(౮) ౩. ఆకఙ్ఖవగ్గో

౧-౪. ఆకఙ్ఖసుత్తాదివణ్ణనా

౭౧-౭౪. తతియస్స పఠమే సీలస్స అనవసేససమాదానేన అఖణ్డాదిభావాపత్తియా చ పరిపుణ్ణసీలా. సమాదానతో పట్ఠాయ అవిచ్ఛిన్దనతో సీలసమఙ్గినో. ఏత్తావతా కిరాతి (అ. ని. ౨.౩౭) కిర-సద్దో అరుచిసూచనత్థో. తేనేత్థ ఆచరియవాదస్స అత్తనో అరుచ్చనభావం దీపేతి. సమ్పన్నసీలాతి అనామట్ఠవిసేసం సామఞ్ఞతో సీలసఙ్ఖేపేన గహితం. తఞ్చ చతుబ్బిధన్తి ఆచరియత్థేరో ‘‘చతుపారిసుద్ధిసీలం ఉద్దిసిత్వా’’తి ఆహ. తత్థాతి చతుపారిసుద్ధిసీలే. జేట్ఠకసీలన్తి (సం. ని. ౫.౪౧౨) పధానసీలం. ఉభయత్థాతి ఉద్దేసనిద్దేసే. ఇధ నిద్దేసే వియ ఉద్దేసేపి పాతిమోక్ఖసంవరో భగవతా వుత్తో ‘‘సమ్పన్నసీలా’’తి వుత్తత్తాతి అధిప్పాయో. సీలగ్గహణఞ్హి పాళియం పాతిమోక్ఖసంవరవసేన ఆగతం. తేనాహ ‘‘పాతిమోక్ఖసంవరోయేవా’’తిఆది. తత్థ అవధారణేన ఇతరేసం తిణ్ణం ఏకదేసేన పాతిమోక్ఖన్తోగధతం దీపేతి. తథా హి అనోలోకియోలోకనే ఆజీవహేతు ఛసిక్ఖాపదవీతిక్కమే గిలానపచ్చయస్స అపచ్చవేక్ఖితపరిభోగే చ ఆపత్తి విహితాతి. తీణీతి ఇన్ద్రియసంవరసీలాదీని. సీలన్తి వుత్తట్ఠానం నామ అత్థీతి సీలపరియాయేన తేసం కత్థచి సుత్తే గహితట్ఠానం నామ కిం అత్థి యథా పాతిమోక్ఖసంవరోతి ఆచరియస్స సమ్ముఖత్తా అప్పటిక్ఖిపన్తోవ ఉపచారేన పుచ్ఛన్తో వియ వదతి. తేనాహ ‘‘అననుజానన్తో’’తి. ఛద్వారరక్ఖామత్తకమేవాతి తస్స సల్లహుకభావమాహ చిత్తాధిట్ఠానమత్తేన పటిపాకతికభావాపత్తితో. ఇతరేసుపి ఏసేవ నయో. పచ్చయుప్పత్తిమత్తకన్తి ఫలేన హేతుం దస్సేతి. ఉప్పాదనహేతుకా హి పచ్చయానం ఉప్పత్తి. ఇదమత్థన్తి ఇదం పయోజనం ఇమస్స పచ్చయస్స పరిభుఞ్జనేతి అధిప్పాయో. నిప్పరియాయేనాతి ఇమినా ఇన్ద్రియసంవరాదీని తీణి పధానస్స సీలస్స పరివారవసేన పవత్తియా పరియాయసీలాని నామాతి దస్సేతి.

