౫. కులసఙ్గహవినిచ్ఛయకథా

౨౭. ఏవం విఞ్ఞత్తివినిచ్ఛయం కథేత్వా ఇదాని కులసఙ్గహవినిచ్ఛయం కథేతుం ‘‘కులసఙ్గహో’’తిఆదిమాహ. తత్థ సఙ్గణ్హనం సఙ్గహో, కులానం సఙ్గహో కులసఙ్గహో, పచ్చయదాయకాదీనం గిహీనం అనుగ్గహకరణం. అనుగ్గహత్థో హేత్థ సఙ్గహ-సద్దో యథా ‘‘పుత్తదారస్స సఙ్గహో’’తి (ఖు. పా. ౫.౬; సు. ని. ౨౬౫).

౨౮. తత్థ కోట్టనన్తి సయం ఛిన్దనం. కోట్టాపనన్తి ‘‘ఇమం ఛిన్దా’’తి అఞ్ఞేసం ఛేదాపనం. ఆళియా బన్ధనన్తి యథా గచ్ఛమూలే ఉదకం సన్తిట్ఠతి, తథా సమన్తతో బన్ధనం. ఉదకస్సాతి అకప్పియఉదకస్స ‘‘కప్పియఉదకసిఞ్చన’’న్తి విసుం వక్ఖమానత్తా, తఞ్చ ఆరామాదిఅత్థం రోపనే అకప్పియవోహారేసుపి కప్పియవోహారేసుపి కప్పియఉదకసిఞ్చనాది వట్టతీతి వక్ఖమానత్తా ఇధాపి విభాగం కత్వా కప్పియఉదకసిఞ్చనాది విసుం దస్సితం. ఏత్థ చ కతమం అకప్పియఉదకం, కతమం పన కప్పియఉదకన్తి? సప్పాణకం అకప్పియఉదకం, అప్పాణకం కప్పియఉదకన్తి. కథం విఞ్ఞాయతీతి చే, ‘‘యో పన భిక్ఖు జానం సప్పాణకం ఉదకం తిణం వా మత్తికం వా సిఞ్చేయ్య వా సిఞ్చాపేయ్య వా పాచిత్తియ’’న్తి వచనతో. యథా కోట్టనఖణనాదికాయికకిరియాపి అకప్పియవోహారే సఙ్గహితా, ఏవం మాతికాఉజుకరణాదికప్పియవోహారేపీతి ఆహ ‘‘సుక్ఖమాతికాయ ఉజుకరణ’’న్తి. హత్థపాదముఖధోవననహఆనోదకసిఞ్చనన్తి ఇమినాపి పకారన్తరేన కప్పియఉదకసిఞ్చనమేవ దస్సేతి. అకప్పియవోహారే కోట్టనఖణనాదివసేన సయం కరణస్సపి కథం సఙ్గహోతి? అకప్పియన్తి వోహరియతీతి అకప్పియవోహారోతి అకప్పియభూతం కరణకారాపనాది సబ్బమేవ సఙ్గహితం, న పన అకప్పియవచనమత్తన్తి దట్ఠబ్బం. కప్పియవోహారేపి ఏసేవ నయో. సుక్ఖమాతికాయ ఉజుకరణన్తి ఇమినా పురాణపణ్ణాదీనం హరణమ్పి సఙ్గహితన్తి దట్ఠబ్బం. కుదాలాదీని భూమియం ఠపేత్వా ఠానతో హత్థేన గహేత్వా ఠానమేవ పాకటతరన్తి ‘‘ఓభాసో’’తి వుత్తం.

౨౯. మహాపచ్చరివాదం పతిట్ఠాపేతుకామో పచ్ఛా వదతి. వనత్థాయాతి ఇదం కేచి ‘‘వతత్థాయా’’తి పఠన్తి, తేసం వతిఅత్థాయాతి అత్థో. వజిరబుద్ధిటీకాయమ్పి తథేవ వుత్తం, ‘‘ఆరామరోపా వనరోపా, యే నరా సేతుకారకా’’తి (సం. ని. ౧.౪౭) వచనతో పన తం విచారేతబ్బం. అకప్పియవోహారేపి ఏకచ్చం వట్టతీతి దస్సేతుం ‘‘న కేవలఞ్చ సేస’’న్తిఆదిమాహ. యం కిఞ్చి మాతికన్తి సుక్ఖమాతికం వా అసుక్ఖమాతికం వా. కప్పియఉదకం సిఞ్చితున్తి ఇమినా ‘‘కప్పియఉదకం సిఞ్చథా’’తి వత్తుమ్పి వట్టతీతి దస్సేతి. సయం రోపేతుమ్పి వట్టతీతి ఇమినా ‘‘రోపేహీ’’తి వత్తుమ్పి వట్టతీతిపి సిద్ధం.

