౩. సత్తావాసవగ్గో

౧. తిఠానసుత్తవణ్ణనా

౨౧. తతియస్స పఠమే అమమాతి వత్థాభరణపానభోజనాదీసుపి మమత్తవిరహితా. అపరిగ్గహాతి ఇత్థిపరిగ్గహేన అపరిగ్గహా. తేసం కిర ‘‘అయం మయ్హం భరియా’’తి మమత్తం న హోతి, మాతరం వా భగినిం వా దిస్వా ఛన్దరాగో న ఉప్పజ్జతి. ధమ్మతాసిద్ధస్స సీలస్స ఆనుభావేన పుత్తే దిట్ఠమత్తే ఏవ మాతుథనతో థఞ్ఞం పగ్ఘరతి, తేన సఞ్ఞాణేన నేసం మాతరి పుత్తస్స మాతుసఞ్ఞా, మాతు చ పుత్తే పుత్తసఞ్ఞా పచ్చుపట్ఠితాతి కేచి.

అపిచేత్థ (సారత్థ. టీ. ౧.౧ వేరఞ్జకణ్డవణ్ణనా) ఉత్తరకురుకానం పుఞ్ఞానుభావసిద్ధో అయమ్పి విసేసో వేదితబ్బో. తత్థ కిర తేసు తేసు పదేసేసు ఘననిచితపత్తసఞ్ఛన్నసాఖాపసాఖా కూటాగారసమా మనోరమా రుక్ఖా తేసం మనుస్సానం నివేసనకిచ్చం సాధేన్తి. యత్థ సుఖం నివసన్తి, అఞ్ఞేపి తత్థ రుక్ఖా సుజాతా సబ్బదాపి పుప్ఫితగ్గా తిట్ఠన్తి. జలాసయాపి వికసితకమలకువలయపుణ్డరీకసోగన్ధికాదిపుప్ఫసఞ్ఛన్నా సబ్బకాలం పరమసుగన్ధం సమన్తతో పవాయన్తా తిట్ఠన్తి. సరీరమ్పి తేసం అతిదీఘాదిదోసరహితం ఆరోహపరిణాహసమ్పన్నం జరాయ అనభిభూతత్తా వలితపలితాదిదోసవిరహితం యావతాయుకం అపరిక్ఖీణజవబలపరక్కమసోభమేవ హుత్వా తిట్ఠతి. అనుట్ఠానఫలూపజీవితాయ న చ నేసం కసివణిజ్జాదివసేన ఆహారపరియేట్ఠివసేన దుక్ఖం అత్థి, తతో ఏవ న దాసదాసికమ్మకరాదిపరిగ్గహో అత్థి, న చ తత్థ సీతుణ్హడంసమకసవాతాతపసరీసపవాళాదిపరిస్సయో అత్థి. యథా నామేత్థ గిమ్హానం పచ్ఛిమే మాసే పచ్చూసవేలాయం సమసీతుణ్హో ఉతు హోతి, ఏవమేవ సబ్బకాలం తత్థ సమసీతుణ్హోవ ఉతు హోతి, న చ నేసం కోచి ఉపఘాతో విహేసా వా ఉప్పజ్జతి. అకట్ఠపాకిమేవ సాలిం అకణం అథుసం సుద్ధం సుగన్ధం తణ్డులప్ఫలం పరిభుఞ్జన్తి. తం భుఞ్జన్తానం నేసం కుట్ఠం, గణ్డో, కిలాసో, సోసో, కాసో, సాసో, అపమారో, జరోతి ఏవమాదికో న కోచి రోగో ఉప్పజ్జతి, న చ తే ఖుజ్జా వా వామనా వా కాణా వా కుణీ వా ఖఞ్జా వా పక్ఖహతా వా వికలఙ్గా వా వికలిన్ద్రియా వా హోన్తి.

