చ మయా సమ్ముఖా దిట్ఠోతి ఏత్థ పన పుథుజ్జనసద్ధాయ ఏవ ఆయస్మా సోణో భగవన్తం దట్ఠుకామో అహోసి. అపరభాగే పన సత్థారా సద్ధిం ఏకగన్ధకుటియం వసిత్వా పచ్చూససమయం అజ్ఝిట్ఠో సోళస అట్ఠకవగ్గియాని సత్థు సమ్ముఖా అట్ఠిం కత్వా మనసి కత్వా సబ్బం చేతసా సమన్నాహరిత్వా అత్థధమ్మపటిసంవేదీ హుత్వా భణన్తో ధమ్ముపసఞ్హితపామోజ్జాదిముఖేన సమాహితో సరభఞ్ఞపరియోసానే విపస్సనం పట్ఠపేత్వా సఙ్ఖారే సమ్మసన్తో అనుపుబ్బేన అరహత్తం పాపుణి. ఏతదత్థమేవ హిస్స భగవతా అత్తనా సద్ధిం ఏకగన్ధకుటియం వాసో ఆణత్తోతి వదన్తి.

కేచి పనాహు ‘‘న చ మయా సమ్ముఖా దిట్ఠోతి ఇదం రూపకాయదస్సనమేవ సన్ధాయ వుత్తం. ఆయస్మా హి సోణో పబ్బజిత్వా థేరస్స సన్తికే కమ్మట్ఠానం గహేత్వా ఘటేన్తో వాయమన్తో అనుపసమ్పన్నోవ సోతాపన్నో హుత్వా ఉపసమ్పజ్జిత్వా ‘ఉపాసకాపి సోతాపన్నా హోన్తి, అహమ్పి సోతాపన్నో, కిమేత్థ చిత్త’న్తి ఉపరిమగ్గత్థాయ విపస్సనం వడ్ఢేత్వా అన్తోవస్సేయేవ ఛళభిఞ్ఞో హుత్వా విసుద్ధిపవారణాయ పవారేసి. అరియసచ్చదస్సనేన భగవతో ధమ్మకాయో దిట్ఠో నామ హోతి. వుత్తఞ్హేతం ‘యో ఖో, వక్కలి, ధమ్మం పస్సతి, సో మం పస్సతీ’తి (సం. ని. ౩.౮౭). తస్మాస్స ధమ్మకాయదస్సనం పగేవ సిద్ధం, పవారేత్వా పన రూపకాయం దట్ఠుకామో అహోసీ’’తి.

పాసాదికన్తిఆదిపదానం అత్థో అట్ఠకథాయమేవ వుత్తో. తత్థ విసూకాయికవిప్ఫన్దితానన్తి పటిపక్ఖభూతానం దిట్ఠిచిత్తవిప్ఫన్దితానన్తి అత్థో. పాసాదికన్తి (ఉదా. అట్ఠ. ౧౦) వా ద్వత్తింసమహాపురిసలక్ఖణఅసీతిఅనుబ్యఞ్జనబ్యామప్పభాకేతుమాలాలఙ్కతాయ సమన్తపాసాదికాయ అత్తనో సరీరప్పభాయ సమ్పత్తియా రూపకాయదస్సనబ్యావటస్స జనస్స సబ్బభాగతో పసాదావహం. పసాదనీయన్తి దసబలచతువేసారజ్జఛఅసాధారణఞాణఅట్ఠారసఆవేణికబుద్ధధమ్మప్పభుతిఅపరిమాణగుణగణసమన్నాగతాయ ధమ్మకాయసమ్పత్తియా పరిక్ఖకజనస్స పసాదనీయం పసీదితబ్బయుత్తం పసాదకం వా. సన్తిన్ద్రియన్తి చక్ఖాదిపఞ్చిన్ద్రియలోలతావిగమేన వూపసన్తపఞ్చిన్ద్రియం. సన్తమానసన్తి ఛట్ఠస్స మనిన్ద్రియస్స నిబ్బిసేవనభావూపగమనేన వూపసన్తమానసం. ఉత్తమదమథసమథం అనుప్పత్తన్తి లోకుత్తరపఞ్ఞావిముత్తిచేతోవిముత్తిసఙ్ఖాతం ఉత్తమం దమథం సమథఞ్చ అనుప్పత్వా అధిగన్త్వా ఠితం. దన్తన్తి సుపరిసుద్ధకాయసమాచారతాయ హత్థపాదకుక్కుచ్చాభావతో దవాదిఅభావతో చ కాయేన దన్తం. గుత్తన్తి సుపరిసుద్ధవచీసమాచారతాయ నిరత్థకవాచాభావతో రవాదిఅభావతో చ వాచాయ గుత్తం. యతిన్ద్రియన్తి సుపరిసుద్ధమనోసమాచారతాయ అరియిద్ధియోగేన అబ్యావటఅప్పటిసఙ్ఖుపేక్ఖాభావతో చ మనిన్ద్రియవసేన యతిన్ద్రియం. నాగన్తి ఛన్దాదివసేన అగమనతో, పహీనానం రాగాదికిలేసానం అపునాగమనతో అపచ్చాగమనతో కస్సచిపి ఆగుస్స సబ్బథాపి అకరణతో, పునబ్భవస్స చ అగమనతోతి ఇమేహి కారణేహి నాగం. ఏత్థ చ ‘‘పాసాదిక’’న్తి ఇమినా రూపకాయేన భగవతో పమాణభూతతం దీపేతి, ‘‘పసాదనీయ’’న్తి ఇమినా ధమ్మకాయేన. ‘‘సన్తిన్ద్రియ’’న్తిఆదినా సేసేహి పమాణభూతతం దీపేతి, తేన చతుప్పమాణికే లోకసన్నివాసే అనవసేసతో సత్తానం భగవతో పమాణభావో పకాసితోతి వేదితబ్బో. ఏకవిహారేతి ఏకగన్ధకుటియం. గన్ధకుటి హి ఇధ ‘‘విహారో’’తి అధిప్పేతో. వత్థున్తి వసితుం.