ఇదాని పాతిమోక్ఖసంవరస్సేవ పధానభావం బ్యతిరేకతో అన్వయతో చ ఉపమాయ విభావేతుం ‘‘యస్సా’’తిఆదిమాహ. తత్థ సోతి పాతిమోక్ఖసంవరో. సేసానీతి ఇన్ద్రియసంవరాదీని. తస్సే వాతి ‘‘సమ్పన్నసీలా’’తి ఏత్థ యం సీలం వుత్తం, తస్సేవ. సమ్పన్నపాతిమోక్ఖాతి ఏత్థ పాతిమోక్ఖగ్గహణేన వేవచనం వత్వా తం విత్థారేత్వా…పే… ఆదిమాహ. యథా అఞ్ఞత్థాపి ‘‘ఇధ భిక్ఖు సీలవా హోతీ’’తి పుగ్గలాధిట్ఠానాయ దేసనాయ ఉద్దిట్ఠం సీలం ‘‘పాతిమోక్ఖసంవరసంవుతో విహరతీ’’తి (విభ. ౫౦౮) నిద్దిట్ఠం. కస్మా ఆరద్ధన్తి దేసనాయ కారణపుచ్ఛా. సీలానిసంసదస్సనత్థన్తి పయోజననిద్దేసో. ‘‘సీలానిసంసదస్సనత్థ’’న్తి హి ఏత్థ బ్యతిరేకతో యం సీలానిసంసస్స అదస్సనం, తం ఇమిస్సా దేసనాయ కారణన్తి కస్మా ఆరద్ధన్తి? వేనేయ్యానం సీలానిసంసస్స అదస్సనతోతి అత్థతో ఆపన్నో ఏవ హోతి. తేనాహ ‘‘సచేపీ’’తిఆది. సీలానిసంసదస్సనత్థన్తి పన ఇమస్స అత్థం వివరితుం ‘‘తేస’’న్తిఆది వుత్తం. ఆనిసంసోతి ఉదయో. ‘‘సీలవా సీలసమ్పన్నో కాయస్స భేదా పరం మరణా సుగతిం సగ్గం లోకం ఉపపజ్జతీ’’తిఆదీసు (దీ. ని. ౩.౩౧౬; అ. ని. ౫.౨౧౩; మహావ. ౨౮౫) పన విపాకఫలమ్పి ‘‘ఆనిసంసో’’తి వుత్తం. కో విసేసోతి కో ఫలవిసేసో. కా వడ్ఢీతి కో అబ్భుదయో. విజ్జమానోపి గుణో యాథావతో విభావితో ఏవ అభిరుచిం ఉప్పాదేతి, న అవిభావితో, తస్మా ఏకన్తతో ఆనిసంసకిత్తనం ఇచ్ఛితబ్బమేవాతి దస్సేతుం ‘‘అప్పేవ నామా’’తిఆదిమాహ.

పియోతి పియాయితబ్బో. పియస్స నామ దస్సనం ఏకన్తతో అభినన్దితబ్బం హోతీతి ఆహ ‘‘పియచక్ఖూహి సమ్పస్సితబ్బో’’తి. పీతిసముట్ఠానప్పసన్నసోమ్మరూపపరిగ్గహఞ్హి చక్ఖు ‘‘పియచక్ఖూ’’తి వుచ్చతి. తేసన్తి సబ్రహ్మచారీనం. మనవడ్ఢనకోతి పీతిమనస్స పరిబ్రూహనతో ఉపరూపరి పీతిచిత్తస్సేవ ఉప్పాదనకో. గరుట్ఠానియోతి గరుకరణస్స ఠానభూతో. జానం జానాతీతి ఞాణేన జానితబ్బం జానాతి. యథా వా అఞ్ఞే అజానన్తాపి జానన్తా వియ పవత్తన్తి, న ఏవమయం, అయం పన జానన్తో ఏవ జానాతి. పస్సం పస్సతీతి దస్సనభూతేన పఞ్ఞాచక్ఖునా పస్సితబ్బం పస్సతి, పస్సన్తో ఏవ వా పస్సతి. ఏవం సమ్భావనీయోతి ఏవం విఞ్ఞుతాయ పణ్డితభావేన సమ్భావేతబ్బో. సీలేస్వేవస్స పరిపూరకారీతి సీలేసు పరిపూరకారీ ఏవ భవేయ్యాతి. ఏవం ఉత్తరపదావధారణం దట్ఠబ్బం. ఏవఞ్హి ఇమినా పదేన ఉపరిసిక్ఖాద్వయం అనివత్తితమేవ హోతి. యథా పన సీలేసు పరిపూరకారీ నామ హోతి, తం ఫలేన దస్సేతుం ‘‘అజ్ఝత్త’’న్తిఆది వుత్తం. విపస్సనాధిట్ఠానసమాధిసంవత్తనికతాయ హి ఇధ సీలస్స పారిపూరీ, న కేవలం అఖణ్డాదిభావమత్తం. వుత్తఞ్హేతం ‘‘యాని ఖో పన తాని అఖణ్డాని…పే… సమాధిసంవత్తనికానీ’’తి. ఏవఞ్చ కత్వా ఉపరిసిక్ఖాద్వయం సీలస్స సమ్భారభావేన గహితన్తి సీలస్సేవేత్థ పధానగ్గహణం సిద్ధం హోతి. సీలానురక్ఖకా హి చిత్తేకగ్గతాసఙ్ఖారపరిగ్గహా. అనూనేనాతి అఖణ్డాదిభావేన, కస్సచి వా అహాపనేన ఉపపన్నేన. ఆకారేనాతి కరణేన సమ్పాదనేన.