ఇత్థియోపి తత్థ నాతిదీఘా, నాతిరస్సా, నాతికిసా, నాతిథూలా, నాతికాళా, నచ్చోదాతా, సోభగ్గప్పత్తరూపా హోన్తి. తథా హి దీఘఙ్గులీ, తమ్బనఖా, అలమ్బథనా, తనుమజ్ఝా, పుణ్ణచన్దముఖీ, విసాలక్ఖీ, ముదుగత్తా, సహితోరూ, ఓదాతదన్తా, గమ్భీరనాభీ, తనుజఙ్ఘా, దీఘనీలవేల్లితకేసీ, పుథులసుస్సోణీ, నాతిలోమా, నాలోమా, సుభగా, ఉతుసుఖసమ్ఫస్సా, సణ్హా, సఖిలా, సుఖసమ్భాసా, నానాభరణవిభూసితా విచరన్తి. సబ్బదాపి సోళసవస్సుద్దేసికా వియ హోన్తి, పురిసా చ పఞ్చవీసతివస్సుద్దేసికా వియ. న పుత్తదారేసు రజ్జన్తి. అయం తత్థ ధమ్మతా.

సత్తాహికమేవ చ తత్థ ఇత్థిపురిసా కామరతియా విహరన్తి. తతో వీతరాగా వియ యథాసకం గచ్ఛన్తి, న తత్థ ఇధ వియ గబ్భోక్కన్తిమూలకం, గబ్భపరిహరణమూలకం, విజాయనమూలకం వా దుక్ఖం హోతి. రత్తకఞ్చుకతో కఞ్చనపటిమా వియ దారకా మాతుకుచ్ఛితో అమక్ఖితా ఏవ సేమ్హాదినా సుఖేనేవ నిక్ఖమన్తి. అయం తత్థ ధమ్మతా.

మాతా పన పుత్తం వా ధీతరం వా విజాయిత్వా తే విచరణకప్పదేసే ఠపేత్వా అనపేక్ఖా యథారుచి గచ్ఛతి. తేసం తత్థ సయితానం యే పస్సన్తి పురిసా వా ఇత్థియో వా, తే అత్తనో అఙ్గులియో ఉపనామేన్తి. తేసం కమ్మబలేన తతో ఖీరం పవత్తతి, తేన తే దారకా యాపేన్తి. ఏవం పన వడ్ఢేన్తా కతిపయదివసేహేవ లద్ధబలా హుత్వా దారికా ఇత్థియో ఉపగచ్ఛన్తి, దారకా పురిసే. కప్పరుక్ఖతో ఏవ చ తేసం తత్థ వత్థాభరణాని నిప్ఫజ్జన్తి. నానావిరాగవణ్ణవిచిత్తాని హి సుఖుమాని ముదుసుఖసమ్ఫస్సాని వత్థాని తత్థ తత్థ కప్పరుక్ఖేసు ఓలమ్బన్తాని తిట్ఠన్తి. నానావిధరస్మిజాలసముజ్జలవివిధవణ్ణరతనవినద్ధాని అనేకవిధమాలాకమ్మలతాకమ్మభిత్తికమ్మవిచిత్తాని సీసూపగగీవూపగహత్థూపగకటూపగపాదూపగాని సోవణ్ణమయాని ఆభరణాని కప్పరుక్ఖతో ఓలమ్బన్తి. తథా వీణాముదిఙ్గపణవసమ్మతాళసఙ్ఖవంసవేతాళపరివాదినీవల్లకీపభుతికా తూరియభణ్డాపి తతో తతో ఓలమ్బన్తి. తత్థ బహూ ఫలరుక్ఖా కుమ్భమత్తాని ఫలాని ఫలన్తి మధురరసాని, యాని పరిభుఞ్జిత్వా తే సత్తాహమ్పి ఖుప్పిపాసాహి న బాధీయన్తి.

