౩౨. గరుకాపత్తివుట్ఠానవినిచ్ఛయకథా

౨౩౬. గరుకాపత్తివుట్ఠానన్తి పరివాసమానత్తాదీహి వినయకమ్మేహి గరుకాపత్తితో వుట్ఠానం. తత్థ (చూళవ. అట్ఠ. ౧౦౨) తివిధో పరివాసో పటిచ్ఛన్నపరివాసో సుద్ధన్తపరివాసో సమోధానపరివాసోతి. తేసు పటిచ్ఛన్నపరివాసో తావ యథాపటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియా దాతబ్బో. కస్సచి హి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నా ఆపత్తి హోతి, కస్సచి ద్వీహప్పటిచ్ఛన్నా, కస్సచి ఏకాపత్తి హోతి, కస్సచి ద్వే తిస్సో తతుత్తరి వా. తస్మా పటిచ్ఛన్నపరివాసం దేన్తేన పఠమం తావ పటిచ్ఛన్నభావో జానితబ్బో. అయఞ్హి ఆపత్తి నామ దసహాకారేహి పటిచ్ఛన్నా హోతి.

తత్రాయం మాతికా – ఆపత్తి చ హోతి ఆపత్తిసఞ్ఞీ చ, పకతత్తో చ హోతి పకతత్తసఞ్ఞీ చ, అనన్తరాయికో చ హోతి అనన్తరాయికసఞ్ఞీ చ, పహు చ హోతి పహుసఞ్ఞీ చ, ఛాదేతుకామో చ హోతి ఛాదేతి చాతి. తత్థ ఆపత్తి చ హోతి ఆపత్తిసఞ్ఞీ చాతి యం ఆపన్నో, సా ఆపత్తియేవ హోతి, సోపి చ తత్థ ఆపత్తిసఞ్ఞీయేవ. ఇతి జానన్తో ఛాదేతి, ఛన్నా హోతి, అథ పనాయం తత్థ అనాపత్తిసఞ్ఞీ, అచ్ఛన్నా హోతి. అనాపత్తి పన ఆపత్తిసఞ్ఞాయపి అనాపత్తిసఞ్ఞాయపి ఛాదేన్తేన అచ్ఛాదితావ హోతి, లహుకం వా గరుకాతి గరుకం వా లహుకాతి ఛాదేతి, అలజ్జిపక్ఖే తిట్ఠతి, ఆపత్తి పన అచ్ఛన్నా హోతి, గరుకం లహుకాతి మఞ్ఞమానో దేసేతి, నేవ దేసితా హోతి, న ఛన్నా, గరుకం వా గరుకాతి ఞత్వా ఛాదేతి, ఛన్నా హోతి, గరుకలహుకభావం న జానాతి, ఆపత్తిం ఛాదేమీతి ఛాదేతి, ఛన్నావ హోతి.

పకతత్తోతి తివిధం ఉక్ఖేపనీయకమ్మం అకతో. సో చే పకతత్తసఞ్ఞీ హుత్వా ఛాదేతి, ఛన్నా హోతి. అథ ‘‘మయ్హం సఙ్ఘేన కమ్మం కత’’న్తి అపకతత్తసఞ్ఞీ హుత్వా ఛాదేతి, అచ్ఛన్నా హోతి. అపకతత్తేన పన పకతత్తసఞ్ఞినా వా అపకతత్తసఞ్ఞినా వా ఛాదితాపి అచ్ఛన్నావ హోతి. వుత్తమ్పి చేతం –

‘‘ఆపజ్జతి గరుకం సావసేసం,

ఛాదేతి అనాదరియం పటిచ్చ;

న భిక్ఖునీ నో చ ఫుసేయ్య వజ్జం,

పఞ్హా మేసా కుసలేహి చిన్తితా’’తి. (పరి. ౪౮౧) –

అయఞ్హి పఞ్హో ఉక్ఖిత్తకేన కథితో.

అనన్తరాయికోతి యస్స దససు అన్తరాయేసు ఏకోపి నత్థి, సో చే అనన్తరాయికసఞ్ఞీ హుత్వా ఛాదేతి, ఛన్నా హోతి. సచేపి సో భీరుజాతికతాయ అన్ధకారే అమనుస్సచణ్డమిగభయేన అన్తరాయికసఞ్ఞీ హుత్వా ఛాదేతి, అచ్ఛన్నావ హోతి. యస్సపి పబ్బతవిహారే వసన్తస్స కన్దరం వా నదిం వా అతిక్కమిత్వా ఆరోచేతబ్బం హోతి, అన్తరామగ్గే చ చణ్డవాళఅమనుస్సాదిభయం అత్థి, మగ్గే అజగరా నిపజ్జన్తి, నదీ పూరా హోతి, ఏతస్మిం పన సతియేవ అన్తరాయే అన్తరాయికసఞ్ఞీ ఛాదేతి, అచ్ఛన్నా హోతి. అన్తరాయికస్స పన అన్తరాయికసఞ్ఞాయ ఛాదయతో అచ్ఛన్నావ.

పహూతి సో సక్కోతి భిక్ఖునో సన్తికం గన్తుఞ్చేవ ఆరోచేతుఞ్చ, సో చే పహుసఞ్ఞీ హుత్వా ఛాదేతి, ఛన్నా హోతి. సచస్స ముఖే అప్పమత్తకో గణ్డో వా హోతి, హనుకవాతో వా విజ్ఝతి, దన్తో వా రుజ్జతి, భిక్ఖా వా మన్దా లద్ధా హోతి, తావతకేన పన నేవ వత్తుం న సక్కోతి, న గన్తుం, అపిచ ఖో ‘‘న సక్కోమీ’’తి సఞ్ఞీ హోతి, అయం పహు హుత్వా అప్పహుసఞ్ఞీ నామ. ఇమినా ఛాదితాపి అచ్ఛాదితా. అప్పహునా పన వత్తుం వా గన్తుం వా అసమత్థేన పహుసఞ్ఞినా వా అప్పహుసఞ్ఞినా వా ఛాదితా హోతి, అచ్ఛాదితావ.

