౩. వజ్జిసత్తకవగ్గో

౧. సారన్దదసుత్తవణ్ణనా

౨౧. తతియస్స పఠమే దేవాయతనభావేన చిత్తత్తా లోకస్స చిత్తీకారట్ఠానతాయ చ చేతియం అహోసి. యావకీవన్తి (దీ. ని. టీ. ౨.౧౩౪) ఏకమేవేతం పదం అనియమతో పరిమాణవాచీ. కాలో చేత్థ అధిప్పేతోతి ఆహ ‘‘యత్తకం కాల’’న్తి. అభిణ్హం సన్నిపాతాతి నిచ్చసన్నిపాతా. తం పన నిచ్చసన్నిపాతతం దస్సేతుం ‘‘దివసస్సా’’తిఆది వుత్తం. సన్నిపాతబహులాతి పచురసన్నిపాతా. వోసానన్తి సఙ్కోచం. ‘‘వుద్ధియేవా’’తిఆదినా వుత్తమత్థం బ్యతిరేకముఖేన దస్సేతుం ‘‘అభిణ్హం అసన్నిపతన్తా హీ’’తిఆది వుత్తం. ఆకులాతి ఖుభితా న పసన్నా. భిజ్జిత్వాతి వగ్గబన్ధతో విభజ్జ విసుం విసుం హుత్వా.

సన్నిపాతభేరియాతి సన్నిపాతారోచనభేరియా. అద్ధభుత్తా వాతి సామిభుత్తా వా. ఓసీదమానేతి హాయమానే.

సుఙ్కన్తి భణ్డం గహేత్వా గచ్ఛన్తేహి పబ్బతఖణ్డనాదితిత్థగామద్వారాదీసు రాజపురిసానం దాతబ్బభాగం. బలిన్తి నిప్ఫన్నసస్సాదితో ఛభాగం సత్తభాగన్తిఆదినా లద్ధబ్బకరం. దణ్డన్తి దసవీసతికహాపణాదికం అపరాధానురూపం గహేతబ్బధనదణ్డం. వజ్జిధమ్మన్తి వజ్జిరాజధమ్మం. ఇదాని అపఞ్ఞత్తపఞ్ఞాపనాదీసు తప్పటిక్ఖేపే చ ఆదీనవానిసంసే చ విత్థారతో దస్సేతుం ‘‘తేస’’న్తిఆది వుత్తం. పారిచరియక్ఖమాతి ఉపట్ఠానక్ఖమా. పోరాణం వజ్జిధమ్మన్తి ఏత్థ పుబ్బే కిర వజ్జిరాజానో ‘‘అయం చోరో’’తి ఆనేత్వా దస్సితే ‘‘గణ్హథ నం చోర’’న్తి అవత్వా వినిచ్ఛయమహామత్తానం దేన్తి. తే వినిచ్ఛినిత్వా సచే అచోరో హోతి, విస్సజ్జేన్తి. సచే చోరో, అత్తనా కిఞ్చి అకత్వా వోహారికానం దేన్తి, తేపి వినిచ్ఛినిత్వా అచోరో చే, విస్సజ్జేన్తి. చోరో చే, సుత్తధరానం దేన్తి. తేపి వినిచ్ఛినిత్వా అచోరో చే, విస్సజ్జేన్తి. చోరో చే, అట్టకులికానం దేన్తి, తేపి తథేవ కత్వా సేనాపతిస్స, సేనాపతి ఉపరాజస్స, ఉపరాజా రఞ్ఞో. రాజా వినిచ్ఛినిత్వా సచే అచోరో హోతి, విస్సజ్జేతి. సచే పన చోరో హోతి, పవేణిపణ్ణకం వాచాపేతి. తత్థ ‘‘యేన ఇదం నామ కతం, తస్స అయం నామదణ్డో’’తి లిఖితం. రాజా తస్స కిరియం తేన సమానేత్వా తదనుచ్ఛవికం దణ్డం కరోతి. ఇతి ఏతం పోరాణం వజ్జిధమ్మం సమాదాయ వత్తన్తానం మనుస్సా న ఉజ్ఝాయన్తి. పరమ్పరాగతేసు అట్టకులేసు జాతా అగతిగమనవిరతా అట్టమహల్లకపురిసా అట్టకులికా.