నజ్జోపి తత్థ సువిసుద్ధజలా సుప్పతిత్థా రమణీయా అకద్దమా వాలుకతలా నాతిసీతా నచ్చుణ్హా సురభిగన్ధీహి జలజపుప్ఫేహి సఞ్ఛన్నా సబ్బకాలం సురభీ వాయన్తియో సన్దన్తి, న తత్థ కణ్టకికా కక్ఖళగచ్ఛలతా హోన్తి, అకణ్టకా పుప్ఫఫలసమ్పన్నా ఏవ హోన్తి, చన్దననాగరుక్ఖా సయమేవ రసం పగ్ఘరన్తి, నహాయితుకామా చ నదితిత్థే ఏకజ్ఝం వత్థాభరణాని ఠపేత్వా నదిం ఓతరిత్వా న్హత్వా ఉత్తిణ్ణుత్తిణ్ణా ఉపరిట్ఠిమం ఉపరిట్ఠిమం వత్థాభరణం గణ్హన్తి, న తేసం ఏవం హోతి ‘‘ఇదం మమ, ఇదం పరస్సా’’తి. తతో ఏవ న తేసం కోచి విగ్గహో వా వివాదో వా. సత్తాహికా ఏవ చ నేసం కామరతికీళా హోతి, తతో వీతరాగా వియ విచరన్తి. యత్థ చ రుక్ఖే సయితుకామా హోన్తి, తత్థేవ సయనం ఉపలబ్భతి. మతే చ సత్తే దిస్వా న రోదన్తి న సోచన్తి. తఞ్చ మణ్డయిత్వా నిక్ఖిపన్తి. తావదేవ చ నేసం తథారూపా సకుణా ఉపగన్త్వా మతం దీపన్తరం నేన్తి, తస్మా సుసానం వా అసుచిట్ఠానం వా తత్థ నత్థి, న చ తతో మతా నిరయం వా తిరచ్ఛానయోనిం వా పేత్తివిసయం వా ఉపపజ్జన్తి. ధమ్మతాసిద్ధస్స పఞ్చసీలస్స ఆనుభావేన తే దేవలోకే నిబ్బత్తన్తీతి వదన్తి. వస్ససహస్సమేవ చ నేసం సబ్బకాలం ఆయుప్పమాణం, సబ్బమేతం తేసం పఞ్చసీలం వియ ధమ్మతాసిద్ధమేవాతి.

తిఠానసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. తణ్హామూలకసుత్తవణ్ణనా

౨౩. తతియే (దీ. ని. టీ. ౨.౧౦౩) ఏసనతణ్హాతి భోగానం పరియేసనవసేన పవత్తా తణ్హా. ఏసితతణ్హాతి పరియిట్ఠేసు భోగేసు ఉప్పజ్జమానతణ్హా. పరితస్సనవసేన పరియేసతి ఏతాయాతి పరియేసనా, ఆసయతో పయోగతో చ పరియేసనా తథాపవత్తో చిత్తుప్పాదో. తేనాహ ‘‘తణ్హాయ సతి హోతీ’’తి. రూపాదిఆరమ్మణప్పటిలాభోతి సవత్థుకానం రూపాదిఆరమ్మణానం గవేసనవసేన పటిలాభో. యం పన అపరియిట్ఠంయేవ లబ్భతి, తమ్పి అత్థతో పరియేసనాయ లద్ధమేవ నామ తథారూపస్స కమ్మస్స పుబ్బేకతత్తా ఏవ లబ్భనతో. తేనాహ ‘‘సో హి పరియేసనాయ సతి హోతీ’’తి.

