౧౪. ఏతదగ్గవగ్గో

(౧౪) ౬. ఛట్ఠఏతదగ్గవగ్గవణ్ణనా

తపుస్స-భల్లికవత్థు

౨౪౮. ఉపాసకపాళిసంవణ్ణనాయ పఠమే సబ్బపఠమం సరణం గచ్ఛన్తానన్తి సబ్బేసం పఠమం హుత్వా సరణం గచ్ఛన్తానం. ఇతో పరన్తి సత్తసత్తాహతో పరం. గమనూపచ్ఛేదం అకాసీతి గమనవిచ్ఛేదం అకాసి. యథా తే గోణా ధురం ఛడ్డేత్వా పోథియమానాపి న గచ్ఛన్తి, తథా అకాసీతి అత్థో. తేసన్తి తపుస్సభల్లికానం. అధిముచ్చిత్వాతి ఆవిసిత్వా. యక్ఖస్స ఆవట్టో యక్ఖావట్టో. ఏవం సేసేసుపి. అతీతబుద్ధానం ఆచిణ్ణం ఓలోకేసీతి అతీతబుద్ధా కేన భాజనేన పటిగ్గణ్హింసూతి బుద్ధాచిణ్ణం ఓలోకేసి. ద్వేవాచికే సరణే పతిట్ఠాయాతి సఙ్ఘస్స అనుప్పన్నత్తా బుద్ధధమ్మవసేన ద్వేవాచికే సరణే పతిట్ఠహిత్వా. చేతియన్తి పూజనీయవత్థుం. జీవకేసధాతుయాతి జీవమానస్స భగవతో కేసధాతుయా.

అనాథపిణ్డికసేట్ఠివత్థు

౨౪౯. దుతియే తేనేవ గుణేనాతి తేనేవ దాయకభావసఙ్ఖాతేన గుణేన. సో హి సబ్బకామసమిద్ధతాయ విగతమచ్ఛేరతాయ కరుణాదిగుణసమఙ్గితాయ చ నిచ్చకాలం అనాథానం పిణ్డమదాసి. తేన సబ్బకాలం ఉపట్ఠితో అనాథానం పిణ్డో ఏతస్స అత్థీతి అనాథపిణ్డికోతి సఙ్ఖం గతో. యోజనికవిహారే కారేత్వాతి యోజనే యోజనే ఏకమేకం విహారం కారేత్వా. ‘‘ఏవరూపం దానం పవత్తేసీ’’తి వత్వా తమేవ దానం విభజిత్వా దస్సేన్తో ‘‘దేవసికం పఞ్చ సలాకభత్తాని హోన్తీ’’తిఆదిమాహ. తత్థ సలాకాయ గాహేతబ్బం భత్తం సలాకభత్తం. ఏకస్మిం పక్ఖే ఏకదివసం దాతబ్బం భత్తం పక్ఖికభత్తం. ధురగేహే ఠపేత్వా దాతబ్బం భత్తం ధురభత్తం. ఆగన్తుకానం దాతబ్బం భత్తం ఆగన్తుకభత్తం. ఏవం సేసేసుపి. పఞ్చ ఆసనసతాని గేహే నిచ్చపఞ్ఞత్తానేవ హోన్తీతి గేహే నిసీదాపేత్వా భుఞ్జన్తానం పఞ్చన్నం భిక్ఖుసతానం పఞ్చ ఆసనసతాని నిచ్చపఞ్ఞత్తాని హోన్తి.

