౧౦. పాయాసిరాజఞ్ఞసుత్తవణ్ణనా

౪౦౬. భగవతా ఏవం గహితనామత్తాతి యోజనా. యస్మా రాజపుత్తా లోకే ‘‘కుమారో’’తి వోహరీయన్తి. అయఞ్చ రఞ్ఞో కిత్తిమపుత్తో, తస్మా ఆహ ‘‘రఞ్ఞో…పే… సఞ్జానింసూ’’తి.

అస్సాతి థేరస్స. పుఞ్ఞాని కరోన్తో కప్పసతసహస్సం దేవేసు చేవ మనుస్సేసు చ ఉప్పజ్జిత్వా విసేసం నిబ్బత్తేతుం నాసక్ఖి ఇన్ద్రియానం అపరిపక్కత్తా. తతియదివసేతి పబ్బతం ఆరుళ్హదివసతో తతియే దివసే.

తేసం సావకబోధియా నియతతాయ, పుఞ్ఞసమ్భారస్స చ సాతిసయత్తా వినిపాతం అగన్త్వా ఏకం బుద్ధన్తరం…పే… అనుభవన్తానం. దేవతాయాతి పుబ్బే సహధమ్మచారినియా సుద్ధావాసదేవతాయ.

‘‘కులదారికాయ కుచ్ఛిమ్హి ఉప్పన్నో’’తి వత్వా తం ఏవస్స ఉప్పన్నభావం మూలతో పట్ఠాయ దస్సేతుం ‘‘సా చా’’తిఆది వుత్తం. తత్థ సాతి కులదారికా. చ-సద్దో బ్యతిరేకత్థో, తేన వుచ్చమానం విసేసం జోతేతి. కులఘరన్తి పతికులగేహం. గబ్భనిమిత్తన్తి గబ్భస్స సణ్ఠితభావనిమిత్తం. సతిపి విసాఖాయ చ సావత్థివాసికులపరియాపన్నత్తే తస్సా తత్థ పధానభావదస్సనత్థం ‘‘విసాఖఞ్చా’’తి వుత్తం యథా ‘‘బ్రాహ్మణా ఆగతా వాసిట్ఠోపి ఆగతో’’తి. దేవతాతి ఇధపి సా ఏవ సుద్ధావాసదేవతా. పఞ్హేతి ‘‘భిక్ఖు భిక్ఖు అయం వమ్మికో’’తిఆదినా (మ. ని. ౧.౨౪౯) ఆగతే పన్నరసపఞ్హే.

సేతబ్యాతి ఇత్థిలిఙ్గవసేన తస్స నగరస్స నామం.ఉత్తరేనాతి ఏన-సద్దయోగేన ‘‘సేతబ్య’’న్తి ఉపయోగవచనం పాళియం వుత్తం. అత్థవచనేన పన ఉత్తరసద్దం అపేక్ఖిత్వా సేతబ్యతోతి నిస్సక్కప్పయోగో కతో. అనభిసిత్తకరాజాతి ఖత్తియజాతికో అభిసేకం అప్పత్తో.

పాయాసిరాజఞ్ఞవత్థువణ్ణనా

౪౦౭. దిట్ఠియేవ దిట్ఠిగతన్తి గత-సద్దేన పదవడ్ఢనమాహ, దిట్ఠియా వా గతమత్తం దిట్ఠిగతం, అయాథావగ్గాహితాయ గన్తబ్బాభావతో దిట్ఠియా గహణమత్తం, కేవలో మిచ్ఛాభినివేసోతి అత్థో, తం పన దిట్ఠిగతం తస్స అయోనిసోమనసికారాదివసేన ఉప్పజ్జిత్వా పటిపక్ఖసమ్ముఖీభావాభావతో, అనురూపాహారలాభతో చ సముదాచారప్పత్తం జాతన్తి పాళియం ‘‘ఉప్పన్నం హోతీ’’తి వుత్తం. తం తం కారణం అపదిసిత్వాతి తతో ఇధాగచ్ఛనకస్స, ఇతో తత్థ గచ్ఛనకస్స చ అపదిసనతో ‘‘తత్థ తత్థేవ సత్తానం ఉచ్ఛిజ్జనతో’’తి ఏవమాది తం తం కారణం పటిరూపకం అపదిసిత్వా.

