మహావగ్గో

మహాఖన్ధకకథా

పబ్బజ్జాకథా

౨౪౪౪. సీలక్ఖన్ధాదియుత్తేన, సుభక్ఖన్ధేన దేసితే;

ఖన్ధకేపి పవక్ఖామి, సమాసేన వినిచ్ఛయం.

౨౪౪౫. మాతరా అననుఞ్ఞాతం, పితరా వాపి భిక్ఖునో;

భణ్డుకమ్మమపుచ్ఛిత్వా, పబ్బాజేన్తస్స దుక్కటం.

౨౪౪౬. ఉద్దేసపరిపుచ్ఛాయ, సయం చే బ్యావటో సియా;

దహరో ఆణాపేతబ్బో, పబ్బాజేత్వానయాతి చ.

౨౪౪౭. ఉపజ్ఝాయమథుద్దిస్స, అవుత్తో దహరో పన;

పబ్బాజేతి సచే తం సో, సయమేవాపి వట్టతి.

౨౪౪౮. సామణేరోపి వత్తబ్బో, దహరో నత్థి తత్థ చే;

‘‘ఖణ్డసీమమిమం నేత్వా, పబ్బాజేత్వానయా’’తి చ.

౨౪౪౯. సరణాని పనేతస్స, దాతబ్బానేవ అత్తనా;

ఏవమ్పి భిక్ఖునాయేవ, హోతి పబ్బాజితో నరో.

౨౪౫౦. పురిసం భిక్ఖుతో అఞ్ఞో, పబ్బాజేతి న వట్టతి;

ఇత్థిం భిక్ఖునితో అఞ్ఞో, పబ్బాజేతి న వట్టతి.

౨౪౫౧. సామణేరోపి వా దాతుం, సామణేరీపి వా తథా;

ఆణత్తియా ఉభిన్నమ్పి, కాసాయాని లభన్తి తే.

౨౪౫౨. సయమేవ చ యం కిఞ్చి, పబ్బాజేన్తేన భిక్ఖునా;

కేసాపనయనం కత్వా, పఠమం ఉదకే పున.

౨౪౫౩. న్హాపేతబ్బో సియా సుట్ఠు, ఘంసిత్వా గోమయాదినా;

సరీరే పీళకా వాపి, కచ్ఛు వా తస్స హోన్తి చే.

౨౪౫౪. మాతా యథా నియంపుత్తం, న జిగుచ్ఛతి సబ్బసో;

న్హాపేతబ్బోవ యతినా, తథేవ అజిగుచ్ఛతా.

౨౪౫౫. కస్మా? పనేత్తకేనాపి, ఉపకారేన సాసనే;

సో సదా బలవస్నేహో, హోతుపజ్ఝాయకాదిసు.

౨౪౫౬. వినోదేత్వా పనుప్పన్నం, ఉక్కణ్ఠం కులపుత్తకా;

సిక్ఖాయో పరిపూరేత్వా, నిబ్బానం పాపుణన్తి హి.

౨౪౫౭. గన్ధచుణ్ణేన వా పచ్ఛా, చుణ్ణేనపి హలిద్దియా;

సరీరం తస్స సీసఞ్చ, ఉబ్బట్టేత్వా పునప్పునం.

౨౪౫౮. గిహిగన్ధం వినోదేత్వా, కాసాయాని పనేకతో;

ద్వత్తిక్ఖత్తుం సకిం వాపి, దాతబ్బానిస్స భిక్ఖునా.

౨౪౫౯. అథ హత్థేపి వా తస్స, అదత్వా సయమేవ తం;

అచ్ఛాదేతి ఉపజ్ఝాయో, వట్టతాచరియోపి వా.

౨౪౬౦. నివాసేతి అనాణత్తో, సో పారుపతి వా సయం;

అపనేత్వా తతో సబ్బం, పున దాతబ్బమేవ తం.

౨౪౬౧. భిక్ఖునా తు సహత్థేన, తథా ఆణత్తియాపి వా;

దిన్నం వట్టతి కాసావం, నాదిన్నం పన వట్టతి.

౨౪౬౨. తస్సేవ సన్తకం వాపి, కా కథా అత్తసన్తకే;

వన్దాపేత్వా తత్థ భిక్ఖూ, కారాపేత్వాన ఉక్కుటిం.

౨౪౬౩. అఞ్జలిం పగ్గహాపేత్వా, దాతబ్బం సరణత్తయం;

పటిపాటివసేనేవ, న చ ఉప్పటిపాటియా.

౨౪౬౪. సచే ఏకపదం వాపి, దేతి ఏకక్ఖరమ్పి వా;

పటిపాటిం విరజ్ఝిత్వా, గహితం చే న వట్టతి.

౨౪౬౫. తిక్ఖత్తుం యది వా దేతి, బుద్ధం సరణమేవ వా;

తథా సేసేసు చేవమ్పి, న దిన్నానేవ హోన్తి హి.

౨౪౬౬. కత్వానునాసికన్తాని, ఏకాబద్ధాని వా పన;

విచ్ఛిన్దిత్వాథ మ-న్తాని, దాతబ్బాని విజానతా.

