౩. నిస్సగ్గియకణ్డం

౧. పఠమనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపద-అత్థయోజనా

తింస నిస్సగ్గియా యే ధమ్మా భిక్ఖునీనం భగవతా పకాసితా, తేసం ధమ్మానం దాని ఇమస్మిం కాలే అయం సంవణ్ణనాక్కమో భవతీతి యోజనా.

౭౩౩. పఠమే ఆమత్తికాపణన్తి ఏత్థ ఆమత్తసద్దో భాజనపరియాయోతి ఆహ ‘‘భాజనానీ’’తి. భాజనాని హి అమన్తి పరిభుఞ్జితబ్బభావం గచ్ఛన్తీతి ‘‘అమత్తానీ’’తి వుచ్చన్తి. అమత్తాని విక్కిణన్తీతి ‘‘ఆమత్తికా’’తి వచనత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘తానీ’’తిఆది. తేసన్తి ఆమత్తికానం. తం వాతి ఆమత్తికాపణం వా.

౭౩౪. ‘‘సన్నిధి’’న్తి ఇమినా సంనిపుబ్బో చిసద్దో ఉచిననత్థోతి దస్సేతి. హిసద్దో విసేసజోతకో. తత్థాతి మహావిభఙ్గే. ఇధాతి భిక్ఖునివిభఙ్గే.

ఇదమ్పీతి ఇదం సిక్ఖాపదమ్పి. పిసద్దో మహావిభఙ్గసిక్ఖాపదం అపేక్ఖతీతి. పఠమం.

౨. దుతియనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౩౮. దుతియే అహతచోళానమ్పి సేదమలాదికిలిన్నే విరూపత్తా ‘‘జిణ్ణచోళా’’తి వుత్తం. ‘‘అపి అయ్యాహీ’’తిఇమినా ‘‘అప అయ్యాహీ’’తిపదవిభాగం నివత్తేతి.

౭౪౦. సబ్బమ్పి ఏతం చీవరన్తి యోజనా. ఏవం పటిలద్ధన్తి ఏవం నిస్సజ్జిత్వా లద్ధం. యథాదానేయేవాతి యథా దాయకేహి దిన్నం, తస్మిం దానేయేవ ఉపనేతబ్బం, అకాలచీవరేయేవ పక్ఖిపితబ్బన్తి అత్థోతి. దుతియం.

౩. తతియనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౪౩. తతియే హన్దసద్దో వవస్సగ్గత్థే నిపాతోతి ఆహ ‘‘హన్దాతి గణ్హా’’తి. బహూని నిస్సగ్గియానీతి సమ్బన్ధో. సంహరిత్వాతి విసుం విసుం సఙ్ఘరిత్వాతి. తతియం.

౪. చతుత్థనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౪౮. చతుత్థే కిణాతి అనేనాతి కయన్తి వచనత్థేన మూలం కయం నామాతి ఆహ ‘‘మూలేనా’’తి. సాతి థుల్లనన్దా, ఆహ కిరాతి సమ్బన్ధో. ఞాధాతుయా అవబోధనత్థతో అఞ్ఞమ్పి ఞాధాతుయా యాచనత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘యాచిత్వా వా’’తి.

౭౫౨. యన్తి సబ్బితేలాది. తఞ్ఞేవాతి సబ్బితేలాదిమేవ. యమకన్తి సబ్బిం సహ తేలేన యుగళం కత్వా. వేజ్జేనాతి భిసక్కేన. సో హి ఆయుబ్బేదసఙ్ఖాతం విజ్జం జానాతీతి వేజ్జోతి చ రోగఞ్చ తస్స నిదానఞ్చ భేసజ్జఞ్చ విదతి జానాతీతిపి వేజ్జోతి చ వుచ్చతి. తతోతి వేజ్జేన వుత్తకారణా. కహాపణస్సాతి కహాపణేన, ఆభతన్తి సమ్బన్ధోతి. చతుత్థం.

౫. పఞ్చమనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౫౩. పఞ్చమే సాతి సిక్ఖమానా. అయన్తి సిక్ఖమానా. అద్ధాతి ఏకంసేన. ‘‘చేతాపేత్వా’’తి ఏత్థ చితిసద్దో జాననత్థోతి ఆహ ‘‘జానాపేత్వా’’తి. పఞ్చమం.

౬. ఛట్ఠనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౫౮. ఛట్ఠే ఛన్దం ఉప్పాదేత్వా గహితం ఛన్దకన్తి వచనత్థం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఛన్దక’’న్తిఆది. ధమ్మకిచ్చన్తి పుఞ్ఞకరణీయం. ధమ్మసద్దో హేత్థ పుఞ్ఞవాచకో. యన్తి వత్థుం. పరేసన్తి అత్తనా అఞ్ఞేసం. ‘‘ఏత’’న్తి ‘‘ఛన్దక’’న్తి ఏతం నామం. ‘‘అఞ్ఞస్సత్థాయ దిన్నేనా’’తిఇమినా అఞ్ఞస్స అత్థో అఞ్ఞదత్థో, దకారో పదసన్ధికరో, తదత్థాయ దిన్నో అఞ్ఞదత్థికోతి వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘అఞ్ఞం ఉద్దిసిత్వా దిన్నేనా’’తిఇమినా అఞ్ఞం ఉద్దిసిత్వా దిన్నం అఞ్ఞుద్దిసికన్తి వచనత్థం దస్సేతి. ‘‘సఙ్ఘస్స పరిచ్చత్తేనా’’తి ఇమినా సఙ్ఘస్స పరిచ్చత్తో సఙ్ఘికోతి వచనత్థం దస్సేతి.