౩౦. పాచిత్తియఞ్చేవ దుక్కటఞ్చాతి పథవీఖణనపచ్చయా పాచిత్తియం, కులసఙ్గహపచ్చయా దుక్కటం. అకప్పియవోహారేనాతి ‘‘ఇదం ఖణ, ఇదం రోపేహీ’’తి అకప్పియవోహారేన. దుక్కటమేవాతి కులసఙ్గహపచ్చయా దుక్కటం. ఉభయత్రాతి కప్పియాకప్పియపథవియం.

సబ్బత్థాతి కులసఙ్గహపరిభోగఆరామాదిఅత్థాయ రోపితే. దుక్కటమ్పీతి న కేవలం పాచిత్తియమేవ. కప్పియేనాతి కప్పియఉదకేన. తేసంయేవ ద్విన్నన్తి కులసఙ్గహపరిభోగానం. దుక్కటన్తి కులసఙ్గహత్థాయ సయం సిఞ్చనే, కప్పియవోహారేన వా అకప్పియవోహారేన వా సిఞ్చాపనే దుక్కటం, పరిభోగత్థాయ సయం సిఞ్చనే, అకప్పియవోహారేన సిఞ్చాపనే చ దుక్కటం. పయోగబహులతాయాతి సయం కరణే, కాయపయోగస్స కారాపనే వచీపయోగస్స బహుత్తేన. ఆపత్తిబహులతా వేదితబ్బాతి ఏత్థ సయం సిఞ్చనే ధారాపచ్ఛేదగణనాయ ఆపత్తిగణనా వేదితబ్బా. సిఞ్చాపనే పన పునప్పునం ఆణాపేన్తస్స వాచాయ వాచాయ ఆపత్తి, సకిం ఆణత్తస్స బహుసిఞ్చనే ఏకావ.

ఓచిననే దుక్కటపాచిత్తియానీతి కులసఙ్గహపచ్చయా దుక్కటం, భూతగామపాతబ్యతాయ పాచిత్తియం. అఞ్ఞత్థాతి వత్థుపూజాదిఅత్థాయ ఓచిననే. సకిం ఆణత్తోతి అకప్పియవోహారేన ఆణత్తో. పాచిత్తియమేవాతి అకప్పియవోహారేన ఆణత్తత్తా భూతగామసిక్ఖాపదేన (పాచి. ౯౦-౯౧) పాచిత్తియం. కప్పియవచనేన పన వత్థుపూజాదిఅత్థాయ ఓచినాపేన్తస్స అనాపత్తియేవ.