౪౦౮. ఆపన్నానధిప్పేతత్థవిసయే అయం పురా-సద్దపయోగోతి ఆహ ‘‘పురా…పే… సఞ్ఞాపేతీతి యావ న సఞ్ఞాపేతీ’’తి.

చన్దిమసూరియఉపమావణ్ణనా

౪౧౧. యథా చన్దిమసూరియా ఉళారవిపులోభాసతాయ అఞ్ఞేన ఓభాసేన అనభిభవనీయా, ఏవమయమ్పి పఞ్ఞాఓభాసేనాతి దస్సేన్తో ‘‘చన్దిమ…పే… అఞ్ఞేనా’’తిఆదిమాహ. ఆదీహీతి ఆది-సద్దేన ‘‘కిత్తకే ఠానే ఏతే పవత్తేన్తి, కిత్తకఞ్చ ఠానం నేసం ఆభా ఫరతీ’’తి ఏవమాదిమ్పి చోదనం సఙ్గణ్హాతి. పలివేఠేస్సతీతి ఆబన్ధిస్సతి, అనుయుఞ్జిస్సతీతి అత్థో. నిబ్బేఠేతుం తం విస్సజ్జేతుం. తస్మాతి యస్మా యథావుత్తం చోదనం నిబ్బేఠేతుం న సక్కోతి, తస్మా. అత్తనో అనిచ్ఛితం సఙ్ఘాతనం పక్ఖం పటిజానన్తో ‘‘పరస్మిం లోకే, న ఇమస్మి’’న్తిఆదిమాహ.

కథం పనాయం నత్థికదిట్ఠి ‘‘దేవో’’తి పటిజానాతీతి తత్థ కారణం దస్సేతుం ‘‘భగవా పనా’’తిఆది వుత్తం. ‘‘దేవాపి దేవత్తభావేనేవ ఉచ్ఛిజ్జన్తి, మనుస్సాపి మనుస్సత్తభావేనేవ ఉచ్ఛిజ్జన్తీ’’తి ఏవం వా అస్స దిట్ఠి, ఏవఞ్చ కత్వా ‘‘దేవా తే, న మనుస్సా’’తి వచనఞ్చ న విరుజ్ఝతి. ఏవం చన్దేతి చన్దవిమానే, న చ చన్దే వా కథియన్తే.

౪౧౨. ఆబాధో ఏతేసం అత్థీతి ఆబాధికా. దుక్ఖం సఞ్జాతం ఏతేసన్తి దుక్ఖితా. సద్ధాయ అయితబ్బా సద్ధాయికా, సద్ధాయ పవత్తిట్ఠానభూతా. తేనాహ ‘‘అహం తుమ్హే’’తిఆది. పచ్చయో పత్తియాయనం ఏతేసు అత్థీతి పచ్చయికా.

చోరఉపమావణ్ణనా

౪౧౩. ఉద్దిసిత్వాతి ఉపేచ్చ దస్సేత్వా. కమ్మకారణికసత్తేసూతి నేరయికానం సఙ్ఘాతనకసత్తేసు. కమ్మమేవాతి తేహి తేహి నేరయికేహి కతకమ్మమేవ. కమ్మకారణం కరోతీతి ఆయూహనానురూపం తం తం కారణం కరోతి, తథా దుక్ఖం ఉప్పాదేతీతి అత్థో. నిరయపాలాతి ఏత్థ ఇతి-సద్దో ఆదిఅత్థో, తేన తత్థ సబ్బం నిరయకణ్డపాళిం (మ. ని. ౩.౨౫౯) సఙ్గణ్హాతి. ఏవం సుత్తతో (మ. ని. ౩.౨౫౯) నిరయపాలానం అత్థిభావం దస్సేత్వా ఇదాని యుత్తితోపి దస్సేతుం ‘‘మనుస్సలోకే’’తిఆది వుత్తం. తత్థ నేరయికే నిరయే పాలేన్తి తతో నిగ్గన్తుం అప్పదానవసేన రక్ఖన్తీతి నిరయపాలా. యం పనేత్థ వత్తబ్బం, తం పపఞ్చసూదనీటీకాయం గహేతబ్బం.