అజ్ఝత్తన్తి వా అత్తనోతి వా ఏకం ఏకత్థం, బ్యఞ్జనమేవ నానం. భుమ్మత్థే చేతం, ‘‘సమథ’’న్తి ఉపయోగవచనం ‘‘అనూ’’తి ఇమినా ఉపసగ్గేన యోగే సిద్ధన్తి ఆహ ‘‘అత్తనో చిత్తసమథే యుత్తో’’తి. తత్థ చిత్తసమథేతి చిత్తస్స సమాధానే. యుత్తోతి అవియుత్తో పసుతో. యో సబ్బేన సబ్బం ఝానభావనాయ అననుయుత్తో, సో తం బహి నీహరతి నామ. యో ఆరభిత్వా అన్తరా సఙ్కోచం ఆపజ్జతి, సో తం వినాసేతి నామ. యో పన ఈదిసో అహుత్వా ఝానం ఉపసమ్పజ్జ విహరతి, సో అనిరాకతజ్ఝానోతి దస్సేన్తో ‘‘బహి అనీహటజ్ఝానో’’తిఆదిమాహ. నీహరణవినాసత్థఞ్హి ఇదం నిరాకరణం నామ. ‘‘థమ్భం నిరంకత్వా నివాతవుత్తీ’’తిఆదీసు (సు. ని. ౩౨౮) చస్స పయోగో దట్ఠబ్బో.

సత్తవిధాయ అనుపస్సనాయాతి ఏత్థ అనిచ్చానుపస్సనా, దుక్ఖానుపస్సనా, అనత్తానుపస్సనా, నిబ్బిదానుపస్సనా, విరాగానుపస్సనా, నిరోధానుపస్సనా, పటినిస్సగ్గానుపస్సనాతి ఇమా సత్తవిధా అనుపస్సనా. సుఞ్ఞాగారగతో భిక్ఖు తత్థ లద్ధకాయవివేకతాయ సమథవిపస్సనావసేన చిత్తవివేకం పరిబ్రూహేన్తో యథానుసిట్ఠపటిపత్తియా లోకం సాసనఞ్చ అత్తనో విసేసాధిగమట్ఠానభూతం సుఞ్ఞాగారఞ్చ ఉపసోభయమానో గుణవిసేసాధిట్ఠానభావాపాదనేన విఞ్ఞూనం అత్థతో తం బ్రూహేన్తో నామ హోతీతి వుత్తం ‘‘బ్రూహేతా సుఞ్ఞాగారాన’’న్తి. తేనాహ ‘‘ఏత్థ చా’’తిఆది. ఏకభూమకాదిపాసాదే కురుమానోపి పన నేవ సుఞ్ఞాగారానం బ్రూహేతాతి దట్ఠబ్బో. సుఞ్ఞాగారగ్గహణేన చేత్థ అరఞ్ఞరుక్ఖమూలాది సబ్బం పధానానుయోగక్ఖమం సేనాసనం గహితన్తి దట్ఠబ్బం.