౩౧. గన్థనేన నిబ్బత్తం దామం గన్థిమం. ఏస నయో సేసేసుపి. న వట్టతీతి కులసఙ్గహత్థాయ, వత్థుపూజాదిఅత్థాయ వా వుత్తనయేన కరోన్తస్స కారాపేన్తస్స చ దుక్కటన్తి అత్థో. వట్టతీతి వత్థుపూజాదిఅత్థాయ వట్టతి, కులసఙ్గహత్థాయ పన కప్పియవోహారేన కారాపేన్తస్సపి దుక్కటమేవ. పురిమనయేనేవాతి ‘‘భిక్ఖుస్స వా’’తిఆదినా వుత్తనయేన. ధమ్మాసనవితానే బద్ధకణ్టకేసు పుప్ఫాని వినివిజ్ఝిత్వా ఠపేన్తీతి సమ్బన్ధో. ఉపరూపరి విజ్ఝిత్వా ఛత్తసదిసం కత్వా ఆవుణనతో ‘‘ఛత్తాధిఛత్తం వియా’’తి వుత్తం. ‘‘కదలిక్ఖన్ధమ్హీ’’తిఆదినా వుత్తం సబ్బమేవ సన్ధాయ ‘‘తం అతిఓళారికమేవా’’తి వుత్తం, సబ్బత్థ కరణే, అకప్పియవోహారేన కారాపనే చ దుక్కటమేవాతి అత్థో. పుప్ఫవిజ్ఝనత్థం కణ్టకమ్పి బన్ధితుం న వట్టతీతి ఇమస్స ఉపలక్ఖణత్తా పుప్ఫదామోలమ్బకాదిఅత్థాయ రజ్జుబన్ధనాదిపి న వట్టతీతి కేచి వదన్తి. అఞ్ఞే పన ‘‘పుప్ఫవిజ్ఝనత్థం కణ్టకన్తి విసేసితత్తా తదత్థం కణ్టకమేవ బన్ధితుం న వట్టతి, తఞ్చ అట్ఠకథాపమాణేనా’’తి వదన్తి, వీమంసిత్వా గహేతబ్బం. పుప్ఫపటిచ్ఛకం నామ దన్తాదీహి కతం పుప్ఫాధానం. ఏతమ్పి నాగదన్తకమ్పి సఛిద్దమేవ గహేతబ్బం. అసోకపిణ్డియాతి అసోకసాఖానం, పుప్ఫానం వా సమూహే. సారత్థదీపనియం (సారత్థ. టీ. ౨.౪౩౧) పన ‘‘అసోకపిణ్డియాతి అసోకపుప్ఫమఞ్జరికాయా’’తి వుత్తం. ధమ్మరజ్జు నామ చేతియం వా బోధిం వా పుప్ఫప్పవేసనత్థం ఆవిజ్ఝిత్వా బన్ధరజ్జు. విమతివినోదనియం (వి. వి. టీ. ౧.౪౩౧) పన ‘‘ధమ్మరజ్జు నామ చేతియాదీని పరిక్ఖిపిత్వా తేసఞ్చ రజ్జుయా చ అన్తరా పుప్ఫప్పవేసనత్థాయ బన్ధరజ్జు. సిథిలవట్టితాయ వా వట్టియా అబ్భన్తరే పుప్ఫప్పవేసనత్థాయ ఏవం బన్ధాతిపి వదన్తీ’’తి వుత్తం.

మత్థకదామన్తి ధమ్మాసనాదిమత్థకే పలమ్బకదామం. తేసంయేవాతి ఉప్పలాదీనం ఏవ. వాకేన వాతి పుప్ఫనాళం ఫాలేత్వా పుప్ఫేన ఏకాబద్ధట్ఠితవాకేన దణ్డేన చ ఏకాబద్ధేనేవ. ఏతేన పుప్ఫం బీజగామసఙ్గహం న గచ్ఛతి పఞ్చసు బీజేసు అపవిట్ఠత్తా పణ్ణం వియ, తస్మా కప్పియం అకారాపేత్వాపి వికోపనే దోసో నత్థి. యఞ్చ ఛిన్నస్సపి మకుళస్స వికసనం, తమ్పి అతితరుణస్స అభావా వుడ్ఢిలక్ఖణం న హోతి, పరిణతస్స పన మకుళస్స పత్తానం సినేహే పరియాదానం గతే విసుంభావో ఏవ వికాసో, తేనేవ ఛిన్నమకుళవికాసో అఛిన్నమకుళవికాసతో పరిహీనో, మిలాతనియుత్తో వా దిస్సతి. యఞ్చ మిలాతస్స ఉదకసఞ్ఞోగే అమిలానతాపజ్జనం, తమ్పి తమ్బులపణ్ణాదీసు సమానం వుడ్ఢిలక్ఖణం న హోతి. పాళిఅట్ఠకథాసు చ న కత్థచి పుప్ఫానం కప్పియకరణం ఆగతం, తస్మా పుప్ఫం సబ్బథా అబీజమేవాతి విఞ్ఞాయతి, వీమంసిత్వా గహేతబ్బం.

‘‘పసిబ్బకే వియా’’తి వుత్తత్తా పుప్ఫం పసిబ్బకే వా పసిబ్బకసదిసం బన్ధే యత్థ కత్థచి చీవరే వా పక్ఖిపితుం వట్టతీతి సిద్ధం. సారత్థదీపనియం (సారత్థ. టీ. ౨.౪౩౧) పన ‘‘ఖన్ధే ఠపితకాసావస్సాతి ఖన్ధే ఠపితసఙ్ఘాటిం సన్ధాయ వుత్తం. తఞ్హి తథాబన్ధితుం సక్కా భవేయ్య. ఇమినా చ అఞ్ఞమ్పి తాదిసం కాసావం వా వత్థం వా వుత్తనయేన బన్ధిత్వా తత్థ పుప్ఫాని పక్ఖిపితుం వట్టతీతి సిద్ధం. అంసభణ్డికపసిబ్బకే పక్ఖిత్తసదిసత్తా వేఠిమం నామ న జాతం, తస్మా సిథిలబన్ధస్స అన్తరన్తరా పక్ఖిపితుమ్పి వట్టతీతి వదన్తీ’’తి వుత్తం. హేట్ఠా దణ్డకం పన బన్ధితుం న వట్టతీతి రజ్జుఆదీహి బన్ధనం సన్ధాయ వుత్తం, పుప్ఫస్సేవ పన అచ్ఛిన్నదణ్డకేహి బన్ధితుం వట్టతి ఏవ.

