పారాజికకణ్డో

భిక్ఖునీనం హితత్థాయ, పాతిమోక్ఖం పకాసయి;

యం నాథో, తస్స దానేసో, సమ్పత్తో వణ్ణనాక్కమో.

సాధారణపారాజికం

౧…పే…౪. మేథునధమ్మసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తత్థ సుణాతు మేతిఆదీనం భిక్ఖుపాతిమోక్ఖవణ్ణనాయం వుత్తనయేనేవ అత్థో వేదితబ్బో. కేవలఞ్హి, భన్తే, అయ్యేతిఆదివసేన తస్మిఞ్చ ఇధ చ అభిలాపమత్తమేవ లిఙ్గభేదమత్తఞ్చ విసేసో. యస్మా చ భిక్ఖునియా సిక్ఖాపచ్చక్ఖానం నామ నత్థి, తస్మా భిక్ఖునీనం ‘‘సిక్ఖాసాజీవసమాపన్నా సిక్ఖం అపచ్చక్ఖాయ దుబ్బల్యం అనావికత్వా’’తి అవత్వా యా పన భిక్ఖునీ ఛన్దసో మేథునం ధమ్మం పటిసేవేయ్యాతి వుత్తం. తత్థ ఛన్దసోతి మేథునరాగప్పటిసంయుత్తేన ఛన్దేన చేవ రుచియా చ. ఛన్దే పన అసతి బలక్కారేన పధంసితాయ అనాపత్తి, తస్మా యా పరిపుణ్ణూపసమ్పదా భిక్ఖునీ మనుస్సామనుస్సతిరచ్ఛానజాతీసు పురిసఉభతోబ్యఞ్జనకపణ్డకానం యస్స కస్సచి సజీవస్స వా నిజ్జీవస్స వా సన్థతస్స వా అసన్థతస్స వా అక్ఖాయితస్స వా యేభుయ్యేన అక్ఖాయితస్స వా అఙ్గజాతస్స అత్తనో వచ్చమగ్గపస్సావమగ్గముఖేసు తీసు యత్థకత్థచి సన్థతే వా అసన్థతే వా పకతివాతేన అసంఫుట్ఠే అల్లోకాసే అన్తమసో తిలఫలమత్తమ్పి పదేసం ఛన్దసో పవేసేతి, పరేన వా పవేసియమానా పవేసనపవిట్ఠట్ఠితఉద్ధరణేసు యంకిఞ్చి సాదియతి, అయం పారాజికా హోతి. సేసమేత్థ ఇతో పరేసు చ సాధారణసిక్ఖాపదేసు వుత్తనయానుసారేనేవ వేదితబ్బం.

అసాధారణపారాజికం

౫. ఉబ్భజాణుమణ్డలికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

అసాధారణేసు పన చతున్నం తావ పారాజికానం పఠమే అవస్సుతాతి కాయసంసగ్గరాగేన తిన్తా, కిలిన్నాతి అత్థో. దుతియపదేపి ఏసేవ నయో. పురిసపుగ్గలస్సాతి కాయసంసగ్గం సమాపజ్జితుం విఞ్ఞుస్స మనుస్సజాతికస్స పురిససఙ్ఖాతస్స పుగ్గలస్స. అధక్ఖకన్తి అత్తనో అక్ఖకానం అధో. ఉబ్భజాణుమణ్డలన్తి జాణుమణ్డలానం ఉపరి, ఏత్థ చ ఉబ్భకప్పరమ్పి ఉబ్భజాణుమణ్డలేనేవ సఙ్గహితం. ఆమసనన్తి ఆమజ్జనం ఫుట్ఠోకాసం అనతిక్కమిత్వా తత్థేవ సఙ్ఘట్టనం. పరామసనన్తి ఇతో చితో చ సఞ్చరణం. గహణన్తి గహితమత్తం. ఛుపనన్తి అసఙ్ఘట్టేత్వా ఫుట్ఠమత్తం. పటిపీళనన్తి అఙ్గే గహేత్వా నిప్పీళనం. సాదియేయ్యాతి యా భిక్ఖునీ అత్తనో యథాపరిచ్ఛిన్నే కాయే పురిసస్స ఏతం ఆమసనాదిం సాదియతి, సయం వా పన తేన కాయేన పురిసస్స యంకిఞ్చి కాయప్పదేసం సాదయమానా ఛుపతి, అయం ఉబ్భజాణుమణ్డలికా నామ పారాజికాతి అయమేత్థ సఙ్ఖేపో.

