౩. తతియో పరిచ్ఛేదో

చిత్తపవత్తిపరిదీపనో

౧౧౬. చిత్తం విసయగ్గాహం తం, పాకాపాకదతో దుధా;

కుసలాకుసలం పుబ్బం, పరమబ్యాకతం మతం.

౧౧౭. కుసలం తత్థ కామాదిభూమితో చతుధా సియా;

అట్ఠ పఞ్చ చత్తారి చ, చత్తారి కమతో కథం.

౧౧౮. సోమనస్సమతియుత్తమసఙ్ఖారమనమేకం;

ససఙ్ఖారమనఞ్చేకం, తథా హీనమతిద్వయం.

౧౧౯. తథోపేక్ఖామతియుత్తం, మతిహీనన్తి అట్ఠధా;

కామావచరపుఞ్ఞేత్థ, భిజ్జతే వేదనాదితో.

౧౨౦. దానం సీలఞ్చ భావనా, పత్తిదానానుమోదనా;

వేయ్యావచ్చాపచాయఞ్చ, దేసనా సుతి దిట్ఠిజు.

౧౨౧. ఏతేస్వేకమయం హుత్వా, వత్థుం నిస్సాయ వా న వా;

ద్వారహీనాదియోనీనం, గతియాదిప్పభేదవా.

౧౨౨. తికాలికపరిత్తాదిగోచరేస్వేకమాదియ;

ఉదేతి కాలముత్తం వా, మతిహీనం వినామలం.

౧౨౩. ఛగోచరేసు రూపాదిపఞ్చకం పఞ్చ గోచరా;

సేసం రూపమరూపఞ్చ, పఞ్ఞత్తి ఛట్ఠగోచరో.

౧౨౪. ఞాణయుత్తవరం తత్థ, దత్వా సన్ధిం తిహేతుకం;

పచ్ఛా పచ్చతి పాకానం, పవత్తే అట్ఠకే దువే.

౧౨౫. తేసుయేవ నిహీనం తు, దత్వా సన్ధిం దుహేతుకం;

దేతి ద్వాదస పాకే చ, పవత్తే ధీయుతం వినా.

౧౨౬. ఏవం ధీహీనముక్కట్ఠం, సన్ధియఞ్చ పవత్తియం;

హీనం పనుభయత్థాపి, హేతుహీనేవ పచ్చతి.

౧౨౭. కామసుగతియంయేవ, భవభోగదదం ఇదం;

రూపాపాయే పవత్తేవ, పచ్చతే అనురూపతో.

౧౨౮. వితక్కచారపీతీహి, సుఖేకగ్గయుతం మనం;

ఆది చారాదిపీతాదిసుఖాదీహి పరం తయం.

౧౨౯. ఉపేక్ఖేకగ్గతాయన్తమారుప్పఞ్చేవమఙ్గతో;

పఞ్చధా రూపపుఞ్ఞం తు, హోతారమ్మణతో పన.

౧౩౦. ఆదిస్సాసుభమన్తస్సు-

పేక్ఖా మేత్తాదయో తయో;

ఆదో చతున్నం పఞ్చన్నం,

సస్సాసకసిణాని తు.

౧౩౧. నభతమ్మనతస్సుఞ్ఞతచ్చిత్తచతుగోచరే;

కమేనాతిక్కమారుప్పపుఞ్ఞం హోతి చతుబ్బిధం.

౧౩౨. అమలం సన్తిమారబ్భ, హోతి తం మగ్గయోగతో;

చతుధా పాదకజ్ఝానభేదతో పున వీసతి.

౧౩౩. దిట్ఠికఙ్ఖానుదం ఆది, కామదోసతనూకరం;

పరం పరం తదుచ్ఛేదీ, అన్తం సేసకనాసకం.

౧౩౪. ఏవం భూమిత్తయం పుఞ్ఞం, భావనామయమేత్థ హి;

పఠమం వత్థుం నిస్సాయ, దుతియం ఉభయేనపి.

౧౩౫. తతియే ఆది నిస్సాయ,

సేసా నిస్సాయ వా న వా;

హోన్తి ఆదిద్వయం తత్థ,

సాధేతి సకభూభవం.

౧౩౬. సాధేతానుత్తరం సన్తిం, అభిఞ్ఞా పనిధేవ తు;

ఝానూదయఫలత్తా న, ఫలదానాపి సమ్భవా.

౧౩౭. నాఞ్ఞభూఫలదం కమ్మం, రూపపాకస్స గోచరో;

సకమ్మగోచరోయేవ, న చఞ్ఞోయమసమ్భవో.

౧౩౮. పాపం కామికమేవేకం, హేతుతో తం ద్విధా పున;

మూలతో తివిధం లోభ-దోసమోహవసా సియా.

౧౩౯. సోమనస్సకుదిట్ఠీహి, యుత్తమేకమసఙ్ఖరం;

ససఙ్ఖారమనఞ్చేకం, హీనదిట్ఠిద్వయం తథా.