చిత్తగహపతివత్థు

౨౫౦. తతియే మిగా ఏవ మిగరూపాని. భిక్ఖం సమాదాపేత్వాతి, ‘‘భన్తే, మయ్హం అనుగ్గహం కరోథ, ఇధ నిసీదిత్వా భిక్ఖం గణ్హథా’’తి భిక్ఖాగహణత్థం సమాదాపేత్వా. వివట్టం ఉద్దిస్స ఉపచితం నిబ్బేధభాగియకుసలం ఉపనిస్సయో. సళాయతనవిభత్తిమేవ దేసేసీతి సళాయతనవిభాగప్పటిసంయుత్తమేవ ధమ్మకథం కథేసి. థేరేనాతి తత్థ సన్నిహితానం సబ్బేసం జేట్ఠేన మహాథేరేన. పఞ్హం విస్సజ్జేతుం అసక్కోన్తేనాతి చిత్తేన గహపతినా ‘‘యా ఇమా, భన్తే థేర, అనేకవిహితా దిట్ఠియో లోకే ఉప్పజ్జన్తి, ‘సస్సతో లోకో’తి వా, ‘అసస్సతో లోకో’తి వా, ‘అన్తవా లోకో’తి వా, ‘అనన్తవా లోకో’తి వా, ‘తం జీవం తం సరీర’న్తి వా, ‘అఞ్ఞం జీవం అఞ్ఞం సరీర’న్తి వా, ‘హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వా, ‘న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వా, ‘హోతి చ న హోతి చ తథాగతో పరం మరణా’తి వా, ‘నేవ హోతి న న హోతి తథాగతో పరం మరణా’తి వా యాని చిమాని ద్వాసట్ఠి దిట్ఠిగతాని బ్రహ్మజాలే గణితాని, ఇమా ను ఖో, భన్తే, దిట్ఠియో కిస్మిం సతి హోన్తి, కిస్మిం అసతి న హోన్తీ’’తి ఏవమాదినా (సం. ని. ౪.౩౪౫) పఞ్హే పుట్ఠే తం పఞ్హం విస్సజ్జేతుం అసక్కోన్తేన. ఇమం కిర పఞ్హం యావతతియం పుట్ఠో మహాథేరో తుణ్హీ అహోసి. అథ ఇసిదత్తత్థేరో చిన్తేసి – ‘‘అయం థేరో నేవ అత్తనా బ్యాకరోతి, న అఞ్ఞం అజ్ఝేసతి, ఉపాసకో చ భిక్ఖుసఙ్ఘం విహేసతి, అహమేతం బ్యాకరిత్వా ఫాసువిహారం కత్వా దస్సామీ’’తి. ఏవం చిన్తేత్వా చ ఆసనతో వుట్ఠాయ థేరస్స సన్తికం గన్త్వా ‘‘బ్యాకరోమహం, భన్తే, చిత్తస్స గహపతినో ఏతం పఞ్హ’’న్తి (సం. ని. ౪.౩౪౫) ఆహ. ఏవం వుత్తే థేరో ‘‘బ్యాకరోహి త్వం, ఆవుసో ఇసిదత్త, చిత్తస్స గహపతినో ఏతం పఞ్హ’’న్తి ఇసిదత్తం అజ్ఝేసి. తేన వుత్తం – ‘‘పఞ్హం విస్సజ్జేతుం అసక్కోన్తేన అజ్ఝిట్ఠో’’తి.

పఞ్హం విస్సజ్జేత్వాతి ‘‘యా ఇమా, గహపతి, అనేకవిహితా దిట్ఠియో లోకే ఉప్పజ్జన్తి ‘సస్సతో లోకో’తి వా, ‘అసస్సతో లోకో’తి వా…పే… యాని చిమాని ద్వాసట్ఠి దిట్ఠిగతాని బ్రహ్మజాలే గణితాని, ఇమా ఖో, గహపతి, దిట్ఠియో సక్కాయదిట్ఠియా సతి హోన్తి, సక్కాయదిట్ఠియా అసతి న హోన్తీ’’తిఆదినా నయేన పఞ్హం విస్సజ్జేత్వా. గిహిసహాయకభావే ఞాతేతి థేరస్స గిహిసహాయకభావే చిత్తేన గహపతినా ఞాతే. చిత్తో కిర, గహపతి, తస్స పఞ్హవేయ్యాకరణే తుట్ఠో ‘‘కుతో, భన్తే, అయ్యో ఇసిదత్తో ఆగచ్ఛతీ’’తి వత్వా ‘‘అవన్తియా ఖో అహం, గహపతి, ఆగచ్ఛామీ’’తి వుత్తో ‘‘అత్థి, భన్తే, అవన్తియా ఇసిదత్తో నామ కులపుత్తో అమ్హాకం అదిట్ఠసహాయో పబ్బజితో, దిట్ఠో సో ఆయస్మతా’’తి పుచ్ఛి. థేరో చ ‘‘ఏవం, గహపతీ’’తి వత్వా ‘‘కహం ను ఖో, భన్తే, సో ఆయస్మా ఏతరహి విహరతీ’’తి పున పుట్ఠో తుణ్హీ అహోసి. అథ చిత్తో గహపతి ‘‘అయ్యో నో, భన్తే, ఇసిదత్తో’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఏవం, గహపతీ’’తి వుత్తే అత్తనో గిహిసహాయభావం అఞ్ఞాసి.

