(౧౧) ౧. వలాహకవగ్గో

౧-౨. వలాహకసుత్తద్వయవణ్ణనా

౧౦౧-౨. తతియపణ్ణాసకస్స పఠమే గజ్జితాతి థనితా. తత్థ గజ్జిత్వా నోవస్సనభావో నామ పాపకో. మనుస్సా హి యదా దేవో గజ్జతి, తదా ‘‘సువుట్ఠితా భవిస్సతీ’’తి బీజాని నీహరిత్వా వపన్తి. అథ దేవే అవస్సన్తే ఖేత్తే బీజాని ఖేత్తేయేవ నస్సన్తి, గేహే బీజాని గేహేయేవ నస్సన్తీతి దుబ్భిక్ఖం హోతి. నోగజ్జిత్వా వస్సనభావోపి పాపకో. మనుస్సా హి ఇమస్మిం కాలే ‘‘దుబ్బుట్ఠికా భవిస్సతీ’’తి నిన్నట్ఠానేసుయేవ వప్పం కరోన్తి. అథ దేవో వస్సిత్వా సబ్బబీజాని మహాసముద్దం పాపేతి, దుబ్భిక్ఖమేవ హోతి. గజ్జిత్వా వస్సనభావో పన భద్దకో. తదా హి సుభిక్ఖం హోతి. నోగజ్జిత్వా నోవస్సనభావో ఏకన్తపాపకోవ. భాసితా హోతి నో కత్తాతి ‘‘ఇదాని గన్థధురం పూరేస్సామి, వాసధురం పూరేస్సామీ’’తి కథేతియేవ, న ఉద్దేసం గణ్హాతి, న కమ్మట్ఠానం భావేతి.

కత్తా హోతి నో భాసితాతి ‘‘గన్థధురం పూరేస్సామి, వాసధురం వా’’తి న భాసతి, సమ్పత్తే పన కాలే సమత్తం సమ్పాదేతి. ఇమినా నయేన ఇతరేపి వేదితబ్బా. అథ వా సబ్బం పనేతం పచ్చయదాయకేహేవ కథితం. ఏకో హి ‘‘అసుకదివసే నామ దానం దస్సామీ’’తి సఙ్ఘం నిమన్తేతి, సమ్పత్తే కాలే నో కరోతి. అయం పుగ్గలో పుఞ్ఞేన పరిహాయతి, భిక్ఖుసఙ్ఘో పన లాభేన పరిహాయతి. అపరో సఙ్ఘం అనిమన్తేత్వా సక్కారం కత్వా ‘‘భిక్ఖూ ఆనేస్సామీ’’తి న లభి, సబ్బే అఞ్ఞత్థ నిమన్తితా హోన్తి. అయమ్పి పుఞ్ఞేన పరిహాయతి, సఙ్ఘోపి లాభేన పరిహాయతి. అపరో పఠమం సఙ్ఘం నిమన్తేత్వా పచ్ఛా సక్కారం కత్వా దానం దేతి, అయం కిచ్చకారీ హోతి. అపరో నేవ సఙ్ఘం నిమన్తేతి, న దానం దేతి, అయం పాపపుగ్గలోతి వేదితబ్బో. దుతియం ఉత్తానమేవ.

వలాహకసుత్తద్వయవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౩. కుమ్భసుత్తవణ్ణనా

౧౦౩. తతియే రిత్తకోతి అన్తో రిత్తో. పిహితముఖోతి పిదహిత్వా ఠపితో. అపారుతముఖోతి వివరిత్వా ఠపితో, ఉపమితపుగ్గలేసు పనేత్థ అన్తోగుణసారవిరహితో చ తుచ్ఛో, బాహిరసోభనతాయ పిహితో పుగ్గలోతి వేదితబ్బో. సేసేసుపి ఏసేవ నయో.

కుమ్భసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౪. ఉదకరహదసుత్తవణ్ణనా

౧౦౪. చతుత్థే ఉదకరహదో జణ్ణుకమత్తేపి ఉదకే సతి పణ్ణరససమ్భిన్నవణ్ణత్తా వా బహలత్తా వా ఉదకస్స అపఞ్ఞాయమానతలో ఉత్తానో గమ్భీరోభాసో నామ హోతీతి ఆహ ‘‘పురాణపణ్ణరస…పే… గమ్భీరోభాసో నామా’’తి. తిపోరిసచతుపోరిసే పన ఉదకే సతి అచ్ఛత్తా ఉదకస్స పఞ్ఞాయమానతలో గమ్భీరో ఉత్తానోభాసో నామ హోతీతి ఆహ ‘‘అచ్ఛవిప్పసన్నమణివణ్ణఉదకో ఉత్తానోభాసో నామా’’తి. ఉభయకారణసమ్భవతో పన ఇతరే ద్వే వేదితబ్బా. పుగ్గలేపి కిలేసుస్సదభావతో గుణగమ్భీరతాయ చ అభావతో గుణగమ్భీరానం సదిసేహి అభిక్కమనాదీహి యుత్తో ఉత్తానో గమ్భీరోభాసో నామ. ఇమినా నయేన సేసా వేదితబ్బా.

ఉదకరహదసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫-౬. అమ్బసుత్తాదివణ్ణనా

౧౦౫-౬. పఞ్చమే ఆమకం హుత్వాతి అన్తో ఆమం హుత్వా. పక్కం ఆమవణ్ణీతి అన్తో పక్కం బహి ఆమసదిసం. తత్థ యథా అమ్బే అపక్కభావో ఆమతా హోతి, ఏవం పుగ్గలేపి పుథుజ్జనతా. యథా చ తత్థ పక్కసదిసతా పక్కవణ్ణితా, ఏవం పుగ్గలేపి అరియానం అభిక్కమనాదిసదిసతా పక్కవణ్ణితాతి ఇమినా నయేన సేసా వేదితబ్బా. ఛట్ఠం ఉత్తానమేవ.

