పఠమో పరిచ్ఛేదో

౧. చిత్తవిభాగో

౧. సరూపసఙ్గహకథా

౨. చిత్తం చేతసికం రూపం, నిబ్బానన్తి నిరుత్తరో;

చతుధా దేసయీ ధమ్మే, చతుసచ్చప్పకాసనో.

౩. చిత్తమేకూననవుతివిధం తత్థ విభావయే;

ఏకనవుతివిధం వా, ఏకవీససతమ్పి వా.

౪. ద్వేపఞ్ఞాస సరూపేన, ధమ్మా చేతసికా మతా;

చిత్తుప్పాదవసా భిన్నా, సమ్పయోగానుసారతో.

౫. అట్ఠవీసవిధం రూపం, భూతోపాదాయభేదతో;

దువిధం రూపరూపం తు, అట్ఠారసవిధం భవే.

౬. నిబ్బానం పన దీపేన్తి, అసఙ్ఖతమనుత్తరం;

అత్థనామవసా ద్వేధా, పఞ్ఞత్తీతి పవుచ్చతి.

౭. తేసం దాని పవక్ఖామి, విభాగం తు యథాక్కమం;

చతుధా పరమత్థానం, ద్విధా పఞ్ఞత్తియా కథం.

౮. కుసలాదివిభాగేన, తత్థ చిత్తం చతుబ్బిధం;

తథా భూమివిభాగేన, కామభూమాదితో కథం.

౯. సోమనస్ససహగతం, ఉపేక్ఖాసహితం తథా;

ఞాణేన సమ్పయుత్తఞ్చ, విప్పయుత్తన్తి భేదితం.

౧౦. అసఙ్ఖారం ససఙ్ఖారమితి భిన్నం పునట్ఠధా;

కామావచరకుసలం, కామే సుగతిసాధకం.

౧౧. తక్కచారపీతిసుఖ-చిత్తస్సేకగ్గతాయుతం;

పఠమజ్ఝానకుసలం, పఞ్చఙ్గికముదాహటం.

౧౨. వితక్కహీనం దుతియం, ఝానం తు చతురఙ్గికం;

విచారహీనం తతియం, ఝానం పన తివఙ్గికం.

౧౩. పీతిహీనం చతుత్థఞ్చ, ఉపేక్ఖేకగ్గతాయుతం;

పఞ్చమఞ్చ పకాసేన్తి, ఉభయమ్పి దువఙ్గికం.

౧౪. ఏవం ఝానఙ్గభేదేన, చిత్తం పఞ్చవిధం భవే;

రూపావచరకుసలం, రూపభూమిపవత్తకం.

౧౫. ఆకాసానఞ్చాయతనం, కుసలం పఠమం భవే;

విఞ్ఞాణఞ్చాయతనన్తి, దుతియం తతియం తథా.

౧౬. ఆకిఞ్చఞ్ఞాయతనం తు, చతుత్థం పన మానసం;

నేవసఞ్ఞానాసఞ్ఞాయ-తనఞ్చేతి చతుబ్బిధం.

౧౭. ఆరుప్పకుసలం నామ, ఉపేక్ఖేకగ్గతాయుతం;

దువఙ్గికమిదం సబ్బం, ఆరుప్పభవసాధకం.

౧౮. సోతాపత్తిమగ్గచిత్తం, పఠమానుత్తరం తథా;

సకదాగామి అనాగామి, అరహత్తన్తి సబ్బథా.

౧౯. చతుధా మగ్గభేదేన, ఝానభేదేన పఞ్చధా;

వీసతాపరియాపన్నకుసలం ద్వయమిస్సితం.

౨౦. ఇత్థం భూమివిభాగేన, కుసలం తు చతుబ్బిధం;

ఏకవీసాపి బావీసం, సత్తతింసవిధమ్పి వా.

౨౧. సోమనస్ససహగతం, ఉపేక్ఖాసహితం తథా;

దిట్ఠిగతసమ్పయుత్తం, విప్పయుత్తన్తి భేదితం.

౨౨. అసఙ్ఖారం ససఙ్ఖారమితి భిన్నం పునట్ఠధా;

లోభమూలం పకాసేన్తి, లోభమోహద్విహేతుకం.

౨౩. దోమనస్ససహగతం, పటిఘేన సమాయుతం;

అసఙ్ఖారం ససఙ్ఖారమితి భిన్నం ద్విధా పన.