౧౪౦. ఉపేక్ఖాదిట్ఠియుత్తమ్పి, తథా దిట్ఠివియుత్తకం;

వేదనాదిట్ఠిఆదీహి, లోభమూలేవమట్ఠధా.

౧౪౧. సదుక్ఖదోసాసఙ్ఖారం, ఇతరం దోసమూలకం;

మోహమూలమ్పి సోపేక్ఖం, కఙ్ఖుద్ధచ్చయుతం ద్విధా.

౧౪౨. తత్థ దోసద్వయం వత్థుం, నిస్సాయేవితరే పన;

నిస్సాయ వా న వా హోన్తి, వధాదిసహితా కథం.

౧౪౩. ఫరుస్సవధబ్యాపాదా, సదోసేన సలోభతో;

కుదిట్ఠిమేథునాభిజ్ఝా, సేసా కమ్మపథా ద్విభి.

౧౪౪. సన్ధిం చతూస్వపాయేసు, దేతి సబ్బత్థ వుత్తియం;

పచ్చతే గోచరం తస్స, సకలం అమలం వినా.

౧౪౫. అబ్యాకతం ద్విధా పాక-క్రియా తత్థాది భూమితో;

చతుధా కామపాకేత్థ, పుఞ్ఞపాకాదితో దుధా.

౧౪౬. పుఞ్ఞపాకా ద్విధాహేతు-సహేతూతి ద్విరట్ఠకా;

అహేతూ పఞ్చ ఞాణాని, గహణం తీరణా ఉభో.

౧౪౭. కాయఞాణం సుఖీ తత్థ, సోమనస్సాది తీరణం;

సోపేక్ఖాని ఛ సేసాని, సపుఞ్ఞంవ సహేతుకం.

౧౪౮. కేవలం సన్ధిభవఙ్గ-తదాలమ్బచుతిబ్బసా;

జాయతే సేసమేతస్స, పుబ్బే వుత్తనయా నయే.

౧౪౯. మనుస్సవినిపాతీనం, సన్ధాది అన్తతీరణం;

హోతి అఞ్ఞేన కమ్మేన, సహేతుపి అహేతునం.

౧౫౦. పాపజా పుఞ్ఞజాహేతు-సమా తీరం వినాదికం;

సదుక్ఖం కాయవిఞ్ఞాణం, అనిట్ఠారమ్మణా ఇమే.

౧౫౧. తే సాతగోచరా తేసు, ద్విట్ఠానం ఆదితీరణం;

పఞ్చట్ఠానాపరా ద్వే తే, పరిత్తవిసయాఖిలా.

౧౫౨. సమ్పటిచ్ఛద్విపఞ్చన్నం, పఞ్చ రూపాదయో తహిం;

పచ్చుప్పన్నావ సేసానం, పాకానం ఛ తికాలికా.

౧౫౩. రూపారూపవిపాకానం, సబ్బసో సదిసం వదే;

సకపుఞ్ఞేన సన్ధాది-సకిచ్చత్తయతం వినా.

౧౫౪. సమానుత్తరపాకాపి, సకపుఞ్ఞేన సబ్బసో;

హిత్వా మోక్ఖముఖం తం హి, ద్విధా మగ్గే తిధా ఫలే.

౧౫౫. క్రియా తిధామలాభావా,

భూమితో తత్థ కామికా;

ద్విధా హేతుసహేతూతి,

తిధాహేతు తహిం కథం.

౧౫౬. ఆవజ్జహసితావజ్జా, సోపేక్ఖసుఖుపేక్ఖవా;

పఞ్చఛకామావచరా, సకలారమ్మణా చ తే.

౧౫౭. సహేతురూపరూపా చ, సకపఞ్ఞంవారహతో;

వుత్తియా న ఫలే పుప్ఫం, యథా ఛిన్నలతా ఫలం.

౧౫౮. అనాసేవనయావజ్జ-ద్వయం పుథుజ్జనస్స హి;

న ఫలే వత్తమానమ్పి, మోఘపుప్ఫం ఫలం యథా.

౧౫౯. తిసత్త ద్విఛ ఛత్తింస, చతుపఞ్చ యథాక్కమం;

పుఞ్ఞం పాపం ఫలం క్రియా, ఏకూననవుతీవిధం.

౧౬౦. సన్ధి భవఙ్గమావజ్జం, దస్సనాదికపఞ్చకం;

గహతీరణవోట్ఠబ్బ-జవతగ్గోచరం చుతి.

౧౬౧. ఇతి ఏసం ద్విసత్తన్నం, కిచ్చవుత్తివసాధునా;

చిత్తప్పవత్తి ఛద్వారే, సఙ్ఖేపా వుచ్చతే కథం.

౧౬౨. కామే సరాగినం కమ్మ-నిమిత్తాది చుతిక్ఖణే;

ఖాయతే మనసోయేవ, సేసానం కమ్మగోచరో.