౨౪౬౭. ఉపసమ్పదకమ్మం తు, ఏకతోసుద్ధియా సియా;

న హోతి పన పబ్బజ్జా, ఉభతోసుద్ధియా వినా.

౨౪౬౮. తస్మా ఆచరియేనాపి, తథాన్తేవాసికేనపి;

బు-ద్ధ-కారాదయో వణ్ణా, ఠానకరణసమ్పదం.

౨౪౬౯. అహాపేన్తేన వత్తబ్బా, పబ్బజ్జాగుణమిచ్ఛతా;

ఏకవణ్ణవినాసేన, పబ్బజ్జా హి న రూహతి.

౨౪౭౦. యది సిద్ధాపి పబ్బజ్జా, సరణాగమనతోవ హి;

దాతబ్బా దస సీలాని, పూరణత్థాయ భిక్ఖునా.

పబ్బజ్జాకథా.

౨౪౭౧. ఉపజ్ఝాయమథాచరియం, నిస్సాయ వసతా పన;

కత్తబ్బానేవ వత్తాని, పియసీలేన భిక్ఖునా.

౨౪౭౨. ఆసనం పఞ్ఞపేతబ్బం, దన్తకట్ఠం ముఖోదకం;

దాతబ్బం తస్స కాలేన, సచే యాగు భవిస్సతి.

౨౪౭౩. యాగు తస్సుపనేతబ్బా, సఙ్ఘతో కులతోపి వా;

పత్తే వత్తఞ్చ కాతబ్బం, వత్తం గామప్పవేసనే.

౨౪౭౪. చీవరే యాని వత్తాని, వుత్తాని హి మహేసినా;

సేనాసనే తథా పాద-పీఠకథలికాదిసు.

౨౪౭౫. ఏవమాదీని వత్తాని, సబ్బాని పన రోగతో;

వుట్ఠానాగమనన్తాని, సత్తతింససతం సియుం.

౨౪౭౬. వత్తభేదేన సబ్బత్థ, దుక్కటం తు పకాసితం;

అనాదరవసేనేవ, అకరోన్తస్స భిక్ఖునో.

ఉపజ్ఝాయాచరియవత్తకథా.

౨౪౭౭. ఉపజ్ఝాయస్స వత్తాని, తథా సద్ధివిహారికే;

సతం తేరస హోన్తేవ, తథాన్తేవాసికేపి చ.

సద్ధివిహారికన్తేవాసికవత్తకథా.

౨౪౭౮. పక్కన్తే వాపి విబ్భన్తే, పక్ఖసఙ్కన్తకే మతే;

ఆణత్తియా ఉపజ్ఝాయా, పస్సమ్భతి చ నిస్సయో.

౨౪౭౯. హోతి ఆచరియమ్హాపి, ఛధా నిస్సయభేదనం;

పక్కన్తే వాపి విబ్భన్తే, పక్ఖసఙ్కన్తకే మతే.

౨౪౮౦. ఆణత్తియం ఉభిన్నమ్పి, ధురనిక్ఖేపనేపి చ;

ఏకేకస్స ఉభిన్నం వా, నాలయే సతి భిజ్జతి.

౨౪౮౧. ఉపజ్ఝాయసమోధాన-గతస్సాపి చ భిజ్జతి;

దస్సనం సవనఞ్చాతి, సమోధానం ద్విధా మతం.

౨౪౮౨. అద్ధికస్స గిలానస్స, గిలానుపట్ఠకస్స చ;

యాచితస్స న దోసోవ, వసితుం నిస్సయం వినా.

౨౪౮౩. జానతా అత్తనో చేవ, వనే ఫాసువిహారతం;

సభాగే దాయకేసన్తే, వసితుమ్పి చ వట్టతి.

నిస్సయపటిప్పస్సమ్భనకథా.

౨౪౮౪. కుట్ఠిం గణ్డిం కిలాసిఞ్చ, సోసిఞ్చ అపమారికం;

తథా రాజభటం చోరం, లిఖితం కారభేదకం.

౨౪౮౫. కసాహతం నరఞ్చేవ, పురిసం లక్ఖణాహతం;

ఇణాయికఞ్చ దాసఞ్చ, పబ్బాజేన్తస్స దుక్కటం.

౨౪౮౬. హత్థచ్ఛిన్నమళచ్ఛిన్నం, పాదచ్ఛిన్నఞ్చ పుగ్గలం;

కణ్ణనాసఙ్గులిచ్ఛిన్నం, కణ్డరచ్ఛిన్నమేవ చ.

౨౪౮౭. కాణం కుణిఞ్చ ఖుజ్జఞ్చ, వామనం ఫణహత్థకం;

ఖఞ్జం పక్ఖహతఞ్చేవ, సీపదిం పాపరోగినం.

౨౪౮౮. జరాయ దుబ్బలం అన్ధం, బధిరఞ్చేవ మమ్మనం;

పీఠసప్పిం తథా మూగం, పబ్బాజేన్తస్స దుక్కటం.

౨౪౮౯. అతిదీఘోతిరస్సో వా, అతికాలోపి వా తథా;

అచ్చోదాతోపి వా మట్ఠ-తమ్బలోహనిదస్సనో.

