౧౧. ఏకాదసమో పరిచ్ఛేదో
విపస్సనావిభాగో
౧౫౦౬. ద్విధా సముట్ఠానధురా, తివిధా భూమియో మతా;
తివిధాభినివేసా చ, సరీరం తు చతుబ్బిధం.
౧౫౦౭. తివిధా భావనా తత్థ, సఙ్ఖారేసు యథారహం;
దువిధాకారమారబ్భ, నిజ్ఝాయతి తిలక్ఖణం.
౧౫౦౮. అట్ఠారసాకారభిన్నా, దసావత్థా విభావితా;
తిధా విభాగా సాధేతి, విమోక్ఖత్తయముత్తమం.
౧౫౦౯. చతుసచ్చపటివేధా, సత్తట్ఠారియపుగ్గలా;
క్లేసహానీ యథాయోగం, చతస్సో పటిసమ్భిదా.
౧౫౧౦. తివిధా చ సమాపత్తి, నిరోధా చ తథాపరా;
నిస్సన్దఫలమిచ్చాహు, తస్సా సాసనకోవిదా.
౧౫౧౧. విపస్సనాభావనాయ-మితి భాసన్తి పణ్డితా;
తమిదాని పవక్ఖామి, యథానుక్కమతో కథం.
౧౫౧౨. భూమిధమ్మే పరిగ్గయ్హ, విచినన్తస్స యోగినో;
సతియా సమథా వాథ, సముట్ఠాతి విపస్సనా.
౧౫౧౩. సభావపటివేధే చ, సద్ధమ్మపటిపత్తియం;
పఞ్ఞాసద్ధాద్వయం తస్సా, ధురమాహు ధురన్ధరా.
౧౫౧౪. తేభూమకసభావానం, సప్పచ్చయపరిగ్గహో;
ఞాతపరిఞ్ఞా నామాయం, భూమీతి పఠమా మతా.
౧౫౧౫. కలాపతో సమ్మసనం, ఉదయబ్బయదస్సనం;
పరిఞ్ఞాతీరణా నామ, దుతియా భూమి భాసితా.
౧౫౧౬. పహానపరిఞ్ఞా భూమి, తతియాహు తతోపరం;
భఙ్గాదిఞాణమిచ్చేవం, తివిధా భూమియో మతా.
౧౫౧౭. ఖణసన్తతిఅద్ధాన-వసేనేత్థ సమీరితా;
అనిచ్చా దుక్ఖానత్తాతి, తివిధాభినివేసనా.
౧౫౧౮. దిట్ఠికఙ్ఖావితరణా, మగ్గామగ్గపటిప్పదా;
విసుద్ధియో చతస్సోపి, సరీరన్తి నిదస్సితా.
౧౫౧౯. సలక్ఖణవవత్థానం, పచ్చయాకారనిచ్ఛయో;
కుమ్మగ్గపరిహారో చ, తిలక్ఖణవిపస్సనా.
౧౫౨౦. ఇతి లక్ఖణభిన్నత్తా, లబ్భన్తేకక్ఖణేపి చ;
దేసితా హేతుభూతేన, కమేనేవం విసుద్ధియో.
౧౫౨౧. సీలబ్బిసుద్ధిఆదీనం, తథా సావ పరమ్పరా;
చిత్తబ్బిసుద్ధిఆదీనమత్థాయాతి పకాసితా.
౧౫౨౨. దిస్సమానసభావానం, పస్సన్తో పచ్చయట్ఠితి;
పరిపన్థవిముత్తో హి, పటిపాదేతి భావనం.
౧౫౨౩. తథాపి చ విసేసేన, పటిపన్నస్స యోగినో;
తత్థ తత్థ విభూతత్తా, ఠానతో భేదితా కథం.
౧౫౨౪. రూపపుబ్బఙ్గమం వాథ, నామపుబ్బఙ్గమం తథా;
అజ్ఝత్తం వా బహిద్ధా వా, యథాపాకటధమ్మతో.
