౧. పఠమఆహునేయ్యసుత్తవణ్ణనా

౧. ఛక్కనిపాతస్స పఠమే చక్ఖునా రూపం దిస్వాతి నిస్సయవోహారేన వుత్తం. ససమ్భారకనిద్దేసోయం యథా ‘‘ధనునా విజ్ఝతీ’’తి, తస్మా నిస్సయసీసేన నిస్సితస్స గహణం దట్ఠబ్బం. తేనాయమత్థో ‘‘చక్ఖుద్వారే రూపారమ్మణే ఆపాథగతే తం రూపం చక్ఖువిఞ్ఞాణేన దిస్వా’’తి. నేవ సుమనో హోతీతి జవనక్ఖణే ఇట్ఠే ఆరమ్మణే రాగం అనుప్పాదేన్తో నేవ సుమనో హోతి గేహస్సితపేమవసేనపి మగ్గేన సబ్బసో రాగస్స సముచ్ఛిన్నత్తా. న దుమ్మనోతి అనిట్ఠే అదుస్సన్తో న దుమ్మనో. పసాదఞ్ఞథత్తవసేనపి ఇట్ఠేపి అనిట్ఠేపి మజ్ఝత్తేపి ఆరమ్మణే న సమం సమ్మా అయోనిసో గహణం అసమపేక్ఖనం. అయఞ్చస్స పటిపత్తి సతివేపుల్లప్పత్తియా పఞ్ఞావేపుల్లప్పత్తియా చాతి ఆహ ‘‘సతో సమ్పజానో హుత్వా’’తి. సతియా యుత్తత్తా సతో. సమ్పజఞ్ఞేన యుత్తత్తా సమ్పజానో. ఞాణుప్పత్తిపచ్చయరహితకాలేపి పవత్తిభేదనతో ‘‘సతతవిహారో కథితో’’తి వుత్తం. సతతవిహారోతి ఖీణాసవస్స నిచ్చవిహారో సబ్బదా పవత్తనకవిహారో. ఠపేత్వా హి సమాపత్తివేలం భవఙ్గవేలఞ్చ ఖీణాసవా ఇమినావ ఛళఙ్గుపేక్ఖావిహారేన విహరన్తి.

ఏత్థ చ ‘‘ఛసు ద్వారేసుపి ఉపేక్ఖకో విహరతీ’’తి ఇమినా ఛళఙ్గుపేక్ఖా కథితా. ‘‘సమ్పజానో’’తి వచనతో పన చత్తారి ఞాణసమ్పయుత్తచిత్తాని లబ్భన్తి తేహి వినా సమ్పజానతాయ అసమ్భవతో. సతతవిహారభావతో అట్ఠ మహాకిరియచిత్తాని లబ్భన్తి. ‘‘నేవ సుమనో న దుమ్మనో’’తి వచనతో అట్ఠ మహాకిరియచిత్తాని, హసితుప్పాదో, వోట్ఠబ్బనఞ్చాతి దస చిత్తాని లబ్భన్తి. రాగదోససహజాతానం సోమనస్సదోమనస్సానం అభావో తేసమ్పి సాధారణోతి ఛళఙ్గుపేక్ఖావసేన ఆగతానం ఇమేసం సతతవిహారానం సోమనస్సం కథం లబ్భతీతి చే? ఆసేవనతో. కిఞ్చాపి ఖీణాసవో ఇట్ఠానిట్ఠేపి ఆరమ్మణే మజ్ఝత్తో వియ బహులం ఉపేక్ఖకో విహరతి అత్తనో పరిసుద్ధపకతిభావావిజహనతో, కదాచి పన తథా చేతోభిసఙ్ఖారాభావే యం తం సభావతో ఇట్ఠం ఆరమ్మణం, తస్స యాథావసభావగ్గహణవసేనపి అరహతో చిత్తం పుబ్బాసేవనవసేన సోమనస్ససహగతం హుత్వా పవత్తతేవ.

పఠమఆహునేయ్యసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.