౧౬. సోళసమో పరిచ్ఛేదో

అభిఞ్ఞానిద్దేసో

౧౦౪౩. ఇతో పరం కరిస్సామి, పఞ్ఞాసుద్ధికరం పరం;

పఞ్చన్నమ్పి అభిఞ్ఞానం, ముఖమత్తనిదస్సనం.

౧౦౪౪. రూపారూపసమాపత్తీ,

నిబ్బత్తేత్వా పనట్ఠపి;

లోకికాపి అభిఞ్ఞాయో,

భావేతబ్బా విభావినా.

౧౦౪౫. చతుత్థజ్ఝానమత్తేపి, సుచిణ్ణవసినా సతా;

అనుయోగమభిఞ్ఞాసు, కాతుం వత్తతి యోగినో.

౧౦౪౬. అభిఞ్ఞా నామ భిక్ఖూనం, సాభిఞ్ఞానం అనుత్తరో;

అలఙ్కారో హి తాణన్తి, సత్థన్తి చ పవుచ్చతి.

౧౦౪౭. నిబ్బత్తితాస్వభిఞ్ఞాసు, యోగావచరభిక్ఖునా;

సమాధిభావనా హిస్స, తదా నిట్ఠఙ్గతా సియా.

౧౦౪౮. దిబ్బాని చక్ఖుసోతాని, ఇద్ధిచిత్తవిజాననం;

పుబ్బేనివాసఞాణన్తి, పఞ్చాభిఞ్ఞా ఇమా సియుం.

౧౦౪౯. కసిణానులోమతాదీహి, చతుద్దసనయేహి చ;

దమేతబ్బమభిఞ్ఞాయో, పత్తుకామేన మానసం.

౧౦౫౦. దన్తే సమాహితే సుద్ధే, పరియోదాతే అనఙ్గణే;

నుపక్లేసే ముదుభూతే, కమ్మనీయే ఠితాచలే.

౧౦౫౧. ఇతి అట్ఠఙ్గసమ్పన్నే, చిత్తే ఇద్ధివిధాయ చ;

అభినీహరతి చే చిత్తం, సిజ్ఝతిద్ధివికుబ్బనం.

౧౦౫౨. అభిఞ్ఞాపాదకజ్ఝానం, సమాపజ్జ తతో పన;

వుట్ఠాయ హి సతం వాపి, సహస్సం వా యదిచ్ఛతి.

౧౦౫౩. ‘‘సతం హోమి సతం హోమీ’’-చ్చేవం కత్వాన మానసం;

అభిఞ్ఞాపాదకజ్ఝానం, సమాపజ్జ తతో పన.

౧౦౫౪. వుట్ఠాయ పునధిట్ఠాతి,

సహాధిట్ఠానచేతసా;

సతం హోతి హి సో యోగీ,

సహస్సాదీస్వయం నయో.

౧౦౫౫. పాదకజ్ఝానచిత్తం తు, నిమిత్తారమ్మణం సియా;

పరికమ్మమనానేత్థ, సతారమ్మణికాని తు.

౧౦౫౬. తదాధిట్ఠానచిత్తమ్పి, సతారమ్మణమేవ తం;

పుబ్బే వుత్తప్పనాచిత్తం, వియ గోత్రభునన్తరం.

౧౦౫౭. తమేకం జాయతే తత్థ, చతుత్థజ్ఝానికం మనో;

పరికమ్మవిసేసోవ, సేసం పుబ్బసమం ఇధ.

ఇద్ధివిధఞాణం.

౧౦౫౮. దిబ్బసోతమిదం తత్థ, భావేతబ్బం కథం సియా;

అభిఞ్ఞాపాదకజ్ఝానం, సమాపజ్జ తతో పున.

౧౦౫౯. వుట్ఠాయ పరికమ్మేన, కామావచరచేతసా;

సద్దో ఆవజ్జితబ్బోవ, మహన్తో సుఖుమోపి చ.

౧౦౬౦. తస్సేవం పన సద్దస్స, నిమిత్తం మనసి కుబ్బతో;

దిబ్బసోతమిదానిస్స, ఉప్పజ్జిస్సతి తం ఇతి.

౧౦౬౧. సద్దేస్వఞ్ఞతరం సద్దం, కత్వా ఆరమ్మణం తతో;

ఉప్పజ్జిత్వా నిరుద్ధే తు, మనోద్వారావజ్జనే పున.

౧౦౬౨. జవనాని హి జాయన్తే, తస్స చత్తారి పఞ్చ వా;

పురిమానేత్థ చిత్తేసు, తీణి చత్తారి వా పన.