౭౬౨. యదత్థాయాతి యేసం చీవరాదీనం అత్థాయ. యసద్దేన సమాసభావతో పుబ్బే నిగ్గహితాగమో హోతి. తన్తి చీవరాదికం. తుమ్హేహీతి దాయకే సన్ధాయ వుత్తం. ఉపద్దవేసూతి దుబ్భిక్ఖాదిఉపసగ్గేసు. యం వా తం వాతి చీవరం వా అఞ్ఞే వా పిణ్డపాతాదికేతి యం వా తం వాతి. ఛట్ఠం.

౭. సత్తమనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౬౪. సత్తమే సఞ్ఞాచికేనాతి ఏత్థ సంసద్దస్స సయమత్థే పవత్తిభావం దస్సేతుం వుత్తం ‘‘సయం యాచితకేనా’’తి. ఏతదేవాతి ‘‘సఞ్ఞాచికేనా’’తి పదమేవ. ఏత్థాతి ఇమస్మిం సిక్ఖాపదేతి. సత్తమం.

౮. అట్ఠమనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౬౯. అట్ఠమే గణస్సాతి భిక్ఖునిగణస్స. ఇమినా ‘‘మహాజనికేనా’’తి ఏత్థ భిక్ఖునిగణోవ మహాజనోతి అధిప్పేతోతి దీపేతీతి. అట్ఠమం.

౯. నవమనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౭౪. నవమే ఇతోతి ఇమస్మా అట్ఠమసిక్ఖాపదతో. అధికతరన్తి అతిరేకతరన్తి. నవమం.

౧౦. దసమనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౭౮. దసమే ‘‘వినస్సతీ’’తిఇమినా ‘‘ఉన్ద్రియతీ’’తి ఏత్థ ఉదిధాతుయా నస్సనత్థం దస్సేతి ధాతూనమనేకత్థత్తా. పరిపతతీతి పరిగలిత్వా పతతి. ఇమినా నస్సనాకారం దస్సేతి. ఏత్తకమేవాతి ఏతం పరిమాణం ద్విపదమేవాతి. దసమం.

౧౧. ఏకాదసమనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౮౪. ఏకాదసమే గరుపావురణం నామ సీతకాలే పావురణవత్థన్తి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘సీతకాలే పావురణ’’న్తి. సీతకాలే హి మనుస్సా థూలపావురణం పారుపన్తి. ‘‘చతుక్కంసపరమ’’న్తి ఏత్థ కంససద్దో భుఞ్జనపత్తే చ సువణ్ణాదిలోహవిసేసే చ చతుకహాపణే చాతి తీసు అత్థేసు దిస్సతి, ఇధ పన చతుకహాపణే వత్తతీతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘కంసో నామ చతుక్కహాపణికో హోతీ’’తి. చతుక్కంససఙ్ఖాతం పరమం ఇమస్సాతి చతుక్కంసపరమం, సోళసకహాపణగ్ఘనకం పావురణన్తి అత్థోతి. ఏకాదసమం.

౧౨. ద్వాదసమనిస్సగ్గియపాచిత్తియసిక్ఖాపదం

౭౮౯. ద్వాదసమే లహుపావురణం నామ ఉణ్హకాలే పావురణవత్థన్తి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘ఉణ్హకాలే పావురణ’’న్తి. ఉణ్హకాలే హి మనుస్సా సుఖుమపావురణం పారుపన్తీతి. ద్వాదసమం.

నిస్సగ్గియానం తింసభావం దస్సేన్తో ఆహ ‘‘మహావిభఙ్గే’’తిఆది. చీవరవగ్గతో అపనేత్వాతి సమ్బన్ధో. అఞ్ఞదత్థికానీతి అఞ్ఞదత్థికపదేన వుత్తాని సిక్ఖాపదాని. ఇతీతి ఏవం. ఏకతోపఞ్ఞత్తానీతి ఏకస్సేవ పఞ్ఞత్తాని, ఉభతోపఞ్ఞత్తానీతి ఉభయేసం పఞ్ఞత్తాని. ఏత్థాతి ‘‘ఉద్దిట్ఠా ఖో’’తిఆదివచనేతి.

ఇతి సమన్తపాసాదికాయ వినయసంవణ్ణనాయ

భిక్ఖునివిభఙ్గే

తింసకవణ్ణనాయ యోజనా సమత్తా.