పుప్ఫపటే చ దట్ఠబ్బన్తి పుప్ఫపటం కరోన్తస్స దీఘతో పుప్ఫదామస్స హరణపచ్చాహరణవసేన పూరణం సన్ధాయ వుత్తం, తిరియతో హరణం పన వాయిమం నామ హోతి, న పురిమం. ‘‘పురిమట్ఠానం అతిక్కామేతీ’’తి సామఞ్ఞతో వుత్తత్తా పురిమం పుప్ఫకోటిం ఫుసాపేత్వా వా అఫుసాపేత్వా వా పరిక్ఖిపనవసేన అతిక్కామేన్తస్స ఆపత్తియేవ. బన్ధితుం వట్టతీతి పుప్ఫరహితాయ సుత్తవాకకోటియా బన్ధితుం వట్టతి. ఏకవారం హరిత్వా పరిక్ఖిపిత్వాతి ఇదం పుబ్బే వుత్తచేతియాదిపరిక్ఖేపం పుప్ఫపటకరణఞ్చ సన్ధాయ వుత్తం, తస్మా చేతియం వా బోధిం వా పరిక్ఖిపన్తేన ఏకవారం పరిక్ఖిపిత్వా పురిమట్ఠానం సమ్పత్తే అఞ్ఞస్స దాతబ్బం, తేనపి ఏకవారం పరిక్ఖిపిత్వా తథేవ కాతబ్బం. పుప్ఫపటం కరోన్తేన చ హరిత్వా అఞ్ఞస్స దాతబ్బం, తేనపి తథేవ కాతబ్బం. సచేపి ద్వేయేవ భిక్ఖూ ఉభోసు పస్సేసు ఠత్వా పరియాయేన హరన్తి, వట్టతియేవాతి వదన్తి.

పరేహి పూరితన్తి దీఘతో పసారితం. వాయితున్తి తిరియతో హరితుం, తం పన ఏకవారమ్పి న లభతి. పుప్ఫాని ఠపేన్తేనాతి అగన్థితాని పాకతికపుప్ఫాని అఞ్ఞమఞ్ఞం ఫుసాపేత్వాపి ఠపేన్తేన. పుప్ఫదామం పన పూజనత్థాయ భూమియం ఠపేన్తేన ఫుసాపేత్వా వా అఫుసాపేత్వా వా దిగుణం కత్వా ఠపేతుం న వట్టతీతి వదన్తి.

౩౨. ఘటికదామఓలమ్బకోతి హేట్ఠాభాగే ఘటికాకారయుత్తో, దారుఘటికాకారో వా ఓలమ్బకో. సారత్థదీపనియం (సారత్థ. టీ. ౨.౪౩౧) పన ‘‘ఘటికదామఓలమ్బకోతి అన్తే ఘటికాకారయుత్తో యమకదామఓలమ్బకో’’తి వుత్తం. వజిరబుద్ధిటీకాయం (వజిర. టీ. పారాజిక ౪౩౧) పన ‘‘ఘటికదామఓలమ్బకోతి యమకదామఓలమ్బకోతి లిఖిత’’న్తి వుత్తం, ఏకేకం పన దామం నిక్ఖన్తసుత్తకోటియావ బన్ధిత్వా ఓలమ్బితుం వట్టతి, పుప్ఫదామద్వయం సఙ్ఘటితుకామేనపి నిక్ఖన్తసుత్తకోటియావ సుత్తకోటిం సఙ్ఘటితుం వట్టతి. అడ్ఢచన్దాకారేన మాలాగుణపరిక్ఖేపోతి అడ్ఢచన్దాకారేన మాలాగుణస్స పునప్పునం హరణపచ్చాహరణవసేన పూరేత్వా పరిక్ఖిపనం, తేనేవ తం పురిమే పవిట్ఠం, తస్మా ఏతమ్పి అడ్ఢచన్దాకారం పునప్పునం హరణపచ్చాహరణవసేన పూరేతుం న వట్టతి. ఏకవారం పన అడ్ఢచన్దాకారకరణే మాలాగుణం హరితుం వట్టతీతి వదన్తి. పుప్ఫదామకరణన్తి ఏత్థ సుత్తకోటియం గహేత్వాపి ఏకతో కాతుం న వట్టతీతి వదన్తి. సుత్తమయం గేణ్డుకం నామ, గేణ్డుకఖరపత్తదామానం పటిక్ఖిత్తత్తా చేలాదీహి కతదామమ్పి న వట్టతి అకప్పియానులోమత్తాతి వదన్తి. పరసన్తకం దేతి, దుక్కటమేవాతి విస్సాసగ్గాహేన పరసన్తకం గహేత్వా దేన్తం సన్ధాయ వుత్తం. థుల్లచ్చయన్తి ఏత్థ భణ్డదేయ్యమ్పి హోతి.

