౧. అమ్బలట్ఠికరాహులోవాదసుత్తవణ్ణనా

౧౦౭. అమ్బలట్ఠికాయన్తి ఏత్థ అమ్బలట్ఠికా వుచ్చతి సుజాతో తరుణమ్బరుక్ఖో, తస్స పన అవిదూరే కతో పాసాదో ఇధ ‘‘అమ్బలట్ఠికా’’తి అధిప్పేతో. తేనాహ ‘‘వేళువనవిహారస్సా’’తిఆది. పధానఘరసఙ్ఖేపేతి భావనాగేహప్పకారే యోగీనం గేహేతి అత్థో. తిఖిణోవ హోతి, న తస్స తిఖిణభావో కేనచి కాతబ్బో సభావసిద్ధత్తా. ఏవమేవ అత్తనో విముత్తిపరిపాచనకమ్మునా తిక్ఖవిసదభావప్పత్తియా అయమ్పి ఆయస్మా…పే… తత్థ విహాసి. పకతిపఞ్ఞత్తమేవాతి పకతియా పఞ్ఞత్తం బుద్ధానం ఉపగమనతో పురేతరమేవ చారిత్తవసేన పఞ్ఞత్తం.

౧౦౮. ఉదకం అనేన ధీయతి, ఠపీయతి వా ఏత్థాతి ఉదకాధానం. ఉదకట్ఠానన్తి చ ఖుద్దకభాజనం. ‘‘ఓవాదదానత్థం ఆమన్తేసీ’’తి వత్వా తం పనస్స ఓవాదదానం న ఇధేవ, అథ ఖో బహూసు ఠానేసు బహుక్ఖత్తుం పవత్తితన్తి తాని తాని సఙ్ఖేపతో దస్సేత్వా ఇధ సంవణ్ణనత్థం ‘‘భగవతా హీ’’తిఆది వుత్తం.

తత్థ సబ్బబుద్ధేహి అవిజహితన్తి ఇమినా సబ్బేసం బుద్ధానం సాసనే కుమారపఞ్హా నామ హోతీతి దస్సేతి. ఏకేకతో పట్ఠాయ యావ దసకా పవత్తా దస పుచ్ఛా ఏతస్సాతి దసపుచ్ఛం, ఏకేకతో పట్ఠాయ యావ దసకా ఏకుత్తరవసేన పవత్తం విస్సజ్జనత్థాయ పఞ్చపణ్ణసవిస్సజ్జనం సామణేరపఞ్హన్తి సమ్బన్ధో. యం పనేత్థ వత్తబ్బం, తం పరమత్థజోతికాయం ఖుద్దకట్ఠకథాయం (ఖు. పా. అట్ఠ. ౪.కుమారపఞ్హవణ్ణనా) వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. అనాదీనవదస్సితాయ అభిణ్హం ముసా సముదాచరణతో ‘‘పియముసావాదా’’తి వుత్తం, ఉదకావసేసఛడ్డనఉదకాధాననికుజ్జనఉక్కుజ్జనదస్సనసఞ్ఞితా చతస్సో ఉదకాధానూపమాయో సబ్బస్స యుద్ధకమ్మస్స అకరణకరణవసేన దస్సితా ద్వే హత్థిఉపమాయో.

తత్థ రాహులసుత్తన్తి సుత్తనిపాతే ఆగతం రాహులసుత్తం (సు. ని. ౩౩౭ ఆదయో). అభిణ్హోవాదవసేన వుత్తన్తి ఇమినా అన్తరన్తరా తం సుత్తం కథేత్వా భగవా థేరం ఓవదతీతి దస్సేతి. ఇదఞ్చ పనాతి ఇదం యథావుత్తం భగవతో తంతంకాలానురూపం అత్తనో ఓవాదదానం సన్ధాయ. బీజన్తి అణ్డం. పస్ససి నూతి ను-సద్దో అనుజాననే, నను పస్ససీతి అత్థో. సచ్చధమ్మం లఙ్ఘిత్వా ఠితస్స కిఞ్చిపి అకత్తబ్బం నామ పాపం నత్థీతి ఆహ – ‘‘సమ్పజానముసావాదే సంవరరహితస్స ఓపమ్మదస్సనత్థం వుత్తా’’తి. తథా హి –

‘‘ఏకం ధమ్మమతీతస్స, ముసావాదిస్స జన్తునో;

వితిణ్ణపరలోకస్స, నత్థి పాపమకారియ’’న్తి. (ధ. ప. ౧౭౬);

