౭. సత్తమో పరిచ్ఛేదో

విపాకచిత్తప్పవత్తినిద్దేసో

౩౭౬. అనన్తఞాణేన నిరఙ్గణేన,

గుణేసినా కారుణికేన తేన;

వుత్తే విపాకే మతిపాటవత్థం,

విపాకచిత్తప్పభవం సుణాథ.

౩౭౭. ఏకూనతింస కమ్మాని, పాకా ద్వత్తింస దస్సితా;

తీసు ద్వారేసు కమ్మాని, విపాకా ఛసు దిస్సరే.

౩౭౮. కుసలం కామలోకస్మిం, పవత్తే పటిసన్ధియం;

తం తం పచ్చయమాగమ్మ, దదాతి వివిధం ఫలం.

౩౭౯. ఏకాయ చేతనాయేకా, పటిసన్ధి పకాసితా;

నానాకమ్మేహి నానా చ, భవన్తి పటిసన్ధియో.

౩౮౦. తిహేతుకం తు యం కమ్మం, కామావచరసఞ్ఞితం;

తిహేతుకం దుహేతుఞ్చ, విపాకం దేత్యహేతుకం.

౩౮౧. దుహేతుకం తు యం కమ్మం, తం న దేతి తిహేతుకం;

దుహేతుకమహేతుఞ్చ, విపాకం దేతి అత్తనో.

౩౮౨. తిహేతుకేన కమ్మేన,

పటిసన్ధి తిహేతుకా;

దుహేతుకాపి హోతేవ,

న చ హోతి అహేతుకా.

౩౮౩. దుహేతుకేన కమ్మేన,

పటిసన్ధి దుహేతుకా;

అహేతుకాపి హోతేవ,

న చ హోతి తిహేతుకా.

౩౮౪. అసఙ్ఖారమసఙ్ఖారం, ససఙ్ఖారమ్పి దేతి హి;

ససఙ్ఖారమసఙ్ఖారం, ససఙ్ఖారం ఫలం తథా.

౩౮౫. ఏకాయ చేతనాయేత్థ, కుసలస్స చ సోళస;

విధా విపాకచిత్తాని, భవన్తీతి పకాసయే.

౩౮౬. ఆరమ్మణేన హోతేవ, వేదనాపరివత్తనం;

తదారమ్మణచిత్తమ్పి, జవనేన నియామితం.

౩౮౭. కామావచరచిత్తేన, కుసలేనాదినా పన;

తుల్యేన పాకచిత్తేన, గహితా పటిసన్ధి చే.

౩౮౮. బలవారమ్మణే ఇట్ఠే, చక్ఖుస్సాపాథమాగతే;

మనోధాతు భవఙ్గస్మిం, తాయ ఆవట్టితే పన.

౩౮౯. వీథిచిత్తేసు జాతేసు, చక్ఖువిఞ్ఞాణకాదిసు;

జాయతే జవనం హుత్వా, పఠమం కామమానసం.

౩౯౦. సత్తక్ఖత్తుం జవిత్వాన, పఠమే కుసలే గతే;

తదేవారమ్మణం కత్వా, తేనేవ సదిసం పున.

౩౯౧. విపాకం జాయతే చిత్తం, తదారమ్మణసఞ్ఞితం;

సన్ధియా తుల్యతో మూల-భవఙ్గన్తి పవుచ్చతే.

౩౯౨. తఞ్చ సన్తీరణం ఏత్థ, దస్సనం సమ్పటిచ్ఛనం;

గణనూపగచిత్తాని, చత్తారేవ భవన్తి హి.

౩౯౩. యదా హి దుతియం చిత్తం, కుసలం జవనం తదా;

తేన తుల్యవిపాకమ్పి, తదారమ్మణకం సియా.

౩౯౪. సన్ధియా అసమానత్తా, ద్వే నామానిస్స లబ్భరే;

‘‘ఆగన్తుకభవఙ్గ’’న్తి, ‘‘తదారమ్మణక’’న్తి చ.

౩౯౫. యదా హి తతియం పుఞ్ఞం, జవనం హోతి తేన చ;

సదిసం తతియం పాకం, తదారమ్మణకం సియా.

౩౯౬. ‘‘ఆగన్తుకభవఙ్గ’’న్తి, ఇదమ్పి చ పవుచ్చతి;

ఇమినా పన సద్ధిం ఛ, పురిమాని చ పఞ్చపి.

౩౯౭. యదా చతుత్థం కుసలం, జవనం హోతి తేన చ;

తుల్యం చతుత్థం పాకం తు, తదారమ్మణతం వజే.

౩౯౮. ఆగన్తుకభవఙ్గం తు, తదారమ్మణనామకం;

పురిమాని ఛ పాకాని, ఇమినా హోన్తి సత్త తు.