సుఖవినిచ్ఛయన్తి సుఖం విసేసతో నిచ్ఛినోతీతి సుఖవినిచ్ఛయో. సుఖం సభావతో సముదయతో అత్థఙ్గమతో ఆదీనవతో నిస్సరణతో చ యాథావతో జానిత్వా పవత్తఞాణంవ సుఖవినిచ్ఛయం. జఞ్ఞాతి జానేయ్య. ‘‘సుభం సుఖ’’న్తిఆదికం ఆరమ్మణే అభూతాకారం వివిధం నిన్నభావేన చినోతి ఆరోపేతీతి వినిచ్ఛయో, అస్సాదానుపస్సనా తణ్హా. దిట్ఠియాపి ఏవమేవ వినిచ్ఛయభావో వేదితబ్బో. ఇమస్మిం పన సుత్తే వితక్కోయేవ ఆగతోతి యోజనా. ఇమస్మిం పన సుత్తేతి సక్కపఞ్హసుత్తే (దీ. ని. ౨.౩౫౮). తత్థ హి ‘‘ఛన్దో ఖో, దేవానమిన్ద, వితక్కనిదానో’’తి ఆగతం. ఇధాతి ఇమస్మిం సుత్తే. వితక్కేనేవ వినిచ్ఛినన్తీతి ఏతేన ‘‘వినిచ్ఛినతి ఏతేనాతి వినిచ్ఛయో’’తి వినిచ్ఛయసద్దస్స కరణసాధనమాహ. ఏత్తకన్తిఆది వినిచ్ఛయనాకారదస్సనం.

ఛన్దనట్ఠేన ఛన్దో, ఏవం రఞ్జనట్ఠేన రాగోతి ఛన్దరాగో. స్వాయం అనాసేవనతాయ మన్దో హుత్వా పవత్తో ఇధాధిప్పేతోతి ఆహ ‘‘దుబ్బలరాగస్సాధివచన’’న్తి. అజ్ఝోసానన్తి తణ్హాదిట్ఠివసేన అభినివేసనం. ‘‘మయ్హం ఇద’’న్తి హి తణ్హాగాహో యేభుయ్యేన అత్తగ్గాహసన్నిస్సయోవ హోతి. తేనాహ ‘‘అహం మమన్తీ’’తి. బలవసన్నిట్ఠానన్తి చ తేసం గాహానం థిరభావప్పత్తిమాహ. తణ్హాదిట్ఠివసేన పరిగ్గహకరణన్తి అహం మమన్తి బలవసన్నిట్ఠానవసేన అభినివిట్ఠస్స అత్తత్తనియగ్గాహవత్థునో అఞ్ఞాసాధారణం వియ కత్వా పరిగ్గహేత్వా ఠానం, తథాపవత్తో లోభసహగతచిత్తుప్పాదో. అత్తనా పరిగ్గహితస్స వత్థునో యస్స వసేన పరేహి సాధారణభావస్స అసహమానో హోతి పుగ్గలో, సో ధమ్మో అసహనతా. ఏవం వచనత్థం వదన్తి నిరుత్తినయేన. సద్దలక్ఖణేన పన యస్స ధమ్మస్స వసేన మచ్ఛరియయోగతో పుగ్గలో మచ్ఛరో, తస్స భావో, కమ్మం వా మచ్ఛరియం, మచ్ఛరో ధమ్మో. మచ్ఛరియస్స బలవభావతో ఆదరేన రక్ఖణం ఆరక్ఖోతి ఆహ ‘‘ద్వార…పే… సుట్ఠు రక్ఖణ’’న్తి.

అత్తనో ఫలం కరోతీతి కరణం, యం కిఞ్చి కారణం. అధికం కరణన్తి అధికరణం, విసేసకారణం. విసేసకారణఞ్చ భోగానం ఆరక్ఖదణ్డాదానాదిఅనత్థసమ్భవస్సాతి వుత్తం ‘‘ఆరక్ఖాధికరణ’’న్తిఆది. పరనిసేధనత్థన్తి మారణాదినా పరేసం విబాధనత్థం. ఆదియన్తి ఏతేనాతి ఆదానం, దణ్డస్స ఆదానం దణ్డాదానం, దణ్డం ఆహరిత్వా పరవిహేఠనచిత్తుప్పాదో. సత్థాదానేపి ఏసేవ నయో. హత్థపరామాసాదివసేన కాయేన కాతబ్బో కలహో కాయకలహో. మమ్మఘట్టనాదివసేన వాచాయ కాతబ్బో కలహో వాచాకలహో. విరుజ్ఝనవసేన విరూపం గణ్హాతి ఏతేనాతి విగ్గహో. విరుద్ధం వదతి ఏతేనాతి వివాదో. ‘‘తువం తువ’’న్తి అగారవవచనసహచరణతో తువంతువం. సబ్బేపి తే తథాపవత్తదోససహగతా చిత్తుప్పాదా వేదితబ్బా. తేనాహ భగవా ‘‘అనేకే పాపకా అకుసలా ధమ్మా సమ్భవన్తీ’’తి.

