౯. మహాసారోపమసుత్తవణ్ణనా

౩౦౭. నచిరపక్కన్తేతి న చిరం పక్కన్తే, పక్కన్తస్స సతో న చిరస్సేవ. సలిఙ్గేనేవాతి ముణ్డియకాసాయగ్గహణాదినా అత్తనో పురిమలిఙ్గేనేవ. పాటియేక్కే జాతేతి విపన్నాచారదిట్ఠితాయ పకాసనీయకమ్మకరణతో పరం అఞ్ఞతిత్థియసదిసే విసుం భూతే. కులపుత్తోతి జాతిమత్తేన కులపుత్తో. అసమ్భిన్నాయాతి సమ్భేదరహితాయ, జాతిసఙ్కరవిరహితాయాతి అత్తో. జాతిసీసేన ఇధ జాతివత్థుకం దుక్ఖం వుత్తన్తి ఆహ ‘‘ఓతిణ్ణోతి యస్స జాతి అన్తో అనుపవిట్ఠా’’తి. జాతో హి సత్తో జాతకాలతో పట్ఠాయ జాతినిమిత్తేన దుక్ఖేన అన్తో అనుపవిట్ఠో వియ విబాధీయతి. జరాయాతిఆదీసుపి ఏసేవ నయో. చత్తారో పచ్చయా లబ్భన్తీతి లాభా, చతున్నం పచ్చయానం లబ్భమానానం సుకతభావో సుట్ఠు అభిసఙ్ఖతభావో. వణ్ణభణనన్తి గుణకిత్తనం. అపఞ్ఞాతాతి సమ్భావనావసేన న పఞ్ఞాతా. లాభాదినిబ్బత్తియాభావదస్సనఞ్హేతం. తేనాహ ‘‘ఘాసచ్ఛాదనమత్తమ్పి న లభన్తీ’’తి. అప్పేసక్ఖాతి అప్పానుభావా. సా పన అప్పేసక్ఖతా అధిపతేయ్యసమ్పత్తియా చ పరివారసమ్పత్తియా చ అభావేన పాకటా హోతి. తత్థ పరివారసమ్పత్తియా అభావం దస్సేన్తో ‘‘అప్పపరివారా’’తి ఆహ.

సారేనపి కేచి అజాననేన అఞ్ఞాలాభేన వా అసారభూతమ్పి కత్తబ్బం కరోన్తీతి తతో విసేసనత్థం ‘‘సారేన సారకరణీయ’’న్తి వుత్తన్తి తం దస్సేన్తో ‘‘అక్ఖచక్కయుగనఙ్గలాదిక’’న్తి ఆహ. బ్రహ్మచరియస్సాతి సిక్ఖాత్తయసఙ్గహస్స సాసనబ్రహ్మచరియస్స. మహారుక్ఖస్స మగ్గఫలసారస్స ఞాణదస్సనఫేగ్గుకస్స సమాధితచస్స సీలపపటికస్స చఞ్చలసభావా సంసప్పచారీతి చ చత్తారో పచ్చయా సాఖాపలాసం నామ. తేనేవాతి లాభసక్కారసిలోకనిబ్బత్తనేనేవ. సారో మే పత్తోతి ఇమస్మిం సాసనే అధిగన్తబ్బసారో నామ ఇమినా లాభాదినిబ్బత్తనేన అనుప్పత్తోతి వోసానం నిట్ఠితకిచ్చం ఆపన్నో.

౩౧౦. ఞాణదస్సనన్తి ఞాణభూతం దస్సనం విసయస్స సచ్ఛికరణవసేన పవత్తం అభిఞ్ఞాఞాణం. సుఖుమం రూపన్తి దేవాదీనం, అఞ్ఞమ్పి వా సుఖుమసభావం రూపం. తేనాహ ‘‘అన్తమసో…పే… విహరన్తీ’’తి, దిబ్బచక్ఖు హి ఇధ ఉక్కట్ఠనిద్దేసేన ‘‘ఞాణదస్సన’’న్తి గహితం.

౩౧౧. అసమయవిమోక్ఖం ఆరాధేతీతి ఏత్థ అధిప్పేతం అసమయవిమోక్ఖం పాళియా ఏవ దస్సేతుం ‘‘కతమో అసమయవిమోక్ఖో’’తిఆది వుత్తం. అట్ఠన్నఞ్హి సమాపజ్జనసమయోపి అత్థి అసమయోపి, మగ్గవిమోక్ఖేన పన విముచ్చనస్స సమయో వా అసమయో వా నత్థి. యస్స సద్ధా బలవతీ, విపస్సనా చ ఆరద్ధా, తస్స గచ్ఛన్తస్స తిట్ఠన్తస్స నిసీదన్తస్స భుఞ్జన్తస్స చ మగ్గఫలపటివేధో నామ న హోతీతి న వత్తబ్బం, ఇతి మగ్గవిమోక్ఖేన విముచ్చన్తస్స సమయో వా అసమయో వా నత్థీతి సో అసమయవిమోక్ఖో. తేనాహ ‘‘లోకియసమాపత్తియో హీ’’తిఆది.

న కుప్పతి, న నస్సతీతి అకుప్పా, కదాచిపి అపరిహానసభావా. సబ్బసంకిలేసేహి పటిప్పస్సద్ధివసేన చేతసో విముత్తీతి చేతోవిముత్తి. తేనాహ ‘‘అరహత్తఫలవిముత్తీ’’తి. అయమత్థో పయోజనం ఏతస్సాతి ఏతదత్థం, సాసనబ్రహ్మచరియం, తస్స ఏసా పరమకోటి. యథారద్ధస్స సారోపమేన ఫలేన దేసనా నిట్ఠాపితాతి ఆహ ‘‘యథానుసన్ధినావ దేసనం నిట్ఠపేసీ’’తి. యం పనేత్థ అత్థతో అవిభత్తం, తం సువిఞ్ఞేయ్యమేవ.

మహాసారోపమసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా సమత్తా.