ఏత్తావతా యథా తణ్హావిచరితదేసనా పఠమం తణ్హావసేన ఆరద్ధాపి తణ్హాపదట్ఠానత్తా మానదిట్ఠీనం మానదిట్ఠియో ఓసరిత్వా కమేన పపఞ్చత్తయదేసనా జాతా, ఏవమయం దేసనా పఠమం అధిసీలసిక్ఖావసేన ఆరద్ధాపి సీలపదట్ఠానత్తా సమథవిపస్సనానం సమథవిపస్సనాయో ఓసరిత్వా కమేన సిక్ఖాత్తయదేసనా జాతాతి వేదితబ్బా. ఏత్థ హి ‘‘సీలేస్వేవస్స పరిపూరకారీ’’తి ఏత్తావతా అధిసీలసిక్ఖా వుత్తా, ‘‘అజ్ఝత్తం చేతోసమథమనుయుత్తో అనిరాకతజ్ఝానో’’తి ఏత్తావతా అధిచిత్తసిక్ఖా, ‘‘విపస్సనాయ సమన్నాగతో’’తి ఏత్తావతా అధిపఞ్ఞాసిక్ఖా. ‘‘బ్రూహేతా సుఞ్ఞాగారాన’’న్తి ఇమినా పన సమథవసేన సుఞ్ఞాగారవడ్ఢనే అధిచిత్తసిక్ఖా, విపస్సనావసేన అధిపఞ్ఞాసిక్ఖాతి ఏవం ద్వేపి సిక్ఖా సఙ్గహేత్వా వుత్తా. ఏత్థ చ ‘‘అజ్ఝత్తం చేతోసమథమనుయుత్తో అనిరాకతజ్ఝానో’’తి ఇమేహి పదేహి సీలానురక్ఖికా ఏవ చిత్తేకగ్గతా కథితా, ‘‘విపస్సనాయా’’తి ఇమినా పదేన సీలానురక్ఖికో సఙ్ఖారపరిగ్గహో.

కథం చిత్తేకగ్గతా సీలమనురక్ఖతి? యస్స హి చిత్తేకగ్గతా నత్థి, సో బ్యాధిమ్హి ఉప్పన్నే విహఞ్ఞతి, సో బ్యాధివిహతో విక్ఖిత్తచిత్తో సీలం వినాసేత్వాపి బ్యాధివూపసమం కత్తా హోతి. యస్స పన చిత్తేకగ్గతా అత్థి, సో తం బ్యాధిదుక్ఖం విక్ఖమ్భేత్వా సమాపత్తిం సమాపజ్జతి, సమాపన్నక్ఖణే దుక్ఖం దూరగతం హోతి, బలవతరం సుఖముప్పజ్జతి. ఏవం చిత్తేకగ్గతా సీలమనురక్ఖతి. కథం సఙ్ఖారపరిగ్గహో సీలమనురక్ఖతి? యస్స హి సఙ్ఖారపరిగ్గహో నత్థి, తస్స ‘‘మమ రూపం మమ విఞ్ఞాణ’’న్తి అత్తభావే బలవమమత్తం హోతి, సో తథారూపేసు దుబ్భిక్ఖబ్యాధిభయాదీసు సమ్పత్తేసు సీలం నాసేత్వాపి అత్తభావం పోసేతా హోతి. యస్స పన సఙ్ఖారపరిగ్గహో అత్థి, తస్స అత్తభావే బలవమమత్తం వా సినేహో వా న హోతి, సో తథారూపేసు దుబ్భిక్ఖబ్యాధిభయాదీసు సమ్పత్తేసు సచేపిస్స అన్తాని బహి నిక్ఖమన్తి, సచేపి ఉస్సుస్సతి విసుస్సతి, ఖణ్డాఖణ్డికో వా హోతి సతధాపి సహస్సధాపి, నేవ సీలం వినాసేత్వా అత్తభావం పోసేతా హోతి. ఏవం సఙ్ఖారపరిగ్గహో సీలం అనురక్ఖతి.