‘‘నిదానం పుగ్గలం వత్థు’’న్తిఆదికే (కఙ్ఖా. అట్ఠ. పఠమపారాజికవణ్ణనా) తేన విత్థారవినిచ్ఛయే యస్మా సబ్బానేవ అసాధారణపఞ్ఞత్తియో హోన్తి, తస్మా ఇతో పట్ఠాయ సన్తిం అనుపఞ్ఞత్తిం వత్వా సాధారణపఞ్ఞత్తీతి వా అసాధారణపఞ్ఞత్తీతి వా న వక్ఖామ, ఆణత్తియం యత్థ ఆణత్తి నత్థి, తత్థ కిఞ్చి అవత్వా యత్థ అత్థి, తత్థేవ వక్ఖామ, విపత్తివిచారణా వుత్తాయేవ.

అవసేసం పన సబ్బత్థ వత్తబ్బం, తయిదం వుచ్చతి, ఇదం తావ సిక్ఖాపదం సావత్థియం సున్దరీనన్దం ఆరబ్భ కాయసంసగ్గం సమాపజ్జనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ఏకతోఅవస్సుతే యథాపరిచ్ఛిన్నేన కాయేన పురిసస్స కాయం, ఉభతోఅవస్సుతేపి కాయేన కాయప్పటిబద్ధం, యథాపరిచ్ఛిన్నకాయప్పటిబద్ధేన వా అవసేసకాయేన వా తస్స కాయం ఆమసన్తియా థుల్లచ్చయం, యక్ఖపేతపణ్డకతిరచ్ఛానగతమనుస్సవిగ్గహానం ఉభతోఅవస్సుతే యథాపరిచ్ఛిన్నేన కాయేన కాయం ఆమసన్తియాపి థుల్లచ్చయం, సచే పన పురిసస్స కాయసంసగ్గరాగో నత్థి, పారాజికక్ఖేత్తేపి థుల్లచ్చయమేవ. అవసేసే పన కాయప్పటిబద్ధేన కాయప్పటిబద్ధాదిభేదే, మేథునరాగగేహసితపేమేసు చ సబ్బత్థ దుక్కటం. అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తియా, అసాదియన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. అఙ్గాని సముట్ఠానాదీని చ భిక్ఖుపాతిమోక్ఖే కాయసంసగ్గే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బానీతి.

ఉబ్భజాణుమణ్డలికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. వజ్జప్పటిచ్ఛాదికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

దుతియే గణస్సాతి అఞ్ఞాసం భిక్ఖునీనం. ఠితాతి సలిఙ్గే ఠితా. చుతాతి కాలఙ్కతా. నాసితాతి లిఙ్గనాసనాయ సయం వా నట్ఠా, అఞ్ఞేహి వా నాసితా. అవస్సటాతి తిత్థాయతనం సఙ్కన్తా. పుబ్బేవాహం అయ్యే అఞ్ఞాసిన్తి ఇదం తస్సా వచనకాలదస్సనం, సలిఙ్గే ఠితాయ పన పారాజికభావం ఞత్వా ‘‘న దాని నం కస్సచి ఆరోచేస్సామీ’’తి ధురే నిక్ఖిత్తమత్తేయేవ అయం వజ్జప్పటిచ్ఛాదికా నామ పారాజికా హోతీతి.

సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ నేవఅత్తనాపటిచోదనా నగణస్స ఆరోచనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సేసమేత్థ సప్పాణకవగ్గమ్హి దుట్ఠుల్లాపత్తిప్పటిచ్ఛాదనసిక్ఖాపదే వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం. తత్ర హి పాచిత్తియం, ఇధ పారాజికన్తి అయమేవ విసేసో, సేసం తాదిసమేవాతి.

