౩. పఞ్హపుచ్ఛకవణ్ణనా

నను చ చత్తారోపి అధిపతయో ఏకక్ఖణే లబ్భన్తి, అఞ్ఞమఞ్ఞస్స పన అధిపతయో న భవన్తి ‘‘చత్తారో ఇద్ధిపాదా న మగ్గాధిపతినో’’తి వుత్తత్తా. రాజపుత్తోపమాపి హి ఏతమత్థం దీపేతీతి? న, ఏకక్ఖణే దుతియస్స అధిపతినో అభావతో ఏవ, ‘‘న మగ్గాధిపతినో’’తి వుత్తత్తా రాజపుత్తోపమా అధిపతిం న కరోన్తీతి ఇమమేవత్థం దీపేతి, న అధిపతీనం సహభావం. తం కథం జానితబ్బన్తి? పటిక్ఖిత్తత్తా. అధిపతిపచ్చయనిద్దేసే హి అట్ఠకథాయం (పట్ఠా. అట్ఠ. ౧.౩) వుత్తా ‘‘కస్మా పన యథా హేతుపచ్చయనిద్దేసే ‘హేతూ హేతుసమ్పయుత్తకాన’న్తి వుత్తం, ఏవమిధ ‘అధిపతీ అధిపతిసమ్పయుత్తకాన’న్తి అవత్వా ‘ఛన్దాధిపతి ఛన్దసమ్పయుత్తకాన’న్తిఆదినా నయేన దేసనా కతాతి? ఏకక్ఖణే అభావతో’’తి. సతి చ చతున్నం అధిపతీనం సహభావే ‘‘అరియమగ్గసమఙ్గిస్స వీమంసాధిపతేయ్యం మగ్గం భావేన్తస్సా’’తి విసేసనం న కత్తబ్బం సియా అవీమంసాధిపతికస్స మగ్గస్స అభావా. ఛన్దాదీనం అఞ్ఞమఞ్ఞాధిపతికరణభావే చ ‘‘వీమంసం ఠపేత్వా తంసమ్పయుత్తో’’తిఆదినా ఛన్దాదీనం వీమంసాధిపతికత్తవచనం న వత్తబ్బం సియా. తథా ‘‘చత్తారో అరియమగ్గా సియా మగ్గాధిపతినో, సియా న వత్తబ్బా మగ్గాధిపతినో’’తి (ధ. స. ౧౪౨౯) ఏవమాదీహిపి అధిపతీనం సహభావో పటిక్ఖిత్తో ఏవాతి.

పఞ్హపుచ్ఛకవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఇద్ధిపాదవిభఙ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.