గూథకూపపురిసఉపమావణ్ణనా

౪౧౫. నిమ్మజ్జథాతి నిరవసేసతో మజ్జథ సోధేథ. తం పన తస్స తస్స గూథస్స తథా సోధనం అపనయనం హోతీతి ఆహ ‘‘అపనేథా’’తి.

అసుచీతి అసుద్ధో, సో పన యస్మా మనవడ్ఢనకో మనోహరో న హోతి, తస్మా ఆహ ‘‘అమనాపో’’తి. అసుచిసఙ్ఖాతం అసుచిభాగతం అత్తనో సభావతం గతో పత్తోతి అసుచిసఙ్ఖాతోతి ఆహ ‘‘అసుచికోట్ఠాసభూతో’’తి. దుగ్గన్ధోతి దుట్ఠగన్ధో అనిట్ఠగన్ధో, సో పన న యో కోచి, అథ ఖో పూతిగన్ధోతి ఆహ ‘‘కుణపగన్ధో’’తి. జిగుచ్ఛితబ్బయుత్తోతి హీళితబ్బయుత్తో. పటికూలో ఘానిన్ద్రియస్స పటికూలరూపో. ఉబ్బాధతీతి ఉపరూపరి బాధతి. మనుస్సానం గన్ధో…పే… బాధతి అతివియ అసుచిసభావత్తా, అసుచిమ్హియేవ జాతసంవద్ధనభావతో, దేవానఞ్చ ఘానపసాదస్స తిక్ఖవిసదభావతో.

౪౧౬. దూరే నిబ్బత్తా పరనిమ్మితవసవత్తిఆదయో.

౪౧౯. సున్దరధమ్మేతి సోభనగుణే. సుగతిసుఖన్తి సుగతి చేవ తప్పరియాపన్నం సుఖఞ్చ.

గబ్భినీఉపమావణ్ణనా

౪౨౦. పుఞ్ఞకమ్మతో ఏతి ఉప్పజ్జతీతి అయో, సుఖం. తప్పటిపక్ఖతో అనయో, దుక్ఖం. అపక్కన్తి న సిద్ధం న నిట్ఠానప్పత్తం. న పరిపాచేన్తి న నిట్ఠానం పాపేన్తి. న ఉపచ్ఛిన్దన్తి అత్తవినిపాతస్స సావజ్జభావతో. ఆగమేన్తీతి ఉదిక్ఖన్తి. నిబ్బిసన్తి యస్స పన తం కమ్మఫలం నిబ్బిసన్తో నియుఞ్జన్తో, నిబ్బిసన్తి వా నిబ్బేసం వేతనం పటికఙ్ఖన్తో భతపురిసో యథా.

౪౨౧. ఉబ్భిన్దిత్వాతి ఉపసగ్గేన పదవడ్ఢనమత్తన్తి ఆహ ‘‘భిన్దిత్వా’’తి.

సుపినకఉపమావణ్ణనా

౪౨౨. ‘‘నిక్ఖమన్తం వా పవిసన్తం వా జీవ’’న్తి ఇదం తస్స అజ్ఝాసయవసేన వుత్తం. సో హి ‘‘సత్తానం సుపినదస్సనకాలే అత్తభావతో జీవో బహి నిక్ఖమిత్వా తంతంఆరామరామణేయ్యకదస్సనాదివసేన ఇతో చితో చ పరిబ్భమిత్వా పునదేవ అత్తభావం అనుపవిసతీ’’తి ఏవం పవత్తమిచ్ఛాగాహవిపల్లత్తచిత్తో. అథస్స థేరో ఖుద్దకాయ ఆణియా విపులం ఆణిం నీహరన్తో వియ జీవసమఞ్ఞాముఖేన ఉచ్ఛేదదిట్ఠిం నీహరితుకామో ‘‘అపి ను తా తుయ్హం జీవం పస్సన్తి పవిసన్తం వా నిక్ఖమన్తం వా’’తి ఆహ. యత్థ పన తథారూపా జీవసమఞ్ఞా, తం దస్సేన్తో ‘‘చిత్తాచారం జీవన్తి గహేత్వా ఆహా’’తి వుత్తం.

