నిస్సగ్గియకణ్డో
౧. పత్తసన్నిచయసిక్ఖాపదవణ్ణనా
నిస్సగ్గియేసు ఆదివగ్గస్స తావ పఠమే పత్తసన్నిచయం కరేయ్యాతి పత్తసన్నిధిం కరేయ్య, ఏకాహం అనధిట్ఠహిత్వా వా అవికప్పేత్వా వా అధిట్ఠానుపగం పత్తం ఠపేయ్యాతి అత్థో.
సావత్థియం ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ పత్తసన్నిచయవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసకథామగ్గో భిక్ఖుపాతిమోక్ఖవణ్ణనాయం వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో, తత్ర హి దసాహాతిక్కమే ఆపత్తి, ఇధ ఏకాహాతిక్కమేతి ఏత్తకమేవ తస్స చ ఇమస్స చ నానాకరణం, సేసం తాదిసమేవాతి.
పత్తసన్నిచయసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౨. అకాలచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దుతియే అకాలచీవరన్తి అత్థతే కథినే కథినమాసేహి, అనత్థతే చీవరమాసతో అఞ్ఞస్మిం కాలే ఉప్పన్నం, యం వా పన కాలేపి ఆదిస్స దిన్నం. ఆదిస్స దిన్నం నామ ‘‘సమ్పత్తా భాజేన్తూ’’తి వత్వా వా, ‘‘ఇదం గణస్స, ఇదం తుమ్హాకం దమ్మీ’’తి వత్వా వా, దాతుకామతాయ పాదమూలే ఠపేత్వా వా దిన్నం. ఇచ్చేతం అకాలచీవరం ‘‘కాలచీవర’’న్తి అధిట్ఠహిత్వా భాజాపేన్తియా పయోగే దుక్కటం, యం అత్తనా లద్ధం, తం నిస్సగ్గియం హోతి. నిస్సట్ఠం పటిలభిత్వాపి యథాదానేయేవ ఉపనేతబ్బం, అఞ్ఞస్మిమ్పి ఏవరూపే సిక్ఖాపదే ఏసేవ నయో.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ అకాలచీవరం ‘‘కాలచీవర’’న్తి అధిట్ఠహిత్వా భాజనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, అకాలచీవరే వేమతికాయ, కాలచీవరే అకాలచీవరసఞ్ఞాయ చేవ వేమతికాయ చ దుక్కటం. ఉభోసు కాలచీవరసఞ్ఞాయ, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. అకాలచీవరతా, తథాసఞ్ఞితా, ‘‘కాలచీవర’’న్తి అధిట్ఠాయ లేసేన భాజాపనం, పటిలాభోతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసానీతి.
అకాలచీవరసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౩. చీవరపరివత్తనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
తతియే హన్దాతి గణ్హ. అచ్ఛిన్దేయ్యాతి సయం అచ్ఛిన్దన్తియా బన్ధిత్వా ఠపితేసు బహూసుపి ఏకాపత్తి, ఇతరేసు వత్థుగణనాయ ఆపత్తియో. అచ్ఛిన్దాపనే పన ఏకాయ ఆణత్తియా బహూసు అచ్ఛిన్నేసుపి ఏకావాపత్తి.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ చీవరం పరివత్తేత్వా అచ్ఛిన్దనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సాణత్తికం, తికపాచిత్తియం, అఞ్ఞస్మిం పరిక్ఖారే తికదుక్కటం, అనుపసమ్పన్నాయ చీవరేపి తికదుక్కటమేవ. యా పన తాయ వా దియ్యమానం, తస్సా వా విస్సాసం గణ్హాతి, తస్సా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. ఉపసమ్పన్నతా, పరివత్తితచీవరస్స వికప్పనుపగతా, సకసఞ్ఞాయ అచ్ఛిన్దనం వా అచ్ఛిన్దాపనం వాతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని అదిన్నాదానసదిసాని, ఇదం పన దుక్ఖవేదనన్తి.