సక్కారన్తి ఉపకారం. గరుభావం పచ్చుపట్ఠపేత్వాతి ‘‘ఇమే అమ్హాకం గరునో’’తి తత్థ గరుభావం పటి పటి ఉపట్ఠపేత్వా. మానేస్సన్తీతి సమ్మానేస్సన్తి. తం పన సమ్మాననం తేసు నేసం అత్తమనతాపుబ్బకన్తి ఆహ ‘‘మనేన పియాయిస్సన్తీ’’తి. నిపచ్చకారం పణిపాతం. దస్సేన్తీతి గరుచిత్తభారం దస్సేన్తి. సన్ధానేతున్తి సమ్బన్ధం అవిచ్ఛిన్నం కత్వా ఘటేతుం.

పసయ్హకారస్సాతి బలక్కారస్స. కామం వుద్ధియా పూజనీయతాయ ‘‘వుద్ధిహానియో’’తి వుత్తం, అత్థో పన వుత్తానుక్కమేనేవ యోజేతబ్బో. పాళియం వా యస్మా ‘‘వుద్ధియేవ పాటికఙ్ఖా, నో పరిహానీ’’తి వుత్తం, తస్మా తదనుక్కమేన ‘‘వుద్ధిహానియో’’తి వుత్తం.

విపచ్చితుం అలద్ధోకాసే పాపకమ్మే, తస్స కమ్మస్స విపాకే వా అనవసరోవ దేవసోపసగ్గో. తస్మిం పన లద్ధోకాసే సియా దేవతోపసగ్గస్స అవసరోతి ఆహ ‘‘అనుప్పన్నం…పే… వడ్ఢేన్తీ’’తి. ఏతేనేవ అనుప్పన్నం సుఖన్తి ఏత్థాపి అత్థో వేదితబ్బో. బలకాయస్స దిగుణతిగుణతాదస్సనం పటిభయభావదస్సనన్తి ఏవమాదినా దేవతానం సఙ్గామసీసే సహాయతా వేదితబ్బా.

అనిచ్ఛితన్తి అనిట్ఠం. ఆవరణతోతి నిసేధనతో. ధమ్మతో అనపేతా ధమ్మియాతి ఇధ ‘‘ధమ్మికా’’తి వుత్తా. మిగసూకరాదిఘాతాయ సునఖాదీనం కడ్ఢిత్వా వనచరణం వాజో, తత్థ నియుత్తా, తే వా వాజేన్తీతి వాజికా, మిగవధచారినో.

సారన్దదసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. వస్సకారసుత్తవణ్ణనా

౨౨. దుతియే అభియాతుకామోతి ఏత్థ అభి-సద్దో అభిభవనత్థో ‘‘అనభివిదితు’’న్తిఆదీసు వియాతి ఆహ ‘‘అభిభవనత్థాయ యాతుకామో’’తి. వజ్జిరాజానోతి ‘‘వజ్జేతబ్బా ఇమే’’తి ఆదితో పవత్తం వచనం ఉపాదాయ వజ్జీతి లద్ధనామా రాజానో, వజ్జిరట్ఠస్స వా రాజానో వజ్జిరాజానో. రట్ఠస్స పన వజ్జిసమఞ్ఞా తన్నివాసిరాజకుమారవసేన వేదితబ్బా. రాజిద్ధియాతి రాజభావానుగతేన పభావేన. సో పన పభావో నేసం గణరాజానం మిథో సామగ్గియా లోకే పాకటో. చిరట్ఠాయీ చ అహోసీతి ‘‘సమగ్గభావం కథేతీ’’తి వుత్తం. అను అను తంసమఙ్గినో భావేతి వడ్ఢేతీతి అనుభావో, అనుభావో ఏవ ఆనుభావో, పతాపో. సో పన నేసం పతాపో హత్థిఅస్సాదివాహనసమ్పత్తియా తత్థ చ సుభిక్ఖితభావేన లోకే పాకటో జాతోతి ‘‘ఏతేన…పే… కథేతీ’’తి వుత్తం. తాళచ్ఛిగ్గళేనాతి కుఞ్చికాఛిద్దేన. అసనన్తి సరం. అతిపాతయిస్సన్తీతి అతిక్కామేన్తి. పోఙ్ఖానుపోఙ్ఖన్తి పోఙ్ఖస్స అనుపోఙ్ఖం, పురిమసరస్స పోఙ్ఖపదానుగతపోఙ్ఖం ఇతరం సరం కత్వాతి అత్థో. అవిరాధితన్తి అవిరజ్ఝితం. ఉచ్ఛిన్దిస్సామీతి ఉమ్మూలనవసేన కులసన్తతిం ఛిన్దిస్సామి. అయనం వడ్ఢనం అయో, తప్పటిపక్ఖేన అనయోతి ఆహ ‘‘అవడ్ఢి’’న్తి. ఞాతీనం బ్యసనం వినాసో ఞాతిబ్యసనం.

