౩. తతియో పరిచ్ఛేదో
భేదసఙ్గహవిభాగో
౧౨౩. ఏవం భేదసభావేసు, తేస్వేవ పున సఙ్గహం;
సభావత్థవిసేసేహి, పవక్ఖామి ఇతో పరం.
౧౨౪. అసాధారణఞాణేహి, సత్థా వత్థువివేచకో;
సఙ్గహేత్వా సభాగేహి, ధమ్మే దస్సేసి చక్ఖుమా.
౧౨౫. దిట్ఠిభినివేసట్ఠేన, యథాభూతసభావతో;
పరమామసతిచ్చేకా, పరామాసోతి భాసితా.
౧౨౬. కిలేసాసుచిభావేన, వణస్సావరసో వియ;
ఆలిమ్పన్తావ సన్తానం, సవన్తీతి పకాసితా.
౧౨౭. కామతణ్హా భవతణ్హా, దిట్ఠావిజ్జాతి ఆసవా;
చత్తారో ఆసవట్ఠేన, తయో ధమ్మా సభావతో.
౧౨౮. ఏతేవో ఘాతి వుత్తావ, ద్వారాలమ్బాభివాహినో;
ఓత్థరిత్వా పరాభూతే, హరన్తా పాణినో భవే.
౧౨౯. యోగాతి చాహు తే ఏవ, పాణినో భవయన్తకే;
ద్వారాలమ్బాభిసమ్బన్ధా, యన్తబన్ధావ యోజితా.
౧౩౦. సన్తానమధిగణ్హన్తా, మాలువావ మహాతరుం;
గణ్హన్తా దళ్హమాలమ్బం, మణ్డూకమివ పన్నగో.
౧౩౧. కామతణ్హా చ దిట్ఠి చ, ఉపాదానా చతుబ్బిధా;
దిట్ఠి దిట్ఠిసీలబ్బత-మత్తవాదోతి భేదితా.
౧౩౨. కాయేన కాయం గన్థేన్తా, దుప్పముఞ్చానువేఠినో;
కథితా కాయగన్థాతి, తణ్హాబ్యాపాదదిట్ఠియో.
౧౩౩. సీలబ్బతపరామాసో, ఇతి దిట్ఠి విభేదితా;
ఇదంసచ్చాభినివేసో, ఇతి చేవం చతుబ్బిధా.
౧౩౪. నేక్ఖమ్మం పలిబోధేన్తా, భావనాపరిపన్థకా;
సన్తానమణ్డకోసావ, పరియోనన్ధకాతి చ.
౧౩౫. కామచ్ఛన్దో చ బ్యాపాదో, థినమిద్ధఞ్చ సంసయో;
అవిజ్జుద్ధచ్చకుక్కుచ్చమితి నీవరణా మతా.
౧౩౬. ఆగాళ్హం పరియాదాయ, ఓగయ్హనుప్పవత్తినో;
యోప్పరోగావ సన్తాన-మనుసేన్తీతి భాసితా.
౧౩౭. కామరాగో భవరాగో, పటిఘో మానదిట్ఠియో;
కఙ్ఖావిజ్జాతి సత్తేవ, ఛ ధమ్మానుసయా మతా.
౧౩౮. ద్వారాలమ్బణబన్ధేన, పాణీనం భవమణ్డలే;
సంయోజనాని వుత్తాని, పాసబన్ధావ పక్ఖినం.
౧౩౯. కామరూపారూపరాగా, పటిఘో మోహసంసయో;
దిట్ఠి సీలబ్బతం మానో, ఉద్ధచ్చేన దసా భవే.
౧౪౦. రూపారూపరాగుద్ధచ్చం, అభిధమ్మే వినా పున;
భవరాగిస్స మచ్ఛేరం, గహేత్వా దసధా సియుం.
౧౪౧. సంక్లేపయన్తి సన్తానం, ఉపఘాతేన్తి పాణినో;
సహజాతేక్లేసేన్తీతి, కిలేసాతి పకాసితా.
౧౪౨. లోభో దోసో చ మోహో చ,
దిట్ఠి మానో చ సంసయో;
థినాహిరికనోత్తప్ప-
ముద్ధచ్చేన సియుం దస.
౧౪౩. నవసఙ్గహితా ఏత్థ, దిట్ఠిలోభా పకాసితా;
సత్తసఙ్గహితావిజ్జా, పటిఘో పఞ్చసఙ్గహో.
౧౪౪. చతుసఙ్గహితా కఙ్ఖా, మానుద్ధచ్చా తిసఙ్గహా;
దుకసఙ్గహితం థీనం, కుక్కుచ్చమేకసఙ్గహం.
౧౪౫. ద్విధాహిరికనోత్తప్ప-మిస్సామచ్ఛరియం తథా;
ఇచ్చేవం దసధా వుత్తా, పాపకేస్వేవ సఙ్గహా.