చీవరపరివత్తనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౪. అఞ్ఞవిఞ్ఞాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
చతుత్థే విఞ్ఞాపేత్వాతి జానాపేత్వా, ‘‘ఇదం నామ ఆహరా’’తి యాచిత్వా వా. అఞ్ఞం విఞ్ఞాపేయ్యాతి యం పుబ్బే ‘‘కిన్తే, అయ్యే, అఫాసు, కిం ఆహరియతూ’’తి వుత్తాయ విఞ్ఞాపితం, తం పటిక్ఖిపిత్వా తఞ్చేవ అఞ్ఞఞ్చ గహేతుకామా తతో అఞ్ఞం విఞ్ఞాపేయ్య, తస్సా విఞ్ఞత్తియా దుక్కటం, పటిలాభేన నిస్సగ్గియం హోతి.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ అఞ్ఞం విఞ్ఞాపేత్వా అఞ్ఞం విఞ్ఞాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అనఞ్ఞే ద్వికదుక్కటం. అనఞ్ఞే అనఞ్ఞసఞ్ఞాయ పన, తస్మిం అప్పహోన్తే పున తఞ్ఞేవ, అఞ్ఞేనపి అత్థే సతి తేన సద్ధిం అఞ్ఞఞ్చ, యఞ్చ విఞ్ఞత్తం, తతో చే అఞ్ఞం సమగ్ఘతరం హోతి, ఇమం ఆనిసంసం దస్సేత్వా సుద్ధం అఞ్ఞమేవ చ విఞ్ఞాపేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. లేసేన గహేతుకామతా, అఞ్ఞస్స విఞ్ఞాపనం, పటిలాభోతి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సఞ్చరిత్తసదిసానీతి.
అఞ్ఞవిఞ్ఞాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౫. అఞ్ఞచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
పఞ్చమే అఞ్ఞం చేతాపేత్వాతి అత్తనో కప్పియభణ్డేన ‘‘ఇదం నామ ఆహరా’’తి అఞ్ఞం పరివత్తాపేత్వా. అఞ్ఞం చేతాపేయ్యాతి ‘‘ఏవం మే ఇదం దత్వా అఞ్ఞమ్పి ఆహరిస్సతీ’’తి మఞ్ఞమానా ‘‘న మే ఇమినా అత్థో, ఇదం నామ మే ఆహరా’’తి తతో అఞ్ఞం చేతాపేయ్య. తస్సా చేతాపనప్పయోగే దుక్కటం, పటిలాభేన తేన వా అఞ్ఞేన వా మూలేన ఆహటం నిస్సగ్గియం హోతి, సేసం చతుత్థసదిసమేవాతి.
అఞ్ఞచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౬. పఠమసఙ్ఘికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
ఛట్ఠే అఞ్ఞదత్థికేనాతి అఞ్ఞస్సత్థాయ దిన్నేన. అఞ్ఞుద్దిసికేనాతి అఞ్ఞం ఉద్దిసిత్వా దిన్నేన. సఙ్ఘికేనాతి సఙ్ఘస్స పరిచ్చత్తేన. పరిక్ఖారేనాతి కప్పియభణ్డేన. అఞ్ఞం చేతాపేయ్యాతి ‘‘ఇదం నామ పరిభుఞ్జేయ్యాథా’’తి యం ఉద్దిసిత్వా నియమేత్వా యో పరిక్ఖారో దిన్నో, తతో అఞ్ఞం పరివత్తాపేయ్య, తస్సా పయోగే దుక్కటం, పటిలాభేన నిస్సగ్గియం.
సావత్థియం సమ్బహులా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ తాదిసేన పరిక్ఖారేన అఞ్ఞం చేతాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, అనఞ్ఞదత్థికే ద్వికదుక్కటం. తస్మిం పన అనఞ్ఞదత్థికసఞ్ఞాయ, సేసకం ఉపనేన్తియా, ‘‘తుమ్హేహి ఏతదత్థాయ దిన్నో, అమ్హాకఞ్చ ఇమినా నామ అత్థో’’తి సామికే అపలోకేత్వా ఉపనేన్తియా, యదా భిక్ఖునియో విహారమ్పి ఛడ్డేత్వా పక్కమన్తి, ఏవరూపాసు ఆపదాసు ఉపనేన్తీనం, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. సేసం చతుత్థసదిసమేవాతి.
పఠమసఙ్ఘికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౭. దుతియసఙ్ఘికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
సత్తమే సఞ్ఞాచికేనాతి సయం యాచితకేనాపి. ఏతదేవేత్థ నానాకరణం, సేసం ఛట్ఠసదిసమేవాతి.
