౧. పఠమో పరిచ్ఛేదో

రూపసఙ్ఖేపో

౩. సచ్చాని పరమత్థఞ్చ, సమ్ముతిఞ్చాతి ద్వే తహిం;

థద్ధభావాదినా ఞేయ్యం, సచ్చం తం పరమత్థకం.

౪. సన్నివేసవిసేసాదిఞేయ్యం సమ్ముతి తం ద్వయం;

భావసఙ్కేతసిద్ధీనం, తథత్తా సచ్చమీరితం.

౫. పరమత్థో సనిబ్బానపఞ్చక్ఖన్ధేత్థ రాసితో;

ఖన్ధత్థో చ సమాసేత్వా, వుత్తోతీతాదిభేదనం.

౬. వేదనాదీసుపేకస్మిం, ఖన్ధసద్దో తు రుళ్హియా;

సముద్దాదేకదేసే తు, సముద్దాదిరవో యథా.

౭. తత్థ సీతాదిరుప్పత్తా, రూపం భ్వాపానలానిలం;

భూతం కథినదవతాపచనీరణభావకం.

౮. చక్ఖు సోతఞ్చ ఘానఞ్చ, జివ్హా కాయో పభా రవో;

గన్ధో రసోజా ఇత్థీ చ, పుమా వత్థు చ జీవితం.

౯. ఖం జాతి జరతా భఙ్గో, రూపస్స లహుతా తథా;

ముదుకమ్మఞ్ఞతా కాయవచీవిఞ్ఞత్తి భూతికం.

౧౦. చక్ఖాదీ దట్ఠుకామాదిహేతుకమ్మజభూతికా;

పసాదా రూపసద్దాదీ, చక్ఖుఞాణాదిగోచరా.

౧౧. ఓజా హి యాపనా ఇత్థిపుమలిఙ్గాదిహేతుకం;

భావద్వయం తు కాయంవ, బ్యాపి నో సహవుత్తికం.

౧౨. నిస్సయం వత్థు ధాతూనం, ద్విన్నం కమ్మజపాలనం;

జీవితం ఉప్పలాదీనం, ఉదకంవ ఠితిక్ఖణే.

౧౩. ఖం రూపానం పరిచ్ఛేదో, జాతిఆదిత్తయం పన;

రూపనిబ్బత్తి పాకో చ, భేదో చేవ యథాక్కమం.

౧౪. లహుతాదిత్తయం తం హి, రూపానం కమతో సియా;

అదన్ధథద్ధతా చాపి, కాయకమ్మానుకూలతా.

౧౫. అభిక్కమాదిజనకచిత్తజస్సానిలస్స హి;

వికారో కాయవిఞ్ఞత్తి, రూపత్థమ్భాదికారణం.

౧౬. వచీభేదకచిత్తేన, భూతభూమివికారతా;

వచీవిఞ్ఞత్తుపాదిన్నఘట్టనస్సేవ కారణం.

౧౭. రూపమబ్యాకతం సబ్బం, విప్పయుత్తమహేతుకం;

అనాలమ్బం పరిత్తాది, ఇతి ఏకవిధం నయే.

౧౮. అజ్ఝత్తికాని చక్ఖాదీ, పఞ్చేతేవ పసాదకా;

వత్థునా వత్థు తానేవ, ద్వారా విఞ్ఞత్తిభీ సహ.

౧౯. సేసం బావీసతి చేకవీస వీసతి బాహిరం;

అప్పసాదమవత్థుం చ, అద్వారఞ్చ యథాక్కమం.

౨౦. పసాదా పఞ్చ భావాయు, ఇన్ద్రియనిన్ద్రియేతరం;

వినాపం ఆదితో యావ, రసా థూలం న చేతరం.

౨౧. అట్ఠకం అవినిబ్భోగం, వణ్ణగన్ధరసోజకం;

భూతం తం తు వినిబ్భోగమితరన్తి వినిద్దిసే.

౨౨. అట్ఠారసాదితో రూపా, నిప్ఫన్నం తు న చేతరం;

ఫోట్ఠబ్బమాపవజ్జం తు, భూతం కామే న చేతరం.

౨౩. సేక్ఖసప్పటిఘాసేక్ఖపటిఘం ద్వయవజ్జితం;

వణ్ణం తదితరం థూలం, సుఖుమఞ్చేతి తం తిధా.

౨౪. కమ్మజాకమ్మజంనేవకమ్మాకమ్మజతో తిధా;

చిత్తోజఉతుజాదీనం, వసేనాపి తిధా తథా.

౨౫. దిట్ఠం సుతం ముతఞ్చాపి, విఞ్ఞాతం వత చేతసా;

ఏకమేకఞ్చ పఞ్చాపి, వీసతి చ కమా సియుం.

౨౬. హదయం వత్థు విఞ్ఞత్తి, ద్వారం చక్ఖాదిపఞ్చకం;

వత్థు ద్వారఞ్చ సేసాని, వత్థు ద్వారఞ్చ నో సియా.