‘‘బ్రూహేతా సుఞ్ఞాగారాన’’న్తి ఇమినా పన తస్సేవ ఉభయస్స బ్రూహనా వడ్ఢనా సాతచ్చకిరియా దస్సితా. ఏవం భగవా యస్మా ‘‘సబ్రహ్మచారీనం పియో చస్సం…పే… భావనీయో చా’’తి ఇమే చత్తారో ధమ్మే ఆకఙ్ఖన్తేన నత్థఞ్ఞం కిఞ్చి కాతబ్బం, అఞ్ఞదత్థు సీలాదిగుణసమన్నాగతేనేవ భవితబ్బం. ఈదిసో హి సబ్రహ్మచారీనం పియో హోతి మనాపో గరు భావనీయో. వుత్తమ్పి హేతం –

‘‘సీలదస్సనసమ్పన్నం, ధమ్మట్ఠం సచ్చవేదినం;

అత్తనో కమ్మ కుబ్బానం, తం జనో కురుతే పియ’’న్తి. (ధ. ప. ౨౧౭);

తస్మా ‘‘ఆకఙ్ఖేయ్య చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు సబ్రహ్మచారీనం పియో చస్సం…పే… సీలేస్వేవస్స పరిపూరకారీ…పే… సుఞ్ఞాగారాన’’న్తి వత్వా ఇదాని యస్మా పచ్చయలాభాదిం పత్థయన్తేనపి ఇదమేవ కరణీయం, న అఞ్ఞం కిఞ్చి, తస్మా ‘‘ఆకఙ్ఖేయ్య చే, భిక్ఖవే, భిక్ఖు లాభీ అస్స’’న్తిఆదిమాహ. లాభీ అస్సన్తి లాభాసాయ సంవరసీలపరిపూరణం పాళియం ఆగతం. కిమీదిసం భగవా అనుజానాతీతి? న భగవా సభావేన ఈదిసం అనుజానాతి, మహాకారుణికతాయ పన పుగ్గలజ్ఝాసయేన ఏవం వుత్తన్తి దస్సేన్తో ‘‘న భగవా’’తిఆదిమాహ. తత్థ ఘాసేసనం ఛిన్నకథో, న వాచం పయుత్తం భణేతి ఛిన్నకథో మూగో వియ హుత్వా ఓభాసపరికథానిమిత్తవిఞ్ఞత్తిపయుత్తం ఘాసేసనం వాచం న భణే, న కథేయ్యాతి అత్థో. పుగ్గలజ్ఝాసయవసేనాతి సఙ్ఖేపతో వుత్తమత్థం వివరన్తో ‘‘యేసం హీ’’తిఆదిమాహ. రసో సభావభూతో ఆనిసంసో రసానిసంసో.

పచ్చయదానకారాతి చీవరాదిపచ్చయదానవసేన పవత్తకారా. మహప్ఫలా మహానిసంసాతి ఉభయమేతం అత్థతో ఏకం, బ్యఞ్జనమేవ నానం. ‘‘పఞ్చిమే, గహపతయో, ఆనిసంసా’’తిఆదీసు (మహావ. ౨౮౫) హి ఆనిసంససద్దో ఫలపరియాయోపి హోతి. మహన్తం వా లోకియసుఖం ఫలన్తి పసవన్తీతి మహప్ఫలా, మహతో లోకుత్తరసుఖస్స పచ్చయా హోన్తీతి మహానిసంసా. తేనాహ ‘‘లోకియసుఖేన ఫలభూతేనా’’తిఆది.