దుతియసఙ్ఘికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౮. పఠమగణికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
అట్ఠమే మహాజనికేనాతి గణస్స పరిచ్చత్తేన, ఇదమేత్థ ఛట్ఠతో నానాకరణం.
పఠమగణికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౯. దుతియగణికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
నవమే సఞ్ఞాచికేనాతి ఇదం అట్ఠమతో అతిరిత్తం, సేసం ద్వీసుపి ఛట్ఠసిక్ఖాపదసదిసమేవాతి.
దుతియగణికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౧౦. పుగ్గలికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దసమే పుగ్గలికేనాతి ఏకభిక్ఖునియా పరిచ్చత్తేన. సఞ్ఞాచికేనాతి సయం యాచితకేన చ. అఞ్ఞం చేతాపేయ్యాతి యం ఉద్దిసిత్వా దిన్నం, తతో అఞ్ఞం చేతాపేన్తియా పయోగే దుక్కటం, పటిలాభేన నిస్సగ్గియం హోతి.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ తాదిసేన పరిక్ఖారేన అఞ్ఞం చేతాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసం ఛట్ఠసదిసమేవాతి.
పుగ్గలికచేతాపనసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
పత్తవగ్గో పఠమో.
౧౧. గరుపావురణసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దుతియస్స పఠమే గరుపావురణన్తి సీతకాలే పావురణం. చతుక్కంసపరమన్తి కంసో నామ చతుక్కహాపణికో హోతి, తస్మా సోళసకహాపణగ్ఘనకం. చేతాపేతబ్బన్తి ఠపేత్వా సహధమ్మికే చ ఞాతకప్పవారితే చ అఞ్ఞేన కిస్మిఞ్చిదేవ గుణే పరితుట్ఠేన ‘‘వదేథాయ్యే, యేనత్థో’’తి వుత్తాయ విఞ్ఞాపేతబ్బం. తతో చే ఉత్తరీతి తతుత్తరి విఞ్ఞాపేన్తియా దుక్కటం, పటిలద్ధం నిస్సగ్గియం హోతి.
సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ రాజానం కమ్బలం విఞ్ఞాపనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, తికపాచిత్తియం, ఊనకచతుక్కంసే ద్వికదుక్కటం. తస్మిం పన ఊనకసఞ్ఞాయ, చతుక్కంసపరమం చేతాపేన్తియా, ఞాతకప్పవారితే వా, అఞ్ఞస్స వా అత్థాయ, అత్తనో వా ధనేన, మహగ్ఘం చేతాపేన్తం అప్పగ్ఘం చేతాపేన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. గరుపావురణతా, అతిరేకచతుక్కంసతా, అననుఞ్ఞాతట్ఠానే విఞ్ఞత్తి, పటిలాభోతి ఇమానేత్థ చత్తారి అఙ్గాని. సముట్ఠానాదీని సఞ్చరిత్తసదిసానీతి.
గరుపావురణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
౧౨. లహుపావురణసిక్ఖాపదవణ్ణనా
దుతియే లహుపావురణన్తి ఉణ్హకాలే పావురణం. అడ్ఢతేయ్యకంసపరమన్తి దసకహాపణగ్ఘనకం, సేసం పఠమసదిసమేవాతి.
లహుపావురణసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.
ఇతో పరాని ఇమస్మిం వగ్గే అట్ఠ, తతియవగ్గే దసాతి ఇమాని అట్ఠారస సిక్ఖాపదాని భిక్ఖుపాతిమోక్ఖవణ్ణనాయం వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బానీతి.
జాతరూపవగ్గో తతియో.
ఉద్దిట్ఠా ఖో అయ్యాయో తింస నిస్సగ్గియా పాచిత్తియా ధమ్మాతి భిక్ఖూ ఆరబ్భ పఞ్ఞత్తా సాధారణా అట్ఠారస, అసాధారణా ద్వాదసాతి ఏవం తింస. సేసం సబ్బత్థ ఉత్తానమేవాతి.
కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ భిక్ఖునిపాతిమోక్ఖే
నిస్సగ్గియపాచిత్తియవణ్ణనా నిట్ఠితా.