తణ్హామూలకసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪-౫. సత్తావాససుత్తాదివణ్ణనా

౨౪-౨౫. చతుత్థే సత్తా ఆవసన్తి ఏతేసూతి సత్తావాసా, నానత్తసఞ్ఞిఆదిభేదా సత్తనికాయా. యస్మా తే తే సత్తనివాసా తప్పరియాపన్నానం సత్తానం తాయ ఏవ తప్పరియాపన్నతాయ ఆధారో వియ వత్తబ్బతం అరహన్తి. సముదాయాచారో హి అవయవస్స యథా ‘‘రుక్ఖే సాఖా’’తి, తస్మా ‘‘సత్తానం ఆవాసా, వసనట్ఠానానీతి అత్థో’’తి వుత్తం. సుద్ధావాసాపి సత్తావాసోవ ‘‘న సో, భిక్ఖవే, సత్తావాసో సులభరూపో, యో మయా అనావుత్థపుబ్బో ఇమినా దీఘేన అద్ధునా అఞ్ఞత్ర సుద్ధావాసేహి దేవేహీ’’తి (దీ. ని. ౨.౯౧) వచనతో. యది ఏవం తే కస్మా ఇధ న గహితాతి తత్థ కారణమాహ ‘‘అసబ్బకాలికత్తా’’తిఆది. వేహప్ఫలా పన చతుత్థేయేవ సత్తావాసే భజన్తీతి దట్ఠబ్బం. పఞ్చమం ఉత్తానమేవ.

సత్తావాససుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౬. సిలాయూపసుత్తవణ్ణనా

౨౬. ఛట్ఠే పమాణమజ్ఝిమస్స పురిసస్స చతువీసతఙ్గులికో హత్థో కుక్కు, ‘‘కక్కూ’’తిపి తస్సేవ నామం. అట్ఠ కుక్కూ ఉపరి నేమస్సాతి అట్ఠ హత్థా ఆవాటస్స ఉపరి ఉగ్గన్త్వా ఠితా భవేయ్యుం. సేసమేత్థ ఉత్తానమేవ.

సిలాయూపసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. పఠమవేరసుత్తవణ్ణనా

౨౭. సత్తమే (సం. ని. టీ. ౨.౨౪౧) యతోతి యస్మిం కాలే. అయఞ్హి తో-సద్దో దా-సద్దో వియ ఇధ కాలవిసయో, యదాతి వుత్తం హోతి. భయాని వేరానీతి భీయతే భయం, భయేన యోగా, భాయితబ్బేన వా భయం ఏవ వేరప్పసవట్ఠేన వేరన్తి చ లద్ధనామా చేతనాదయో. పాణాతిపాతాదయో హి యస్స పవత్తన్తి, యఞ్చ ఉద్దిస్స పవత్తీయన్తి, ఉభయేసఞ్చ వేరావహా, తతో ఏవ చేతే భాయితబ్బా వేరసఞ్జనకా నామాతి. సోతస్స అరియమగ్గస్స ఆదితో పజ్జనం పటిపత్తి అధిగమో సోతాపత్తి. తదత్థాయ తత్థ పతిట్ఠితస్స చ అఙ్గాని సోతాపత్తియఙ్గాని. దువిధఞ్హి (సం. ని. అట్ఠ. ౨.౨.౪౧) సోతాపత్తియఙ్గం సోతాపత్తిఅత్థాయ చ అఙ్గం కారణం, యం సోతాపత్తిమగ్గప్పటిలాభతో పుబ్బభాగే సోతాపత్తిప్పటిలాభాయ సంవత్తతి, ‘‘సప్పురిససంసేవో సద్ధమ్మస్సవనం యోనిసోమనసికారో ధమ్మానుధమ్మపటిపత్తీ’’తి (దీ. ని. ౩.౩౧౧) ఏవం ఆగతం. పటిలద్ధగుణస్స చ సోతాపత్తిం పత్వా ఠితస్స అఙ్గం, యం ‘‘సోతాపన్నస్స అఙ్గ’’న్తిపి వుచ్చతి ‘‘సోతాపన్నో అఙ్గీయతి ఞాయతి ఏతేనా’’తి కత్వా, బుద్ధే అవేచ్చప్పసాదాదీనం ఏతం అధివచనం. ఇదమిధాధిప్పేతం.

