౪. అరుణవతీసుత్తవణ్ణనా

౧౮౫. అభిభూ సమ్భవోతి తేసం ద్విన్నం మహాథేరానం నామాని. తేసం విభాగం దస్సేతుం ‘‘తేసూ’’తిఆది వుత్తం. ఏతే ద్వే తస్స భగవతో అగ్గసావకాతి దస్సేతి. అవజ్ఝాయన్తీతి హేట్ఠా కత్వా చిన్తేన్తి. ఖియ్యన్తి తం లామకతో చిన్తేతబ్బతం పాపేన్తి పాపకతం కరోన్తి. విత్థారయన్తాతి తమేవ లామకతో చిన్తేతబ్బతం వేపుల్లం పాపేన్తా. సబ్బే పాసణ్డా అత్తనో అత్తనో సమయే సిద్ధన్తే సబ్బే దేవమనుస్సా అత్తనో అత్తనో సమయే పటిలాభే పటిలద్ధఅత్థే పురిసకారం వణ్ణయన్తీతి యోజనా.

ఆరమ్భవీరియన్తి మచ్చుసేనాసఙ్ఖాతకిలేసధుననే ఆరమ్భవీరియం, యా ‘‘ఆరమ్భధాతూ’’తి వుచ్చతి. నిక్కమవీరియన్తి కోసజ్జపటిపక్ఖభూతం వీరియం, యా ‘‘నిక్కమధాతూ’’తి వుచ్చతి. పయోగం కరోథాతి పరం పరం ఠానం అక్కమనతో తతోపి బలవతరం భావనాభియోగం పవత్తేథాతి అత్థో. తేనాహ ‘‘పరక్కమథా’’తి. కిలేససేనా నామ రాగాదికిలేససమూహో, సో మరణపచ్చయభావతో ‘‘మచ్చునో సేనా’’తి వుచ్చతి. తఞ్హి సన్ధాయ వుత్తం ‘‘మహాసేనేన మచ్చునా’’తి (మ. ని. ౩.౨౭౨, ౨౭౫, ౨౭౬). ఖన్ధానం పఠమాభినిబ్బత్తి జాతి, తదఞ్ఞం పన తేసం పటిపాటి పవత్తం సంసారోతి అధిప్పాయేనాహ ‘‘జాతిఞ్చ సంసారఞ్చా’’తి. యస్మా ‘‘ఏకమ్పి జాతిం ద్వేపి జాతియో’’తిఆదీసు తస్మిం తస్మిం భవే ఆదాననిక్ఖేపపరిచ్ఛిన్నఖన్ధప్పవత్తి ‘‘జాతీ’’తి వుచ్చతి, సా ఏవ యావ పరినిబ్బానా అపరాపరం పవత్తమానో సంసారో ‘‘ఇతో చితో సంసరణ’’న్తి కత్వా, తస్మా ఆహ ‘‘జాతిసఙ్ఖాతం వా సంసార’’న్తి. పరిచ్ఛేదన్తి పరియోసానం. ఓభాసం ఫరీతి సమ్బన్ధో. ఆలోకట్ఠానేతి అత్తనా కతఆలోకట్ఠానే. ఆలోకకిచ్చం నత్థీతి అన్ధకారట్ఠానే ఆలోకదస్సనం వియ ఆలోకట్ఠానే ఆలోకదస్సనకిచ్చం నత్థి. తస్మా తేసం సత్తానం ‘‘కిం ఆలోకో అయం, కస్స ను ఖో అయం ఆలోకో’’తి? విచినన్తానం చిన్తేన్తానం. సబ్బేతి సహస్సిలోకధాతుయం సబ్బే దేవమనుస్సా. ఓసటాయ పరిసాయాతి ధమ్మస్సవనత్థం సబ్బోసటాయ పరిచితపరిచ్ఛిన్నాయ పరిసాయ. సద్దం సుణింసూతి న కేవలం సద్దమేవ సుణింసు, అథ ఖో అత్థోపీతి యథాధిప్పేతో తేసం పకతిసవనుపచారే వియ పాకటో అహోసి, తిసహస్సిలోకధాతుం విఞ్ఞాపేసీతి.

అరుణవతీసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.