౧౫౨౫. నామరూపాదిభేదేన, భూమిధమ్మపరిగ్గహో;
వుత్తా దిట్ఠివిసుద్ధీతి, అత్తదిట్ఠిప్పహానతో.
౧౫౨౬. ఆహచ్చ పచ్చయుప్పన్నా, తథా తబ్భావభావినో;
పవత్తన్తీతి సఙ్ఖారే, పస్సతో పన యోనిసో.
౧౫౨౭. పచ్చయగ్గాహినీ పఞ్ఞా, నామరూపప్పవత్తియా;
కఙ్ఖా తరన్తి తాయాతి, కఙ్ఖావితరణా మతా.
౧౫౨౮. అనిచ్చా దుక్ఖానత్తాతి, పచ్చయాయత్తవుత్తితో;
సఙ్ఖిపిత్వా కలాపేన, సమ్మసీయన్తి సఙ్ఖతా.
౧౫౨౯. ఉప్పాదవయభావోపి, లక్ఖణత్తయసాధకో;
పచ్చయాకారమారబ్భ, లక్ఖీయతి విసేసతో.
౧౫౩౦. తస్మా సమ్మసనఞాణం, ఉదయబ్బయదస్సనం;
కఙ్ఖావితరణాయం తు, సఙ్గయ్హతి విసుద్ధియం.
౧౫౩౧. తత్థ సంక్లేసవిక్ఖేపం, కుమ్మగ్గం పరివజ్జతో;
మగ్గామగ్గవిసుద్ధీతి, ఞాణదస్సనమీరితం.
౧౫౩౨. తతో కథేన్తి అక్లిట్ఠముదయబ్బయదస్సనం;
ఆదిం కత్వా పటిపదాఞాణదస్సనసుద్ధియం.
౧౫౩౩. పచ్చయపచ్చయుప్పన్నే, యథావత్థువవత్థితే;
పహాతుమీహమానానం, నియ్యానపటిపత్తితో.
౧౫౩౪. ఉపక్లేసవిసుద్ధో హి, పునదేవోదయబ్బయం;
అధిట్ఠహిత్వా భఙ్గాది-ఞాణేహి పటిపజ్జతి.
౧౫౩౫. తథా చాభినవుప్పన్నే, భిజ్జమానే విపస్సతో;
సంవేగకడ్ఢితం ఞాణం, భఙ్గాదిమనుతిట్ఠతి.
౧౫౩౬. తతో పుబ్బే పవత్తా హి, సంక్లేసాపాయసమ్భవా;
పటిపత్తివిసుద్ధీతి, న సఙ్గయ్హతి భావనా.
౧౫౩౭. సమ్పాదేన్తో పనిచ్చేతా, చతస్సోపి విసుద్ధియో;
అనిచ్చా దుక్ఖానత్తాతి, భావేయ్య తివిధా కథం.
౧౫౩౮. పచ్చయపచ్చయుప్పన్నా, జాతానన్తరభేదినో;
అనిచ్చా చ పభఙ్గూ చ, పలుజ్జన్తి చవన్తి చ.
౧౫౩౯. అద్ధువా చ అసారా చ, విభవా చ వినాసినో;
సఙ్ఖతా విపరిణామ-ధమ్మా ఇత్తరకాలికా.
౧౫౪౦. ఖయధమ్మా వయధమ్మా, లహుకాలప్పవత్తినో;
తావకాలికధమ్మా చ, పరిత్తట్ఠితికా తథా.
౧౫౪౧. ఖణత్తయపరిచ్ఛిన్నా, పుబ్బాపరవిచిత్తకా;
పురక్ఖతా నిరోధస్స, సస్సతా న కుదాచనం.