౪౨౩. వేఠేత్వాతి వేఖదానసఙ్ఖేపేన వేఠేత్వా. చవనకాలేతి చవనస్స చుతియా పత్తకాలే, న చవమానకాలే. రూపక్ఖన్ధమత్తమేవాతి కతిపయరూపధమ్మసఙ్ఘాతమత్తమేవ. ఉతుసముట్ఠానరూపధమ్మసమూహమత్తమేవ హి తదా లబ్భతి, మత్త-సద్దో వా విసేసనివత్తిఅత్థో, తేన కమ్మజాదితిసన్తతిరూపవిసేసం నివత్తేతి. అప్పవత్తా హోన్తీతి అప్పవత్తికా హోన్తి, న ఉపలబ్భతీతి అత్థో. విఞ్ఞాణే పన జీవసఞ్ఞీ, తస్మా ‘‘విఞ్ఞాణక్ఖన్ధో గచ్ఛతీ’’తి ఆహ, తత్థ అనుపలబ్భనతోతి అధిప్పాయో.

సన్తత్తఅయోగుళఉపమావణ్ణనా

౪౨౪. వూపసన్తతేజన్తి విగతుస్మం.

౪౨౫. ఆమతోతి ఏత్థ ఆ-సద్దో ఆమిస-సద్దో వియ ఉపడ్ఢపరియాయోతి ఆహ ‘‘అద్ధమతో’’తి, ఆమతోతి వా ఈసం దరథేన ఉస్మనా యుత్తమరణో మరన్తోతి అత్థో. మీయమానో హి అవిగతుస్మో హోతి, న మతో వియ విగతుస్మో. తేనాహ ‘‘మరితుం ఆరద్ధో హోతీ’’తి. తథా రూపస్స ఓధుననం నామస్స ఓరతో పరివత్తనమేవాతి ఆహ ‘‘ఓరతో కరోథా’’తి. ఓరతో కాతుకామస్స పన సంపరివత్తనం సన్ధుననం, తం పన పరతో కరణన్తి ఆహ ‘‘పరతో కరోథా’’తి. పరముఖం కతస్స ఇతో చితో పరివత్తనం నిద్ధుననన్తి ఆహ ‘‘అపరాపరం కరోథా’’తి. ఇన్ద్రియాని అపరిభిన్నానీతి అధిప్పాయేన ‘‘తఞ్చాయతనం న పటిసంవేదేతీ’’తి వుత్తం.

సఙ్ఖధమఉపమావణ్ణనా

౪౨౬. సఙ్ఖం ధమతి, ధమాపేతీతి వా సఙ్ఖధమో. ఉపలాపేత్వాతి ఉపరూపరి సద్దయోగవసేన సల్లాపేత్వా, సద్దయుత్తం కత్వాతి అత్థో. తం పన అత్థతో ధమనమేవాతి ఆహ ‘‘ధమిత్వా’’తి.

అగ్గికజటిలఉపమావణ్ణనా

౪౨౮. ఆహితో అగ్గి ఏతస్స అత్థీతి అగ్గికో, స్వాస్స అగ్గికభావో యస్మా అగ్గిహుతమాలావేదిసమ్పాదనేహి చేవ ఇన్ధనధూమబరిహిససప్పితేలూపహరణేహి బలిపుప్ఫధూమగన్ధాదిఉపహారేహి చ తస్స పయిరుపాసనాయ ఇచ్ఛితో, తస్మా వుత్తం ‘‘అగ్గిపరిచారకో’’తి. ఆయుం పాపుణాపేయ్యన్తి యథా చిరజీవీ హోతి, ఏవం ఆయుం పచ్ఛిమవయం పాపేయ్యం. వడ్ఢిం గమేయ్యన్తి సరీరావయవే, గుణావయవే చ ఫాతిం పాపేయ్యం. అరణీ యుగళన్తి ఉత్తరారణీ, అధరారణీతి అరణీద్వయం.