౨౭. నిప్ఫన్నం రూపరూపం ఖం, పరిచ్ఛేదోథ లక్ఖణం;

జాతిఆదిత్తయం రూపం, వికారో లహుతాదికం.

౨౮. యథా సఙ్ఖతధమ్మానం, లక్ఖణం సఙ్ఖతం తథా;

పరిచ్ఛేదాదికం రూపం, తజ్జాతిమనతిక్కమా.

౨౯. కమ్మచిత్తానలాహారపచ్చయానం వసేనిధ;

ఞేయ్యా పవత్తి రూపస్స, పిణ్డానఞ్చ వసా కథం.

౩౦. కమ్మజం సేన్ద్రియం వత్థు, విఞ్ఞత్తి చిత్తజా రవో;

చిత్తగ్గిజో లహుతాదిత్తయం చిత్తానలన్నజం.

౩౧. అట్ఠకం జాతి చాకాసో, చతుజా జరతా ఖయం;

కుతోచి నేవ జాతం తప్పాకభేదం హి తం ద్వయం.

౩౨. జాతియాపి న జాతత్తం, కుతోచిట్ఠకథానయా;

లక్ఖణాభావతో తస్సా, సతి తస్మిం న నిట్ఠితి.

౩౩. కమ్మచిత్తానలన్నేహి, పిణ్డా నవ చ సత్త చ;

చత్తారో ద్వే చ విఞ్ఞేయ్యా, సజీవే ద్వే అజీవకే.

౩౪. అట్ఠకం జీవితేనాయునవకం భావవత్థునా;

చక్ఖాదీ పఞ్చ దసకా, కలాపా నవ కమ్మజా.

౩౫. సుద్ధట్ఠవిఞ్ఞత్తియుత్తనవకోపి చ దసకో;

సుద్ధసద్దేన నవకో, లహుతాదిదసేకకో.

౩౬. విఞ్ఞత్తిలహుతాదీహి, పున ద్వాదస తేరస;

చిత్తజా ఇతి విఞ్ఞేయ్యా, కలాపా సత్త వా ఛ వా.

౩౭. సుద్ధట్ఠం సద్దనవకం, లహుతాదిదసేకకం;

సద్దేనలహుతాదీహి, చతురోతుజకణ్ణికా.

౩౮. సుద్ధట్ఠలహుతాదీహి, అన్నజా ద్వేతిమే నవ;

సత్త చత్తారి ద్వే చేతి, కలాపా వీసతీ ద్విభి.

౩౯. తయట్ఠకా చ చత్తారో, నవకా దసకా నవ;

తయో ద్వేకో చ ఏకేన, దస ద్వీహి చ తీహి చ.

౪౦. చతున్నమ్పి చ ధాతూనం, అధికంసవసేనిధ;

రూపభేదోథ విఞ్ఞేయ్యో, కమ్మచిత్తానలన్నజో.

౪౧. కేసాదిమత్థలుఙ్గన్తా, పథవంసాతి వీసతి;

పిత్తాదిముత్తకన్తా తే, జలంసా ద్వాదసీరితా.

౪౨. యేన సన్తప్పనం యేన, జీరణం దహనం తథా;

యేనసితాదిపాకోతి, చతురంసానలాధికా.

౪౩. ఉద్ధాధోగమకుచ్ఛిట్ఠా, కోట్ఠాసేయ్యఙ్గసారి చ;

అస్సాసోతి చ విఞ్ఞేయ్యా, ఛళంసా వాయునిస్సితా.

౪౪. పుబ్బముత్తకరీసఞ్చుదరియం చతురోతుజా;

కమ్మా పాచగ్గి చిత్తమ్హా-స్సాసోతి ఛపి ఏకజా.

౪౫. సేదసిఙ్ఘానికస్సు చ, ఖేళో చిత్తోతుసమ్భవా;

ద్విజా ద్వత్తింస కోట్ఠాసా, సేసా ఏవ చతుబ్భవా.

౪౬. ఏకజేస్వాదిచతూసు, ఉతుజా చతురట్ఠకా;

జీవీతనవకో పాచేస్సాసే చిత్తభవట్ఠకో.

౪౭. ద్విజేసు మనతేజేహి, ద్వే ద్వే హోన్తి పనట్ఠకా;

సేసతేజానిలంసేసు, ఏకేకమ్హి తయో తయో.

౪౮. అట్ఠకోజమనగ్గీహి, హోన్తి అట్ఠసు కమ్మతో;

అట్ఠాయునవకా ఏవం, ఇమే అట్ఠ చతుబ్భవా.

౪౯. చతువీసేసు సేసేసు, చతుజేసుట్ఠకా తయో;

ఏకేకమ్హి చ విఞ్ఞేయ్యా, పిణ్డా చిత్తానలన్నజా.