౩౩. తఞ్చ ఖో వత్థుపూజనత్థాయాతి మాతాపితూనమ్పి పుప్ఫం దేన్తేన వత్థుపూజనత్థాయేవ దాతబ్బన్తి దస్సేతి. ‘‘మణ్డనత్థాయ పన సివలిఙ్గాదిపూజనత్థాయా’’తి ఏత్తకమేవ వుత్తత్తా ‘‘ఇమం విక్కిణిత్వా జీవిస్సన్తీ’’తి మాతాపితూనం వట్టతి, సేసఞాతకానం తావకాలికమేవ దాతుం వట్టతి. కస్సచిపీతి ఞాతకస్స వా అఞ్ఞాతకస్స వా కస్సచిపి. ఞాతిసామణేరేహేవాతి తేసం గిహిపరికమ్మమోచనత్థం వుత్తం. ఇతరేతి అఞ్ఞాతకా. తేహిపి సామణేరేహి ఆచరియుపజ్ఝాయానం వత్తసీసేన హరితబ్బం. సమ్పత్తానం సామణేరానం ఉపడ్ఢభాగం దాతుం వట్టతీతి సఙ్ఘికస్స లాభస్స ఉపచారసీమట్ఠసామణేరానమ్పి సన్తకత్తా తేసమ్పి ఉపడ్ఢభాగో లబ్భతేవాతి కత్వా వుత్తం. చూళకన్తి ఉపడ్ఢభాగతోపి ఉపడ్ఢం. చతుత్థభాగస్సేతం అధివచనం. సామణేరా…పే… ఠపేన్తీతి ఇదం అరక్ఖితఅగోపితం సన్ధాయ వుత్తం. సారత్థదీపనియం పన ‘‘వస్సగ్గేన అభాజనీయం సన్ధాయ వుత్త’’న్తి వుత్తం. తత్థ తత్థాతి మగ్గే వా చేతియఙ్గణే వా.

౩౪. సామణేరేహి దాపేతుం న లభన్తీతి ఇదం సామణేరేహి గిహికమ్మం కారితం వియ హోతీతి వుత్తం, న పన పుప్ఫదానం హోతీతి సామణేరానమ్పి న వట్టనతో. వుత్తఞ్చ ‘‘సయమేవా’’తిఆది. న హి తం పుప్ఫదానం నామ సియా. యది హి తథా ఆగతానం తేసం దానం పుప్ఫదానం నామ భవేయ్య, సామణేరేహిపి దాతుం న లబ్భేయ్య. సయమేవాతి సామణేరా సయమేవ. యాగుభత్తాదీని ఆదాయాతి ఇదం భిక్ఖూనం అత్థాయ యాగుభత్తాదిసమ్పాదనం సన్ధాయ వుత్తత్తా ‘‘న వట్టతీ’’తి అవిసేసేన వుత్తం. అవిసేసేన వుత్తన్తి ఇమినా సబ్బేసమ్పి న వట్టతీతి దస్సేతి.