తేజోసమాపత్తిపాటిహారియం దస్సేత్వాతి ఏకస్మిం కిర దివసే చిత్తో గహపతి ‘‘సాధు మే, భన్తే, అయ్యో ఉత్తరిమనుస్సధమ్మా ఇద్ధిపాటిహారియం దస్సేతూ’’తి మహాథేరం యాచి. థేరో ‘‘తేన హి త్వం, గహపతి, ఆళిన్దే ఉత్తరాసఙ్గం పఞ్ఞాపేత్వా తత్థ తిణకలాపం ఓకిరా’’తి వత్వా తేన చ తథా కతే సయం విహారం పవిసిత్వా చ ఘటికం దత్వా తథారూపం ఇద్ధాభిసఙ్ఖారం అభిసఙ్ఖారేసి, యథా తాళచ్ఛిగ్గళేన చ అగ్గళన్తరికాయ చ అచ్చి నిక్ఖమిత్వా తిణాని ఝాపేతి, ఉత్తరాసఙ్గం న ఝాపేతి. అథ చిత్తో గహపతి ఉత్తరాసఙ్గం పప్ఫోటేత్వా సంవిగ్గో లోమహట్ఠజాతో ఏకమన్తం ఠితో థేరం బహి నిక్ఖమన్తం దిస్వా ‘‘అభిరమతు, భన్తే, అయ్యో మచ్ఛికాసణ్డే, రమణీయం అమ్బాటకవనం, అహం అయ్యస్స ఉస్సుక్కం కరిస్సామి చీవరపిణ్డపాతసేనాసనగిలానపచ్చయభేసజ్జపరిక్ఖారాన’’న్తి ఆహ. తతో థేరో ‘‘న దాని ఇధ వసితుం సక్కా’’తి తమ్హా విహారా పక్కామి. తం సన్ధాయేతం వుత్తం – ‘‘తేజోసమాపత్తి పాటిహారియం దస్సేత్వా ‘ఇదాని ఇధ వసితుం న యుత్త’న్తి యథాసుఖం పక్కామీ’’తి. ద్వే అగ్గసావకాతిఆదీసు యం వత్తబ్బం, తం విత్థారతో వినయపాళియం ఆగతమేవ.

సద్ధోతి లోకియలోకుత్తరాయ సద్ధాయ సమన్నాగతో. సీలేనాతి అగారియసీలం అనగారియసీలన్తి దువిధం సీలం, తేసు ఇధ అగారియం సీలం అధిప్పేతం, తేన సమన్నాగతోతి అత్థో. యసోభోగసమప్పితోతి యాదిసో అనాథపిణ్డికాదీనం పఞ్చఉపాసకసతపరివారసఙ్ఖాతో అగారియో యసో, తాదిసేనేవ యసేన, యో చ ధనధఞ్ఞాదికో చేవ సత్తవిధఅరియధనసఙ్ఖాతో చాతి దువిధో భోగో, తేన చ సమన్నాగతోతి అత్థో. యం యం పదేసన్తి పురత్థిమాదీసు దిసాసు ఏవరూపో కులపుత్తో యం యం పదేసం భజతి, తత్థ తత్థ ఏవరూపేన లాభసక్కారేన పూజితోవ హోతీతి అత్థో.

