౫. ఝానసుత్తవణ్ణనా

౩౬. పఞ్చమే అనిచ్చతోతి ఇమినా నిచ్చప్పటిక్ఖేపతో తేసం అనిచ్చతమాహ. తతో ఏవ ఉదయవయవన్తతో విపరిణామతో తావకాలికతో చ తే అనిచ్చాతి జోతితం హోతి. యఞ్హి నిచ్చం న హోతి, తం ఉదయవయపరిచ్ఛిన్నజరాయ మరణేన చాతి ద్వేధా విపరిణతం ఇత్తరక్ఖణమేవ చ హోతి. దుక్ఖతోతి న సుఖతో. ఇమినా సుఖప్పటిక్ఖేపతో తేసం దుక్ఖతమాహ. తతో ఏవ చ అభిణ్హప్పటిపీళనతో దుక్ఖవత్థుతో చ తే దుక్ఖాతి జోతితం హోతి. ఉదయవయవన్తతాయ హి తే అభిణ్హప్పటిపీళనతో నిరన్తరదుక్ఖతాయ దుక్ఖస్సేవ చ అధిట్ఠానభూతో. పచ్చయయాపనీయతాయ రోగమూలతాయ చ రోగతో. దుక్ఖతాసూలయోగతో కిలేసాసుచిపగ్ఘరతో ఉప్పాదజరాభఙ్గేహి ఉద్ధుమాతపక్కభిజ్జనతో చ గణ్డతో. పీళాజననతో అన్తోతుదనతో దున్నీహరణతో చ సల్లతో. అవడ్ఢిఆవహనతో అఘవత్థుతో చ అఘతో. అసేరిభావజననతో ఆబాధప్పతిట్ఠానతాయ చ ఆబాధతో. అవసవత్తనతో అవిధేయ్యతాయ చ పరతో. బ్యాధిజరామరణేహి పలుజ్జనీయతాయ పలోకతో. సామినివాసీకారకవేదకఅధిట్ఠాయకవిరహతో సుఞ్ఞతో. అత్తప్పటిక్ఖేపట్ఠేన అనత్తతో. రూపాదిధమ్మాపి యథా న ఏత్థ అత్తా అత్థీతి అనత్తా, ఏవం సయమ్పి అత్తా న హోన్తీతి అనత్తా. తేన అబ్యాపారతో నిరీహతో తుచ్ఛతో అనత్తాతి దీపితం హోతి.

లక్ఖణత్తయమేవ సుఖావబోధనత్థం ఏకాదసహి పదేహి విభజిత్వా గహితన్తి దస్సేతుం ‘‘యస్మా అనిచ్చతో’’తిఆది వుత్తం. అన్తోసమాపత్తియన్తి సమాపత్తీనం సహజాతతాయ సమాపత్తీనం అబ్భన్తరే చిత్తం పటిసంహరతీతి తప్పటిబద్ధఛన్దరాగాదికిలేసవిక్ఖమ్భనేన విపస్సనాచిత్తం పటిసంహరతి. తేనాహ ‘‘మోచేతి అపనేతీ’’తి. సవనవసేనాతి ‘‘సబ్బసఙ్ఖారసమథో’’తిఆదినా సవనవసేన. థుతివసేనాతి తథేవ థోమనావసేన గుణతో సంకిత్తనవసేన. పరియత్తివసేనాతి తస్స ధమ్మస్స పరియాపుణనవసేన. పఞ్ఞత్తివసేనాతి తదత్థస్స పఞ్ఞాపనవసేన. ఆరమ్మణకరణవసేనేవ ఉపసంహరతి మగ్గచిత్తం, ‘‘ఏతం సన్త’’న్తిఆది పన అవధారణనివత్తితత్థదస్సనం. యథా విపస్సనా ‘‘ఏతం సన్తం ఏతం పణీత’’న్తిఆదినా అసఙ్ఖతాయ ధాతుయా చిత్తం ఉపసంహరతి, ఏవం మగ్గో నిబ్బానం సచ్ఛికిరియాభిసమయవసేన అభిసమేన్తో తత్థ లబ్భమానే సబ్బేపి విసేసే అసమ్మోహతో పటివిజ్ఝన్తో తత్థ చిత్తం ఉపసంహరతి. తేనాహ ‘‘ఇమినా పన ఆకారేనా’’తిఆది.

సో తత్థ ఠితోతి సో అదన్ధవిపస్సకో యోగీ తత్థ తాయ అనిచ్చాదిలక్ఖణత్తయారమ్మణాయ విపస్సనాయ ఠితో. సబ్బసోతి సబ్బత్థ తస్స తస్స మగ్గస్స అధిగమాయ నిబ్బత్తితసమథవిపస్సనాసు. అసక్కోన్తో అనాగామీ హోతీతి హేట్ఠిమమగ్గావహాసు ఏవ సమథవిపస్సనాయ ఛన్దరాగం పహాయ అగ్గమగ్గావహాసు నికన్తిం పరియాదాతుం అసక్కోన్తో అనాగామితాయమేవ సణ్ఠాతి.

సమతిక్కన్తత్తాతి సమథవసేన విపస్సనావసేన చాతి సబ్బథాపి రూపస్స సమతిక్కన్తత్తా. తేనాహ ‘‘అయం హీ’’తిఆది. అనేనాతి యోగినా. తం అతిక్కమ్మాతి ఇదం యో పఠమం పఞ్చవోకారఏకవోకారపరియాపన్నే ధమ్మే సమ్మదేవ సమ్మసిత్వా తే విస్సజ్జేత్వా తతో అరూపసమాపత్తిం సమాపజ్జిత్వా అరూపధమ్మే సమ్మసతి, తం సన్ధాయ వుత్తం. తేనాహ ‘‘ఇదాని అరూపం సమ్మసతీ’’తి.

ఝానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.