పేచ్చభవం గతాతి పేతూపపత్తివసేన నిబ్బత్తిం ఉపగతా. తే పన యస్మా ఇధ కతకాలకిరియా కాలేన కతజీవితుపచ్ఛేదా హోన్తి, తస్మా వుత్తం ‘‘కాలకతా’’తి. సస్సుససురా చ తప్పక్ఖికా చ సస్సుససురపక్ఖికా. తే ఞాతియోనిసమ్బన్ధేన ఆవాహవివాహసమ్బన్ధవసేన సమ్బద్ధా ఞాతీ. సాలోహితాతి యోనిసమ్బన్ధవసేన. ఏకలోహితబద్ధాతి ఏకేన సమానేన లోహితసమ్బన్ధేన సమ్బద్ధా. పసన్నచిత్తోతి పసన్నచిత్తకో. కాలకతో పితా వా మాతా వా పేతయోనియం ఉప్పన్నోతి అధికారతో విఞ్ఞాయతీతి వుత్తం. మహానిసంసమేవ హోతీతి తస్స తథాసీలసమ్పన్నత్తాతి అధిప్పాయో.

అజ్ఝోత్థరితాతి మద్దితా. న చ మం అరతి సహేయ్యాతి మం చ అరతి న అభిభవేయ్య న మద్దేయ్య న అజ్ఝోత్థరేయ్య. ఉప్పన్నన్తి జాతం నిబ్బత్తం. సీలాదిగుణయుత్తో హి అరతిఞ్చ రతిఞ్చ సహతి అజ్ఝోత్థరతి, మద్దిత్వా తిట్ఠతి, తస్మా ఈదిసమత్తానం ఇచ్ఛన్తేనపి సీలాదిగుణయుత్తేనేవ భవితబ్బన్తి దస్సేతి. చిత్తుత్రాసో భాయతీతి భయం, ఆరమ్మణం భాయతి ఏతస్మాతి భయం. తం దువిధమ్పి భయం భేరవఞ్చ సహతి అభిభవతీతి భయభేరవసహో. సీలాదిగుణయుత్తో హి భయభేరవం సహతి అజ్ఝోత్థరతి, మద్దిత్వా తిట్ఠతి అరియకోటియవాసీ మహాదత్తత్థేరో వియ.

థేరో కిర మగ్గం పటిపన్నో అఞ్ఞతరం పాసాదికం అరఞ్ఞం దిస్వా ‘‘ఇధేవజ్జ సమణధమ్మం కత్వా గమిస్సామీ’’తి మగ్గా ఓక్కమ్మ అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే సఙ్ఘాటిం పఞ్ఞపేత్వా పల్లఙ్కం ఆభుజిత్వా నిసీది. రుక్ఖదేవతాయ దారకా థేరస్స సీలతేజేన సకభావేన సణ్ఠాతుం అసక్కోన్తా విస్సరమకంసు. దేవతాపి సకలరుక్ఖం చాలేసి. థేరో అచలోవ నిసీది. సా దేవతా ధూమాయి పజ్జలి. నేవ సక్ఖి థేరం చాలేతుం. తతో ఉపాసకవణ్ణేనాగన్త్వా వన్దిత్వా అట్ఠాసి. ‘‘కో ఏసో’’తి వుత్తా ‘‘అహం, భన్తే, తస్మిం రుక్ఖే అధివత్థా దేవతా’’తి అవోచ. త్వం ఏతే వికారే అకాసీతి. ఆమ, భన్తేతి. ‘‘కస్మా’’తి చ వుత్తా ఆహ ‘‘తుమ్హాకం, భన్తే, సీలతేజేన దారకా సకభావేన సణ్ఠాతుం అసక్కోన్తా విస్సరమకంసు, సాహం తుమ్హే పలాపేతుం ఏవమకాసి’’న్తి. థేరో ఆహ ‘‘అథ కస్మా ‘ఇధ, భన్తే, మా వసథ, మయ్హం అఫాసుక’న్తి పటికచ్చేవ నావచాసి, ఇదాని పన మా మం కిఞ్చి అవచ, ‘అరియకోటియమహాదత్తో అమనుస్సభయేన గతో’తి వచనతో లజ్జామి, తేనాహం ఇధేవ వసిస్సం, త్వం పన అజ్జేకదివసం యత్థ కత్థచి వసాహీ’’తి. ఏవం సీలాదిగుణయుత్తో భయభేరవసహో హోతి, తస్మా ఈదిసమత్తానం ఇచ్ఛన్తేనపి సీలాదిగుణయుత్తేనేవ భవితబ్బన్తి దస్సేతి. దుతియాదీని ఉత్తానత్థాని.