ఖీణనిరయోతిఆదీసు ఆయతిం తత్థ అనుప్పజ్జనతాయ ఖీణో నిరయో మయ్హతి, సో అహం ఖీణనిరయో. ఏస నయో సబ్బత్థ. సోతాపన్నోతి మగ్గసోతం ఆపన్నో. అవినిపాతధమ్మోతి న వినిపాతసభావో. నియతోతి పఠమమగ్గసఙ్ఖాతేన సమ్మత్తనియామేన నియతో. సమ్బోధిపరాయణోతి ఉపరిమగ్గత్తయసఙ్ఖాతో సమ్బోధి పరం అయనం మయ్హన్తి సోహం సమ్బోధిపరాయణో, సమ్బోధిం అవస్సం అభిసమ్బుజ్ఝనకోతి అత్థో.

పాణాతిపాతపచ్చయాతి పాణాతిపాతకమ్మస్స కరణహేతు. భయం వేరన్తి అత్థతో ఏకం. వేరం వుచ్చతి విరోధో, తదేవ భాయితబ్బతో ‘‘భయ’’న్తి వుచ్చతి. తఞ్చ పనేతం దువిధం హోతి – బాహిరం, అజ్ఝత్తికన్తి. ఏకేన హి ఏకస్స పితా మారితో హోతి. సో చిన్తేతి ‘‘ఏతేన కిర మే పితా మారితో, అహమ్పి తంయేవ మారేస్సామీ’’తి నిసితం సత్థం ఆదాయ చరతి. యా తస్స అబ్భన్తరే ఉప్పన్నా వేరచేతనా, ఇదం బాహిరం వేరం నామ తస్స వేరస్స మూలభూతతో వేరకారకపుగ్గలతో బహిభావత్తా. యా పన ఇతరస్స ‘‘అయం కిర మం మారేస్సామీతి చరతి, అహమేవ నం పఠమతరం మారేస్సామీ’’తి చేతనా ఉప్పజ్జతి, ఇదం అజ్ఝత్తికం వేరం నామ. ఇదం తావ ఉభయమ్పి దిట్ఠధమ్మికమేవ. యా పన తం నిరయే ఉప్పన్నం దిస్వా ‘‘ఏతం పహరిస్సామీ’’తి జలితం అయముగ్గరం గణ్హన్తస్స నిరయపాలస్స చేతనా ఉప్పజ్జతి, ఇదమస్స సమ్పరాయికం బాహిరం వేరం. యా చస్స ‘‘అయం నిద్దోసం మం పహరిస్సామీతి ఆగచ్ఛతి, అహమేవ నం పఠమతరం పహరిస్సామీ’’తి చేతనా ఉప్పజ్జతి, ఇదమస్స సమ్పరాయికం అజ్ఝత్తం వేరం. యం పనేతం బాహిరం వేరం, తం అట్ఠకథాసు ‘‘పుగ్గలవేర’’న్తి వుచ్చతి. దుక్ఖం దోమనస్సన్తి అత్థతో ఏకమేవ. యథా చేత్థ, ఏవం సేసేసుపి ‘‘ఇమినా మమ భణ్డం హటం, మయ్హం దారేసు చారిత్తం ఆపన్నం, ముసా వత్వా అత్థో భగ్గో, సురామదమత్తేన ఇదం నామ కత’’న్తిఆదినా నయేన వేరప్పవత్తి వేదితబ్బా.

