౫. కసిణసుత్తవణ్ణనా

౨౫. పఞ్చమే సకలట్ఠేనాతి నిస్సేసట్ఠేన. అనవసేసఫరణవసేన చేత్థ సకలట్ఠో వేదితబ్బో, అసుభనిమిత్తాదీసు వియ ఏకదేసే అట్ఠత్వా అనవసేసతో గహేతబ్బట్ఠేనాతి అత్థో. తదారమ్మణానం ధమ్మానన్తి తం కసిణం ఆరబ్భ పవత్తనకధమ్మానం. ఖేత్తట్ఠేనాతి ఉప్పత్తిట్ఠానట్ఠేన. అధిట్ఠానట్ఠేనాతి పవత్తిట్ఠానభావేన. యథా ఖేత్తం సస్సానం ఉప్పత్తిట్ఠానం వడ్ఢనట్ఠానఞ్చ, ఏవమేవ తం త ఝానం సమ్పయుత్తధమ్మానన్తి. యోగినో వా సుఖవిసేసానం కారణభావేన. పరిచ్ఛిన్దిత్వాతి ఇదం ‘‘ఉద్ధం అధో తిరియ’’న్తి ఏత్థాపి యోజేతబ్బం. పరిచ్ఛిన్దిత్వా ఏవ హి సబ్బత్థ కసిణం వడ్ఢేతబ్బం. తేన తేన వా కారణేనాతి తేన తేన ఉపరిఆదీసు కసిణవడ్ఢనకారణేన. యథా కిన్తి ఆహ ‘‘ఆలోకమివ రూపదస్సనకామో’’తి. యథా దిబ్బచక్ఖునా ఉద్ధం చే రూపం దట్ఠుకామో, ఉద్ధం ఆలోకం పసారేతి. అధో చే, అధో. సమన్తతో చే రూపం దట్ఠుకామో, సమన్తతో ఆలోకం పసారేతి, ఏవం సబ్బకసిణన్తి అత్థో. ఏకస్సాతి పథవీకసిణాదీసు ఏకేకస్స. అఞ్ఞభావానుపగమనత్థన్తి అఞ్ఞకసిణభావానుపగమనదీపనత్థం, అఞ్ఞస్స వా కసిణభావానుపగమనదీపనత్థం. న హి అఞ్ఞేన పసారితకసిణం తతో అఞ్ఞేన పసారితకసిణభావం ఉపగచ్ఛతి, ఏవమ్పి నేసం అఞ్ఞకసిణసమ్భేదాభావో వేదితబ్బో. న అఞ్ఞం పథవీఆది. న హి ఉదకేన ఠితట్ఠానే ససమ్భారపథవీ అత్థి. అఞ్ఞకసిణసమ్భేదోతి ఆపోకసిణాదినా సఙ్కరో. సబ్బత్థాతి సబ్బేసు సేసకసిణేసు.

ఏకదేసే అట్ఠత్వా అనవసేసఫరణం పమాణస్స అగ్గహణతో అప్పమాణం. తేనేవ హి నేసం కసిణసమఞ్ఞా. తథా చాహ ‘‘తఞ్హీ’’తిఆది. తత్థ చేతసా ఫరన్తోతి భావనాచిత్తేన ఆరమ్మణం కరోన్తో. భావనాచిత్తఞ్హి కసిణం పరిత్తం వా విపులం వా సకలమేవ మనసి కరోతి, న ఏకదేసం. కసిణుగ్ఘాటిమాకాసే పవత్తవిఞ్ఞాణం ఫరణఅప్పమాణవసేన విఞ్ఞాణకసిణన్తి వుత్తం. తథా హి తం విఞ్ఞాణన్తి వుచ్చతి. కసిణవసేనాతి ఉగ్ఘాటితకసిణవసేన కసిణుగ్ఘాటిమాకాసే ఉద్ధంఅధోతిరియతా వేదితబ్బా. యత్తకఞ్హి ఠానం కసిణం పసారితం, తత్తకం ఆకాసభావనావసేన ఆకాసం హోతీతి. ఏవం యత్తకం ఠానం ఆకాసం హుత్వా ఉపట్ఠితం, తత్తకం సకలమేవ ఫరిత్వా విఞ్ఞాణస్స పవత్తనతో ఆగమనవసేన విఞ్ఞాణకసిణేపి ఉద్ధంఅధోతిరియతా వుత్తాతి ఆహ ‘‘కసిణుగ్ఘాటిమాకాసవసేన తత్థ పవత్తవిఞ్ఞాణే ఉద్ధంఅధోతిరియతా వేదితబ్బా’’తి.

కసిణసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.