౩౯౯. తస్మిం ద్వారే యదా ఇట్ఠ-మజ్ఝత్తారమ్మణం పన;

ఆగచ్ఛతి తదాపాథం, తదా వుత్తనయేనిధ.

౪౦౦. ఆరమ్మణవసేనేవ, వేదనా పరివత్తతి;

ఉపేక్ఖాసహితం తస్మా, హోతి సన్తీరణం మనో.

౪౦౧. ఉపేక్ఖాసహితేస్వేవ, జవనేసు చతూసుపి;

తేహి తుల్యాని చత్తారి, పాకచిత్తాని జాయరే.

౪౦౨. వేదనాయాసమానత్తా, అచ్చన్తం పురిమేహి తు;

హోన్తి పిట్ఠిభవఙ్గాని, చత్తారీతి చ నామతో.

౪౦౩. పఞ్చిమాని విపాకాని, పురిమేహి చ సత్తహి;

సద్ధిం ద్వాదస పాకాని, భవన్తీతి వినిద్దిసే.

౪౦౪. చక్ఖుద్వారే తథా ఏవం, సోతాదీస్వపి నిద్దిసే;

ద్వాదస ద్వాదస పాకా, సమసట్ఠి భవన్తిమే.

౪౦౫. ఏకాయ చేతనాయేవ, కమ్మే ఆయూహితే పన;

సమసట్ఠి విపాకాని, ఉప్పజ్జన్తి న సంసయో.

౪౦౬. గహితాగహణేనేత్థ, చక్ఖుద్వారేసు ద్వాదస;

సోతవిఞ్ఞాణకాదీని, చత్తారీతి చ సోళస.

౪౦౭. ఏవమేవ ససఙ్ఖార-తిహేతుకుసలేనపి;

అసఙ్ఖారససఙ్ఖారు-పేక్ఖాసహగతేహిపి.

౪౦౮. కమ్మే ఆయూహితే తేసం, విపాకేహి చ తీహిపి;

ఏసేవ చ నయో తేహి, దిన్నాయ పటిసన్ధియా.

౪౦౯. పఠమం ఇట్ఠమజ్ఝత్త-గోచరస్స వసేనిధ;

పవత్తిం పన దస్సేత్వా, ఉపేక్ఖాసహితద్వయే.

౪౧౦. దస్సేతబ్బా తప్పచ్ఛా తు, ఇట్ఠస్మిం గోచరే ఇధ;

ఏకేకస్మిం పన ద్వారే, ద్వాదస ద్వాదసేవ తు.

౪౧౧. గహితాగహణేనేత్థ, పాకచిత్తాని సోళస;

పుబ్బే వుత్తనయేనేవ, ఞేయ్యం సబ్బమసేసతో.

౪౧౨. తిహేతుకేన కమ్మేన, పటిసన్ధి తిహేతుకా;

భవతీతి అయం వారో, వుత్తో ఏత్తావతా మయా.

౪౧౩. సన్ధిమేకం తు కమ్మేకం, జనేతి న తతో పరం;

అనేకాని విపాకాని, సఞ్జనేతి పవత్తియం.

౪౧౪. ఏకస్మా హి యథా బీజా, జాయతే ఏకమఙ్కురం;

సుబహూని ఫలానిస్స, హోన్తి హేతుపవత్తితో.

౪౧౫. దుహేతుకేన కమ్మేన, పటిసన్ధి దుహేతుకా;

హోతీతి హి అయం వారో, అనుపుబ్బేన ఆగతో.

౪౧౬. దుహేతుకేన కమ్మేన, సోమనస్సయుతేనిధ;

అసఙ్ఖారికచిత్తేన, కమ్మే ఆయూహితే పన.

౪౧౭. తేన తుల్యేన పాకేన, గహితా పటిసన్ధి చే;

ఇట్ఠే ఆరమ్మణే చక్ఖు-ద్వారే ఆపాథమాగతే.

౪౧౮. సోమనస్సయుతే ఞాణ-హీనే కుసలమానసే;

సత్తక్ఖత్తుం జవిత్వాన, గతే తస్మిం దుహేతుకే.

౪౧౯. తదేవారమ్మణం కత్వా, జాయతే తదనన్తరం;

తంసరిక్ఖకమేకం తు, అసఙ్ఖారికమానసం.

౪౨౦. తం హి మూలభవఙ్గన్తి, తదారమ్మణమిచ్చపి;

ఉభయమ్పి చ తస్సేవ, నామన్తి పరిదీపితం.

౪౨౧. దుహేతుకససఙ్ఖారే, జవితేపి చ తంసమం;

హోతాగన్తుకసఙ్ఖాతం, తదారమ్మణమానసం.

౪౨౨. తథేవ చ దుహేతూనం, ఇట్ఠమజ్ఝత్తగోచరే;

ద్విన్నం ఉపేక్ఖాయుత్తానం, జవనానమనన్తరం.