౨౫౮. అజ్ఝోకాసే వీతినామేత్వాతి (ఉదా. అట్ఠ. ౪౬) అజ్ఝోకాసే నిసజ్జాయ వీతినామేత్వా. ‘‘యస్మా భగవా ఆయస్మతో సోణస్స సమాపత్తిసమాపజ్జనేన పటిసన్థారం కరోన్తో సావకసాధారణా సబ్బా సమాపత్తియో అనులోమపటిలోమం సమాపజ్జన్తో బహుదేవ రత్తిం అజ్ఝోకాసే నిసజ్జాయ వీతినామేత్వా పాదే పక్ఖాలేత్వా విహారం పావిసి, తస్మా ఆయస్మాపి సోణో భగవతో అధిప్పాయం ఞత్వా తదనురూపం సబ్బా తా సమాపత్తియో సమాపజ్జన్తో బహుదేవ రత్తిం అజ్ఝోకాసే నిసజ్జాయ వీతినామేత్వా పాదే పక్ఖాలేత్వా విహారం పావిసీ’’తి కేచి వదన్తి. పవిసిత్వా చ భగవతా అనుఞ్ఞాతో చీవరం తిరోకరణీయం కత్వాపి భగవతో పాదపస్సే నిసజ్జాయ వీతినామేసి. అజ్ఝేసీతి ఆణాపేసి. పటిభాతు తం భిక్ఖు ధమ్మో భాసితున్తి భిక్ఖు తుయ్హం ధమ్మో భాసితుం ఉపట్ఠాతు ఞాణముఖం ఆగచ్ఛతు, యథాసుతం యథాపరియత్తం ధమ్మం భణాహీతి అత్థో.

సబ్బానేవ అట్ఠకవగ్గికానీతి అట్ఠకవగ్గభూతాని కామసుత్తాదీని (మహాని. ౧) సోళస సుత్తాని. సరేన అభాసీతి సుత్తుస్సారణసరేన అభాసి, సరభఞ్ఞవసేన కథేసీతి అత్థో. సరభఞ్ఞపరియోసానేతి ఉస్సారణావసానే. సుగ్గహితానీతి సమ్మా ఉగ్గహితాని. సుమనసికతానీతి సుట్ఠు మనసి కతాని. ఏకచ్చో ఉగ్గహణకాలే సమ్మా ఉగ్గహేత్వాపి పచ్ఛా సజ్ఝాయాదివసేన మనసికరణకాలే బ్యఞ్జనాని వా మిచ్ఛా రోపేతి, పదపచ్చాభట్ఠం వా కరోతి, న ఏవమయం. ఇమినా పన సమ్మదేవ యథుగ్గహితం మనసి కతాని. తేన వుత్తం ‘‘సుమనసికతానీతి సుట్ఠు మనసి కతానీ’’తి. సూపధారితానీతి అత్థతోపి సుట్ఠు ఉపధారితాని. అత్థే హి సుట్ఠు ఉపధారితే సక్కా పాళి సమ్మా ఉస్సారేతుం. కల్యాణియాపి వాచాయ సమన్నాగతోతి సిథిలధనితాదీనం యథావిధానం వచనేన పరిమణ్డలపదబ్యఞ్జనాయ పోరియా వాచాయ సమన్నాగతో. విస్సట్ఠాయాతి విముత్తాయ. ఏతేనస్స విముత్తవాదితం దస్సేతి. అనేలగలాయాతి ఏలం వుచ్చతి దోసో, తం న పగ్ఘరతీతి అనేలగలా, తాయ నిద్దోసాయాతి అత్థో. అథ వా అనేలగలాయాతి అనేలాయ చ అగలాయ చ, నిద్దోసాయ అగలితపదబ్యఞ్జనాయ అపరిహీనపదబ్యఞ్జనాయాతి అత్థో. తథా హి నం భగవా ‘‘ఏతదగ్గం, భిక్ఖవే, మమ సావకానం భిక్ఖూనం కల్యాణవాక్కరణానం యదిదం సోణో కుటికణ్ణో’’తి (అ. ని. ౧.౧౯౮, ౨౦౬) ఏతదగ్గే ఠపేసి. అత్థస్స విఞ్ఞాపనియాతి యథాధిప్పేతం అత్థం ఞాపేతుం సమత్థాయ.