అమ్బసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౭. మూసికసుత్తవణ్ణనా

౧౦౭. సత్తమే ఆవాటం ఖనతీతి అత్తనో ఆసయం బిలకూపం ఖనతి. న చ తత్థ వసతీతి తత్థ అవసిత్వా కిస్మిఞ్చిదేవ ఠానే వసతి, ఏవం బిళారాదిఅమిత్తవసం గచ్ఛతి. వసితా నో గాధం కత్తాతి సయం న ఖనతి, పరేన కతే బిలే వసతి, ఏవం జీవితం రక్ఖతి. తతియా ద్వేపి కరోన్తీ జీవితం రక్ఖతి. చతుత్థీ ద్వేపి అకరోన్తీ అమిత్తవసం గచ్ఛతి. ఇమాయ పన ఉపమాయ ఉపమితేసు పుగ్గలేసు పఠమో యథా సా మూసికా గాధం ఖనతి, ఏవం నవఙ్గం సత్థుసాసనం ఉగ్గణ్హాతి. యథా పన సా తత్థ న వసతి, కిస్మిఞ్చిదేవ ఠానే వసన్తీ అమిత్తవసం గచ్ఛతి, తథా అయమ్పి పరియత్తివసేన ఞాణం పేసేత్వా చతుసచ్చధమ్మం న పటివిజ్ఝతి, లోకామిసట్ఠానేసు విచరన్తో మచ్చుమారకిలేసమారదేవపుత్తమారసఙ్ఖాతానం వసం గచ్ఛతి. దుతియో యథా మూసికా గాధం న ఖనతి, ఏవం నవఙ్గం సత్థుసాసనం న ఉగ్గణ్హాతి. యథా పన పరేన ఖనితే బిలే వసన్తీ జీవితం రక్ఖతి, ఏవం పరస్స కథం సుత్వా చతుసచ్చధమ్మం పటివిజ్ఝిత్వా తిణ్ణం మారానం వసం అతిక్కమతి. ఇమినా నయేన తతియచతుత్థేసుపి ఓపమ్మసంసన్దనం వేదితబ్బం.

మూసికసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౮. బలీబద్దసుత్తవణ్ణనా

౧౦౮. అట్ఠమే బలీబద్దో తావ యో అత్తనో గోగణం ఘట్టేతి ఉబ్బేజేతి, పరగోణే పన సూరతో సుఖసీలో హోతి, అయం సగవచణ్డో నో పరగవచణ్డో నామ. పుగ్గలోపి అత్తనో పరిసం ఘట్టేన్తో విజ్ఝన్తో ఫరుసే సముదాచరన్తో, పరపరిసాయ పన సోరచ్చం నివాతవుత్తితం ఆపజ్జన్తో సగవచణ్డో నామాతి ఇమినా నయేన సేసాపి వేదితబ్బా.

బలీబద్దసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౯. రుక్ఖసుత్తవణ్ణనా

౧౦౯. నవమే రుక్ఖో తావ ఫేగ్గు సారపరివారోతి వనజేట్ఠకరుక్ఖో సయం ఫేగ్గు హోతి, పరివారరుక్ఖా పనస్స సారా హోన్తి. ఇమినా నయేన సేసా వేదితబ్బా. పుగ్గలేసు పన సీలసారవిరహితతో ఫేగ్గుతా, సీలాచారసమన్నాగమేన చ సారతా వేదితబ్బా.

రుక్ఖసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

౧౦. ఆసీవిససుత్తవణ్ణనా

౧౧౦. దసమే యస్స విసం పజ్జలితతిణుక్కాయ అగ్గి వియ సీఘం అభిరుహిత్వా అక్ఖీని గహేత్వా ఖన్ధం గహేత్వా సీసం గహేత్వా ఠితన్తి వత్తబ్బతం ఆపజ్జతి మణిసప్పాదీనం విసం వియ, మన్తం పన పరివత్తేత్వా కణ్ణవాతం దత్వా దణ్డకేన పహటమత్తే ఓతరిత్వా దట్ఠట్ఠానేయేవ తిట్ఠతి, అయం ఆగతవిసో న ఘోరవిసో నామ. యస్స పన విసం సణికం అభిరుహతి, ఆరుళ్హారుళ్హట్ఠానే పన ఆసిత్తఉదకం వియ హోతి ఉదకసప్పాదీనం వియ, ద్వాదసవస్సచ్చయేనపి కణ్ణవిద్ధఖన్ధపిట్ఠికాదీసు పఞ్ఞాయతి, మన్తపరివత్తనాదీసు చ కరియమానేసు సీఘం న ఓతరతి, అయం ఘోరవిసో న ఆగతవిసో నామ. యస్స పన విసం సీఘం అభిరుహతి, న సీఘం ఓతరతి అనేళకసప్పాదీనం విసం వియ, అయం ఆగతవిసో చ ఘోరవిసో చ. అనేళకసప్పో నామ మహాఆసీవిసో. యస్స విసం మన్దం హోతి, ఓహారియమానమ్పి సుఖేనేవ ఓతరతి నీలసప్పధమనిసప్పాదీనం విసం వియ, అయం నేవ ఆగతవిసో న ఘోరవిసో. నీలసప్పో నామ సాఖవణ్ణో రుక్ఖగ్గాదీసు విచరణసప్పో.

ఆసీవిససుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.

వలాహకవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.