ఛాదేతుకామో చ హోతి ఛాదేతి చాతి ఇదం ఉత్తానత్థమేవ. సచే పన ‘‘ఛాదేస్సామీ’’తి ధురనిక్ఖేపం కత్వా పురేభత్తే వా పచ్ఛాభత్తే వా పఠమయామాదీసు వా లజ్జిధమ్మం ఓక్కమిత్వా అన్తోఅరుణేయేవ ఆరోచేతి, అయం ఛాదేతుకామో న ఛాదేతి నామ. యస్స పన అభిక్ఖుకే ఠానే వసన్తస్స ఆపజ్జిత్వా సభాగస్స భిక్ఖునో ఆగమనం ఆగమేన్తస్స, సభాగస్స సన్తికం వా గచ్ఛన్తస్స అడ్ఢమాసోపి మాసోపి అతిక్కమతి, అయం న ఛాదేతుకామో ఛాదేతి నామ, అయమ్పి అచ్ఛన్నావ హోతి. యో పన ఆపన్నమత్తోవ అగ్గిం అక్కన్తపురిసో వియ సహసా పక్కమిత్వా సభాగట్ఠానం గన్త్వా ఆవికరోతి, అయం న ఛాదేతుకామోవ న ఛాదేతి నామ. సచే పన సభాగం దిస్వాపి ‘‘అయం మే ఉపజ్ఝాయో వా ఆచరియో వా’’తి లజ్జాయ నారోచేతి, ఛన్నావ హోతి ఆపత్తి. ఉపజ్ఝాయాదిభావో హి ఇధ అప్పమాణం, అవేరిసభాగమత్తమేవ పమాణం. తస్మా అవేరిసభాగస్స సన్తికే ఆరోచేతబ్బా. యో పన విసభాగో హోతి సుత్వా పకాసేతుకామో, ఏవరూపస్స ఉపజ్ఝాయస్సపి సన్తికే న ఆరోచేతబ్బా.

తత్థ పురేభత్తం వా ఆపత్తిం ఆపన్నో హోతు పచ్ఛాభత్తం వా దివా వా రత్తిం వా, యావ అరుణం న ఉగ్గచ్ఛతి, తావ ఆరోచేతబ్బం. ఉద్ధస్తే అరుణే పటిచ్ఛన్నా హోతి, పటిచ్ఛాదనపచ్చయా చ దుక్కటం ఆపజ్జతి, సభాగసఙ్ఘాదిసేసం ఆపన్నస్స పన సన్తికే ఆవికాతుం న వట్టతి. సచే ఆవికరోతి, ఆపత్తి ఆవికతా హోతి, దుక్కటా పన న ముచ్చతి. తస్మా సుద్ధస్స సన్తికే ఆవికాతబ్బా. ఆవికరోన్తో చ ‘‘తుయ్హం సన్తికే ఏకం ఆపత్తిం ఆవికరోమీ’’తి వా ‘‘ఆచిక్ఖామీ’’తి వా ఆరోచేమీ’’తి వా ‘‘మమ ఏకం ఆపత్తిం ఆపన్నభావం జానాహీ’’తి వా వదతు, ‘‘ఏకం గరుకాపత్తిం ఆవికరోమీ’’తిఆదినా వా నయేన వదతు, సబ్బేహిపి ఆకారేహి అప్పటిచ్ఛన్నావ హోతీతి కురున్దియం వుత్తం. సచే పన ‘‘లహుకాపత్తిం ఆవికరోమీ’’తిఆదినా నయేన వదతి, పటిచ్ఛన్నావ హోతి. వత్థుం ఆరోచేతి, ఆపత్తిం ఆరోచేతి, ఉభయం ఆరోచేతి, తివిధేనపి ఆరోచితావ హోతి.

౨౩౭. ఇతి ఇమాని దస కారణాని ఉపపరిక్ఖిత్వా పటిచ్ఛన్నపరివాసం దేన్తేన పఠమమేవ పటిచ్ఛన్నభావో జానితబ్బో, తతో పటిచ్ఛన్నదివసే చ ఆపత్తియో చ సల్లక్ఖేత్వా సచే ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నా హోతి, ‘‘అహం, భన్తే, ఏకం ఆపత్తిం ఆపజ్జిం సఞ్చేతనికం సుక్కవిస్సట్ఠిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్న’’న్తి ఏవం యాచాపేత్వా ఖన్ధకే (చూళవ. ౯౮) ఆగతనయేనేవ కమ్మవాచం వత్వా పరివాసో దాతబ్బో. అథ ద్వీహతీహాదిపటిచ్ఛన్నా హోతి, ‘‘ద్వీహప్పటిచ్ఛన్నం, తీహప్పటిచ్ఛన్నం, చతూహప్పటిచ్ఛన్నం, పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నం…పే… చుద్దసాహప్పటిచ్ఛన్న’’న్తి ఏవం యావ చుద్దసదివసాని దివసవసేన యోజనా కాతబ్బా, పఞ్చదసదివసపటిచ్ఛన్నాయ ‘‘పక్ఖపటిచ్ఛన్న’’న్తి యోజనా కాతబ్బా. తతో యావ ఏకూనతింసతిమో దివసో, తావ ‘‘అతిరేకపక్ఖపటిచ్ఛన్న’’న్తి, తతో ‘‘మాసపటిచ్ఛన్నం, అతిరేకమాసపటిచ్ఛన్నం, ద్వేమాసపటిచ్ఛన్నం, అతిరేకద్వేమాసపటిచ్ఛన్నం, తేమాస…పే… అతిరేకఏకాదసమాసపటిచ్ఛన్న’’న్తి ఏవం యోజనా కాతబ్బా. సంవచ్ఛరే పుణ్ణే ‘‘ఏకసంవచ్ఛరపటిచ్ఛన్న’’న్తి, తతో పరం ‘‘అతిరేకసంవచ్ఛరం, ద్వేసంవచ్ఛర’’న్తి ఏవం యావ ‘‘సట్ఠిసంవచ్ఛరం, అతిరేకసట్ఠిసంవచ్ఛరపటిచ్ఛన్న’’న్తి వా తతో వా భియ్యోపి వత్వా యోజనా కాతబ్బా.

