(౧౬) ౪. ఏకధమ్మపాళి-చతుత్థవగ్గవణ్ణనా

౩౨౨. చతుత్థస్స పఠమే సఞ్ఞాణభూతాతి ఉపలక్ఖణభూతా. పఞ్చదసయోజనావట్టక్ఖన్ధాతి పఞ్చదసయోజనక్ఖన్ధపరిక్ఖేపా. యథా చాతి చ-సద్దేన కదమ్బరుక్ఖాదీనం కప్పట్ఠాయిభావం వియ యోజనసతుబ్బేధాదిభావం సముచ్చినోతి, న పన జమ్బుయా జమ్బుదీపస్స వియ తేహి అపరగోయానాదీనం సఞ్ఞాణభావం. రామణేయ్యకన్తి రమణీయభావం. సేసపదేసూతి వనరామణేయ్యకాదిపదేసు. ఉగ్గతం కూలం ఉస్సితభావో ఏతస్సాతి ఉక్కూలం, విగతం అపగతం కూలం ఏతస్సాతి వికూలన్తి ఆహ – ‘‘ఉన్నతట్ఠానం నిన్నట్ఠాన’’న్తి చ. నన్దియావట్టమచ్ఛపిట్ఠేనేవాతి కుజ్జకకులిసకమచ్ఛసఙ్ఘాతపిట్ఠేనేవ.

౩౨౩. దుతియాదీసు చత్తారో అపాయా అఞ్ఞత్ర మనుస్సేహీతి అధిప్పేతా, న దేవా అఞ్ఞత్ర మనుస్సేహీతి హీనాయ జాతియా అధిప్పేతత్తా. ఉపాదాయుపాదాయాపి మజ్ఝిమదేసో లబ్భతి, యత్థ గతి భిక్ఖూనం భిక్ఖునీనం ఉపాసకానం ఉపాసికానం అఞ్ఞేసమ్పి కమ్మవాదికిరియవాదివిఞ్ఞుజాతికానం, యో పతిరూపదేసోతి వుచ్చతి. తేనాహ – ‘‘సకలోపి హీ’’తిఆది.

౩౨౪. ఏళాతి దోసో. తేనాహ – ‘‘నిద్దోసముఖాతి అత్థో’’తి.

౩౨౬. తథాగతస్స గుణే జానిత్వా చక్ఖునాపి దస్సనం దస్సనమేవ, అజానిత్వా పన దస్సనం తిరచ్ఛానగతానమ్పి హోతియేవాతి ఆహ – ‘‘యే తథాగతస్స గుణే జానిత్వా’’తిఆది.

౩౨౭. పకాసేత్వా కథితన్తి సచ్చాని పకాసేత్వా కథితం.

౩౨౮. సుతానం ధమ్మానం అసమ్మోసో ధారణన్తి ఆహ – ‘‘ధారేన్తీతి న పమ్ముస్సన్తీ’’తి.

౩౨౯. అత్థానత్థం ఉపపరిక్ఖన్తీతి ‘‘అయం ఇమిస్సా పాళియా అత్థో, అయం న అత్థో’’తి అత్థానత్థం ఉపపరిక్ఖన్తి. అనత్థపరిహారేన హి అత్థగ్గహణం యథా అధమ్మపరివజ్జనేన ధమ్మప్పటిపత్తి.

౩౩౦. అనులోమపటిపదన్తి నిబ్బానస్స అనులోమికం పటిపదం.

౩౩౧. సంవేగజనకేసు కారణేసూతి సంవేగజనకేసు జాతిఆదీసు కారణేసు. సంవేజనీయేసు ఠానేసు సహోత్తప్పఞాణం సంవేగో.

౩౩౨. ఉపాయేనాతి యేన ఉపాయేన వట్టూపచ్ఛేదో, తేన ఉపాయేన. పధానవీరియం కరోన్తీతి సమ్మప్పధానసఙ్ఖాతం వీరియం కరోన్తి ఉప్పాదేన్తి.

౩౩౩. వవస్సజీయన్తి విస్సజ్జీయన్తి ఏత్థ సఙ్ఖారాతి వవస్సగ్గో, అసఙ్ఖతా ధాతూతి ఆహ – ‘‘వవస్సగ్గో వుచ్చతి నిబ్బాన’’న్తి.

౩౩౪. ఉత్తమన్నానన్తి ఉత్తమానం పఞ్చన్నం భోజనానం. ఉత్తమరసానన్తి ఉత్తమానం రసానం. ఉఞ్ఛాచారేనాతి ఉఞ్ఛాచరియాయ కస్సచి అపరిగ్గహభూతస్స కిఞ్చి అయాచిత్వా గహణం ఉఞ్ఛాచారో. ఏత్థ చాతిఆదినా అన్నాదీనం అగ్గభావో నామ మనాపపరమో ఇచ్ఛితక్ఖణలాభో, న తేసం లాభితామత్తన్తి దస్సేతి. పటిలభన్తీతి దేన్తి పణీతభావేన. భత్తస్స ఏకపాతీతి ఏకపాతిపూరం భత్తం. ఇదం కిం నామాతి ‘‘ఇదం అన్నగ్గరసగ్గం నామ హోతి, న హోతీ’’తి పుచ్ఛతి. ఉఞ్ఛేన కపాలాభతేనాతి మిస్సకభత్తేన. యాపేన్తేతి యాపనసీసేన యాపనహేతుం భత్తం వదతి. ఉపాదాయ అగ్గరసం నామాతి తం తం ఉపాదాయుపాదాయ అన్నగ్గరసగ్గం దట్ఠబ్బన్తి దస్సేతి. చక్కవత్తిఆహారతో హి చాతుమహారాజికానం ఆహారో అగ్గోతి ఏవం యావ పరనిమ్మితవసవత్తిదేవా నేతబ్బం.

౩౩౫. అత్థరసో నామ చత్తారి సామఞ్ఞఫలాని ‘‘అరియమగ్గానం ఫలభూతో రసో’’తి కత్వా. ధమ్మరసో నామ చత్తారో మగ్గా ‘‘సామఞ్ఞఫలస్స హేతుభూతో రసో’’తి కత్వా విముత్తిరసో నామ అమతం నిబ్బానం ‘‘సబ్బసఙ్ఖారసమథో’’తి కత్వా.

చతుత్థవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

జమ్బుదీపపేయ్యాలో నిట్ఠితో.