౧౫౪౨. జాయన్తి పరిహానాయ, న తు జాయన్తి వుద్ధియా;
జియ్యమానావ తిట్ఠన్తి, జిణ్ణా భఙ్గపరాయణా.
౧౫౪౩. అహుత్వాయేవుప్పజ్జన్తి, న కుతోచిపి ఆగతా;
హుత్వా అన్తరధాయన్తి, న తు కత్థచి సఞ్చితా.
౧౫౪౪. తం తం పచ్చయసామగ్గి-మత్తలాభాయ నిస్సితా;
నిరోధధమ్మా జాయన్తి, జాతా బ్యన్తి భవన్తి తే.
౧౫౪౫. యథా నదీ పబ్బతేయ్యా, యథా దీపసిఖా తథా;
సీఘసీఘం పవత్తన్తా, ఉప్పజ్జన్తి వయన్తి చ.
౧౫౪౬. జాతా జాతా నిరుజ్ఝన్తి, అఞ్ఞే అఞ్ఞే తు జాయరే;
అవీచి అనుసమ్బన్ధా, న జానన్తి విసేసతో.
౧౫౪౭. ఇతి నానప్పకారేన, విపస్సన్తో విచక్ఖణో;
అనిచ్చభావనం ధీరో, పరిపాచేతి సాధుకం.
౧౫౪౮. దుక్ఖా చ దుక్ఖవత్థూ చ, అభిణ్హపరిపీళితా;
రోగా గణ్డా చ సల్లా చ, అఘతో చ ఉపద్దవా.
౧౫౪౯. భయోపసగ్గాఘమూలా,
సాసవాదీనవీతితా;
అలేణాసరణాతాణా,
వధకా మారకామిసా.
౧౫౫౦. జాతిధమ్మా జరాబ్యాధి-
సోకోపాయాసభాగినో;
పరిదేవసభావా చ,
సంక్లేసా దుక్ఖభాగినో.
౧౫౫౧. జేగుచ్ఛా పటికూలా చ, బీభచ్ఛా చ విరూపినో;
అజఞ్ఞా చపలా హీనా, దుగ్గన్ధా బాలసేవితా.
౧౫౫౨. సోకన్తరికతానిచ్చం, తణ్హాయ కడ్ఢితా భుసం;
కపణా దుగ్గతా దీనా, విపన్నా చ విఘాతినో.
౧౫౫౩. అత్తలాభం గవేసన్తి, తంతంపచ్చయనిస్సితా;
దుక్ఖాధిట్ఠానమచ్చన్తం, జాతా పున విహఞ్ఞరే.
౧౫౫౪. అగ్గికూపే నిముగ్గావ, క్లేససన్తాపభాగినో;
ఓవిద్ధా వియ సత్తీహి, సఙ్ఖారా నిచ్చదుక్ఖితా.
౧౫౫౫. జాయమానా చ జియ్యన్తా, మియ్యన్తా చ ఖణే ఖణే;
పసుకా వియ నిచ్చమ్మా, హఞ్ఞన్తి సేరికాతురా.
౧౫౫౬. తిలాని తిలయన్తేవ, ఉచ్ఛుయన్తేవ ఉచ్ఛుయో;
ఉదయబ్బయావస్సం తే, పీళయన్తి అభిణ్హసో.
౧౫౫౭. మనోరమనవాకారా, విపల్లాసపరిక్ఖతా;
ఇరియాపథసఞ్ఛన్నా, నోపతిట్ఠన్తి దుక్ఖతో.
౧౫౫౮. సఙ్ఖారేసు పనేతేసు, వేదనాస్సాదరోధినో;
సావ సన్దులసమ్బద్ధా, సమ్మోహపరివారితా.
౧౫౫౯. ‘‘అదుం దుక్ఖమిదం దుక్ఖ’’-మితి సంసారచారినో;
దుక్ఖహేతుమజానన్తా, సమ్భమన్తి అవిద్దసు.