౧౪౬. పరామాసాసవోఘా చ, యోగుపాదానగన్థతో;
నీవారణానుసయతో, సంయోజనకిలేసతో.
౧౪౭. చుద్దసేవ తు సఙ్ఖేపా, సత్తపఞ్ఞాస భేదతో;
యథాధమ్మానుసారేన, చిత్తుప్పాదేసు యోజయే.
౧౪౮. తతోపరే నోపరామా-సాదిభేదితసఙ్గహా;
చిత్తం చేతసికం రూపం, నిబ్బానమితి దీపయే.
౧౪౯. ఇచ్చాకుసలధమ్మానం, ఞత్వా సఙ్గహముత్తరం;
మిస్సకా నామ విఞ్ఞేయ్యా, యథాసమ్భవతో కథం;
౧౫౦. లోభో దోసో చ మోహో చ,
ఏకన్తాకుసలా తయో;
అలోభాదోసామోహో చ,
కుసలాబ్యాకతా తథా.
౧౫౧. పాదపస్సేవ మూలాని, థిరభావాయ పచ్చయా;
మూలభావేన ధమ్మానం, హేతూ ధమ్మా ఛ దీపితా.
౧౫౨. వితక్కో చ విచారో చ, పీతి చేకగ్గతా తథా;
సోమనస్సం దోమనస్సం, ఉపేక్ఖాతి చ వేదనా.
౧౫౩. ఆహచ్చుపనిజ్ఝాయన్తా, నిజ్ఝానట్ఠేన పచ్చయా;
ఝానధమ్మాతి సత్థాహ, పఞ్చ వత్థుసభావతో.
౧౫౪. సమ్మాదిట్ఠి చ సఙ్కప్పో, వాయామో విరతిత్తయం;
సమ్మాసతి సమాధీ చ, మిచ్ఛాదిట్ఠి చ సమ్భవా.
౧౫౫. సమ్మామిచ్ఛా చ నీయన్తా, నియ్యానట్ఠేన పచ్చయా;
మగ్గఙ్గా ద్వాదసక్ఖాతా, నవ ధమ్మా సభావతో.
౧౫౬. అత్తభావం పవత్తేన్తా, ఓజట్ఠమకవేదనం;
పటిసన్ధినామరూప-మాహరన్తా యథాక్కమం.
౧౫౭. కబళీకారో ఆహారో,
ఫస్సో సఞ్చేతనా తథా;
విఞ్ఞాణమితి చత్తారో,
ఆహారాతి పకాసితా.
౧౫౮. ధమ్మానం సహజాతానం, ఇన్ద్రియట్ఠేన పచ్చయా;
అత్తానమిస్సరట్ఠేన, అనువత్తాపకా తథా.
౧౫౯. సద్ధా చ సతి పఞ్ఞా చ, వీరియేకగ్గతాపి చ;
వేదనా జీవితం చిత్తం, అట్ఠ రూపిన్ద్రియాని చ.
౧౬౦. కథం జీవితమేకం తు, సుఖం దుక్ఖన్తి వేదనా;
సోమనస్సం దోమనస్సం, ఉపేక్ఖాతి చ భేదితా.
౧౬౧. పఞ్ఞాదిమగ్గేనఞ్ఞాత-ఞ్ఞస్సామీతిన్ద్రియం భవే;
మజ్ఝే అఞ్ఞిన్ద్రియమన్తే, అఞ్ఞాతావిన్ద్రియం తథా.
౧౬౨. సోళసేవ సభావేన, ఇన్ద్రియట్ఠవిభాగతో;
ఇన్ద్రియానీతి వుత్తాని, బావీసతి విభావయే.
౧౬౩. దళ్హాధిట్ఠితసన్తానా, విపక్ఖేహి అకమ్పియా;
బలవన్తసభావేన, బలధమ్మా పకాసితా.
౧౬౪. సద్ధా సతి హిరోత్తప్పం, వీరియేకగ్గతా తథా;
పఞ్ఞాహిరికానోత్తప్ప-మిచ్చేవం నవధా మతా.
౧౬౫. జేట్ఠా పుబ్బఙ్గమట్ఠేన, పుఞ్ఞాపుఞ్ఞపవత్తియం;
పచ్చయాధిప్పతేయ్యేన, సహజానం యథారహం.
౧౬౬. చత్తారోధిపతీ వుత్తా, ఆధిప్పచ్చసభావతో;
ఛన్దో చిత్తఞ్చ వీరియం, వీమంసాతి చ తాదినా.
౧౬౭. పఞ్చసఙ్గహితా పఞ్ఞా, వాయామేకగ్గతా పన;
చతుసఙ్గహితా చిత్తం, సతి చేవ తిసఙ్గహా.
౧౬౮. సఙ్కప్పో వేదనా సద్ధా, దుకసఙ్గహితా మతా;
ఏకేకసఙ్గహా సేసా, అట్ఠవీసతి భాసితా;
ఇచ్చేవం సత్తధా భేదో, వుత్తో మిస్సకసఙ్గహో.