౩౫. వుత్తనయేనేవాతి ‘‘మాతాపితూనం తావ హరిత్వాపి హరాపేత్వాపి పక్కోసిత్వాపి పక్కోసాపేత్వాపి దాతుం వట్టతి, సేసఞాతకానం పక్కోసాపేత్వావ. మాతాపితూనఞ్చ హరాపేన్తేన ఞాతిసామణేరేహేవ హరాపేతబ్బం. ఇతరే పన యది సయమేవ ఇచ్ఛన్తి, వట్టతీ’’తి ఇమం పుప్ఫదానే వుత్తనయం ఫలదానేపి అతిదిసతి, తస్మా ఫలమ్పి మాతాపితూనం హరణహరాపనాదినా దాతుం వట్టతి, సేసఞాతీనం పక్కోసాపేత్వావ. ఇదాని ‘‘యో హరిత్వా వా హరాపేత్వా వా…పే… ఇస్సరవతాయ దదతో థుల్లచ్చయ’’న్తి (పారా. అట్ఠ. ౨.౪౩౬-౪౩౭) ఇమం పుప్ఫదానే వుత్తనయం ఫలదానే సఙ్ఖిపిత్వా దస్సేన్తో ‘‘కులసఙ్గహత్థాయ పనా’’తిఆదిమాహ. ఖీణపరిబ్బయానన్తి ఆగన్తుకే సన్ధాయ వుత్తం. ఫలపరిచ్ఛేదేనాతి ‘‘ఏత్తకాని ఫలాని దాతబ్బానీ’’తి ఏవం ఫలపరిచ్ఛేదేన వా. రుక్ఖపరిచ్ఛేదేన వాతి ‘‘ఇమేహి రుక్ఖేహి దాతబ్బానీ’’తి ఏవం రుక్ఖపరిచ్ఛేదేన వా. పరిచ్ఛిన్నేసుపి పన రుక్ఖేసు ‘‘ఇధ ఫలాని సున్దరాని, ఇతో గణ్హథా’’తి వదన్తేన కులసఙ్గహో కతో నామ హోతీతి ఆహ ‘‘ఏవం పన న వత్తబ్బ’’న్తి. రుక్ఖచ్ఛల్లీతి రుక్ఖత్తచో, సా ‘‘భాజనీయభణ్డ’’న్తి వుత్తా. వుత్తనయేనాతి పుప్ఫఫలాదీసు వుత్తనయేన కులసఙ్గహో హోతీతి దస్సేతి.

౩౬. తేసం తేసం గిహీనం గామన్తరదేసన్తరాదీసు సాసనపటిసాసనహరణం జఙ్ఘపేసనియం. తేనాహ ‘‘గిహీనం దూతేయ్యం సాసనహరణకమ్మ’’న్తి. దూతస్స కమ్మం దూతేయ్యం. పఠమం సాసనం అగ్గహేత్వాపి…పే… పదే పదే దుక్కటన్తి ఇదం ‘‘తస్స సాసనం ఆరోచేస్సామీ’’తి ఇమినా అధిప్పాయేన గమనం సన్ధాయ వుత్తం. తస్స పన సాసనం పటిక్ఖిపిత్వా సయమేవ కారుఞ్ఞే ఠితో గన్త్వా అత్తనో పతిరూపం సాసనం ఆరోచేతి, అనాపత్తి. గిహీనఞ్చ కప్పియసాసనం హరితుం వట్టతీతి సమ్బన్ధో. ఇమేహి పన అట్ఠహి కులదూసకకమ్మేహీతి పుప్ఫదానం ఫలదానం చుణ్ణదానం మత్తికదానం దన్తకట్ఠదానం వేళుదానం పణ్ణదానం జఙ్ఘపేసనికన్తి ఇమేహి యథావుత్తేహి. పబ్బాజనీయకమ్మకతోతి కులదూసనపచ్చయా కతపబ్బాజనీయకమ్మో.

౩౭. సేక్ఖభూమియం వాతి ఇమినా ఝానభూమిమ్పి సఙ్గణ్హాతి. తిణ్ణం వివేకానన్తి కాయచిత్తఉపధివివేకభూతానం తిణ్ణం వివేకానం. పిణ్డాయ చరణస్స భోజనపరియోసానత్తా వుత్తం ‘‘యావ భోజనపరియోసాన’’న్తి. భుత్వా ఆగచ్ఛన్తస్సపి పున వుత్తనయేనేవ పణిధాయ చీవరసణ్ఠాపనాదీని కరోన్తస్స దుక్కటమేవాతి దట్ఠబ్బం.

ఇతి వినయసఙ్గహసంవణ్ణనాభూతే వినయాలఙ్కారే

కులసఙ్గహవినిచ్ఛయకథాలఙ్కారో నామ

పఞ్చమో పరిచ్ఛేదో.