౩. పఞ్హపుచ్ఛకవణ్ణనా

౬౪౦. లోకుత్తరాపనేత్థాతి ఏతేసు తీసుఝానేసు ‘‘లోకుత్తరా సియా అప్పమాణారమ్మణా’’తి ఏవం కోట్ఠాసికా పన మగ్గకాలే, ఫలకాలే వా లోకుత్తరభూతా ఏవాతి అధిప్పాయో. పరిచ్ఛిన్నాకాసకసిణాలోకకసిణానాపానబ్రహ్మవిహారచతుత్థాని సబ్బత్థపాదకచతుత్థే సఙ్గహితానీతి దట్ఠబ్బాని.

బుద్ధపచ్చేకబుద్ధఖీణాసవా మగ్గం భావయింసు, ఫలం సచ్ఛికరింసూతి, భావేస్సన్తి సచ్ఛికరిస్సన్తీతి చ హేట్ఠిమమగ్గఫలానం వసేన వుత్తన్తి వేదితబ్బం. కుసలతో తేరససు హి చతుత్థేసు అయం కథా పవత్తా, న చ కుసలచతుత్థేన అరహత్తమగ్గఫలాని దట్ఠుం సక్కోతి.

‘‘కిరియతో తేరసన్న’’న్తి ఏత్థ లోకుత్తరచతుత్థం కిరియం నత్థీతి ‘‘ద్వాదసన్న’’న్తి వత్తబ్బం, కుసలతో వా తేరససు సేక్ఖఫలచతుత్థం అన్తోగధం కత్వా ‘‘కిరియతో తేరసన్న’’న్తి అసేక్ఖచతుత్థేన సహ వదతీతి వేదితబ్బం. సబ్బత్థపాదకఞ్చేత్థ ఖీణాసవానం యాని అభిఞ్ఞాదీని సన్తి, తేసం సబ్బేసం పాదకత్తా సబ్బత్థపాదకన్తి దట్ఠబ్బం. న హి తేసం వట్టం అత్థీతి. పరిచ్ఛన్నాకాసకసిణచతుత్థాదీని వియ వా నవత్తబ్బతాయ సబ్బత్థపాదకసమానత్తా సబ్బత్థపాదకతా దట్ఠబ్బా.

మనోసఙ్ఖారా నామ సఞ్ఞావేదనా, చత్తారోపి వా ఖన్ధా. నిమిత్తం ఆరబ్భాతి ఏత్థ ‘‘నిమిత్తం నిబ్బానఞ్చా’’తి వత్తబ్బం.

‘‘అజ్ఝత్తో ధమ్మో అజ్ఝత్తస్స ధమ్మస్స ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో’’తి (పట్ఠా. ౨.౨౦.౨౮) ఏత్థ ‘‘అజ్ఝత్తా ఖన్ధా ఇద్ధివిధఞాణస్స పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణస్స యథాకమ్మూపగఞాణస్స అనాగతంసఞాణస్స ఆవజ్జనాయ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో’’తి వుత్తత్తా న చేతోపరియఞాణం వియ యథాకమ్మూపగఞాణం పరసన్తానగతమేవ జానాతి, ససన్తానగతమ్పి పన అపాకటం రూపం దిబ్బచక్ఖు వియ అపాకటం కమ్మం విభావేతి. తేనాహ ‘‘అత్తనో కమ్మజాననకాలే’’తి.

పఞ్హపుచ్ఛకవణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఝానవిభఙ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.