సచే పన ద్వే తిస్సో తతుత్తరి వా ఆపత్తియో హోన్తి, యథా ‘‘ఏకం ఆపత్తి’’న్తి వుత్తం, ఏవం ‘‘ద్వే ఆపత్తియో, తిస్సో ఆపత్తియో’’తి వత్తబ్బం. తతో పరం పన సతం వా హోతు సహస్సం వా, ‘‘సమ్బహులా’’తి వత్తుం వట్టతి. నానావత్థుకాసుపి ‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకం సుక్కవిస్సట్ఠిం, ఏకం కాయసంసగ్గం, ఏకం దుట్ఠుల్లవాచం, ఏకం అత్తకామం, ఏకం సఞ్చరిత్తం, ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో’’తి ఏవం గణనవసేన వా ‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం నానావత్థుకా ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో’’తి ఏవం వత్థుకిత్తనవసేన వా ‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో’’తి ఏవం నామమత్తవసేన వా యోజనా కాతబ్బా. తత్థ నామం దువిధం సజాతిసాధారణం సబ్బసాధారణఞ్చ. తత్థ సఙ్ఘాదిసేసోతి సజాతిసాధారణం. ఆపత్తీతి సబ్బసాధారణం. తస్మా ‘‘సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో’’తి ఏవం సబ్బసాధారణనామవసేనపి వట్టతి. ఇదఞ్హి పరివాసాదివినయకమ్మం వత్థువసేన గోత్తవసేన నామవసేన ఆపత్తివసేన చ కాతుం వట్టతియేవ.

తత్థ సుక్కవిస్సట్ఠీతి వత్థు చేవ గోత్తఞ్చ. సఙ్ఘాదిసేసోతి నామఞ్చేవ ఆపత్తి చ. తత్థ ‘‘సుక్కవిస్సట్ఠిం కాయసంసగ్గ’’న్తిఆదినా వచనేనపి ‘‘నానావత్థుకాయో’’తి వచనేనపి వత్థు చేవ గోత్తఞ్చ గహితం హోతి. ‘‘సఙ్ఘాదిసేసో’’తి వచనేనపి ‘‘ఆపత్తియో’’తి వచనేనపి నామఞ్చేవ ఆపత్తి చ గహితా హోతి. తస్మా ఏతేసు యస్స కస్సచి వసేన కమ్మవాచా కాతబ్బా. ఇధ పన సబ్బాపత్తీనం సాధారణవసేన సమ్బహులనయేనేవ చ సబ్బత్థ కమ్మవాచం యోజేత్వా దస్సయిస్సామ. ఏకఞ్హి ఆపత్తిం ఆపజ్జిత్వా ‘‘సమ్బహులా’’తి వినయకమ్మం కరోన్తస్సపి వుట్ఠాతి ఏకం వినా సమ్బహులానం అభావతో. సమ్బహులా పన ఆపజ్జిత్వా ‘‘ఏకం ఆపజ్జి’’న్తి కరోన్తస్స న వుట్ఠాతి, తస్మా సమ్బహులనయేనేవ యోజయిస్సామ. సేయ్యథిదం – పటిచ్ఛన్నపరివాసం దేన్తేన సచే ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నా ఆపత్తి హోతి.

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచామి. అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, దుతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచామి. అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, తతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచామీతి –

ఏవం తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం దదేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసస్స దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘దిన్నో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసో, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం యో యో ఆపన్నో హోతి, తస్స తస్స నామం గహేత్వా కమ్మవాచా కాతబ్బా.

కమ్మవాచాపరియోసానే చ తేన భిక్ఖునా మాళకసీమాయమేవ ‘‘పరివాసం సమాదియామి, వత్తం సమాదియామీ’’తి వత్తం సమాదాతబ్బం, సమాదియిత్వా తత్థేవ సఙ్ఘస్స ఆరోచేతబ్బం. ఆరోచేన్తేన చ –

ఏవం ఆరోచేతబ్బం. ఇమఞ్చ అత్థం గహేత్వా యాయ కాయచి వాచాయ ఆరోచేతుం వట్టతియేవ.

ఆరోచేత్వా (చూళవ. అట్ఠ. ౧౦౨) సచే నిక్ఖిపితుకామో హోతి, ‘‘పరివాసం నిక్ఖిపామి, వత్తం నిక్ఖిపామీ’’తి నిక్ఖిపితబ్బం. ఏకపదేనపి చేత్థ నిక్ఖిత్తో హోతి పరివాసో, ద్వీహి పన సునిక్ఖిత్తోయేవ. సమాదానేపి ఏసేవ నయో. నిక్ఖిత్తకాలతో పట్ఠాయ పకతత్తట్ఠానే తిట్ఠతి. మాళకతో భిక్ఖూసు నిక్ఖన్తేసు ఏకస్సపి సన్తికే నిక్ఖిపితుం వట్టతి, మాళకతో నిక్ఖమిత్వా సతిం పటిలభన్తేన సహగచ్ఛన్తస్స సన్తికే నిక్ఖిపితబ్బం. సచే సోపి పక్కన్తో, అఞ్ఞస్స యస్స మాళకే నారోచితం, తస్స ఆరోచేత్వా నిక్ఖిపితబ్బం. ఆరోచేన్తేన చ అవసానే ‘‘వేదియతీతి మం ఆయస్మా ధారేతూ’’తి వత్తబ్బం. ద్విన్నం ఆరోచేన్తేన ‘‘ఆయస్మన్తా ధారేన్తూ’’తి, తిణ్ణం ఆరోచేన్తేన ‘‘ఆయస్మన్తో ధారేన్తూ’’తి వత్తబ్బం. సచే అప్పభిక్ఖుకో విహారో హోతి, సభాగా భిక్ఖూ వసన్తి, వత్తం అనిక్ఖిపిత్వా విహారేయేవ రత్తిపరిగ్గహో కాతబ్బో. అథ న సక్కా సోధేతుం, వుత్తనయేనేవ వత్తం నిక్ఖిపిత్వా పచ్చూససమయే ఏకేన భిక్ఖునా సద్ధిం పరిక్ఖిత్తస్స విహారస్స పరిక్ఖేపతో, అపరిక్ఖిత్తస్స విహారస్స పరిక్ఖేపారహట్ఠానతో ద్వే లేడ్డుపాతే అతిక్కమిత్వా మహామగ్గతో ఓక్కమ్మ గుమ్బేన వా వతియా వా పటిచ్ఛన్నట్ఠానే నిసీదితబ్బం, అన్తోఅరుణేయేవ వుత్తనయేన వత్తం సమాదియిత్వా ఆరోచేతబ్బం. ఆరోచేన్తేన సచే నవకతరో హోతి, ‘‘ఆవుసో’’తి వత్తబ్బం. సచే వుడ్ఢతరో, ‘‘భన్తే’’తి వత్తబ్బం. సచే అఞ్ఞో కోచి భిక్ఖు కేనచిదేవ కరణీయేన తం ఠానం ఆగచ్ఛతి, సచే ఏస తం పస్సతి, సద్దం వాస్స సుణాతి, ఆరోచేతబ్బం, అనారోచేన్తస్స రత్తిచ్ఛేదో చేవ వత్తభేదో చ. అథ ద్వాదసహత్థం ఉపచారం ఓక్కమిత్వా అజానన్తస్సేవ గచ్ఛతి, రత్తిచ్ఛేదో హోతియేవ, వత్తభేదో పన నత్థి, ఉగ్గతే అరుణే వత్తం నిక్ఖిపితబ్బం. సచే సో భిక్ఖు కేనచిదేవ కరణీయేన పక్కన్తో హోతి, యం అఞ్ఞం సబ్బపఠమం పస్సతి, తస్స ఆరోచేత్వా నిక్ఖిపితబ్బం. విహారం గన్త్వాపి యం పఠమం పస్సతి, తస్స ఆరోచేత్వా నిక్ఖిపితబ్బం. అయం నిక్ఖిత్తవత్తస్స పరిహారో.