౧౫౬౦. సుఖాకారమపస్సన్తా, దుక్ఖభారనిపీళితా;
పత్థేన్తి దుక్ఖమేవఞ్ఞం, బాలా బ్యసనభాగినో.
౧౫౬౧. చవన్తా ఉపపజ్జన్తా, రుక్ఖసాఖంవ మక్కటో;
దుక్ఖమేకం విముచ్చన్తి, తతో గణ్హన్తి చాపరం.
౧౫౬౨. తే దీఘరత్తం సోచన్తి, తణ్హాసల్లసమప్పితా;
దిట్ఠిపాససముపేతా, మానత్థమ్భానుసాయినో.
౧౫౬౩. తమాకారం పనిచ్చేవం, విపస్సన్తో విసారదో;
దుక్ఖానుపస్సనం నామ, పరిపాచేతి భావనం.
౧౫౬౪. ధమ్మట్ఠితినియామా హి, ఖన్ధాయతనధాతుయో;
అనత్తాసస్సతన్తా చ, ఈహాభోగవివజ్జితా.
౧౫౬౫. పయోజనమధిట్ఠాయ, న తు బ్యాపారయన్తి చ;
పచ్చయపచ్చయుప్పన్నా, జనేతుం వాథ జాయితుం.
౧౫౬౬. తథాపి హేతుసామగ్గి-సమ్భవే సమ్భవన్తి తే;
తబ్భావభావిభావేన, అఞ్ఞమఞ్ఞపవత్తితా.
౧౫౬౭. అజాయితుం న సక్కోన్తి, సతి పచ్చయసమ్భవే;
పచ్చయానమలాభే తు, న జాయన్తి కుదాచనం.
౧౫౬౮. న కిఞ్చేత్థ అపేక్ఖిత్వా, సమగ్గా హోన్తి పచ్చయా;
న జనేతుం న సక్కోన్తి, సమగ్గా చ కుదాచనం.
౧౫౬౯. యథాపచ్చయలాభేన, పవత్తన్తి యథా తథా;
రక్ఖితా వా విధాతా వా, నత్థి అస్సామికా తథా.
౧౫౭౦. ‘‘అహం మమ’’న్తి గణ్హన్తా, పరిణామేన్తి అఞ్ఞథా;
విస్ససన్తా హరన్తేతే, పరాభూతా పలమ్భినో.
౧౫౭౧. రిత్తా తుచ్ఛా చ సుఞ్ఞా చ, వివిత్తా సారవజ్జితా;
సలక్ఖణపరిచ్ఛిన్నా, ధమ్మా నత్థేత్థ పుగ్గలో.
౧౫౭౨. జాయమానా చ జియ్యన్తా, మియ్యమానా చ సఙ్ఖతా;
వివసా పరివత్తన్తి, వసో తేసం న కత్థచి.
౧౫౭౩. న తేసు కస్సచిస్సేరం, న తేసఞ్చత్థి కత్థచి;
న చత్తనీతి సఙ్ఖారా, ఆధిపచ్చవివజ్జితా.
౧౫౭౪. కదలీపత్తవట్టీవ, అఞ్ఞమఞ్ఞపతిట్ఠితా;
సహజాతగ్ఘనీభూతా, నోపట్ఠన్తి అనత్తతో.
౧౫౭౫. అరూపనిస్సితం రూపం, అరూపం రూపనిస్సితం;
జచ్చన్ధపీఠసప్పీవ, అఞ్ఞమఞ్ఞవవత్థితం.
౧౫౭౬. యన్తసుత్తేన యన్తంవ, కాయయన్తం పవత్తతి;
నామావకడ్ఢితం తత్థ, నత్థి అత్తా సయంవసీ.
౧౫౭౭. చేతోవిప్ఫారనిప్ఫన్నా, వాయోధాతుసముట్ఠితా;
ఇరియాపథవిఞ్ఞత్తివికారా పాలకా మతా.