౪౨౯. ఏవన్తి ‘‘బాలో పాయాసిరాజఞ్ఞో’’తిఆదిప్పకారేన. తయాతి థేరం సన్ధాయ వదతి. వుత్తయుత్తకారణమక్ఖలక్ఖణేనాతి వుత్తయుత్తకారణస్స మక్ఖనసభావేన. యుగగ్గాహలక్ఖణేనాతి సమధురగ్గహణలక్ఖణేన. పలాసేనాతి పలాసేతీతి పలాసో, పరస్స గుణే ఉత్తరితరే డంసిత్వా వియ ఛడ్డేన్తో అత్తనో గుణేహి సమే కరోతీతి అత్థో. సమకరణరసో హి పలాసో, తేన పలాసేన.

ద్వేసత్థవాహఉపమావణ్ణనా

౪౩౦. హరితకపత్తన్తి హరితబ్బపత్తం, అప్పపత్తన్తి అత్థో. తేనాహ ‘‘అన్తమసో’’తిఆది. సన్నద్ధధనుకలాపన్తి ఏత్థ కలాపన్తి తూణీరమాహ, తఞ్చ సన్నయ్హతో ధనునా వినా న సన్నయ్హతీతి ఆహ ‘‘సన్నద్ధధనుకలాప’’న్తి. ఆసిత్తోదకాని వటుమానీతి గమనమగ్గా చేవ తంతంఉదకమగ్గా చ సమ్మదేవ దేవేన ఫుట్ఠత్తా తహం తహం పగ్ఘరితఉదక సన్దమానఉదకా. తేనాహ ‘‘పరిపుణ్ణసలిలా మగ్గా చ కన్దరా చా’’తి.

యథాభతేనాతి సకటేసు యథాఠపితేన, యథా ‘‘అమ్మ ఇతో కరోహీ’’తి వుత్తే ఠపేసీతి అత్థో కరణకిరియాయ కిరియాసామఞ్ఞవాచీభావతో. తస్మా యథారోపితేన, యథాగహితేనాతి అత్థో వుత్తో.

అక్ఖధుత్తకఉపమావణ్ణనా

౪౩౪. పరాజయగుళన్తి యేన గుళేన, యాయ సలాకాయ ఠితాయ చ పరాజయో హోతి, తం అదస్సనం గమేన్తో గిలతి.పజ్జోహనన్తి పకారేహి జుహనకమ్మం. తం పన బలిదానవసేన కరీయతీతి ఆహ ‘‘బలికమ్మ’’న్తి.

సాణభారికఉపమావణ్ణనా

౪౩౬. గామపత్తన్తి గామో ఏవ హుత్వా ఆపజ్జితబ్బం, సుఞ్ఞభావేన అనావసితబ్బం. తేనాహ ‘‘వుట్ఠితగామపదేసో’’తి. గామపదన్తి యథా పురిసస్స పాదనిక్ఖిత్తట్ఠానం అధిగతపరిచ్ఛేదం ‘‘పద’’న్తి వుచ్చతి, ఏవం గామవాసీహి ఆవసితట్ఠానం అధిగతనివుత్థాగారం ‘‘గామపద’’న్తి వుత్తం. తేనాహ ‘‘అయమేవత్థో’’తి. సుసన్నద్ధోతి సుఖేన గహేత్వా గమనయోగ్యతావసేన సుట్ఠు సజ్జితో. తం పన సుసజ్జనం సుట్ఠు బన్ధనవసేనేవాతి ఆహ ‘‘సుబద్ధో’’తి.

అయాదీనమ్పి లోహభావే సతిపి లోహ-సద్దో సాసనే తమ్బలోహే నిరుళ్హోతి ఆహ ‘‘లోహన్తి తమ్బలోహ’’న్తి.