హత్థకఆళవకవత్థు

౨౫౧. చతుత్థే చతుబ్బిధేన సఙ్గహవత్థునాతి దానపియవచనఅత్థచరియాసమానత్తతాసఙ్ఖాతేన చతుబ్బిధేన సఙ్గహవత్థునా. ‘‘స్వే భత్తచాటియా సద్ధిం ఆళవకస్స పేసేతబ్బో అహోసీ’’తి వుత్తమత్థం పాకటం కత్వా దస్సేతుం – ‘‘తత్రాయం అనుపుబ్బికథా’’తిఆదిమాహ. మిగవత్థాయ అరఞ్ఞం గన్త్వాతి ఆళవకో రాజా వివిధనాటకూపభోగం ఛడ్డేత్వా చోరప్పటిబాహనత్థఞ్చ పటిరాజనిసేధనత్థఞ్చ బ్యాయామకరణత్థఞ్చ సత్తమే సత్తమే దివసే మిగవం గచ్ఛన్తో ఏకదివసం బలకాయేన సద్ధిం ‘‘యస్స పస్సేన మిగో పలాయతి, తస్సేవ సో భారో’’తి కతకతికవత్తో మిగవత్థాయ అరఞ్ఞం గన్త్వా. ఏకం మిగన్తి అత్తనో ఠితట్ఠానేన పలాతం ఏణిమిగం. అనుబన్ధిత్వాతి తియోజనమగ్గం ఏకకోవ అనుబన్ధిత్వా. జవసమ్పన్నో హి రాజా ధనుం గహేత్వా పత్తికోవ తియోజనం తం మిగమనుబన్ధి. ఘాతేత్వాతి యస్మా ఏణిమిగా తియోజనవేగా ఏవ హోన్తి, తస్మా పరిక్ఖిణజవం తం మిగం ఉదకం పవిసిత్వా ఠితం ఘాతేత్వా. ద్విధా ఛేత్వా ధనుకోటియం లగేత్వా నివత్తేత్వా ఆగచ్ఛన్తోతి అనత్థికోపి మంసేన ‘‘నాసక్ఖి మిగం గహేతు’’న్తి అపవాదమోచనత్థం ద్విధా ఛిన్నం ధనుకోటియం లగేత్వా ఆగచ్ఛన్తో. సన్దచ్ఛాయన్తి ఘనచ్ఛాయం బహలపత్తపలాసం.

రుక్ఖే అధివత్థా దేవతాతి ఆళవకం యక్ఖం సన్ధాయ వదతి. సో హి మహారాజూనం సన్తికా వరం లభిత్వా మజ్ఝన్హికసమయే తస్స రుక్ఖస్స ఛాయాయ ఫుట్ఠోకాసం పవిట్ఠే పాణినో ఖాదన్తో తత్థ పటివసతి. ఆళవకస్స నిసీదనపల్లఙ్కే నిసీదీతి యత్థ అభిలక్ఖితేసు మఙ్గలదివసాదీసు ఆళవకో నిసీదిత్వా సిరిం అనుభోతి, తస్మింయేవ దిబ్బరతనపల్లఙ్కే నిసీది. అత్తనో గమనే అసమ్పజ్జమానే ‘‘కిం ను ఖో కారణ’’న్తి ఆవజ్జేన్తాతి తదా కిర సాతాగిరహేమవతా భగవన్తం జేతవనేయేవ వన్దిత్వా ‘‘యక్ఖసమాగమం గమిస్సామా’’తి సపరివారా నానాయానేహి ఆకాసేన గచ్ఛన్తి, ఆకాసే చ యక్ఖానం న సబ్బత్థ మగ్గో అత్థి, ఆకాసట్ఠాని విమానాని పరిహరిత్వా మగ్గట్ఠానేనేవ మగ్గో హోతి, ఆళవకస్స పన విమానం భూమట్ఠం సుగుత్తం పాకారపరిక్ఖిత్తం సుసంవిహితద్వారట్టాలకగోపురం ఉపరి కంసజాలసఞ్ఛన్నమఞ్జూసాసదిసం తియోజనం ఉబ్బేధేన, తస్స ఉపరి మగ్గో హోతి, తే తం పదేసమాగమ్మ గన్తుమసమత్థా అహేసుం. బుద్ధానఞ్హి నిసిన్నోకాసస్స ఉపరిభాగేన యావ భవగ్గా కోచి గన్తుమసమత్థో, తస్మా అత్తనో గమనే అసమ్పజ్జమానే ‘‘కిం ను ఖో కారణ’’న్తి ఆవజ్జేసుం. తేసం కథం సుత్వా చిన్తేసీతి యస్మా అస్సద్ధస్స సద్ధాకథా దుక్కథా హోతి దుస్సీలాదీనం సీలకథాదయో వియ, తస్మా తేసం యక్ఖానం సన్తికా భగవతో పసంసం సుత్వా ఏవ అగ్గిమ్హి పక్ఖిత్తలోణసక్ఖరా వియ అబ్భన్తరే ఉప్పన్నకోపేన పటపటాయమానహదయో హుత్వా చిన్తేసి. పబ్బతకూటన్తి కేలాసపబ్బతకూటం.