౧౬౯. హేతుఝానఙ్గమగ్గఙ్గా, ఆహారిన్ద్రియతో తథా;
బలాధిప్పతితో చేవ, పుఞ్ఞాపుఞ్ఞాదిమిస్సతా;
ఛత్తింసేవ సభావేన, చతుసట్ఠి పభేదతో.
౧౭౦. ఇచ్చేవం సఙ్గహేత్వాన, విభావేయ్య తతో పరం;
చిత్తుప్పాదపభేదేసు, యథాసమ్భవతో కథం.
౧౭౧. సితావజ్జనవిఞ్ఞాణం, సమ్పటిచ్ఛనతీరణా;
అట్ఠారసాహేతుకావ, మోమూహా ఏకహేతుకా.
౧౭౨. సేసా తు కుసలా ఞాణవియుత్తా చ ద్విహేతుకా;
చిత్తుప్పాదాపరే సత్త-చత్తాలీస తిహేతుకా.
౧౭౩. పఞ్చవిఞ్ఞాణమజ్ఝానం, ద్విఝానఙ్గికమీరితం;
చతుత్థపఞ్చమజ్ఝానం, తిఝానం తతియం మతా.
౧౭౪. చతుఝానం తు దుతియం, కామే చ సుఖవజ్జితా;
పఞ్చఝానం తు పఠమం, కామే చ సుఖితా మతా.
౧౭౫. పఠమానుత్తరం ఝానం, అట్ఠమగ్గఙ్గికం మతం;
సత్తమగ్గఙ్గికం నామ, సేసఝానమనుత్తరం.
౧౭౬. లోకియం పఠమం ఝానం, తథా కామే తిహేతుకా;
పఞ్చమగ్గఙ్గికా నామ, చిత్తుప్పాదా పకాసితా.
౧౭౭. సేసం మహగ్గతం ఝానం, సమ్పయుత్తా చ దిట్ఠియా;
ఞాణేన విప్పయుత్తా చ, చతుమగ్గఙ్గికా మతా.
౧౭౮. పటిఘుద్ధచ్చయుత్తా చ, విప్పయుత్తా చ దిట్ఠియా;
తిమగ్గఙ్గం దుమగ్గఙ్గం, కఙ్ఖితం సముదీరితం.
౧౭౯. న హోన్తాహేతుకే మగ్గా, చిత్తట్ఠితి చ కఙ్ఖితే;
విదితా నియతతా చ, లోకియేసు న ఉద్ధటా.
౧౮౦. కామేసు కబళీకారో, అనాహారో అసఞ్ఞినో;
చిత్తుప్పాదేసు సబ్బత్థ, ఆహారత్తయమీరితం.
౧౮౧. ఇన్ద్రియాని విభావేయ్య, నవధానుత్తరే బుధో;
అట్ఠధా సముదీరేయ్య, లోకియేసు తిహేతుకే.
౧౮౨. సత్తధా పన ఞాణేన, విప్పయుత్తే పకాసయే;
సితవోట్ఠబ్బనాపుఞ్ఞే, పఞ్చధా కఙ్ఖితే పన.
౧౮౩. చతుధా తివిధా సేసే, చిత్తుప్పాదే సమీరయే;
తిహేతుకా సత్తబలా, ఛబలా తు దుహేతుకా.
౧౮౪. చతుబలా అకుసలా, కఙ్ఖితం తిబలం మతం;
ద్విబలం సితవోట్ఠబ్బ-మబలం సేసమీరితం.
౧౮౫. జవనేధిపతీనం తు, యో కోచేకో తిహేతుకే;
ద్విహేతుకే వా కుసలే, వీమంసా నోపలబ్భతి.
౧౮౬. లోకియేసు విపాకేసు,
మోహమూలే అహేతుకే;
యథాసమ్భవవుత్తిత్తా,
నత్థాధిపతి కోచిపి.
౧౮౭. సమ్భోతి కాయవిఞ్ఞాణే, పుఞ్ఞపాకే సుఖిన్ద్రియం;
దుక్ఖిన్ద్రియమ్పి తత్థేవ, పాపపాకమ్హి భాసితం.
౧౮౮. సన్తీరణఞ్చ హసనం, సోమనస్సాని సోళస;
పఠమాదిచతుజ్ఝానం, సోమనస్సయుతం భవే.
౧౮౯. దోమనస్సయుత్తా ద్వేవ, చిత్తుప్పాదా పకాసితా;
తదఞ్ఞే పన సబ్బేపి, పఞ్చపఞ్ఞాసుపేక్ఖకా.
౧౯౦. వేదనాసమ్పయోగఞ్చ, వినిబ్భుజ్జేవమట్ఠధా;
హేతుయోగాదిభేదేహి, చిత్తుప్పాదా పకాసితా.
౧౯౧. తంతంవియోగభేదఞ్చ, పచ్చేకమథ మిస్సితం;
యథావుత్తానుసారేన, యథాసమ్భవతో నయే.