౫౦. కమ్మజా కాయభావవ్హా, దసకాపి సియుం తహిం;

చతువీసేసు అంసేసు, ఏకేకమ్హి దువే దువే.

౫౧. పఞ్చాపి చక్ఖుసోతాదీ, పదేసదసకా పున;

నవకా సద్దసఙ్ఖాతా, ద్వేతిచ్చేవం కలాపతో.

౫౨. తేపఞ్ఞాస దసేకఞ్చ, నవుత్తరసతాని చ;

దసకా నవకా చేవ, అట్ఠకా చ సియుం కమా.

౫౩. సేకపఞ్చసతం కాయే, సహస్సం తం పవత్తతి;

పరిపుణ్ణిన్ద్రియే రూపం, నిప్ఫన్నం ధాతుభేదతో.

౫౪. చిత్తుప్పాదే సియుం రూప-హేతూ కమ్మాదయో పన;

ఠితి న పాఠే చిత్తస్స, న భఙ్గే రూపసమ్భవో.

౫౫. ‘‘అఞ్ఞథత్తం ఠితస్సా’’తి, వుత్తత్తావ ఠితిక్ఖణం;

అత్థీతి చే పబన్ధేన, ఠితి తత్థ పవుచ్చతి.

౫౬. అథ వా తిక్ఖణే కమ్మం, చిత్తమత్తుదయక్ఖణే;

ఉతుఓజాత్తనో ఠానే, రూపహేతూ భవన్తి హి.

౫౭. సేయ్యస్సాదిక్ఖణే కాయ-

భావవత్థువసా తయో;

దసకా హోన్తిభావిస్స,

వినా భావం దువే సియుం.

౫౮. తతో పరఞ్చ కమ్మగ్గిచిత్తజా తే చ పిణ్డికా;

అట్ఠకా చ దువే పుబ్బే, వుత్తవుత్తక్ఖణే వదే.

౫౯. కాలేనాహారజం హోతి, చక్ఖాదిదసకాని చ;

చతుపచ్చయతో రూపం, సమ్పిణ్డేవం పవత్తతి.

౬౦. తం సత్తరసచిత్తాయు, వినా విఞ్ఞత్తిలక్ఖణం;

సన్తతామరణా రూపం, జరాదిఫలమావహం.

౬౧. భఙ్గా సత్తరసుప్పాదే, జాయతే కమ్మజం న తం;

తదుద్ధం జాయతే తస్మా, తక్ఖయా మరణం భవే.

౬౨. ఆయుకమ్ముభయేసం వా, ఖయేన మరణం భవే;

ఉపక్కమేన వా కేసఞ్చుపచ్ఛేదకకమ్మునా.

౬౩. ఓపపాతికభావిస్స, దసకా సత్త కమ్మజా;

కామే ఆదో భవన్తగ్గిజాహి పుబ్బేవ భూయతే.

౬౪. ఆదికప్పనరానఞ్చ, అపాయే అన్ధకస్స చ;

బధిరస్సాపి ఆదో ఛ, పుబ్బేవేతరజా సియుం.

౬౫. తత్థేవన్ధబధిరస్స, పఞ్చ హోన్తి అభావినో;

యుత్తియా ఇధ విఞ్ఞేయ్యా, పఞ్చ వా చతురోపి వా.

౬౬. చక్ఖాదిత్తయహీనస్స, చతురోవ భవన్తితి;

వుత్తం ఉపపరిక్ఖిత్వా, గహేతబ్బం విజానతా.

౬౭. రూపే జీవితఛక్కఞ్చ, చక్ఖాదిసత్తకత్తయం;

పఞ్చ ఛ ఉతుచిత్తేహి, పఞ్చ ఛాసఞ్ఞినం భవే.

౬౮. పఞ్చధాత్వాదినియమా, పాఠే గన్ధరసోజనం;

నుప్పత్తి తత్థ భూతానం, అఫోట్ఠబ్బపవత్తినం.

౬౯. థద్ధుణ్హీరణభావోవ, నత్థి ధాత్వాదికిచ్చతో;

అఞ్ఞం గన్ధాదీనం తేసం, తక్కిచ్చేనోపలద్ధితో.

౭౦. రూపే సప్పటిఘత్తాది, తత్థ రుప్పనతా వియ;

ఘట్టనఞ్చ రవుప్పాదస్సఞ్ఞత్థస్సేవ హేతుతా.

౭౧. ఇచ్ఛితబ్బమిమేకన్తమేవం పాఠావిరోధతో;

అథ వా తేహి విఞ్ఞేయ్యం, దసకం నవకట్ఠకం.

౭౨. సబ్బం కామభవే రూపం, రూపే ఏకూనవీసతి;

అసఞ్ఞీనం దస గన్ధరసోజాహి చ బ్రహ్మునం.

ఇతి సచ్చసఙ్ఖేపే రూపసఙ్ఖేపో నామ

పఠమో పరిచ్ఛేదో.