గఙ్గాయాతి గఙ్గాసమీపే. పట్టనగామన్తి సకటపట్టనగామం. తత్రాతి తస్మిం పట్టనే. బలవాఘాతజాతోతి ఉప్పన్నబలవకోధో. మేతి మయ్హం. గతేనాతి గమనేన. సీతం వా ఉణ్హం వా నత్థి తాయ వేలాయ. అభిముఖం యుద్ధేనాతి అభిముఖం ఉజుకమేవ సఙ్గామకరణేన. ఉపలాపనం సామం దానఞ్చాతి దస్సేతుం ‘‘అల’’న్తిఆది వుత్తం. భేదోపి ఇధ ఉపాయో ఏవాతి వుత్తం ‘‘అఞ్ఞత్ర మిథుభేదా’’తి. యుద్ధస్స పన అనుపాయతా పగేవ పకాసితా. ఇదన్తి ‘‘అఞ్ఞత్ర ఉపలాపనాయ అఞ్ఞత్ర మిథుభేదా’’తి ఇదం వచనం. కథాయ నయం లభిత్వాతి ‘‘యావకీవఞ్చ …పే… పరిహానీ’’తి ఇమాయ భగవతో కథాయ ఉపాయం లభిత్వా. అనుకమ్పాయాతి వజ్జిరాజేసు అనుగ్గహేన.

రాజాపి తమేవ పేసేత్వా సబ్బే…పే… పాపేసీతి రాజా తం అత్తనో సన్తికం ఆగతం ‘‘కిం, ఆచరియ, భగవా అవచా’’తి పుచ్ఛి. సో ‘‘యథా భో సమణస్స గోతమస్స వచనం న సక్కా వజ్జీ కేనచి గహేతుం, అపిచ ఉపలాపనాయ వా మిథుభేదేన వా సక్కా’’తి ఆహ. తతో నం రాజా ‘‘ఉపలాపనాయ అమ్హాకం హత్థిఅస్సాదయో నస్సిస్సన్తి, భేదేనేవ తే గహేస్సామి, కిం కరోమా’’తి పుచ్ఛి. తేన హి, మహారాజ, తుమ్హే వజ్జీ ఆరబ్భ పరిసతి కథం సముట్ఠాపేథ, తతో అహం ‘‘కిం తే, మహారాజ, తేహి, అత్తనో సన్తకేన కసివణిజ్జాదీని కత్వా జీవన్తు ఏతే రాజానో’’తి వత్వా పక్కమిస్సామి. తతో తుమ్హే ‘‘కిం ను, భో, ఏస బ్రాహ్మణో వజ్జీ ఆరబ్భ పవత్తం కథం పటిబాహతీ’’తి వదేయ్యాథ. దివసభాగే చాహం తేసం పణ్ణాకారం పేసేస్సామి, తమ్పి గాహాపేత్వా తుమ్హేపి మమ దోసం ఆరోపేత్వా బన్ధనతాళనాదీని అకత్వావ కేవలం ఖురముణ్డం మం కత్వా నగరా నీహరాపేథ, అథాహం ‘‘మయా తే నగరే పాకారో పరిఖా చ కారితా, అహం థిరదుబ్బలట్ఠానఞ్చ ఉత్తానగమ్భీరట్ఠానఞ్చ జానామి, న చిరస్సం దాని తం ఉజుం కరిస్సామీ’’తి వక్ఖామి. తం సుత్వా తుమ్హే ‘‘గచ్ఛతూ’’తి వదేయ్యాథాతి. రాజా సబ్బం అకాసి.

