అనియతకణ్డో
౧. పఠమానియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా
అనియతుద్దేసే ఇమే ఖో పనాతిఆది వుత్తనయమేవ. మాతుగామేనాతి తదహుజాతాయపి జీవమానకమనుస్సిత్థియా. ఏకో ఏకాయాతి ఏకో భిక్ఖు మాతుగామసఙ్ఖాతాయ ఏకాయ ఇత్థియా సద్ధిం. రహోతి చక్ఖుస్స రహో. కిఞ్చాపి పాళియం (పారా. ౪౪౫) సోతస్స రహో ఆగతో, చక్ఖుస్సేవ పన రహో ‘‘రహో’’తి ఇధ అధిప్పేతో. సచేపి హి పిహితకవాటస్స గబ్భస్స ద్వారే నిసిన్నో విఞ్ఞూ పురిసో హోతి, నేవ అనాపత్తిం కరోతి. యత్థ పన సక్కా దట్ఠుం, తాదిసే అన్తోద్వాదసహత్థేపి ఓకాసే నిసిన్నో సచక్ఖుకో విక్ఖిత్తచిత్తోపి నిద్దాయన్తోపి అనాపత్తిం కరోతి, సమీపే ఠితోపి అన్ధో న కరోతి, చక్ఖుమాపి నిపజ్జిత్వా నిద్దాయన్తోపి న కరోతి, ఇత్థీనం పన సతమ్పి న కరోతియేవ, తేన వుత్తం ‘‘రహోతి చక్ఖుస్స రహో’’తి. పటిచ్ఛన్నే ఆసనేతి కుట్టాదీహి పటిచ్ఛన్నోకాసే. అలంకమ్మనియేతి కమ్మక్ఖమం కమ్మయోగ్గన్తి కమ్మనియం, అలం పరియత్తం కమ్మనియభావాయాతి అలంకమ్మనియం, తస్మిం అలంకమ్మనియే. యత్థ అజ్ఝాచారం కరోన్తా సక్కోన్తి తం కమ్మం కాతుం, తాదిసేతి అత్థో. నిసజ్జం కప్పేయ్యాతి నిసజ్జం కరేయ్య, నిసీదేయ్యాతి అత్థో. ఏత్థ చ సయనమ్పి నిసజ్జాయ ఏవ సఙ్గహితం. సద్ధేయ్యవచసాతి సద్ధాతబ్బవచనా, అరియసావికాతి అత్థో. నిసజ్జం భిక్ఖు పటిజానమానోతి కిఞ్చాపి ఏవరూపా ఉపాసికా దిస్వా వదతి, అథ ఖో భిక్ఖు నిసజ్జం పటిజానమానోవ తిణ్ణం ధమ్మానం అఞ్ఞతరేన కారేతబ్బో, న అప్పటిజానమానోతి అత్థో. యేన వా సాతి నిసజ్జాదీసు ఆకారేసు యేన వా ఆకారేన సద్ధిం మేథునాదీని ఆరోపేత్వా సా ఉపాసికా వదేయ్య, పటిజానమానోవ తేన సో భిక్ఖు కారేతబ్బో, ఏవరూపాయపి హి ఉపాసికాయ వచనమత్తేన ఆకారేన న కారేతబ్బోతి అత్థో. కస్మా? యస్మా దిట్ఠం నామ తథాపి హోతి, అఞ్ఞథాపీతి. అయం ధమ్మో అనియతోతి తిణ్ణం ఆపత్తీనం యం ఆపత్తిం వా వత్థుం వా పటిజానాతి, తస్స వసేన కారేతబ్బతాయ అనియతో.
సావత్థియం ఉదాయిత్థేరం ఆరబ్భ మాతుగామేన సద్ధిం వుత్తప్పకారే ఆసనే నిసజ్జకప్పనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, అసాధారణపఞ్ఞత్తి, అనాణత్తికం, మేథునధమ్మసన్నిస్సితకిలేససఙ్ఖాతేన రహస్సాదేన మాతుగామస్స సన్తికం గన్తుకామతాయ అక్ఖిఅఞ్జనాదితో పట్ఠాయ సబ్బపయోగేసు దుక్కటం. గన్త్వా తస్మిం వా నిసిన్నే ఇత్థీ నిసీదతు, తస్సా వా నిసిన్నాయ సో నిసీదతు, అపచ్ఛా అపురిమంయేవ ఉభో వా నిసీదన్తు, ఉభిన్నం నిసజ్జాయ పాచిత్తియం. సచే పన కాయసంసగ్గం వా మేథునం వా సమాపజ్జతి, తేసం వసేన కారేతబ్బో. నిపజ్జనేపి ఏసేవ నయో. వుత్తప్పకారే పురిసే నిపజ్జిత్వా అనిద్దాయన్తే అనన్ధే విఞ్ఞుపురిసే ఉపచారగతే సతి, ఠితస్స, అరహోపేక్ఖస్స, అఞ్ఞవిహితస్స చ నిసజ్జనపచ్చయా అనాపత్తి. ఉమ్మత్తకాదీనం పన తీహిపి ఆపత్తీహి అనాపత్తి. సియా సీలవిపత్తి, సియా ఆచారవిపత్తి. యం పన ఆపత్తిం పటిజానాతి, తస్సా వసేన అఙ్గభేదో ఞాతబ్బో. సముట్ఠానాదీని పఠమపారాజికసదిసానేవాతి.
పఠమానియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. దుతియానియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దుతియే ఇత్థీపి పురిసోపి యో కోచి విఞ్ఞూ అనన్ధో అబధిరో అన్తోద్వాదసహత్థే ఓకాసే ఠితో వా నిసిన్నో వా విక్ఖిత్తోపి నిద్దాయన్తోపి అనాపత్తిం కరోతి. బధిరో పన చక్ఖుమాపి, అన్ధో వా అబధిరోపి న కరోతి. పారాజికాపత్తిఞ్చ పరిహాపేత్వా దుట్ఠుల్లవాచాపత్తి వుత్తాతి అయం విసేసో. సేసం పురిమనయేనేవ వేదితబ్బం. సముట్ఠానాదీని పనేత్థ అదిన్నాదానసదిసానేవాతి.
దుతియానియతసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
ఉద్దిట్ఠా ఖోతిఆది సబ్బత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం.
కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ
అనియతవణ్ణనా నిట్ఠితా.