౨౩౮. ఏవం యత్తకాని దివసాని ఆపత్తి పటిచ్ఛన్నా హోతి, తత్తకాని తతో అధికతరాని వా కుక్కుచ్చవినోదనత్థాయ పరివసిత్వా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా వత్తం సమాదియిత్వా మానత్తం యాచితబ్బం. అయఞ్హి వత్తే సమాదిన్నే ఏవ మానత్తారహో హోతి నిక్ఖిత్తవత్తేన పరివుత్థత్తా. అనిక్ఖిత్తవత్తస్స పన పున సమాదానకిచ్చం నత్థి. సో హి పటిచ్ఛన్నదివసాతిక్కమేనేవ మానత్తారహో హోతి, తస్మా తస్స మానత్తం దాతబ్బమేవ. తం దేన్తేన –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సోహం, భన్తే, పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచామి. అహం, భన్తే…పే… సోహం పరివుత్థపరివాసో, దుతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచామి. అహం, భన్తే…పే… సోహం పరివుత్థపరివాసో, తతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచామీ’’తి –

ఏవం తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తస్స దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘దిన్నం సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం కమ్మవాచా కాతబ్బా.

కమ్మవాచాపరియోసానే చ తేన భిక్ఖునా మాళకసీమాయమేవ ‘‘మానత్తం సమాదియామి, వత్తం సమాదియామీ’’తి వత్తం సమాదాతబ్బం, సమాదియిత్వా తత్థేవ సఙ్ఘస్స ఆరోచేతబ్బం. ఆరోచేన్తేన చ –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సోహం పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సోహం మానత్తం చరామి, వేదియామహం భన్తే, వేదియతీతి మం సఙ్ఘో ధారేతూ’’తి –

ఏవం ఆరోచేతబ్బం. ఇమఞ్చ పన అత్థం గహేత్వా యాయ కాయచి వాచాయ ఆరోచేతుం వట్టతియేవ.

ఆరోచేత్వా సచే నిక్ఖిపితుకామో హోతి, ‘‘మానత్తం నిక్ఖిపామి, వత్తం నిక్ఖిపామీ’’తి సఙ్ఘమజ్ఝే నిక్ఖిపితబ్బం. మాళకతో భిక్ఖూసు నిక్ఖన్తేసు ఏకస్సపి సన్తికే నిక్ఖిపితుం వట్టతి. మాళకతో నిక్ఖమిత్వా సతిం పటిలభన్తేన సహగచ్ఛన్తస్స సన్తికే నిక్ఖిపితబ్బం. సచే సోపి పక్కన్తో, అఞ్ఞస్స యస్స మాళకే నారోచితం, తస్స ఆరోచేత్వా నిక్ఖిపితబ్బం. ఆరోచేన్తేన పన అవసానే ‘‘వేదియతీతి మం ఆయస్మా ధారేతూ’’తి వత్తబ్బం. ద్విన్నం ఆరోచేన్తేన ‘‘ఆయస్మన్తా ధారేన్తూ’’తి, తిణ్ణం ఆరోచేన్తేన ‘‘ఆయస్మన్తో ధారేన్తూ’’తి వత్తబ్బం. నిక్ఖిత్తకాలతో పట్ఠాయ పకతత్తట్ఠానే తిట్ఠతి. సచే అప్పభిక్ఖుకో విహారో హోతి, సభాగా భిక్ఖూ వసన్తి, వత్తం అనిక్ఖిపిత్వా అన్తోవిహారేయేవ రత్తియో గణేతబ్బా. అథ న సక్కా సోధేతుం, వుత్తనయేనేవ వత్తం నిక్ఖిపిత్వా పచ్చూససమయే చతూహి పఞ్చహి వా భిక్ఖూహి సద్ధిం పరిక్ఖిత్తస్స విహారస్స పరిక్ఖేపతో, అపరిక్ఖిత్తస్స పరిక్ఖేపారహట్ఠానతో ద్వే లేడ్డుపాతే అతిక్కమిత్వా మహామగ్గతో ఓక్కమ్మ గుమ్బేన వా వతియా వా పటిచ్ఛన్నట్ఠానే నిసీదితబ్బం, అన్తోఅరుణేయేవ వుత్తనయేన వత్తం సమాదియిత్వా ఆరోచేతబ్బం. సచే అఞ్ఞో కోచి భిక్ఖు కేనచిదేవ కరణీయేన తం ఠానం ఆగచ్ఛతి, సచే ఏస తం పస్సతి, సద్దం వాస్స సుణాతి, ఆరోచేతబ్బం. అనారోచేన్తస్స రత్తిచ్ఛేదో చేవ వత్తభేదో చ, అథ ద్వాదసహత్థం ఉపచారం ఓక్కమిత్వా అజానన్తస్సేవ గచ్ఛతి, రత్తిచ్ఛేదో హోతి ఏవ, వత్తభేదో పన నత్థి. ఆరోచితకాలతో పట్ఠాయ ఏకం భిక్ఖుం ఠపేత్వా సేసేహి సతి కరణీయే గన్తుమ్పి వట్టతి, అరుణే ఉట్ఠితే తస్స భిక్ఖుస్స సన్తికే వత్తం నిక్ఖిపితబ్బం. సచే సోపి కేనచి కమ్మేన పురే అరుణేయేవ గచ్ఛతి, అఞ్ఞం విహారతో నిక్ఖన్తం వా ఆగన్తుకం వా యం పఠమం పస్సతి, తస్స సన్తికే ఆరోచేత్వా వత్తం నిక్ఖిపితబ్బం. అయఞ్చ యస్మా గణస్స ఆరోచేత్వా భిక్ఖూనఞ్చ అత్థిభావం సల్లక్ఖేత్వావ వసి, తేనస్స ఊనే గణే చరణదోసో వా విప్పవాసో వా న హోతి. సచే న కఞ్చి పస్సతి, విహారం గన్త్వాపి యం పఠమం పస్సతి, తస్స ఆరోచేత్వా నిక్ఖిపితబ్బం. అయం నిక్ఖిత్తవత్తస్స పరిహారో.