౧౦౬౩. పరికమ్మోపచారాను-లోమగోత్రభునామకా;

చతుత్థం పఞ్చమం వాపి, అప్పనాచిత్తమీరితం.

౧౦౬౪. సహజాతం తు యం ఞాణం, అప్పనామానసేన హి;

తం ఞాణం దిబ్బసోతన్తి, వదన్తి సుతకోవిదా.

౧౦౬౫. థామజాతం కరోన్తేన, తం ఞాణం తేన యోగినా;

‘‘ఏత్థన్తరగతం సద్దం, సుణామీ’’తి చ చేతసా.

౧౦౬౬. అఙ్గులం ద్వఙ్గులం భియ్యో,

విదత్థి రతనం తథా;

గామో దేసో తతో యావ,

చక్కవాళా తతో పరం.

౧౦౬౭. ఇచ్చేవం తు పరిచ్ఛిజ్జ, వడ్ఢేతబ్బం యథాక్కమం;

ఏసో అధిగతాభిఞ్ఞో, పాదకారమ్మణేన తు.

౧౦౬౮. ఫుట్ఠోకాసగతే సద్దే, సబ్బే పన సుణాతి సో;

సుణన్తో పాటియేక్కమ్పి, సల్లక్ఖేతుం పహోతి సో.

దిబ్బసోతఞాణం.

౧౦౬౯. కథం పనుప్పాదేతబ్బం, చేతోపరియమానసం;

దిబ్బచక్ఖువసేనేవ, ఇదం ఞాణం పనిజ్ఝతి.

౧౦౭౦. ఆలోకం పన వడ్ఢేత్వా, తస్మా దిబ్బేన చక్ఖునా;

హదయం పన నిస్సాయ, వత్తమానం తు లోహితం.

౧౦౭౧. దిస్వా పరస్స విఞ్ఞేయ్యం,

హోతి చిత్తం తు భిక్ఖునా;

సోమనస్సయుతే చిత్తే,

లోహితం లోహితం సియా.

౧౦౭౨. దోమనస్సయుతే చిత్తే, వత్తమానే తు కాళకం;

ఉపేక్ఖాసహితే చిత్తే, తిలతేలూపమం సియా.

౧౦౭౩. తస్మా పరస్స సత్తస్స, దిస్వా హదయలోహితం;

చేతోపరియఞాణం తం, కాతబ్బం థామతం గతం.

౧౦౭౪. ఏవం థామగతే తస్మిం, యథానుక్కమతో పన;

చిత్తమేవ విజానాతి, వినా లోహితదస్సనం.

౧౦౭౫. కామావచరచిత్తఞ్చ, రూపారూపేసు మానసం;

సబ్బమేవ విజానాతి, సరాగాదిప్పభేదకం.

చేతోపరియఞాణం.

౧౦౭౬. పుబ్బేనివాసఞాణేన, కత్తబ్బా తదనుస్సతి;

తం సమ్పాదేతుకామేన, ఆదికమ్మికభిక్ఖునా;

ఝానాని పన చత్తారి, సమాపజ్జానుపుబ్బతో.

౧౦౭౭. అభిఞ్ఞాపాదకజ్ఝానా, వుట్ఠాయ హి తతో పున;

భిక్ఖునా వజ్జితబ్బావ, నిసజ్జా సబ్బపచ్ఛిమా.

౧౦౭౮. తతో పభుతి సబ్బమ్పి, పటిలోమక్కమా పన;

సబ్బమావజ్జితబ్బం తం, దివసే రత్తియం కతం.

౧౦౭౯. పటిలోమక్కమేనేవ, దుతియే తతియేపి చ;

దివసే పక్ఖమాసేసు, తథా సంవచ్ఛరేసుపి.

౧౦౮౦. యావ అస్మిం భవే సన్ధి, తావ తేన చ భిక్ఖునా;

కతమావజ్జితబ్బం తం, పురిమస్మిం భవేపి చ.

౧౦౮౧. చుతిక్ఖణేపి నిబ్బత్తం, నామరూపఞ్చ సాధుకం;

ఏవమావజ్జితే తస్మిం, నామరూపే యదా పన.

౧౦౮౨. తదేవారమ్మణం కత్వా, నామరూపం చుతిక్ఖణే;

మనోద్వారే మనక్కారో, ఉప్పజ్జతి తదా పన.

౧౦౮౩. ఆవజ్జనే నిరుద్ధస్మిం, తదేవారమ్మణం పన;

కత్వా జవనచిత్తాని, హోన్తి చత్తారి పఞ్చ వా;

పుబ్బే వుత్తనయేనేవ, సేసం ఞేయ్యం విభావినా.