అవేచ్చప్పసాదేనాతి అధిగతేన అచలప్పసాదేన. అరియకన్తేహీతి పఞ్చహి సీలేహి. తాని హి అరియానం కన్తాని పియాని భవన్తి, భవన్తరగతాపి అరియా తాని న విజహన్తి, తస్మా ‘‘అరియకన్తానీ’’తి వుచ్చన్తి. సేసమేత్థ యం వత్తబ్బం సియా, తం సబ్బం విసుద్ధిమగ్గే అనుస్సతినిద్దేసే వుత్తన్తి వేదితబ్బం.

పఠమవేరసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. ఆఘాతవత్థుసుత్తవణ్ణనా

౨౯. నవమే వసతి ఏత్థ ఫలం తన్నిమిత్తతాయ పవత్తతీతి వత్థు, కారణన్తి ఆహ ‘‘ఆఘాతవత్థూనీ’’తి. కోపో నామాయం యస్మిం వత్థుస్మిం ఉప్పజ్జతి, న తత్థ ఏకవారమేవ ఉప్పజ్జతి, అథ ఖో పునపి ఉప్పజ్జతేవాతి వుత్తం ‘‘బన్ధతీ’’తి. అథ వా యో పచ్చయవిసేసేన ఉప్పజ్జమానో ఆఘాతో సవిసయే బద్ధో వియ న విగచ్ఛతి, పునపి ఉప్పజ్జతేవ. తం సన్ధాయాహ ‘‘ఆఘాతం బన్ధతీ’’తి. తం పనస్స పచ్చయవసేన నిబ్బత్తనం ఉప్పాదనమేవాతి వుత్తం ‘‘ఉప్పాదేతీ’’తి.

ఆఘాతవత్థుసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. ఆఘాతపటివినయసుత్తవణ్ణనా

౩౦. దసమే తం కుతేత్థ లబ్భాతి ఏత్థ తన్తి కిరియాపరామసనం. పదజ్ఝాహారేన చ అత్థో వేదితబ్బోతి ‘‘తం అనత్థచరణం మా అహోసీ’’తిఆదిమాహ. కేన కారణేన లద్ధబ్బం నిరత్థకభావతో. కమ్మస్సకా హి సత్తా. తే కస్స రుచియా దుక్ఖితా సుఖితా వా భవన్తి, తస్మా కేవలం తస్మిం మయ్హం అనత్థచరణం, తం కుతేత్థ లబ్భాతి అధిప్పాయో. అథ వా తం కోపకారణం ఏత్థ పుగ్గలే కుతో లబ్భా పరమత్థతో కుజ్ఝితబ్బస్స కుజ్ఝనకస్స చ అభావతో. సఙ్ఖారమత్తఞ్హేతం, యదిదం ఖన్ధపఞ్చకం యం ‘‘సత్తో’’తి వుచ్చతి, తే సఙ్ఖారా ఇత్తరఖణికా, కస్స కో కుజ్ఝతీతి అత్థో. లాభా నామ కే సియుం అఞ్ఞత్ర అనత్థుప్పత్తితో.

ఆఘాతపటివినయసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౧. అనుపుబ్బనిరోధసుత్తవణ్ణనా

౩౧. ఏకాదసమే అనుపుబ్బనిరోధాతి అనుపుబ్బేన అనుక్కమేన పవత్తేతబ్బనిరోధా. తేనాహ ‘‘అనుపటిపాటినిరోధా’’తి.

అనుపుబ్బనిరోధసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సత్తావాసవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.