ఇతో పట్ఠాయ ఆళవకయుద్ధం విత్థారేతబ్బన్తి సో కిర మనోసిలాతలే వామపాదేన ఠత్వా ‘‘పస్సథ దాని తుమ్హాకం వా సత్థా మహానుభావో, అహం వా’’తి దక్ఖిణపాదేన సట్ఠియోజనమత్తం కేలాసకూటపబ్బతం అక్కమి, తం అయోకూటప్పహతో వియ నిద్ధన్తఅయపిణ్డో పపటికాయో ముఞ్చి. సో తత్ర ఠత్వా ‘‘అహం ఆళవకో’’తి ఉగ్ఘోసేసి, సకలజమ్బుదీపం సద్దో ఫరి. తియోజనసహస్సవిత్థతహిమవాపి సమ్పకమ్పి యక్ఖస్సానుభావేన. సో వాతమణ్డలం సముట్ఠాపేసి ‘‘ఏతేనేవ సమణం పలాపేస్సామీ’’తి. తే పురత్థిమాదిభేదా వాతా సముట్ఠహిత్వా అడ్ఢయోజనయోజనద్వియోజనతియోజనప్పమాణాని పబ్బతకూటాని పదాలేత్వా వనగచ్ఛరుక్ఖాదీని ఉమ్మూలేత్వా ఆళవినగరం పక్ఖన్దా జిణ్ణహత్థిసాలాదీని చుణ్ణేన్తా ఛదనిట్ఠకా ఆకాసే భమేన్తా. భగవా ‘‘మా కస్సచి ఉపరోధో హోతూ’’తి అధిట్ఠాసి. తే వాతా దసబలం పత్వా చీవరకణ్ణమత్తమ్పి చాలేతుం నాసక్ఖింసు. తతో మహావస్సం సముట్ఠాపేసి ‘‘ఉదకేన అజ్ఝోత్థరిత్వా సమణం మారేస్సామీ’’తి. తస్సానుభావేన ఉపరూపరి సతపటలసహస్సపటలాదిభేదా వలాహకా ఉట్ఠహిత్వా పవస్సింసు. వుట్ఠిధారావేగేన పథవీ ఛిద్దా అహోసి. వనరుక్ఖాదీనం ఉపరి మహోఘో ఆగన్త్వా దసబలస్స చీవరే ఉస్సావబిన్దుమత్తమ్పి తేమేతుం నాసక్ఖి. తతో పాసాణవస్సం సముట్ఠాపేసి. మహన్తాని మహన్తాని పబ్బతకూటాని ధూమాయన్తాని పజ్జలన్తాని ఆకాసేనాగన్త్వా దసబలం పత్వా దిబ్బమాలాగుళాని సమ్పజ్జింసు. తతో పహరణవస్సం సముట్ఠాపేసి. ఏకతోధారా ఉభతోధారా అసిసత్తిఖురప్పాదయో ధూమాయన్తా పజ్జలన్తా ఆకాసేనాగన్త్వా దసబలస్స పాదమూలే దిబ్బపుప్ఫాని అహేసుం.