౪౨౩. ద్వే తాదిసాని జాయన్తే, తదారమ్మణమానసా;

తేసం ‘‘పిట్ఠిభవఙ్గ’’న్తి, నామం ‘‘ఆగన్తుక’’న్తి చ.

౪౨౪. సన్తీరణద్వయఞ్చేవ, దస్సనం సమ్పటిచ్ఛనం;

ఇమాని చ భవఙ్గాని, చక్ఖుద్వారే పనట్ఠ హి.

౪౨౫. ఏవమట్ఠట్ఠ కత్వాన, ద్వారేసుపి చ పఞ్చసు;

చత్తాలీస విపాకాని, భవన్తీతి పవత్తియం.

౪౨౬. గహితాగహణేనేత్థ, చక్ఖుద్వారే పనట్ఠ చ;

సోతఘానాదినా సద్ధిం, ద్వాదసేవ భవన్తి హి.

౪౨౭. ఏకాయ చేతనాయేవం, కమ్మే ఆయూహితే పన;

ద్వాదసేవ విపాకాని, భవన్తీతి పకాసితం.

౪౨౮. దుహేతుకత్తయేనాపి, సేసేన సదిసేన తు;

పాకేనాదిన్నసన్ధియా, అయమేవ నయో మతో.

౪౨౯. దుహేతుకేన కమ్మేన, పటిసన్ధి దుహేతుకా;

హోతీతిపి అయం వారో, వుత్తో ఏత్తావతా మయా.

౪౩౦. దుహేతుకేన కమ్మేన, పటిసన్ధి అహేతుకా;

హోతీతి చ అయం వారో, అనుపుబ్బేన ఆగతో.

౪౩౧. దుహేతుకేసు చిత్తేసు, కుసలేసు చతూసుపి;

తేసు అఞ్ఞతరేనేవ, కమ్మే ఆయూహితే పన.

౪౩౨. తస్సేవ పాకభూతాయ, ఆదిన్నపటిసన్ధినో;

ఉపేక్ఖాసహితాహేతు, మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా.

౪౩౩. పటిసన్ధి న వత్తబ్బా, సా కమ్మసదిసాతి హి;

కమ్మం దుహేతుకం హోతి, పటిసన్ధి అహేతుకా.

౪౩౪. తస్స బుద్ధిముపేతస్స, ఇట్ఠమజ్ఝత్తగోచరే;

ఆపాథమాగతే చక్ఖు-ద్వారే పున చ దేహినో.

౪౩౫. దుహేతూనం చతున్నమ్పి, పుఞ్ఞానం యస్స కస్సచి;

జవనస్సావసానస్మిం, అహేతుకమిదం మనో.

౪౩౬. తదారమ్మణభావేన, జాయతే నత్థి సంసయో;

తం తు మూలభవఙ్గఞ్చ, తదారమ్మణమేవ చ.

౪౩౭. వీథిచిత్తేసు జాతేసు, చక్ఖువిఞ్ఞాణకాదిసు;

ఉపేక్ఖాసహితంయేవ, హోతి సన్తీరణమ్పి చ.

౪౩౮. తేసు ఏకం ఠపేత్వాన, గహితాగహణేనిధ;

గణనూపగచిత్తాని, తీణియేవ భవన్తి హి.

౪౩౯. ఇట్ఠే ఆరమ్మణే చక్ఖు-ద్వారే ఆపాథమాగతే;

తదా సన్తీరణఞ్చేవ, తదారమ్మణమానసం.

౪౪౦. సోమనస్సయుతంయేవ, గహేత్వా తేసు ఏకకం;

పురిమాని చ తీణీతి, చత్తారోవ భవన్తి హి.

౪౪౧. ఏవం చత్తారి చిత్తాని, ద్వారేసుపి చ పఞ్చసు;

హోన్తి వీసతి చిత్తాని, విపాకాని పవత్తియం.

౪౪౨. చక్ఖుద్వారే తు చత్తారి, గహితాగహణేనిధ;

సోతఘానాదినా సద్ధిం, హోతేవాహేతుకట్ఠకం.

౪౪౩. అహేతుపటిసన్ధిస్స, న తదారమ్మణం భవే;

దుహేతుకం తిహేతుం వా, దుహేతుపటిసన్ధినో.

౪౪౪. జాతా సుగతియం యేన, పాకేన పటిసన్ధి తు;

తేన తుల్యమ్పి హీనం వా, తదారమ్మణకం భవే.

౪౪౫. మనుస్సలోకం సన్ధాయ, వుత్తఞ్చాహేతుకట్ఠకం;

చతూసుపి అపాయేసు, పవత్తే పన లబ్భతి.

౪౪౬. థేరో నేరయికానం తు, ధమ్మం దేసేతి వస్సతి;

గన్ధం వాయుఞ్చ మాపేతి, యదా తేసం తదా పన.