వజ్జప్పటిచ్ఛాదికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. ఉక్ఖిత్తానువత్తికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

తతియే ఉక్ఖిత్తన్తి ఆపత్తియా అదస్సనాదీసు ఉక్ఖిత్తం. ధమ్మేనాతి భూతేన వత్థునా. వినయేనాతి చోదేత్వా సారేత్వా. సత్థుసాసనేనాతి ఇధాపి చోదేత్వా సారేత్వా కరణమేవ సత్థుసాసనం నామ. అనాదరన్తి యేన సఙ్ఘేన ఉక్ఖేపనియకమ్మం కతం, తస్మిం వా, తత్థ పరియాపన్నగణే వా ఏకపుగ్గలే వా తస్మిం వా కమ్మే ఆదరవిరహితం, సమ్మావత్తనాయ అవత్తమానన్తి అత్థో. అప్పటికారన్తి పటికారరహితం, అనోసారితన్తి అత్థో. అకతసహాయన్తి ఏకకమ్మాదికే సంవాసే సహ అయనభావేన సమానసంవాసకా భిక్ఖూ సహాయా నామ, యస్స పన సో సంవాసో తేహి సద్ధిం నత్థి న తేన తే సహాయా కతా హోన్తి, ఇతి సో అకతసహాయో నామ, తం అకతసహాయం, సమానసంవాసకభావం అనుపగతన్తి అత్థో. తమనువత్తేయ్యాతి తం ఉక్ఖిత్తకం ఉక్ఖిత్తకభావేయేవ ఠితం భిక్ఖుం యా భిక్ఖునీ యందిట్ఠికో సో హోతి, తాయ దిట్ఠియా గహణభావేన అనువత్తేయ్య. సా భిక్ఖునీ భిక్ఖునీహి సఙ్ఘభేదసిక్ఖాపదాదీసు వుత్తనయేన విసుం సఙ్ఘమజ్ఝే చ వుచ్చమానా తం వత్థుం అప్పటినిస్సజ్జన్తీ సమనుభాసనకమ్మపరియోసానే ఉక్ఖిత్తానువత్తికా నామ పారాజికా హోతీతి.

సావత్థియం థుల్లనన్దం ఆరబ్భ ఉక్ఖిత్తానువత్తనవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, ఞత్తియా దుక్కటం, ద్వీహి కమ్మవాచాహి ద్వే థుల్లచ్చయా, ‘‘యస్సా నక్ఖమతి, సా భాసేయ్యా’’తి ఏవం య్య-కారప్పత్తాయ తతియకమ్మవాచాయ పారాజికం, అధమ్మకమ్మే తికదుక్కటం, సేసం సఙ్ఘభేదసిక్ఖాపదాదీసు వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బం.

ఉక్ఖిత్తానువత్తికాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. అట్ఠవత్థుకాసిక్ఖాపదవణ్ణనా

చతుత్థే అవస్సుతాతి లోకస్సాదమిత్తసన్థవవసేన కాయసంసగ్గరాగేన తిన్తా. అయమేవ హి అత్థో సీహళమాతికాట్ఠకథాయం వుత్తో, సమన్తపాసాదికాయం (పాచి. అట్ఠ. ౬౭౫) పనస్స విచారణా కతా, దుతియపదేపి ఏసేవ నయో. పురిసపుగ్గలస్స హత్థగ్గహణం వాతిఆదీసు పన యం పురిసపుగ్గలేన హత్థే గహణం కతం, తం ‘‘పురిసపుగ్గలస్స హత్థగ్గహణ’’న్తి వుత్తం, ఏసేవ నయో సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణేపి. హత్థగ్గహణన్తి ఏత్థ చ యస్స కస్సచి అపారాజికక్ఖేత్తభూతస్స అఙ్గస్స గహణం హత్థగ్గహణం, యస్స కస్సచి నివత్థస్స వా పారుతస్స వా గహణం సఙ్ఘాటికణ్ణగ్గహణం. సన్తిట్ఠేయ్య వాతిఆదీసు కాయసంసగ్గసఙ్ఖాతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ పురిసస్స హత్థపాసే సన్తిట్ఠేయ్య వా, తత్థ ఠితా సల్లపేయ్య వా, పురిసేన వా ‘‘ఇత్థన్నామం ఠానం ఆగచ్ఛా’’తి వుత్తా తం సఙ్కేతం గచ్ఛేయ్య, తస్స వా పురిసస్స అబ్భాగమనం సాదియేయ్య, యేన కేనచి వా పటిచ్ఛన్నం ఓకాసం పవిసేయ్య, పురిసస్స హత్థపాసే ఠత్వా కాయం ఉపసంహరేయ్యాతి ఏవమత్థో దట్ఠబ్బో. అయమ్పి పారాజికాతి యథా పురిమాయో, ఏవం అయమ్పి భిక్ఖునీ ఏతస్స కాయసంసగ్గసఙ్ఖాతస్స అసద్ధమ్మస్స పటిసేవనత్థాయ ఏతాని అట్ఠ వత్థూని పటిపాటియా వా ఉప్పటిపాటియా వా పూరేత్వా అట్ఠవత్థుకా నామ పారాజికా హోతీతి.

