౨. అభిధమ్మభాజనీయవణ్ణనా

౭౨౫. అవుత్తత్తాతి ‘‘తేసం విపాకే ఞాణ’’న్తి సామఞ్ఞేన వత్వా విసేసేన అవుత్తత్తాతి అధిప్పాయో. ఏత్థ చ కిరియానం అవిపాకత్తా ధమ్మభావో న వుత్తోతి. యది ఏవం విపాకా న హోన్తీతి అత్థభావో చ న వత్తబ్బోతి? న, పచ్చయుప్పన్నత్తా. ఏవఞ్చే కుసలాకుసలానమ్పి అత్థభావో ఆపజ్జతీతి. నప్పటిసిద్ధో, విపాకస్స పన పధానహేతుతాయ పాకటత్తా ధమ్మభావోవ తేసం వుత్తో. కిరియానం పచ్చయత్తా ధమ్మభావో ఆపజ్జతీతి చే? నాయం దోసో అప్పటిసిద్ధత్తా, కమ్మఫలసమ్బన్ధస్స పన అహేతుత్తా ధమ్మభావో న వుత్తో. అపిచ ‘‘అయం ఇమస్స పచ్చయో, ఇదం పచ్చయుప్పన్న’’న్తి ఏవం భేదం అకత్వా కేవలం కుసలాకుసలే విపాకకిరియధమ్మే చ సభావతో పచ్చవేక్ఖన్తస్స ధమ్మపటిసమ్భిదా అత్థపటిసమ్భిదా చ హోతీతిపి తేసం అత్థధమ్మతా న వుత్తాతి వేదితబ్బా. కుసలాకుసలవారేసు చ ధమ్మపటిసమ్భిదా కుసలాకుసలానం పచ్చయభావం సత్తివిసేసం సనిప్ఫాదేతబ్బతం పస్సన్తీ నిప్ఫాదేతబ్బాపేక్ఖా హోతీతి తంసమ్బన్ధేనేవ ‘‘తేసం విపాకే ఞాణం అత్థపటిసమ్భిదా’’తి వుత్తం. సభావదస్సనమత్తమేవ పన అత్థపటిసమ్భిదాయ కిచ్చం నిప్ఫన్నఫలమత్తదస్సనతోతి తస్సా నిప్ఫాదకానపేక్ఖత్తా విపాకవారే ‘‘తేసం విపచ్చనకే ఞాణం ధమ్మపటిసమ్భిదా’’తి న వుత్తన్తి వేదితబ్బం.

సభావపఞ్ఞత్తియాతి న సత్తాదిపఞ్ఞత్తియా, అవిపరీతపఞ్ఞత్తియా వా. ఖోభేత్వాతి లోమహంసజననసాధుకారదానాదీహి ఖోభేత్వా. పున ధమ్మస్సవనే జానిస్సథాతి అప్పస్సుతత్తా దుతియవారం కథేన్తో తదేవ కథేస్సతీతి అధిప్పాయో.

౭౪౬. భూమిదస్సనత్థన్తి ఏత్థ కామావచరా లోకుత్తరా చ భూమి ‘‘భూమీ’’తి వేదితబ్బా, చిత్తుప్పాదా వాతి.

అభిధమ్మభాజనీయవణ్ణనా నిట్ఠితా.