౧౦౮౪. పరికమ్మాదినామాని, పురిమాని భవన్తి తు;

పచ్ఛిమం అప్పనాచిత్తం, రూపావచరికం భవే.

౧౦౮౫. తేన చిత్తేన యం ఞాణం, సంయుత్తం తేన యా పన;

సంయుత్తా సతి సా పుబ్బే-నివాసానుస్సతీరితా.

పుబ్బేనివాసానుస్సతిఞాణం.

౧౦౮౬. రూపం పస్సితుకామేన, భిక్ఖునా దిబ్బచక్ఖునా;

కసిణారమ్మణం ఝానం, అభిఞ్ఞాపాదకం పన.

౧౦౮౭. అభినీహారక్ఖమం కత్వా, తేజోకసిణమేవ వా;

ఓదాతకసిణం వాపి, ఆలోకకసిణమ్పి వా.

౧౦౮౮. ఇమేసు కతపుఞ్ఞేహి, కసిణేసు చ తీసుపి;

ఆలోకకసిణం ఏత్థ, సేట్ఠన్తి పరిదీపితం.

౧౦౮౯. తస్మా తమితరం వాపి, ఉప్పాదేత్వా యథాక్కమం;

ఉపచారభూమియంయేవ, ఠత్వా తం పన పణ్డితో.

౧౦౯౦. వడ్ఢేత్వాన ఠపేతబ్బం, న ఉప్పాదేయ్య అప్పనం;

ఉప్పాదేతి సచే హోతి, పాదకజ్ఝాననిస్సితం.

౧౦౯౧. ఝానస్స వడ్ఢితస్సన్తో-గతం రూపం తు యోగినా;

పస్సితబ్బం భవే రూపం, పస్సతో పన తస్స తం.

౧౦౯౨. పరికమ్మస్స వారో హి, అతిక్కమతి తావదే;

ఆలోకోపి తతో తస్స, ఖిప్పమన్తరధాయతి.

౧౦౯౩. తస్మిం అన్తరహితే రూప-గతమ్పి చ న దిస్సతి;

తేనాథ పాదకజ్ఝానం, పవిసిత్వా తతో పున.

౧౦౯౪. వుట్ఠాయ పన ఆలోకో, ఫరితబ్బోవ భిక్ఖునా;

ఏవం అనుక్కమేనేవ, ఆలోకో థామవా సియా.

౧౦౯౫. ‘‘ఆలోకో ఏత్థ హోతూ’’తి,

యత్తకం ఠానమేవ సో;

పరిచ్ఛిన్దతి తత్థేవ,

ఆలోకో పన తిట్ఠతి.

౧౦౯౬. దివసమ్పి నిసీదిత్వా, పస్సతో హోతి దస్సనం;

తిణుక్కాయ గతో మగ్గం, పురిసేత్థ నిదస్సనం.

౧౦౯౭. ఉప్పాదనక్కమోపిస్స, తత్రాయం దిబ్బచక్ఖునో;

వుత్తప్పకారరూపం తం, కత్వా ఆరమ్మణం పన.

౧౦౯౮. మనోద్వారే మనక్కారే, జాతే యాని తదేవ చ;

రూపం ఆరమ్మణం కత్వా, జాయన్తి జవనాని హి.

౧౦౯౯. కామావచరచిత్తాని, తాని చత్తారి పఞ్చ వా;

హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ, సేసం ఞేయ్యం విభావినా.

౧౧౦౦. అత్థసాధకచిత్తం తం, చతుత్థజ్ఝానికం మతం;

తంచిత్తసంయుతం ఞాణం, దిబ్బచక్ఖున్తి వుచ్చతి.

౧౧౦౧. అనాగతంసఞాణస్స, యథాకమ్ముపగస్స చ;

పరికమ్మం విసుం నత్థి, ఇజ్ఝన్తి దిబ్బచక్ఖునా.

౧౧౦౨. చుతూపపాతఞాణమ్పి, దిబ్బచక్ఖున్తి వా పన;

అత్థతో ఏకమేవేదం, బ్యఞ్జనే పన నానతా.

దిబ్బచక్ఖుఞాణం.

౧౧౦౩. యోధ సుణాతి కరోతి చ చిత్తే,

గన్థమిమం పరమం పన భిక్ఖు;

సో అభిధమ్మమహణ్ణవపారం,

యాతి అనేన తరేన తరిత్వా.

ఇతి అభిధమ్మావతారే అభిఞ్ఞానిద్దేసో నామ

సోళసమో పరిచ్ఛేదో.