సావత్థియం ఛబ్బగ్గియా భిక్ఖునియో ఆరబ్భ అట్ఠమం వత్థుం పరిపూరణవత్థుస్మిం పఞ్ఞత్తం, సఙ్కేతగమనే పదే పదే దుక్కటం, పురిసస్స హత్థపాసం ఓక్కన్తమత్తే థుల్లచ్చయం, పురిసస్స అబ్భాగమనసాదయమానేపి దుక్కటం. హత్థపాసోక్కమనే థుల్లచ్చయం, సేసేసు ఏకేకస్మిం థుల్లచ్చయమేవ, అట్ఠమే పరిపుణ్ణే పారాజికం. ఏకేకస్మిం పన వత్థుస్మిం సతక్ఖత్తుమ్పి వీతిక్కన్తే తా ఆపత్తియో దేసేత్వా ముచ్చతి, అపిచేత్థ గణనూపికా ఆపత్తి వేదితబ్బా, ‘‘ఇదాని నాపజ్జిస్సామీ’’తి హి ధురనిక్ఖేపం కత్వా దేసితా గణనూపికా, దేసితగణనం ఉపేతి, పారాజికస్స అఙ్గం న హోతి. తస్మా యా ఏకం ఆపన్నా ధురనిక్ఖేపం కత్వా దేసేత్వా పున కిలేసవసేన ఆపజ్జతి, పునపి దేసేతి, ఏవం అట్ఠమం పరిపూరేన్తీపి పారాజికా న హోతి. యా పన ఆపజ్జిత్వా ‘‘పునపి అఞ్ఞం వత్థుం ఆపజ్జిస్సామీ’’తి సఉస్సాహావ దేసేతి, తస్సా సా ఆపత్తి అగణనూపికా, దేసితాపి అదేసితా హోతి, పారాజికస్స అఙ్గం హోతి. అసఞ్చిచ్చ, అస్సతియా, అజానన్తియా అసాదియన్తియా, ఉమ్మత్తికాదీనఞ్చ అనాపత్తి. కాయసంసగ్గరాగో, సఉస్సాహతా, అట్ఠమస్స వత్థుస్స పూరణన్తి ఇమానేత్థ తీణి అఙ్గాని. సమనుభాసనసముట్ఠానం, కిరియాకిరియం, సఞ్ఞావిమోక్ఖం, సచిత్తకం, లోకవజ్జం, కాయకమ్మం, వచీకమ్మం, అకుసలచిత్తం, ద్వివేదనన్తి.

అట్ఠవత్థుకాసిక్ఖాపదవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఉద్దిట్ఠా ఖో అయ్యాయో అట్ఠ పారాజికా ధమ్మాతి భిక్ఖూ ఆరబ్భ పఞ్ఞత్తా సాధారణా చత్తారో, ఇమే చత్తారోతి ఏవం పాతిమోక్ఖుద్దేసమగ్గేన అట్ఠ పారాజికా ధమ్మా ఉద్దిట్ఠాతి ఏవమేత్థ అత్థో వేదితబ్బో, సేసం భిక్ఖుపాతిమోక్ఖవణ్ణనాయం వుత్తనయమేవాతి.

కఙ్ఖావితరణియా పాతిమోక్ఖవణ్ణనాయ

భిక్ఖునిపాతిమోక్ఖే

పారాజికవణ్ణనా నిట్ఠితా.