ఉరుళ్హవాతి ఉరుళ్హో హుత్వా ఉస్సితో. సో పన దమవసేన అభిరుయ్హ వడ్ఢితో ఆరోహనయోగ్యో చ హోతీతి ఆహ ‘‘అభివడ్ఢితో ఆరోహసమ్పన్నో’’తి. ఆగతాగతేతి అత్తనో యోగ్యపదేసం ఆగతాగతే. పటిసేనాయ ఫలకకోట్ఠకముణ్డపాకారాదయోతి పటిసేనాయ అత్తనో ఆరక్ఖత్థాయ ఠపితే ఫలకకోట్ఠకే చేవ ఉద్ధచ్ఛదపాకారాదికే చ. ఏతం పదేసన్తి ఏతం పరసేనాపదేసం. ఏత్తకేనాతి ఓలోకనమత్తేన. తస్స ఓలోకనాకారదస్సనేనేవ. సతమ్పి సహస్సమ్పి సేనానీకం ద్వేధా భిజ్జతి, తీరపాతికం మద్దితం హుత్వా పదాతా హుత్వా ద్వేధా హుత్వా పలాయన్తి. కణ్ణేహి పహరిత్వాతి పగేవ సరానం ఆగమనసద్దం ఉపధారేత్వా యథా వేగో న హోతి, ఏవం సముట్ఠాపేత్వా తేహి పహరిత్వా పాతనం. పటిహత్థిపటిఅస్సాతిఆదినా పచ్చేకం పతి-సద్దో యోజేతబ్బోతి. దీఘాసిలట్ఠియాతి దీఘలతాయ అసిలట్ఠియా.

కరణేతి కమ్మకరణే. మఞ్ఞతి హత్థారోహో. అయముగ్గరన్తి తాదిసే కాలే గహితముగ్గరం. ఓలోకేత్వాతి ఞాణచక్ఖునా దిస్వా, అభిణ్హం సమ్పజఞ్ఞం ఉపట్ఠపేత్వాతి అత్థో.

౧౦౯. ససక్కన్తి పస్సితుం యుత్తం కత్వా ఉస్సాహం జనేత్వా న కరణీయం, తాదిసం నియమతో అకత్తబ్బం హోతీతి ఆహ ‘‘ఏకంసేనేవ న కాతబ్బ’’న్తి. పటిసంహరేయ్యాసీతి కరణతో సఙ్కోచం ఆపజ్జేయ్యాసి. యథాభూతో అసన్తో నివత్తో అకరోన్తో నామ హోతీతి ఆహ ‘‘నివత్తేయ్యాసి మా కరేయ్యాసీ’’తి. అనుపదేయ్యాసీతి అనుబలప్పదాయీ భవేయ్యాసి. తేనాహ ‘‘ఉపత్థమ్భేయ్యాసీ’’తి. తం పన అనుబలప్పదానం ఉపత్థమ్భనం పునప్పునం కరణమేవాతి ఆహ ‘‘పునప్పునం కరేయ్యాసీ’’తి. సిక్ఖమానోతి తంయేవ అధిసీలసిక్ఖం తన్నిస్సయఞ్చ సిక్ఖాద్వయం సిక్ఖన్తో సమ్పాదేన్తో.

౧౧౧. కిత్తకే పన ఠానేతి కిత్తకే ఠానే పవత్తాని. అవిదూరే ఏవ పవత్తానీతి దస్సేన్తో ‘‘ఏకస్మిం పురేభత్తేయేవ సోధేతబ్బానీ’’తి ఆహ. ఏవఞ్హి తాని సుసోధితాని హోన్తి సుపరిసుద్ధాని. పరేసం అప్పియం గరుం గారయ్హం, యథావుత్తట్ఠానతో పన అఞ్ఞం వా కమ్మట్ఠానమనసికారేనేవ కాయకమ్మాదీని పరిసోధితాని హోన్తీతి న గహితం. పటిఘం వాతి ఏత్థ వా-సద్దేన అసమపేక్ఖణే మోహస్స సఙ్గహో దట్ఠబ్బో.

౧౧౨. వుత్తనయేన కాయకమ్మాదిపరిసోధనం నామ ఇధేవ, న ఇతో బహిద్ధాతి ఆహ ‘‘బుద్ధా…పే… సావకా వా’’తి. తే హి అత్థతో సమణబ్రాహ్మణా వాతి. తస్మాతి యస్మా సబ్బబుద్ధపచ్చేకబుద్ధసావకేహి ఆరుళ్హమగ్గో, రాహుల, మయా తుయ్హం ఆచిక్ఖితో, తస్మా. తేన అనుసిక్ఖన్తేన తయా ఏవం సిక్ఖితబ్బన్తి ఓవాదం అదాసి. సేసం వుత్తనయత్తా సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

అమ్బలట్ఠికరాహులోవాదసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా

సమత్తా.