లిచ్ఛవీ తస్స నిక్ఖమనం సుత్వా ‘‘సఠో బ్రాహ్మణో, మా తస్స గఙ్గం ఉత్తారేతుం అదత్థా’’తి ఆహంసు. తత్ర ఏకచ్చేహి ‘‘అమ్హే ఆరబ్భ కథితత్తా కిర సో ఏవం కరోతీ’’తి వుత్తే ‘‘తేన హి భణే ఏతూ’’తి వదింసు. సో గన్త్వా లిచ్ఛవీ దిస్వా ‘‘కిమాగతత్థా’’తి పుచ్ఛితో తం పవత్తిం ఆరోచేసి. లిచ్ఛవినో ‘‘అప్పమత్తకేన నామ ఏవం గరుం దణ్డం కాతుం న యుత్త’’న్తి వత్వా ‘‘కిం తే తత్ర ఠానన్తర’’న్తి పుచ్ఛింసు. వినిచ్ఛయమహామచ్చోహమస్మీతి. తదేవ తే ఠానన్తరం హోతూతి. సో సుట్ఠుతరం వినిచ్ఛయం కరోతి. రాజకుమారా తస్స సన్తికే సిప్పం ఉగ్గణ్హన్తి. సో పతిట్ఠితగుణో హుత్వా ఏకదివసం ఏకం లిచ్ఛవిం గహేత్వా ఏకమన్తం గన్త్వా ‘‘దారకా కసన్తీ’’తి పుచ్ఛి. ఆమ, కసన్తి. ద్వే గోణే యోజేత్వాతి. ఆమ, ద్వే గోణే యోజేత్వాతి. ఏత్తకం వత్వా నివత్తో. తతో తమఞ్ఞో ‘‘కిం ఆచరియో ఆహా’’తి పుచ్ఛిత్వా తేన వుత్తం – అసద్దహన్తో ‘‘న మేసో యథాభూతం కథేతీ’’తి తేన సద్ధిం భిజ్జి.

బ్రాహ్మణో అపరమ్పి ఏకదివసం ఏకం లిచ్ఛవిం ఏకమన్తం నేత్వా ‘‘కేన బ్యఞ్జనేన భుత్తోసీ’’తి పుచ్ఛిత్వా నివత్తో. తమ్పి అఞ్ఞో పుచ్ఛిత్వా అసద్దహన్తో తథేవ భిజ్జి. బ్రాహ్మణో అపరమ్పి దివసం ఏకం లిచ్ఛవిం ఏకమన్తం నేత్వా ‘‘అతిదుగ్గతోసి కిరా’’తి పుచ్ఛి. కో ఏవమాహాతి. అసుకో నామ లిచ్ఛవీతి. అపరమ్పి ఏకమన్తం నేత్వా ‘‘త్వం కిర భీరుజాతికో’’తి పుచ్ఛి. కో ఏవమాహాతి? అసుకో నామ లిచ్ఛవీతి. ఏవం అఞ్ఞేన అకథితమేవ అఞ్ఞస్స కథేన్తో తీహి సంవచ్ఛరేహి తే రాజానో అఞ్ఞమఞ్ఞం భిన్దిత్వా యథా ద్వే ఏకమగ్గేన న గచ్ఛన్తి, తథా కత్వా సన్నిపాతభేరిం చరాపేసి. లిచ్ఛవినో ‘‘ఇస్సరా సన్నిపతన్తు, సూరా సన్నిపతన్తూ’’తి వత్వా న సన్నిపతింసు. బ్రాహ్మణో ‘‘అయం దాని కాలో, సీఘం ఆగచ్ఛతూ’’తి రఞ్ఞో సాసనం పేసేతి. రాజా సుత్వావ బలభేరిం చరాపేత్వా నిక్ఖమి. వేసాలికా సుత్వా ‘‘రఞ్ఞో గఙ్గం ఉత్తరితుం న దస్సామా’’తి భేరిం చరాపేసుం. తే సుత్వా ‘‘గచ్ఛన్తు సూరరాజానో’’తిఆదీని వత్వా న సన్నిపతింసు. ‘‘నగరప్పవేసనం న దస్సామ, ద్వారాని పిదహిస్సామా’’తి భేరిం చరాపేసుం. ఏకోపి న సన్నిపతి. యథావివటేహి ద్వారేహి పవిసిత్వా సబ్బే అనయబ్యసనం పాపేత్వా గతో. తం సన్ధాయేతం వుత్తం – ‘‘రాజాపి తమేవ పేసేత్వా సబ్బేపి భిన్దిత్వా గన్త్వా అనయబ్యసనం పాపేసీ’’తి.

వస్సకారసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౨. పఠమసత్తకసుత్తవణ్ణనా

౨౩. తతియే అపరిహానాయ హితాతి అపరిహానియా (దీ. ని. టీ. ౨.౧౩౬), న పరిహాయన్తి ఏతేహీతి వా అపరిహానియా. ఏవం సఙ్ఖేపతో వుత్తమత్థం విత్థారతో దస్సేన్తో ‘‘ఇధాపి చా’’తిఆదిమాహ. తత్థ తతోతిఆది దిసాసు ఆగతసాసనే వుత్తవచనం వుత్తకథనం. విహారసీమా ఆకులా యస్మా, తస్మా ఉపోసథపవారణా ఠితా. ఓలీయమానకోతి పాళితో అత్థతో చ వినస్సమానకో. ఉక్ఖిపాపేన్తాతి పగుణభావకరణేన అత్థసంవణ్ణనావసేన చ పగ్గణ్హన్తా.