కతివస్సోతి సో కిర మజ్ఝిమవయస్స తతియే కోట్ఠాసే ఠితో ఆకప్పసమ్పన్నో చ పరేసం చిరతరపబ్బజితో వియ ఖాయతి. తం సన్ధాయ భగవా పుచ్ఛీతి కేచి, తం అకారణం. ఏవం సన్తం సమాధిసుఖం అనుభవితుం యుత్తో, ఏత్తకం కాలం కస్మా పమాదం ఆపన్నోసీతి పన అనుయుఞ్జితుం సత్థా ‘‘కతివస్సోసీ’’తి తం పుచ్ఛి. తేనేవాహ ‘‘కిస్స పన త్వం భిక్ఖు ఏవం చిరం అకాసీ’’తి. తత్థ కిస్సాతి కింకారణా. ఏవం చిరం అకాసీతి ఏవం చిరాయి, కేన కారణేన ఏవం చిరకాలం పబ్బజ్జం అనుపగన్త్వా అగారమజ్ఝే వసీతి అత్థో. చిరం దిట్ఠో మేతి చిరేన చిరకాలేన మయా దిట్ఠో. కామేసూతి వత్థుకామేసు కిలేసకామేసు చ. ఆదీనవోతి దోసో. అపిచాతి కామేసు ఆదీనవే కేనచి పకారేన దిట్ఠేపి న తావాహం ఘరావాసతో నిక్ఖమితుం అసక్ఖిం. కస్మా? సమ్బాధో ఘరావాసో, ఉచ్చావచేహి కిచ్చకరణీయేహి సముపబ్యూళ్హో అగారియభావో. తేనేవాహ ‘‘బహుకిచ్చో బహుకరణీయో’’తి.

ఏతమత్థం విదిత్వాతి కామేసు యథాభూతం ఆదీనవదస్సినో చిత్తం చిరాయిత్వాపి ఘరావాసే న పక్ఖన్దతి, అఞ్ఞదత్థు పదుమపలాసే ఉదకబిన్దు వియ వినివత్తతియేవాతి ఏతమత్థం సబ్బాకారతో విదిత్వా. ఇమం ఉదానన్తి పవత్తిం నివత్తిఞ్చ సమ్మదేవ జానన్తో పవత్తియం తంనిమిత్తే చ న కదాచిపి రమతీతి ఇదమత్థదీపకం ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

తత్థ దిస్వా ఆదీనవం లోకేతి సబ్బస్మిమ్పి సఙ్ఖారలోకే ‘‘అనిచ్చో దుక్ఖో విపరిణామధమ్మో’’తిఆదీనవం దోసం పఞ్ఞాచక్ఖునా పస్సిత్వా. ఏతేన విపస్సనాచారో కథితో. ఞత్వా ధమ్మం నిరూపధిన్తి సబ్బూపధిపటినిస్సగ్గత్తా నిరుపధిం నిబ్బానధమ్మం యథాభూతం ఞత్వా, నిస్సరణవివేకాసఙ్ఖతామతసభావతో మగ్గఞాణేన పటివిజ్ఝిత్వా. ‘‘దిస్వా ఞత్వా’’తి ఇమేసం పదానం ‘‘ఘతం పివిత్వా బలం హోతి, సీహం దిస్వా భయం హోతి, పఞ్ఞాయ చస్స దిస్వా ఆసవా పరిక్ఖీణా హోన్తీ’’తిఆదీసు (మ. ని. ౧.౨౭౧) వియ హేతుఅత్థతా దట్ఠబ్బా. అరియో న రమతీ పాపేతి కిలేసేహి ఆరకత్తా అరియో సప్పురిసో అణుమత్తేపి పాపే న రమతి. కస్మా? పాపే న రమతీ సుచీతి సువిసుద్ధకాయసమాచారాదితాయ సుచి సుద్ధపుగ్గలో రాజహంసో వియ ఉచ్చారట్ఠానే పాపే సంకిలిట్ఠధమ్మే న రమతి నాభినన్దతి. ‘‘పాపో న రమతీ సుచి’’న్తిపి పాఠో, తస్సత్థో – పాపో పుగ్గలో సుచిం అనవజ్జం వోదానధమ్మం న రమతి, అఞ్ఞదత్థు గామసూకరాదయో వియ ఉచ్చారట్ఠానం అసుచిం సంకిలేసధమ్మంయేవ రమతీతి పటిపక్ఖతో దేసనం పరివత్తేతి.

సోణకుటికణ్ణవత్థుకథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨౫౯. కాళసీహోతి కాళముఖవానరజాతి. సేసమేత్థ పాళితో అట్ఠకథాతో చ సువిఞ్ఞేయ్యమేవాతి.

చమ్మక్ఖన్ధకవణ్ణనా నిట్ఠితా.