౨౩౯. ఏవం ఛారత్తం మానత్తం అఖణ్డం చరిత్వా యత్థ సియా వీసతిగణో భిక్ఖుసఙ్ఘో, తత్థ సో భిక్ఖు అబ్భేతబ్బో. అబ్భేన్తేహి చ పఠమం అబ్భానారహో కాతబ్బో. అయఞ్హి నిక్ఖిత్తవత్తత్తా పకతత్తట్ఠానే ఠితో, పకతత్తస్స చ అబ్భానం కాతుం న వట్టతి, తస్మా వత్తం సమాదాపేతబ్బో, వత్తే సమాదిన్నే అబ్భానారహో హోతి. తేనపి వత్తం సమాదియిత్వా ఆరోచేత్వా అబ్భానం యాచితబ్బం. అనిక్ఖిత్తవత్తస్స పున వత్తసమాదానకిచ్చం నత్థి. సో హి ఛారత్తాతిక్కమేనేవ అబ్భానారహో హోతి, తస్మా సో అబ్భేతబ్బో. అబ్భేన్తేన చ –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సోహం పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సోహం, భన్తే, చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచామి. అహం, భన్తే…పే… సోహం చిణ్ణమానత్తో దుతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం అబ్భానం యాచామి. అహం, భన్తే…పే… సోహం చిణ్ణమానత్తో తతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం అబ్భానం యాచామీ’’తి –

ఏవం తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సో చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అబ్భేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సో చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అబ్భేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అబ్భానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘అబ్భితో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం కమ్మవాచా కాతబ్బా.

ఏవం తావ ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియా పటిచ్ఛన్నపరివాసో మానత్తదానం అబ్భానఞ్చ వేదితబ్బం. ఇమినావ నయేన ద్వీహాదిపటిచ్ఛన్నాసుపి తదనురూపా కమ్మవాచా కాతబ్బా.

౨౪౦. సచే పన అప్పటిచ్ఛన్నా ఆపత్తి హోతి, పరివాసం అదత్వా మానత్తమేవ దత్వా చిణ్ణమానత్తో అబ్భేతబ్బో. కథం? మానత్తం దేన్తేన తావ –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచామి. అహం, భన్తే…పే… దుతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచామి. అహం, భన్తే…పే… తతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచామీ’’తి –

తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం దదేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తస్స దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘దిన్నం సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం కమ్మవాచా కాతబ్బా.

కమ్మవాచాపరియోసానే చ వత్తసమాదానం వత్తనిక్ఖేపో మానత్తచరణఞ్చ సబ్బం వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. ఆరోచేన్తేన పన –

ఏవం ఆరోచేతబ్బం.

ఏకస్స ద్విన్నం తిణ్ణం వా ఆరోచేన్తేన పటిచ్ఛన్నమానత్తే వుత్తనయేనేవ ఆరోచేతబ్బం. చిణ్ణమానత్తో చ యత్థ సియా వీసతిగణో భిక్ఖుసఙ్ఘో, తత్థ సో అబ్భేతబ్బో. అబ్భేన్తేన చ –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సోహం చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచామి. అహం, భన్తే…పే… సోహం చిణ్ణమానత్తో దుతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం అబ్భానం యాచామి. అహం, భన్తే…పే… సోహం చిణ్ణమానత్తో తతియమ్పి, భన్తే, సఙ్ఘం అబ్భానం యాచామీ’’తి –

ఏవం తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సో చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అబ్భేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం అప్పటిచ్ఛన్నానం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సో చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అబ్భేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అబ్భానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

అబ్భితో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం కమ్మవాచం వత్వా అబ్భేతబ్బో. ఏవం అప్పటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియా వుట్ఠానం వేదితబ్బం.

౨౪౧. సచే కస్సచి ఏకాపత్తి పటిచ్ఛన్నా హోతి, ఏకా అప్పటిచ్ఛన్నా, తస్స పటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియా పరివాసం దత్వా పరివుత్థపరివాసస్స మానత్తం దేన్తేన అప్పటిచ్ఛన్నాపత్తిం పటిచ్ఛన్నాపత్తియా సమోధానేత్వాపి దాతుం వట్టతి. కథం? సచే పటిచ్ఛన్నాపత్తి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నా హోతి –

తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం దదేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తస్స దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘దిన్నం సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం కమ్మవాచా కాతబ్బా.

కమ్మవాచాపరియోసానే చ వత్తసమాదానాది సబ్బం వుత్తనయమేవ. ఆరోచేన్తేన పన –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సోహం పరివుత్థపరివాసో, అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సోహం మానత్తం చరామి, వేదియామహం, భన్తే, వేదియతీతి మం సఙ్ఘో ధారేతూ’’తి –

ఏవం ఆరోచేతబ్బం.