౨౪. దోసమూలం పకాసేన్తి, దోసమోహద్విహేతుకం;

విచికిచ్ఛాసహగతం, ఉద్ధచ్చసహితన్తి చ.

౨౫. ఉపేక్ఖావేదనాయుత్తం, మోమూహం దువిధం పన;

మోహమూలం పకాసేన్తి, మోహేనేవేకహేతుకం.

౨౬. ద్వాదసాకుసలా నామ, చతురాపాయసాధకా;

ఏతే సుగతియఞ్చాపి, విపత్తిఫలదాయకా.

౨౭. చక్ఖుసోతఘానజివ్హా-కాయవిఞ్ఞాణనామకా;

పఞ్చవిఞ్ఞాణయుగళా, యుగళం సమ్పటిచ్ఛనం.

౨౮. సన్తీరణద్వయఞ్చేవ, ఉపేక్ఖాసహితం తథా;

పుఞ్ఞాపుఞ్ఞవసేనేవ, విపాకా దువిధా ఠితా.

౨౯. ఉపేక్ఖాసహితా తత్థ, మానసా ద్వాదసేరితా;

కాయవిఞ్ఞాణయుగళం, సుఖదుక్ఖయుతం కమా.

౩౦. సోమనస్ససహగతం, యం సన్తీరణమానసం;

తం పుఞ్ఞపాకమేవాహు, పాపపాకం న విజ్జతి.

౩౧. పఞ్చద్వారమనోద్వార-వసేన దువిధం పన;

ఉపేక్ఖావేదనాయుత్తం, క్రియావజ్జననామకం.

౩౨. సోమనస్ససహగతం, హసితుప్పాదమానసం;

క్రియాజవనమిచ్చేవం, తివిధాహేతుకక్రియా.

౩౩. అట్ఠేవ పుఞ్ఞపాకాని, పాపపాకాని సత్తధా;

క్రియచిత్తాని తీణీతి, అట్ఠారస అహేతుకా.

౩౪. సపుఞ్ఞేహి సమానా చ, మహాపాకమహాక్రియా;

మహగ్గతక్రియా పాకా, ఫలచిత్తాని చ కమా.

౩౫. ఇత్థమేకూననవుతి-విధం చిత్తం భవే తథా;

ఏకనవుతివిధం వా, ఏకవీససతమ్పి వా.

౩౬. తక్కచారపీతిసుఖచిత్తస్సేకగ్గతాయుతం;

సోతాపత్తిమగ్గచిత్తం, పఠమజ్ఝానికం మతం.

౩౭. దుతియం తక్కతో హీనం, తతియం తు విచారతో;

చతుత్థం పీతితో హీనం, ఉపేక్ఖేకగ్గతాయుతం.

౩౮. పఞ్చమన్తి చ పఞ్చేతే, పఠమానుత్తరా మతా;

దిట్ఠికఙ్ఖాసీలబ్బతపరామాసప్పహాయినో.

౩౯. తథేవ సకదాగామిమగ్గచిత్తఞ్చ పఞ్చధా;

రాగదోసమోహత్తయతనుత్తకరమీరితం.

౪౦. కామదోససముగ్ఘాతకరం నిరవసేసతో;

తతియానుత్తరఞ్చాపి, కుసలం పఞ్చధా తథా.

౪౧. రూపరాగారూపరాగమానుద్ధచ్చాపి చాపరా;

అవిజ్జా చేతి పఞ్చుద్ధంభాగియానమసేసతో.

౪౨. సంయోజనానం సేసానం, సముగ్ఘాతకరం పరం;

చతుత్థానుత్తరం మగ్గచిత్తం పఞ్చవిధన్తి చ.

౪౩. చత్తారి పఞ్చకానేవ, మగ్గేసు చ ఫలేసు చ;

సేసాని చేకాసీతీతి, ఏకవీససతం భవే.

౪౪. లోకుత్తరానం అట్ఠన్నం, ఇచ్చేవం పఞ్చధా పున;

ఝానఙ్గమగ్గబోజ్ఝఙ్గ-విభాగాయ యథారహం.

౪౫. పాదకజ్ఝానమామట్ఠఝానం అజ్ఝాసయో తథా;

వుట్ఠానగామినీ చేవ, నియామేతి విపస్సనాతి.

ఇతి చిత్తవిభాగే సరూపసఙ్గహకథా నిట్ఠితా.

పఠమో పరిచ్ఛేదో.