ఆకఙ్ఖసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

౫-౧౦. మిగసాలాసుత్తాదివణ్ణనా

౭౫-౮౦. పఞ్చమే ఇమస్స హి పుగ్గలస్స సీలవిరహితస్స పఞ్ఞా సీలం పరిధోవతీతి అఖణ్డాదిభావాపాదనేన సీలం ఆదిమజ్ఝపరియోసానేసు పఞ్ఞాయ సువిసోధితం కరోతి. యస్స హి అబ్భన్తరే సీలసంవరో నత్థి, ఉగ్ఘటితఞ్ఞుతాయ పన చాతుప్పదికగాథాపరియోసానే పఞ్ఞాయ సీలం ధోవిత్వా సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణాతి, అయం పఞ్ఞాయ సీలం ధోవతి నామ సేయ్యథాపి సన్తతిమహామత్తో.

సీలవా పన పఞ్ఞం ధోవతి. యస్స (దీ. ని. అట్ఠ. ౧.౩౧౭) హి పుథుజ్జనస్స సీలం సట్ఠిఅసీతివస్సాని అఖణ్డం హోతి, సో మరణకాలేపి సబ్బకిలేసే ఘాతేత్వా సీలేన పఞ్ఞం ధోవిత్వా అరహత్తం గణ్హాతి కన్దరసాలపరివేణే మహాసట్ఠివస్సత్థేరో వియ. థేరే కిర మరణమఞ్చే నిపజ్జిత్వా బలవవేదనాయ నిత్థునన్తే తిస్సమహారాజా ‘‘థేరం పస్సిస్సామీ’’తి గన్త్వా పరివేణద్వారే ఠితో తం సద్దం సుత్వా పుచ్ఛి ‘‘కస్స సద్దో అయ’’న్తి. థేరస్స నిత్థుననసద్దోతి. ‘‘పబ్బజ్జాయ సట్ఠివస్సేన వేదనాపరిగ్గహమత్తమ్పి న కతం, ఇదాని న తం వన్దిస్సామీ’’తి నివత్తిత్వా మహాబోధిం వన్దితుం గతో. తతో ఉపట్ఠాకదహరో థేరం ఆహ ‘‘కిం నో, భన్తే, లజ్జాపేథ, సద్ధోపి రాజా విప్పటిసారీ హుత్వా ‘న వన్దిస్సామీ’తి గతో’’తి. కస్మా, ఆవుసోతి? తుమ్హాకం నిత్థుననసద్దం సుత్వాతి. ‘‘తేన హి మే ఓకాసం కరోథా’’తి వత్వా వేదనం విక్ఖమ్భేత్వా అరహత్తం పత్వా దహరస్స సఞ్ఞం అదాసి ‘‘గచ్ఛావుసో, ఇదాని రాజానం అమ్హే వన్దాపేహీ’’తి. దహరో గన్త్వా ‘‘ఇదాని కిర థేరం వన్దథా’’తి ఆహ. రాజా సుసుమారపతితేన థేరం వన్దన్తో ‘‘నాహం అయ్యస్స అరహత్తం వన్దామి, పుథుజ్జనభూమియం పన ఠత్వా రక్ఖితసీలమేవ వన్దామీ’’తి ఆహ. ఏవం సీలేన పఞ్ఞం ధోవతి నామ. సేసం వుత్తమేవ. ఛట్ఠాదీసు నత్థి వత్తబ్బం.

మిగసాలాసుత్తాదివణ్ణనా నిట్ఠితా.

ఆకఙ్ఖవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.