సమాదిన్నమానత్తేన చ అనూనం కత్వా వుత్తనయేన ఛారత్తం మానత్తం చరితబ్బం. చిణ్ణమానత్తో చ యత్థ సియా వీసతిగణో భిక్ఖుసఙ్ఘో, తత్థ సో అబ్భేతబ్బో. అబ్భేన్తేన చ –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సోహం పరివుత్థపరివాసో, అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సోహం, భన్తే, చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచామీ’’తి –

ఏవం తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నాఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సో చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అబ్భేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఏకాహప్పటిచ్ఛన్నానం ఏకాహపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి అప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పటిచ్ఛన్నానఞ్చ అప్పటిచ్ఛన్నానఞ్చ ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సో చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అబ్భేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అబ్భానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

ఏవం కమ్మవాచం కత్వా అబ్భేతబ్బో.

పటిచ్ఛన్నపరివాసకథా నిట్ఠితా.

౨౪౨. సుద్ధన్తపరివాసో సమోధానపరివాసోతి ద్వే అవసేసా. తత్థ (చూళవ. అట్ఠ. ౧౦౨) సుద్ధన్తపరివాసో దువిధో చూళసుద్ధన్తో మహాసుద్ధన్తోతి. దువిధోపి చేస రత్తిపరిచ్ఛేదం సకలం వా ఏకచ్చం వా అజానన్తస్స చ అస్సరన్తస్స చ తత్థ వేమతికస్స చ దాతబ్బో. ఆపత్తిపరియన్తం పన ‘‘ఏత్తకా అహం ఆపత్తియో ఆపన్నో’’తి జానాతు వా మా వా, అకారణమేతం, తత్థ యో ఉపసమ్పదతో పట్ఠాయ అనులోమక్కమేన వా ఆరోచితదివసతో పట్ఠాయ పటిలోమక్కమేన వా ‘‘అసుకఞ్చ అసుకఞ్చ దివసం వా పక్ఖం వా మాసం వా సంవచ్ఛరం వా తవ సుద్ధభావం జానాసీ’’తి పుచ్ఛియమానో ‘‘ఆమ, భన్తే, జానామి, ఏత్తకం నామ కాలం అహం సుద్ధో’’తి వదతి, తస్స దిన్నో సుద్ధన్తపరివాసో చూళసుద్ధన్తోతి వుచ్చతి.

తం గహేత్వా పరివసన్తేన యత్తకం కాలం అత్తనో సుద్ధిం జానాతి, తత్తకం అపనేత్వా అవసేసం మాసం వా ద్వేమాసం వా పరివసితబ్బం. సచే ‘‘మాసమత్తం అసుద్ధోమ్హీ’’తి సల్లక్ఖేత్వా అగ్గహేసి, పరివసన్తో చ పున అఞ్ఞం మాసం సరతి, తమ్పి మాసం పరివసితబ్బమేవ, పున పరివాసదానకిచ్చం నత్థి. అథ ‘‘ద్వేమాసం అసుద్ధోమ్హీ’’తి సల్లక్ఖేత్వా అగ్గహేసి, పరివసన్తో చ ‘‘మాసమత్తమేవాహం అసుద్ధోమ్హీ’’తి సన్నిట్ఠానం కరోతి, మాసమేవ పరివసితబ్బం, పున పరివాసదానకిచ్చం నత్థి. అయఞ్హి సుద్ధన్తపరివాసో నామ ఉద్ధమ్పి ఆరోహతి, హేట్ఠాపి ఓరోహతి. ఇదమస్స లక్ఖణం. అఞ్ఞస్మిం పన ఆపత్తివుట్ఠానే ఇదం లక్ఖణం – యో అప్పటిచ్ఛన్నం ఆపత్తిం ‘‘పటిచ్ఛన్నా’’తి వినయకమ్మం కరోతి, తస్సాపత్తి వుట్ఠాతి. యో పటిచ్ఛన్నం ‘‘అప్పటిచ్ఛన్నా’’తి వినయకమ్మం కరోతి, తస్స న వుట్ఠాతి. అచిరపటిచ్ఛన్నం ‘‘చిరపటిచ్ఛన్నా’’తి కరోన్తస్సపి వుట్ఠాతి, చిరపటిచ్ఛన్నం ‘‘అచిరపటిచ్ఛన్నా’’తి కరోన్తస్స న వుట్ఠాతి. ఏకం ఆపత్తిం ఆపజ్జిత్వా ‘‘సమ్బహులా’’తి కరోన్తస్స వుట్ఠాతి ఏకం వినా సమ్బహులానం అభావతో. సమ్బహులా పన ఆపజ్జిత్వా ‘‘ఏకం ఆపజ్జి’’న్తి కరోన్తస్స న వుట్ఠాతి.

యో పన యథావుత్తేన అనులోమపటిలోమనయేన పుచ్ఛియమానోపి రత్తిపరియన్తం న జానాతి నస్సరతి, వేమతికో వా హోతి, తస్స దిన్నో సుద్ధన్తపరివాసో మహాసుద్ధన్తోతి వుచ్చతి. తం గహేత్వా గహితదివసతో పట్ఠాయ యావ ఉపసమ్పదదివసో, తావ రత్తియో గణేత్వా పరివసితబ్బం, అయం ఉద్ధం నారోహతి, హేట్ఠా పన ఓరోహతి. తస్మా సచే పరివసన్తో రత్తిపరిచ్ఛేదే సన్నిట్ఠానం కరోతి ‘‘మాసో వా సంవచ్ఛరో వా మయ్హం ఆపన్నస్సా’’తి, మాసం వా సంవచ్ఛరం వా పరివసితబ్బం.

పరివాసయాచనదానలక్ఖణం పనేత్థ ఏవం వేదితబ్బం – తేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో –

దుతియమ్పి యాచితబ్బో. తతియమ్పి యాచితబ్బో.

బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జి, ఆపత్తిపరియన్తం న జానాతి, రత్తిపరియన్తం న జానాతి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరతి, రత్తిపరియన్తం నస్సరతి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసస్స దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘దిన్నో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం. సుద్ధన్తపరివాసో, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం సుద్ధన్తపరివాసో దాతబ్బో.