సావత్థియం భిక్ఖూ వియ (పారా. ౫౬౫) పాచిత్తియం దేసాపేతబ్బోతి పఞ్ఞాపేన్తా. వజ్జిపుత్తకా వియ (చూళవ. ౪౪౬) దసవత్థుదీపనేన. తథా అకరోన్తాతి నవం కతికవత్తం వా సిక్ఖాపదం వా అమద్దన్తా ధమ్మవినయతో సాసనం దీపేన్తా ఖుద్దకమ్పి చ సిక్ఖాపదం అసమూహనన్తా. ఆయస్మా మహాకస్సపో వియ చాతి ‘‘సుణాతు మే, ఆవుసో, సఙ్ఘో, సన్తామ్హాకం సిక్ఖాపదాని గిహిగతాని. గిహినోపి జానన్తి ‘ఇదం వో సమణానం సక్యపుత్తికానం కప్పతి, ఇదం వో న కప్పతీ’తి. సచేపి హి మయం ఖుద్దానుఖుద్దకాని సిక్ఖాపదాని సమూహనిస్సామ, భవిస్సన్తి వత్తారో ‘ధూమకాలికం సమణేన గోతమేన సావకానం సిక్ఖాపదం పఞ్ఞత్తం, యావిమేసం సత్థా అట్ఠాసి, తావిమే సిక్ఖాపదేసు సిక్ఖింసు. యతో ఇమేసం సత్థా పరినిబ్బుతో, న దానిమే సిక్ఖాపదేసు సిక్ఖన్తీ’తి. యది సఙ్ఘస్స పత్తకల్లం, సఙ్ఘో అపఞ్ఞత్తం న పఞ్ఞపేయ్య, పఞ్ఞత్తం న సముచ్ఛిన్దేయ్య, యథాపఞ్ఞత్తేసు సిక్ఖాపదేసు సమాదాయ వత్తేయ్యా’’తి ఇమం (చూళవ. ౪౪౨) తన్తిం ఠపేన్తో ఆయస్మా మహాకస్సపో వియ చ.

థిరభావప్పత్తాతి సాసనే థిరభావం అనివత్తితభావం ఉపగతా. థేరకారకేహీతి థేరభావసాధకేహి సీలాదిగుణేహి అసేక్ఖధమ్మేహి. బహూ రత్తియోతి పబ్బజితా హుత్వా బహూ రత్తియో జానన్తి. సీలాదిగుణేసు పతిట్ఠాపనమేవ సాసనే పరిణాయకతాతి ఆహ ‘‘తీసు సిక్ఖాసు పవత్తేన్తీ’’తి. ఓవాదం న దేన్తి అభాజనభావతో. పవేణికథన్తి ఆచరియపరమ్పరాభతం సమ్మాపటిపత్తిదీపనం ధమ్మకథం. సారభూతం ధమ్మపరియాయన్తి సమథవిపస్సనామగ్గఫలసమ్పాపనేన సాసనే సారభూతం బోజ్ఝఙ్గకోసల్లఅనుత్తరసీతిభావ- (అ. ని. ౬.౮౫) అధిచిత్తసుత్తాదిధమ్మతన్తిం. ఆదికం ఓవాదన్తి ఆది-సద్దేన ‘‘ఏవం తే ఆలోకేతబ్బం, ఏవం తే విలోకేతబ్బం, ఏవం తే సమిఞ్జితబ్బం, ఏవం తే పసారేతబ్బం, ఏవం తే సఙ్ఘాటిపత్తచీవరం ధారేతబ్బ’’న్తి ఓవాదం సఙ్గణ్హాతి.

పునబ్భవదానం పునబ్భవో ఉత్తరపదలోపేన. ఇతరేతి యే న పచ్చయవసికా న ఆమిసచక్ఖుకా, తే న గచ్ఛన్తి తణ్హాయ వసం.