తతో అఙ్గారవస్సం సముట్ఠాపేసి. కింసుకవణ్ణా అఙ్గారా ఆకాసేనాగన్త్వా దసబలస్స పాదమూలే దిబ్బపుప్ఫాని హుత్వా వికిరింసు. తతో కుక్కుళవస్సం సముట్ఠాపేసి. అచ్చుణ్హో కుక్కుళో ఆకాసేనాగన్త్వా దసబలస్స పాదమూలే చన్దనచుణ్ణం హుత్వా నిపతి. తతో వాలికవస్సం సముట్ఠాపేసి. అతిసుఖుమా వాలికా ధూమాయన్తా పజ్జలన్తా ఆకాసేనాగన్త్వా దసబలస్స పాదమూలే దిబ్బపుప్ఫాని హుత్వా నిపతింసు. తతో కలలవస్సం సముట్ఠాపేసి. తం ధూమాయన్తం పజ్జలన్తం ఆకాసేనాగన్త్వా దసబలస్స పాదమూలే దిబ్బగన్ధం హుత్వా నిపతి. తతో అన్ధకారం సముట్ఠాపేసి ‘‘భింసేత్వా సమణం పలాపేస్సామీ’’తి. చతురఙ్గసమన్నాగతం అన్ధకారసదిసం హుత్వా దసబలం పత్వా సూరియప్పభావిహతమివన్ధకారం అన్తరధాయి. ఏవం యక్ఖో ఇమాహి నవహి వాతవస్సపాసాణపహరణఙ్గారకుక్కుళవాలికకలలన్ధకారవుట్ఠీహి భగవన్తం పలాపేతుమసక్కోన్తో నానావిధప్పహరణహత్థఅనేకప్పకారరూపభూతగణసమాకులాయ చతురఙ్గినియా సేనాయ సయమేవ భగవన్తం అభిగతో. తే భూతగణా అనేకప్పకారవికారే కత్వా ‘‘గణ్హథ హనథా’’తి భగవతో ఉపరి ఆగచ్ఛన్తా వియ చ హోన్తి. అపిచ ఖో నిద్ధన్తలోహపిణ్డం వియ మక్ఖికా భగవన్తం అల్లీయితుమసమత్థా ఏవ అహేసుం.

ఏవం సబ్బరత్తిం అనేకప్పకారవిభింసాకారదస్సనేనపి భగవన్తం చాలేతుమసక్కోన్తో ఆళవకో చిన్తేసి – ‘‘యంనూనాహం కేనచి అజేయ్యం దుస్సావుధం ముఞ్చేయ్య’’న్తి. సచే హి సో దుట్ఠో ఆకాసే తం దుస్సావుధం ముఞ్చేయ్య, ద్వాదస వస్సాని దేవో న వస్సేయ్య. సచే పథవియం ముఞ్చేయ్య, సబ్బరుక్ఖతిణాదీని సుస్సిత్వా ద్వాదసవస్సన్తరం న పున రుహేయ్యుం. సచే సముద్దే ముఞ్చేయ్య, తత్తకపాలే ఉదకబిన్దు వియ సబ్బం సుస్సేయ్య. సచే సినేరుపబ్బతే ముఞ్చేయ్య, ఖణ్డాఖణ్డం హుత్వా వికిరేయ్య. సో ఏవంమహానుభావం దుస్సావుధం ఉత్తరిసాటకం ముఞ్చిత్వా అగ్గహేసి. యేభుయ్యేన దససహస్సిలోకధాతుదేవతా వేగేన సన్నిపతింసు ‘‘అజ్జ భగవా ఆళవకం దమేస్సతి, తత్థ ధమ్మం సోస్సామా’’తి. యుద్ధదస్సనకామాపి దేవతా సన్నిపతింసు. ఏవం సకలమ్పి ఆకాసం దేవతాహి పరిపుణ్ణం అహోసి. అథాళవకో భగవతో సమీపే ఉపరూపరి విచరిత్వా వత్థావుధం ముఞ్చి. తం అసనిచక్కం వియ ఆకాసే భేరవసద్దం కరోన్తం ధూమాయన్తం పజ్జలన్తం భగవన్తం పత్వా యక్ఖస్స మానమద్దనత్థం పాదపుఞ్ఛనచోళం హుత్వా పాదమూలే నిపతి. ఆళవకో తం దిస్వా ఛిన్నవిసాణో వియ ఉసభో, ఉద్ధటదాఠో వియ సప్పో నిత్తేజో నిమ్మదో నిపాతితమానద్ధజో అహోసి. ఏవమిదం ఆళవకయుద్ధం విత్థారేతబ్బం.