కమ్మవాచాపరియోసానే వత్తసమాదానాది సబ్బం వుత్తనయమేవ. ఆరోచేన్తేన పన –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం, ఆపత్తిపరియన్తం న జానామి, రత్తిపరియన్తం న జానామి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరామి, రత్తిపరియన్తం నస్సరామి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం అదాసి, సోహం పరివసామి, వేదియామహం, భన్తే, వేదియతీతి మం సఙ్ఘో ధారేతూ’’తి ఆరోచేతబ్బం.

ఏకస్స ద్విన్నం వా తిణ్ణం వా ఆరోచనం వుత్తనయమేవ. పరివుత్థపరివాసస్స మానత్తం దేన్తేన –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం, ఆపత్తిపరియన్తం న జానామి, రత్తిపరియన్తం న జానామి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరామి, రత్తిపరియన్తం నస్సరామి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం అదాసి, సోహం, భన్తే, పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మారత్తం యాచామీ’’తి –

ఏవం తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జి, ఆపత్తిపరియన్తం న జానాతి, రత్తిపరియన్తం న జానాతి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరతి, రత్తిపరియన్తం నస్సరతి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం దదేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జి, ఆపత్తిపరియన్తం న జానాతి, రత్తిపరియన్తం న జానాతి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరతి, రత్తిపరియన్తం నస్సరతి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తస్స దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘దిన్నం సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం కమ్మవాచా కాతబ్బా.

కమ్మవాచాపరియోసానే మానత్తసమాదానాది సబ్బం వుత్తనయమేవ. ఆరోచేన్తేన పన –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం, ఆపత్తిపరియన్తం న జానామి, రత్తిపరియన్తం న జానామి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరామి, రత్తిపరియన్తం నస్సరామి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సోహం సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం అదాసి, సోహం పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సోహం మానత్తం చరామి, వేదియామహం, భన్తే, వేదియతీతి మం సఙ్ఘో ధారేతూ’’తి –

ఏవం ఆరోచేతబ్బం.

చిణ్ణమానత్తో చ యత్థ సియా వీసతిగణో భిక్ఖుసఙ్ఘో, తత్థ సో భిక్ఖు అబ్భేతబ్బో. అబ్భేన్తేన చ –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం, ఆపత్తిపరియన్తం న జానామి, రత్తిపరియన్తం న జానామి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరామి, రత్తిపరియన్తం నస్సరామి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సోహం సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం అదాసి, సోహం పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సోహం భన్తే చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచామీ’’తి –

ఏవం తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జి, ఆపత్తిపరియన్తం న జానాతి, రత్తిపరియన్తం న జానాతి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరతి, రత్తిపరియన్తం నస్సరతి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సో చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అబ్భేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా సఙ్ఘాదిసేసా ఆపత్తియో ఆపజ్జి, ఆపత్తిపరియన్తం న జానాతి, రత్తిపరియన్తం న జానాతి, ఆపత్తిపరియన్తం నస్సరతి, రత్తిపరియన్తం నస్సరతి, ఆపత్తిపరియన్తే వేమతికో, రత్తిపరియన్తే వేమతికో, సో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం సుద్ధన్తపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో తాసం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం అదాసి, సో చిణ్ణమానత్తో సఙ్ఘం అబ్భానం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అబ్భేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అబ్భానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

ఏవం కమ్మవాచం కత్వా అబ్భేతబ్బో.

సుద్ధన్తపరివాసకథా నిట్ఠితా.

౨౪౩. సమోధానపరివాసో పన తివిధో హోతి – ఓధానసమోధానో అగ్ఘసమోధానో మిస్సకసమోధానోతి. తత్థ (చూళవ. అట్ఠ. ౧౦౨) ఓధానసమోధానో నామ అన్తరాపత్తిం ఆపజ్జిత్వా పటిచ్ఛాదేన్తస్స పరివుత్థదివసే ఓధునిత్వా మక్ఖేత్వా పురిమాయ ఆపత్తియా మూలదివసపరిచ్ఛేదే పచ్ఛా ఆపన్నం ఆపత్తిం సమోదహిత్వా దాతబ్బపరివాసో వుచ్చతి.

అయం పనేత్థ వినిచ్ఛయో – యో పటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియా పరివాసం గహేత్వా పరివసన్తో వా మానత్తారహో వా మానత్తం చరన్తో వా అబ్భానారహో వా అనిక్ఖిత్తవత్తో అఞ్ఞం ఆపత్తిం ఆపజ్జిత్వా పురిమాయ ఆపత్తియా సమా వా ఊనతరా వా రత్తియో పటిచ్ఛాదేతి, తస్స మూలాయపటికస్సనేన తే పరివుత్థదివసే చ మానత్తచిణ్ణదివసే చ సబ్బే ఓధునిత్వా అదివసే కత్వా పచ్ఛా ఆపన్నాపత్తిం మూలఆపత్తియం సమోధాయ పరివాసో దాతబ్బో. తేన సచే మూలాపత్తి పక్ఖపటిచ్ఛన్నా, అన్తరాపత్తి ఊనకపక్ఖపటిచ్ఛన్నా, పున పక్ఖమేవ పరివాసో పరివసితబ్బో. అథాపి అన్తరాపత్తి పక్ఖపటిచ్ఛన్నావ, పక్ఖమేవ పరివసితబ్బం. ఏతేనుపాయేన యావ సట్ఠివస్సపటిచ్ఛన్నా మూలాపత్తి, తావ వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో. సట్ఠివస్సానిపి పరివసిత్వా మానత్తారహో హుత్వాపి హి ఏకదివసం అన్తరాపత్తిం పటిచ్ఛాదేత్వా పున సట్ఠివస్సాని పరివాసారహో హోతి. ఏవం మానత్తచారికమానత్తారహకాలేపి ఆపన్నాయ ఆపత్తియా మూలాయపటికస్సనే కతే మానత్తచిణ్ణదివసాపి పరివాసవుత్థదివసాపి సబ్బే మక్ఖితావ హోన్తి. సచే పన నిక్ఖిత్తవత్తో ఆపజ్జతి, మూలాయపటికస్సనారహో నామ న హోతి. కస్మా? యస్మా న సో పరివసన్తో ఆపన్నో, పకతత్తట్ఠానే ఠితో ఆపన్నో, తస్మా తస్సా ఆపత్తియా విసుం మానత్తం చరితబ్బం. సచే పటిచ్ఛన్నా హోతి, పరివాసోపి వసితబ్బో.