౧౬౩. ఉపట్ఠితం తమారబ్భ, పఞ్చవారం జవో భవే;

తదాలమ్బం తతో తమ్హా, చుతి హోతి జవేహి వా.

౧౬౪. అవిజ్జాతణ్హాసఙ్ఖార-సహజేహి అపాయినం;

విసయాదీనవచ్ఛాది-నమనక్ఖిపకేహి తు.

౧౬౫. అప్పహీనేహి సేసానం, ఛాదనం నమనమ్పి చ;

ఖిపకా పన సఙ్ఖారా, కుసలావ భవన్తిహ.

౧౬౬. కిచ్చత్తయే కతే ఏవం, కమ్మదీపితగోచరే;

తజ్జం వత్థుం సహుప్పన్నం, నిస్సాయ వా న వా తహిం.

౧౬౭. తజ్జా సన్ధి సియా హిత్వా, అన్తరత్తం భవన్తరే;

అన్తరత్తం వినా దూరే, పటిసన్ధి కథం భవే.

౧౬౮. ఇహేవ కమ్మతణ్హాది-హేతుతో పుబ్బచిత్తతో;

చిత్తం దూరే సియా దీప-పటిఘోసాదికం యథా.

౧౬౯. నాసఞ్ఞా చవమానస్స, నిమిత్తం న చుతీ చ యం;

ఉద్ధం సన్ధినిమిత్తం కిం, పచ్చయోపి కనన్తరో.

౧౭౦. పుబ్బభవే చుతి దాని, కామే జాయనసన్ధియా;

అఞ్ఞచిత్తన్తరాభావా, హోతానన్తరకారణం.

౧౭౧. భవన్తరకతం కమ్మం, యమోకాసం లభే తతో;

హోతి సా సన్ధి తేనేవ, ఉపట్ఠాపితగోచరే.

౧౭౨. యస్మా చిత్తవిరాగత్తం, కాతుం నాసక్ఖి సబ్బసో;

తస్మా సానుసయస్సేవ, పునుప్పత్తి సియా భవే.

౧౭౩. పఞ్చద్వారే సియా సన్ధి, వినా కమ్మం ద్విగోచరే;

భవసన్ధానతో సన్ధి, భవఙ్గం తం తదఙ్గతో.

౧౭౪. తమేవన్తే చుతి తస్మిం, గోచరే చవనేన తు;

ఏకసన్తతియా ఏవం, ఉప్పత్తిట్ఠితిభేదకా.

౧౭౫. అథఞ్ఞారమ్మణాపాథ-గతే చిత్తన్తరస్స హి;

హేతుసఙ్ఖ్యం భవఙ్గస్స, ద్విక్ఖత్తుం చలనం భవే.

౧౭౬. ఘట్టితే అఞ్ఞవత్థుమ్హి, అఞ్ఞనిస్సితకమ్పనం;

ఏకాబద్ధేన హోతీతి, సక్ఖరోపమయా వదే.

౧౭౭. మనోధాతుక్రియావజ్జం, తతో హోతి సకిం భవే;

దస్సనాది సకద్వార-గోచరో గహణం తతో.

౧౭౮. సన్తీరణం తతో తమ్హా, వోట్ఠబ్బఞ్చ సకిం తతో;

సత్తక్ఖత్తుం జవో కామే, తమ్హా తదనురూపతో.

౧౭౯. తదాలమ్బద్వికం తమ్హా, భవఙ్గంతిమహన్తరి;

జవా మహన్తే వోట్ఠబ్బా, పరిత్తే నితరే మనం.

౧౮౦. వోట్ఠబ్బస్స పరిత్తే తు, ద్వత్తిక్ఖత్తుం జవో వియ;

వదన్తి వుత్తిం తం పాఠే, అనాసేవనతో న హి.

౧౮౧. నియమోపిధ చిత్తస్స, కమ్మాదినియమో వియ;

ఞేయ్యో అమ్బోపమాదీహి, దస్సేత్వా తం సుదీపయే.

౧౮౨. మనోద్వారేతరావజ్జం, భవఙ్గమ్హా సియా తతో;

జవోకామే విభూతే తు, కామవ్హే విసయే తతో.

౧౮౩. కామీనం తు తదాలమ్బం, భవఙ్గం తు తతో సియా;

అవిభూతే పరిత్తే చ, భవఙ్గం జవతో భవే.

౧౮౪. అవిభూతే విభూతే చ, పరిత్తే అపరిత్తకే;

జవాయేవ భవఙ్గం తు, బ్రహ్మానం చతుగోచరే.

౧౮౫. మహగ్గతం పనారబ్భ, జవితే దోససంయుతే;

విరుద్ధత్తా భవఙ్గం న, కిం సియా సుఖసన్ధినో.

౧౮౬. ఉపేక్ఖాతీరణం హోతి, పరిత్తేనావజ్జం కథం.

నియమో న వినావజ్జం, మగ్గతో ఫలసమ్భవా.