అట్ఠ పఞ్హే పుచ్ఛీతి –

‘‘కిం సూధ విత్తం పురిసస్స సేట్ఠం,

కిం సు సుచిణ్ణం సుఖమావహాతి;

కిం సు హవే సాదుతరం రసానం,

కథం జీవిం జీవితమాహు సేట్ఠ’’న్తి. (సం. ని. ౧.౨౪౬; సు. ని. ౧౮౩) –

ఆదినా అట్ఠ పఞ్హే పుచ్ఛి. సత్థా విస్సజ్జేసీతి –

‘‘సద్ధీధ విత్తం పురిసస్స సేట్ఠం,

ధమ్మో సుచిణ్ణో సుఖమావహాతి;

సచ్చం హవే సాదుతరం రసానం,

పఞ్ఞాజీవిం జీవితమాహు సేట్ఠ’’న్తి. (సం. ని. ౧.౨౪౬; సు. ని. ౧౮౪) –

ఆదినా విస్సజ్జేసి. విక్కన్దమానాయాతి అచ్చన్తం పరిదేవమానాయ.

మహానామసక్కవత్థు

౨౫౨. పఞ్చమే సత్థా తతో పరం పటిఞ్ఞం నాదాసీతి సంవచ్ఛరతో పరం సిక్ఖాపదపఞ్ఞత్తియా పచ్చయప్పవారణాసాదియనస్స వారితత్తా ‘‘పటిఞ్ఞం నాదాసీ’’తి వుత్తం. తథా హి భగవా తతియవారేపి మహానామేన సక్కేన ‘‘ఇచ్ఛామహం, భన్తే, సఙ్ఘం యావజీవం భేసజ్జేన పవారేతు’’న్తి (పాచి. ౩౦౪-౩౦౫) వుత్తే ‘‘సాధు సాధు, మహానామ, తేన హి త్వం, మహానామ, సఙ్ఘం యావజీవం భేసజ్జేన పవారేహీ’’తి పటిఞ్ఞం అదాసియేవ. ఏవం పటిఞ్ఞం దత్వా పచ్ఛా ఛబ్బగ్గియేహి భిక్ఖూహి మహానామస్స సక్కస్స విహేఠితభావం సుత్వా ఛబ్బగ్గియే భిక్ఖూ విగరహిత్వా సిక్ఖాపదం పఞ్ఞపేసి ‘‘అగిలానేన భిక్ఖునా చాతుమాసప్పచ్చయపవారణా సాదితబ్బా అఞ్ఞత్ర పునప్పవారణాయ అఞ్ఞత్ర నిచ్చప్పవారణాయ. తతో చే ఉత్తరి సాదియేయ్య, పాచిత్తియ’’న్తి. తస్మా పఠమం అనుజానిత్వాపి పచ్ఛా సిక్ఖాపదబన్ధనేన వారితత్తా ‘‘పటిఞ్ఞం నాదాసీ’’తి వుత్తం.

ఉగ్గగహపత్యాదివత్థు

౨౫౩-౨౫౬. ఛట్ఠసత్తమఅట్ఠమనవమాని సువిఞ్ఞేయ్యానేవ.

నకులపితుగహపతివత్థు

౨౫౭. దసమే సుసుమారగిరినగరేతి ఏవంనామకే నగరే. తస్స కిర నగరస్స వత్థుపరిగ్గహదివసే అవిదూరే ఉదకరహదే సుసుమారో సద్దమకాసి, గిరం నిచ్ఛారేసి. అథ నగరే అనన్తరాయేన మాపితే తమేవ సుసుమారగిరకరణం సుభనిమిత్తం కత్వా ‘‘సుసుమారగిరీ’’త్వేవస్స నామం అకంసు. కేచి పన ‘‘సుసుమారసణ్ఠానత్తా సుసుమారో నామ ఏకో గిరి, సో తస్స నగరస్స సమీపే, తస్మా తం సుసుమారగిరి ఏతస్స అత్థీతి సుసుమారగిరీతి వుచ్చతీ’’తి వదన్తి. భేసకళావనేతి భేసకళానామకే వనే. ‘‘భేసకలావనే’’తిపి పాఠో. కథం పన భగవతి నేసం పుత్తసఞ్ఞా పతిట్ఠాసీతి ఆహ – ‘‘అయం కిరా’’తిఆది. దహరస్సేవ దహరా ఆనీతాతి మే దహరస్సేవ సతో దహరా ఆనీతాతి అత్థో. అతిచరితాతి అతిక్కమిత్వా చరన్తో.

(ఛట్ఠఏతదగ్గవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.)

ఉపాసకపాళిసంవణ్ణనా నిట్ఠితా.