ఆరఞ్ఞకేసూతి అరఞ్ఞభాగేసు అరఞ్ఞపరియాపన్నేసు. నను యత్థ కత్థచిపి తణ్హా సావజ్జా ఏవాతి చోదనం సన్ధాయాహ ‘‘గామన్తసేనాసనేసు హీ’’తిఆది. తేన ‘‘అనుత్తరేసు విమోక్ఖేసు పిహం ఉపట్ఠాపయతో’’తి ఏత్థ వుత్తపిహాదయో పియ ఆరఞ్ఞకసేనాసనేసు సాలయతా సేవితబ్బపక్ఖికా ఏవాతి దస్సేతి.

అత్తనావాతి సయమేవ. తేన పరేహి అనుస్సాహితానం సరసేనేవ అనాగతానం పేసలానం భిక్ఖూనం ఆగమనం, ఆగతానఞ్చ ఫాసువిహారం పచ్చాసీసన్తీతి దస్సేతి. ఇమినావ నీహారేనాతి ఇమాయ పటిపత్తియా. అగ్గహితధమ్మగ్గహణన్తి అగ్గహితస్స పరియత్తిధమ్మస్స ఉగ్గహణం. గహితసజ్ఝాయకరణన్తి ఉగ్గహితస్స సుట్ఠు అత్థచిన్తనం. చిన్తరత్థో హి అయం సజ్ఝాయసద్దో. ఏన్తీతి ఉపగచ్ఛన్తి. నిసీదన్తి ఆసనపఞ్ఞాపనాదినా.

పఠమసత్తకసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪-౬. దుతియసత్తకసుత్తాదివణ్ణనా

౨౪-౨౬. చతుత్థే కరోన్తోయేవాతి యథావుత్తం తిరచ్ఛానకథం కథేన్తోయేవ. అతిరచ్ఛానకథాభావేపి తస్స తత్థ తప్పరభావదస్సనత్థం అవధారణవచనం. పరియన్తకారీతి సపరియన్తం కత్వా వత్తా. ‘‘పరియన్తవతిం వాచం భాసితా’’తి (దీ. ని. ౧.౯, ౧౯౪) హి వుత్తం. అప్పభస్సోవాతి పరిమితకథోయేవ ఏకన్తేన కథేతబ్బస్సేవ కథనతో. సమాపత్తిసమాపజ్జనం అరియో తుణ్హీభావో. నిద్దాయతియేవాతి నిద్దోక్కమనే అనాదీనవదస్సీ నిద్దాయతియేవ, ఇరియాపథపరివత్తనాదినా న నం వినోదేతి. ఏవం సంసట్ఠోవాతి వుత్తనయేన గణసఙ్గణికాయ సంసట్ఠో ఏవ విహరతి. దుస్సీలా పాపిచ్ఛా నామాతి సయం నిస్సీలా అసన్తగుణసమ్భావనిచ్ఛాయ సమన్నాగతత్తా పాపా లామకా ఇచ్ఛా ఏతేసన్తి పాపిచ్ఛా. పాపపుగ్గలేహి మిత్తికరణతో పాపమిత్తా. తేహి సదా సహపవత్తనేన పాపసహాయా. తత్థ నిన్నతాదినా తదధిముత్తతాయ పాపసమ్పవఙ్కా. పఞ్చమాదీని ఉత్తానత్థానియేవ.

దుతియసత్తకసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭-౧౧. సఞ్ఞాసుత్తాదివణ్ణనా

౨౭-౩౧. సత్తమే అనిచ్చాతి అనుపస్సతి ఏతాయాతి అనిచ్చానుపస్సనా. తథాపవత్తవిపస్సనా పన యస్మా అత్తనా సహగతసఞ్ఞాయ భావితాయ భావితా ఏవ హోతి, తస్మా వుత్తం ‘‘అనిచ్చానుపస్సనాదీహి సహగతసఞ్ఞా’’తి. ఇమా సత్త లోకియవిపస్సనాపి హోన్తి ‘‘అనిచ్చ’’న్తిఆదినా పవత్తనతో. ‘‘ఏతం సన్తం ఏతం పణీతం యదిదం సబ్బసఙ్ఖారసమథో’’తి ఆగతవసేన పనేత్థ ద్వే లోకుత్తరా హోన్తీతి వేదితబ్బా. ‘‘విరాగో నిరోధో’’తి హి తత్థ నిబ్బానం వుత్తన్తి ఇధ విరాగసఞ్ఞా, తా వుత్తసఞ్ఞా నిబ్బానారమ్మణాపి సియుం. సేసమేత్థ సువిఞ్ఞేయ్యమేవ. అట్ఠమాదీని ఉత్తానత్థానేవ.

సఞ్ఞాసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

వజ్జిసత్తకవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.