‘‘సచే పన అన్తరాపత్తి మూలాపత్తితో అతిరేకపటిచ్ఛన్నా హోతి, తత్థ కిం కాతబ్బ’’న్తి వుత్తే మహాసుమత్థేరో ఆహ ‘‘అతేకిచ్ఛో అయం పుగ్గలో, అతేకిచ్ఛో నామ ఆవికారాపేత్వా విస్సజ్జేతబ్బో’’తి. మహాపదుమత్థేరో పనాహ ‘‘కస్మా అతేకిచ్ఛో నామ, నను అయం సముచ్చయక్ఖన్ధకో నామ బుద్ధానం ఠితకాలసదిసో, ఆపత్తి నామ పటిచ్ఛన్నా వా హోతు అప్పటిచ్ఛన్నా వా సమకఊనతరఅతిరేకపటిచ్ఛన్నా వా, వినయధరస్స కమ్మవాచం యోజేతుం సమత్థభావోయేవేత్థ పమాణం, తస్మా యా అతిరేకపటిచ్ఛన్నా హోతి, తం మూలాపత్తిం కత్వా తత్థ ఇతరం సమోధాయ పరివాసో దాతబ్బో’’తి. అయం ఓధానసమోధానో నామ.

తం దేన్తేన పఠమం మూలాయ పటికస్సిత్వా పచ్ఛా పరివాసో దాతబ్బో. సచే కోచి భిక్ఖు పక్ఖపటిచ్ఛన్నాయ ఆపత్తియా పరివసన్తో అన్తరా అనిక్ఖిత్తవత్తోవ పున పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నం ఆపత్తిం ఆపజ్జతి, తేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏకంసం ఉత్తరాసఙ్గం కరిత్వా వుడ్ఢానం భిక్ఖూనం పాదే వన్దిత్వా ఉక్కుటికం నిసీదిత్వా అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా ఏవమస్స వచనీయో –

దుతియమ్పి యాచితబ్బో. తతియమ్పి యాచితబ్బో.

బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘పటికస్సితో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామో భిక్ఖు అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయపటికస్సనా, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం మూలాయపటికస్సనా కాతబ్బా.

ఏవఞ్చ సమోధానపరివాసో దాతబ్బో. తేన భిక్ఖునా సఙ్ఘం ఉపసఙ్కమిత్వా…పే… ఏవమస్స వచనీయో –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం పక్ఖపటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం అదాసి, సోహం పరివసన్తో అన్తరా సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయపటికస్సనం యాచిం, తం మం సఙ్ఘో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయ పటికస్సి, సోహం, భన్తే, సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం యాచామీ’’తి.

దుతియమ్పి యాచితబ్బో. తతియమ్పి యాచితబ్బో.

బ్యత్తేన భిక్ఖునా పటిబలేన సఙ్ఘో ఞాపేతబ్బో –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి పక్ఖపటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం అదాసి, సో పరివసన్తో అన్తరా సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయపటికస్సనం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయ పటికస్సి, సో సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం దదేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి పక్ఖపటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం అదాసి, సో పరివసన్తో అన్తరా సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయపటికస్సనం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయ పటికస్సి, సో సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసస్స దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.

‘‘దుతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే… తతియమ్పి ఏతమత్థం వదామి…పే….

‘‘దిన్నో సఙ్ఘేన ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసో, ఖమతి సఙ్ఘస్స, తస్మా తుణ్హీ, ఏవమేతం ధారయామీ’’తి –

ఏవం సమోధానపరివాసో దాతబ్బో.

కమ్మవాచాపరియోసానే చ వత్తసమాదానాది సబ్బం పుబ్బే వుత్తనయమేవ. ఆరోచేన్తేన పన –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం పక్ఖపటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం అదాసి, సోహం పరివసన్తో అన్తరా సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయపటికస్సనం యాచిం, తం మం సఙ్ఘో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయ పటికస్సి, సోహం సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం అదాసి, సోహం పరివసామి, వేదియామహం, భన్తే, వేదియతీతి మం సఙ్ఘో ధారేతూ’’తి –

ఏవం ఆరోచేతబ్బం.

పరివుత్థపరివాసస్స మానత్తం దేన్తేన –

‘‘అహం, భన్తే, సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం పక్ఖపటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం అదాసి, సోహం పరివసన్తో అన్తరా సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జిం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సోహం సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయపటికస్సనం యాచిం, తం మం సఙ్ఘో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయ పటికస్సి, సోహం సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం యాచిం, తస్స మే సఙ్ఘో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం అదాసి, సోహం, భన్తే, పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచామీ’’తి –

ఏవం తిక్ఖత్తుం యాచాపేత్వా –

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి పక్ఖపటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం అదాసి, సో పరివసన్తో అన్తరా సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయపటికస్సనం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయ పటికస్సి, సో సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం దదేయ్య, ఏసా ఞత్తి.

‘‘సుణాతు మే, భన్తే, సఙ్ఘో, అయం ఇత్థన్నామో భిక్ఖు సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి పక్ఖపటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పక్ఖపటిచ్ఛన్నానం పక్ఖపరివాసం అదాసి, సో పరివసన్తో అన్తరా సమ్బహులా ఆపత్తియో ఆపజ్జి పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నాయో, సో సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయపటికస్సనం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామం భిక్ఖుం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం మూలాయ పటికస్సి, సో సఙ్ఘం అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం యాచి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో అన్తరా సమ్బహులానం ఆపత్తీనం పఞ్చాహప్పటిచ్ఛన్నానం పురిమాసు ఆపత్తీసు సమోధానపరివాసం అదాసి, సో పరివుత్థపరివాసో సఙ్ఘం సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం యాచతి, సఙ్ఘో ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తం దేతి, యస్సాయస్మతో ఖమతి ఇత్థన్నామస్స భిక్ఖునో సమ్బహులానం ఆపత్తీనం ఛారత్తం మానత్తస్స దానం, సో తుణ్హస్స. యస్స నక్ఖమతి, సో భాసేయ్య.