సరణగమనవణ్ణనా

౪౩౭. అభిరద్ధోతి ఆరాధితచిత్తో, సాసనస్స ఆరాధితచిత్తతా పసీదనవసేనాతి ఆహ ‘‘అభిప్పసన్నో’’తి. పఞ్హుపట్ఠానానీతి పఞ్హేసు ఉపట్ఠానాని మయా పుచ్ఛితత్థేసు తుమ్హాకం విస్సజ్జనవసేన ఞాణుపట్ఠానాని.

యఞ్ఞకథావణ్ణనా

౪౩౮. సఙ్ఘాతన్తి సం-సద్దో పదవడ్ఢనమత్తన్తి ఆహ ‘‘ఘాత’’న్తి. విపాకఫలేనాతి సదిసఫలేన. మహప్ఫలో న హోతి గవాదిపాణఘాతేన ఉపక్కిలిట్ఠభావతో. గుణానిసంసేనాతి ఉద్దయఫలేన. ఆనుభావజుతియాతి పటిపక్ఖవిగమనజనితేన సభావసఙ్ఖాతేన తేజేన. న మహాజుతికో హోతి అపరిసుద్ధభావతో. విపాకవిప్ఫారతాయాతి విపాకఫలస్స విపులతాయ, పారిపూరియాతి అత్థో. దుట్ఠుఖేత్తేతి ఉసభాదిదోసేహి దూసితఖేత్తే, తం పన వప్పాభావతో అసారం హోతీతి ఆహ ‘‘నిస్సారఖేత్తే’’తి. దుబ్భూమేతి కుచ్ఛితభూమిభాగే, స్వాస్స కుచ్ఛితభావో అసారతాయ వా సియా నిన్నతాదిదోసవసేన వా. తత్థ పఠమో పక్ఖో పఠమపదేన దస్సితోతి ఇతరం దస్సేన్తో ‘‘విసమభూమిభాగే’’తి ఆహ. దణ్డాభిఘాతాదినా ఛిన్నభిన్నాని. పూతీనీతి గోమయలేపదానాదిసుఖేన అసుక్ఖాపితత్తా పూతిభావం గతాని. తాని పన యస్మా సారవన్తాని న హోన్తి, తస్మా వుత్తం ‘‘నిస్సారానీ’’తి. వాతాతపహతానీతి వాతేన చ ఆతపేన చ వినట్ఠబీజసామత్థియాని. తేనాహ ‘‘పరియాదిన్నతేజానీ’’తి. యం యథాజాతవీహిఆదిగతేన తణ్డులేన అఙ్కురుప్పాదనయోగ్యబీజసామత్థియం, తం తణ్డులసారో, తస్స ఆదానం గహణం తథాఉప్పజ్జనమేవ. ఏతాని పన బీజాని న తాదిసాని ఖణ్డాదిదోసవన్తతాయ. ధారాయ ఖేత్తే అనుప్పవేసనం నామ వస్సనమేవ, తం పటిక్ఖేపవసేన దస్సేన్తో ఆహ ‘‘న సమ్మా వస్సేయ్యా’’తి. అఙ్కురమూలపత్తాదీహీతి చేత్థ అఙ్కురకన్దాదీహి ఉద్ధం వుద్ధిం, మూలజటాదీహి హేట్ఠా విరుళ్హిం, పత్తపుప్ఫాదీహి సమన్తతో చ వేపుల్లన్తి యోజనా.

అపరూపఘాతేనాతి పరేసం విబాధనేన. ఉప్పన్నపచ్చయతోతి నిబ్బత్తితఘాసచ్ఛాదనాదిదేయ్యధమ్మతో. గవాదిఘాతేనపి హి తత్థ పటిగ్గాహకానం ఘాసో సఙ్కీయతి. ‘‘అపరూపఘాతితాయా’’తి ఇదం సీలవన్తతాయ కారణవచనం. గుణాతిరేకన్తి గుణాతిరిత్తం, సీలాదిలోకుత్తరగుణేహి విసిట్ఠన్తి అత్థో. విపులాతి సద్ధాసమ్పదాదివసేన ఉళారా.