౨౪౯౦. అతిథూలో అతికిస్సో, మహాసీసోపి వా తథా;

అతిఖుద్దకసీసేన, సహితేన యుత్తోపి వా.

౨౪౯౧. కుటకుటకసీసో వా, తథా సిఖరసీసకో;

వేళునాళిసమానేన, సీసేన చ యుతో నరో.

౨౪౯౨. కప్పసీసోపి పబ్భార-సీసో వా వణసీసకో;

తథా కణ్ణికకేసో వా, థూలకేసోపి వా తథా.

౨౪౯౩. పూతినిల్లోమసీసో వా, జాతిపణ్డరకేసకో;

జాతియా తమ్బకేసో వా, తథేవావట్టసీసకో.

౨౪౯౪. సీసలోమేకబద్ధేహి, భముకేహి యుతోపి వా;

సమ్బద్ధభముకో వాపి, నిల్లోమభముకోపి వా.

౨౪౯౫. మహన్తఖుద్దనేత్తో వా, తథా విసమలోచనో;

కేకరో వాపి గమ్భీర-నేత్తో విసమచక్కలో.

౨౪౯౬. జతుమూసికకణ్ణో వా, హత్థికణ్ణోపి వా పన;

ఛిద్దమత్తకకణ్ణో వా, తథేవావిద్ధకణ్ణకో.

౨౪౯౭. తథా టఙ్కితకణ్ణో వా, పూతికణ్ణోపి వా పన;

యోనకాదిప్పభేదోపి, నాయం పరిసదూసకో.

౨౪౯౮. అతిపిఙ్గలనేత్తో వా, తథా నిప్పఖుమక్ఖి వా;

అస్సుపగ్ఘరనేత్తో వా, పక్కపుప్ఫితలోచనో.

౨౪౯౯. తథేవ చ మహానాసో, అతిఖుద్దకనాసికో;

తథా చిపిటనాసో వా, నరో కుటిలనాసికో.

౨౫౦౦. నిచ్చవిస్సవనాసో వా, యో వా పన మహాముఖో;

వఙ్కభిన్నముఖో వాపి, మహాఓట్ఠోపి వా పన.

౨౫౦౧. తథా తనుకఓట్ఠో వా, విపులుత్తరఓట్ఠకో;

ఓట్ఠఛిన్నోపి ఉప్పక్క-ముఖో ఏళముఖోపి వా.

౨౫౦౨. సఙ్ఖతుణ్డోపి దుగ్గన్ధ-ముఖో వా పన పుగ్గలో;

మహాదన్తోపి అచ్చన్తం, తథా అసురదన్తకో.

౨౫౦౩. హేట్ఠా ఉపరితో వాపి, బహినిక్ఖన్తదన్తకో;

అదన్తో పూతిదన్తో వా, అతిఖుద్దకదన్తకో.

౨౫౦౪. యస్స దన్తన్తరే దన్తో, కాళకదన్తసన్నిభో;

సుఖుమోవ ఠితో, తం చే, పబ్బాజేతుమ్పి వట్టతి.

౨౫౦౫. యో మహాహనుకో పోసో;

దీఘేన హనునా యుతో;

చిపిటహనుకో వాపి;

రస్సేన హనునా యుతో.

౨౫౦౬. నిమ్మస్సుదాఠికో వాపి, అతిదీఘగలోపి వా;

అతిరస్సగలోపి వా, భిన్నగణ్ఠిగలోపి వా.

౨౫౦౭. తథా భట్ఠంసకూటో వా, భిన్నపిట్ఠిఉరోపి వా;

సుదీఘరస్సహత్థో వా, కచ్ఛుకణ్డుసమాయుతో.

౨౫౦౮. మహానిసదమంసో వా, ఉద్ధనగ్గుపమాయుతో;

వాతణ్డికో మహాఊరు, సఙ్ఘట్టనకజాణుకో.

౨౫౦౯. భిన్నజాణు మహాజాణు, దీఘజఙ్ఘో విజఙ్ఘకో;

వికటో వాపి పణ్హో వా, తథా ఉబ్బద్ధపిణ్డికో.

౨౫౧౦. యట్ఠిజఙ్ఘో మహాజఙ్ఘో, మహాపాదోపి యో నరో;

తథా పిట్ఠికపాదో వా, మహాపణ్హిపి వా పన.

౨౫౧౧. వఙ్కపాదో నరో యో వా, గణ్ఠికఙ్గులికోపి వా;

యో పనన్ధనఖో వాపి, కాళపూతినఖోపి చ.

౨౫౧౨. ఇచ్చేవమాదికం కఞ్చి, నరం పరిసదూసకం;

పబ్బాజేన్తస్స భిక్ఖుస్స, హోతి ఆపత్తి దుక్కటం.

పరిసదూసకకథా.

౨౫౧౩. ‘‘సామణేరజ్జ మా ఖాద, మా భుఞ్జ చ పివా’’తి చ;

నివారేన్తస్స ఆహారం, హోతి ఆపత్తి దుక్కటం.