ఉత్తరమాణవవత్థువణ్ణనా

౪౩౯. అథ ఖో తేహి సకుణ్డకేహి తణ్డులేహి సిద్ధంభత్తం ఉత్తణ్డులమేవ హోతీతి ఆహ ‘‘ఉత్తణ్డులభత్త’’న్తి. బిలఙ్గం వుచ్చతి ఆరనాలం బిలఙ్గతో నిబ్బత్తనతో, తదేవ కఞ్జియతో జాతన్తి కఞ్జియం, తం దుతియం ఏతస్సాతి బిలఙ్గదుతియం, తం ‘‘కఞ్జికదుతియ’’న్తి చ వుత్తం. ధోరకానీతి ధోవియాని. యస్మా థూలతరానిపి ‘‘థూలానీ’’తి వత్తబ్బతం అరహన్తి, తస్మా ‘‘థూలాని చా’’తి వుత్తం. గుళదసానీతి సుత్తానం థూలతాయ, కఞ్జికస్స బహలతాయ చ పిణ్డితదసాని. తేనాహ ‘‘పుఞ్జపుఞ్జ…పే… దసానీ’’తి. అనుద్దిసతీతి అను అను కథేతి.

౪౪౦. అసక్కచ్చన్తి న సక్కచ్చం అనాదరకారం, తం పన కమ్మఫలసద్ధాయ అభావేన హోతీతి ఆహ ‘‘సద్ధావిరహిత’’న్తి. అచిత్తీకతన్తి చిత్తీకారపచ్చుపట్ఠాపనవసేన న చిత్తీకతం. తేనాహ ‘‘చిత్తీకారవిరహిత’’న్తిఆది. చిత్తీకారరహితం వా అచిత్తీకతం, యథా కతం పరేసం విమ్హయావహం హోతి, తథా అకతం. చిత్తస్స ఉళారపణీతభావో పన అసక్కచ్చదానేనేవ బాధితో. అపవిద్ధన్తి ఛడ్డనీయధమ్మం వియ అపవిద్ధం కత్వా, ఏతేన తస్మిం దానే గారవాకరణం వదతి. సేరీసకం నామాతి ‘‘సేరీసక’’న్తి ఏవం నామకం. తుచ్ఛన్తి పరిజనపరిచ్ఛేదవిరహతో రిత్తం.

పాయాసిదేవపుత్తవణ్ణనా

౪౪౧. తస్సానుభావేనాతి తస్స దానస్స ఆనుభావేన. సిరీసరుక్ఖోతి పభస్సరఖన్ధవిటపసాఖాపలాససమ్పన్నో మనుఞ్ఞదస్సనో దిబ్బో సిరీసరుక్ఖో. అట్ఠాసీతి ఫలస్స కమ్మసరిక్ఖతం దస్సేన్తో విమానద్వారే నిబ్బత్తిత్వా అట్ఠాసి. పుబ్బాచిణ్ణవసేనాతి పురిమజాతియం తత్థ నివాసపరిచయనవసేన. న కేవలం పుబ్బాచిణ్ణవసేనేవ, అథ ఖో ఉతుసుఖుమవసేన పీతి దస్సేన్తో ‘‘తత్థ కిరస్స ఉతుసుఖం హోతీ’’తి ఆహ.

సోతి ఉత్తరో మాణవో. యది అసక్కచ్చం దానం దత్వా పాయాసి తత్థ నిబ్బత్తో, పాయాసిస్స పరిచారికా సక్కచ్చం దానం దత్వా కథం తత్థ నిబ్బత్తాతి ఆహ ‘‘పాయాసిస్స పనా’’తి. నికన్తివసేనాతి పాయాసిమ్హి సాపేక్ఖావసేన, పుబ్బేపి వా తత్థ నివుత్థపుబ్బతాయ. దిసాచారికవిమానన్తి ఆకాసట్ఠం హుత్వా దిసాసు విచరణకవిమానం, న రుక్ఖపబ్బతసిఖరాదిసమ్బన్ధం. వట్టనిఅటవియన్తి విమానవీథియన్తి.

పాయాసిరాజఞ్ఞసుత్తవణ్ణనాయ లీనత్థప్పకాసనా.